Bölüm 10 - Sıfırıncı Gün Protokolü Görseli
Bölüm 10 - Sıfırıncı Gün Protokolü

Final Protokol Başlıyor

16. Sahne 22 dk okuma 17 okunma
İlk sürümün yazılması
İlk sürümün yazılması
Avluda ilk ışık
Avluda ilk ışık

Şafak, şifa evinin avlusuna önce ışık olarak değil, taşların rengindeki değişiklik olarak geldi. Gece boyunca gri duran duvar, doğu penceresinin altında yavaşça bal rengine döndü. Avludaki su tasının yüzeyinde ince bir aydınlık belirdi; sonra esinti onu kırıp küçük halkalara ayırdı. İçeride, Damon’un yatağının yanındaki kandil hâlâ yanıyordu. Alev artık gereksizdi ama kimse söndürmeye acele etmiyordu. Gece nöbetinin son dakikaları, insanın kararlarını en kolay yanlış anladığı vakitti.

Serdar arka odadaki masanın başında oturmuş, önüne serdiği kâğıtları birbirinden ayırıyordu. Birinde mühürlü odada görülen işaretler ve ölçüler vardı. Birinde Aylin’in kendi isteğiyle anlattığı kısa hatıra parçası, onun kullandığı kelimelerle yazılmıştı. Üçüncüsünde ise şifa evinin sabah düzeni ve bir önceki gün kararlaştırdıkları acil durum adımları bulunuyordu. Kâğıtların köşelerine isim ya da kesin başlık koymamıştı. Aynı masada durmaları, aynı tür bilgi oldukları anlamına gelmiyordu.

İlk sürümün yazılması

İlk sürümün yazılması

Bu ayrımı ilk o istemişti. Şimdi kendi önünde duran sayfalara bakarken, düzenin onu ne kadar zorladığını fark etti. Bir cümleyi alıp ötekinin yanına yazmak kolaydı. Aralarındaki boşluğu korumak daha zordu. Kayıttaki silinmiş alan ile Aylin’in belleğinde beliren “ipte biri var” sözü, zihninde kendiliğinden yan yana geliyordu. Biri taşta, biri bir insanın hatırasındaydı. Aralarındaki bağı kurmaya heves etmesi, bağı kanıtlamıyordu.

Aylin kapının eşiğinde durdu. Gece boyunca dinlenmeye çalışmış, fakat kısa aralıklarla uyanmıştı. Saçlarını ensesinde toplamış, kollarını dirseklerine kadar sıvamıştı. Yüzündeki yorgunluk saklanmıyordu. Yine de odanın içine girerken önce masaya değil, koridora baktı; Damon’un nefesinin düzenli olduğunu duyunca omuzları çok az gevşedi.

“Uyandı mı?” diye sordu Serdar.

“Bir kez. Su istedi, başı dönmediğini söyledi. Sonra yeniden uyudu. Saba’yı bilgilendirdim; bir belirti olursa beni çağıracak. Çocuklar da mutfak tarafında kalacak. Kimse onlara nöbet ya da haber taşıma işi vermeyecek.”

Serdar başını kaldırdı. “Dün konuştuğumuz gibi.”

“Dün konuştuğumuz gibi,” dedi Aylin. “Bu cümleyi tekrarlamamız, onu herkes için anlaşılır kılıyor.”

Serdar kâğıtları üst üste koymadı. “İyi. Bugün de başka şeyleri anlaşılır kılmamız gerekiyor.”

Aylin masanın yanına geldi. Yazılanları okumadan önce Serdar’ın yüzüne baktı. “Hazır mısın?”

Bu soru, yazmaya hazır olup olmadığını değil, konuşmaya hazır olup olmadığını soruyordu. Serdar bir an düşündü. “Tam değilim. Ama bu, başlayamayacağımız anlamına gelmiyor.”

“Başlamakla tamamlamak aynı şey değil,” dedi Aylin. “Bunu baştan yazalım.”

Serdar’ın dudaklarında belli belirsiz bir gülümseme oluştu. Sonra kâğıdın üstüne eğildi. Önündeki sayfaya büyük harflerle bir başlık attı: “Sıfırıncı Gün Protokolü — İlk Sürüm.” Kalemi bıraktı, yazıyı bir süre seyretti. Başlık, taşta bulunmuş bir buyruğun devamı gibi görünüyordu. Ama bu kez altındaki boşluk ona aitti; o boşluğu doldurmak için kimsenin geçmişten izin verdiğini varsaymayacaktı.

“İlk sürüm,” diye tekrarladı Aylin. “Güncellenecek. Gerektiğinde geri alınacak. Kimse bunu değişmez emir diye kullanmayacak.”

Serdar bu sözleri başlığın altına yazdı. “Bu bir savunma planı mı, kayıt düzeni mi?”

“Şimdilik ikisi de değil. Önce birlikte çalışırken birbirimize neyi borçlu olduğumuzu belirleyen bir çerçeve. Sonra sahadaki koşullara göre adımlarını seçeriz.”

Kapının dışında ağır bir taban sesi duyuldu. Tarhun içeri girdiğinde elinde çekiç yoktu; onu kapının yanında bırakmıştı. Sağ kolunu birkaç kez açıp kapatıyor, sanki gece boyunca taşıdığı gerginliği eklemlerinden çıkarmaya çalışıyordu. “Saba, Damon’un yanına geçti,” dedi. “Ben de kapının önünü kontrol ettim. Arka geçit açık, fakat tahta takoz yerinden oynamış. İçeriden itildiğini söyleyemem. Rüzgâr da oynatmış olabilir.”

“Önce gördüğünü yazalım,” dedi Aylin. “Sebebini sonra konuşuruz.”

Tarhun masadaki başlığı gördü. “Protokol mü?”

“Bir başlangıç kâğıdı,” dedi Serdar. “Bize uymayan yeri değiştiririz.”

Tarhun’ın bakışı kâğıtta kaldı. “Benim için de mi?”

“Seninle ilgili maddeler, senin onayın olmadan yazılmayacak,” dedi Aylin. “Bir şeyi istemediğinde bunu açıklamak zorunda değilsin. Katılmadığın bir kararı da sırf biz verdik diye uygulaman gerekmiyor.”

Tarhun’ın çenesi kasıldı. “Bir işi üstlenirsem yarım bırakmam.”

“Biliyorum,” dedi Serdar. “Ama hangi işi üstleneceğine sen karar vereceksin. Sağ hattı tutmak, bu sabah için kabul ettiğin bir görev. Sonsuza kadar üzerine yazılmış bir ad değil.”

Tarhun cevap vermedi. Bir an gözlerini kapattı. İçinde bir şey o cümlenin tanıdık bir tarafını bulmuş olabilirdi; bunu yüzünden kesin olarak okumak mümkün değildi. Gözlerini açtığında masaya yaklaştı ve boş bir sandalyeyi çekmeden ayakta kaldı. “O zaman önce kâğıtta benim ne olmadığımı yazmayın,” dedi. “Ne yapmayı seçtiğimi yazın.”

Aylin, Serdar’a baktı. “Bu, ilk madde olabilir.”

Serdar yazdı: “Her görev, o an üstlenen kişinin açık kabulüne dayanır. Görev değiştirilebilir ve geri alınabilir.” Ardından ekledi: “Bir kişinin bugünkü seçimi, geçmişi hakkında kanıt sayılmaz.” Kaleminin ucu son kelimede durdu. “Bu yeterli mi?”

“İlk taslak için,” dedi Tarhun. “Adımı da yazın.”

Serdar sayfanın kenarına “Tarhun — kendi isteğiyle” diye ekledi. Harflerini özellikle sade tuttu; onun adına daha fazlasını söylemeye çalışmadı.

Aylin diğer sayfayı kendine çekti. “Şimdi bilgi türleri.” Dört küçük başlık yazdı: “Gözlenen”, “Kişinin anlattığı”, “Yorumlanan” ve “Henüz bilinmeyen.” Altlarına boş satırlar bıraktı. “Dün odada gördüğümüz pürüzsüz alan, gözlenen bir şey. Kasıtlı silinmiş olması yorum. Bu ikisini aynı cümlede birleştirirsek, yarın notu okuyan kişi yorumun bulguya dönüştüğünü sanabilir.”

Serdar, mühürlü oda raporunu önüne aldı. “Taş yüzeyde çevresine göre daha düz bir bölüm var. Ölçüsünü aldık. Işığın açısı değişince görünümü de değişiyor. Buna neyin yol açtığını bilmiyoruz.”

“Böyle yaz,” dedi Aylin. “Sonra, ayrı bir satırda, olası açıklamaları ve bunlara neden inandığımızı belirt. Bir açıklamayı seviyor olmamız onu daha doğru yapmaz.”

Tarhun, kapıdan gelen ışığın masanın kenarına düşüşünü izledi. “Bir şeyi üçümüz de görürsek, o ortak bilgi olur mu?”

Aylin hemen yanıt vermedi. “Üçümüzün aynı şeyi gördüğünü kaydedebiliriz. Ama ortak görmek, hepimizin aynı ayrıntıyı fark ettiği anlamına gelmez. Biri taşın rengini, biri kenarını, biri ışığın gelişini hatırlar. Kayıt, kimin ne gördüğünü de korumalı.”

Serdar bunu yazdı. Ardından Aylin’in belleğine ayrılmış sayfaya dokunmadan sordu: “Senin söylediğin cümle?”

Aylin’in eli boynundaki kolyeye gitti. Parmakları gümüş ağacın soğuk yüzeyinde bir an durdu. “Onu kişisel anlatım olarak saklayabiliriz. İstersen. Cümleyi hatırlıyorum, ama ne zaman duyduğumu, kimin söylediğini ya da gerçekten bir olaydan mı geldiğini bilmiyorum. Bunu odadaki işaretlerle birleştirmeni istemiyorum.”

“Birleştirmeyeceğim,” dedi Serdar.

Aylin gözünü ondan ayırmadı. “Bunu istemem yetmez. Sen de kendine o sınırı koymalısın.”

Serdar başıyla onayladı. “Kendi notuma yazarım: bağlantı kurma isteğim bir yorum; kanıt değil.”

Tarhun ilk kez sandalyeye oturdu. “Benim başıma bir şey gelirse?”

“Ne tür bir şey?” diye sordu Aylin.

“Bir söz duyarım. Bir yer tanıdık gelir. Elim bir hareketi benden önce yapar. Siz bunun Yılmaz’dan kaldığını düşünürsünüz.”

Aylin sandalyesini ona çevirdi. “O an ne yaşadığını sen söylersin. Biz gördüğümüz hareketi ayrıca tarif ederiz. Adını ya da anlamını senin yerine koymayız. İstersen bir süre konuşmayız. İstersen tıbbi bir belirti varsa onu değerlendiririz. Ama hafızanı açmak için soru sormayız.”

“Ya ben sorarsam?”

“O zaman ne aradığını birlikte netleştiririz,” dedi Aylin. “Bir anıyı hatırlamak isteyebilirsin; bu, her soruya hazır olduğun anlamına gelmez. İstediğin anda durabilirsin.”

Tarhun, parmaklarını dizinin üzerinde birbirine kenetledi. “Peki. Bu maddeyi yazın.”

Serdar yazdı: “Anı, isim ve geçmişe ilişkin hiçbir bilgi zorlanmaz. Kişi kendi anlatımına, hızına ve susma hakkına sahiptir.” Aylin’in eklemesiyle cümlenin sonuna “Tıbbi değerlendirme, kişiyi bir kimliğe yönlendirmek için kullanılmaz” notunu koydu.

Dışarıda mutfak tarafından kap kacak sesi geldi. Ardından Saba’nın alçak sesi duyuldu. Şifa evi uyanıyordu; gündelik hayat, gecenin bütün sorularını beklemeden kendi işine başlamıştı. Aylin, masanın yanından ayrılıp koridora baktı. Damon’un odasında bir hareket yoktu. Kapı aralığından Saba’nın yatağın başındaki tabureye oturduğu seçiliyordu.

“Bakım düzeni önce,” dedi Aylin. “Protokol, buradaki insanların işini aksatmayacak.”

Serdar, “Sivil hat, yaralı hattı ve çıkış hattı ayrı tutulacak,” diye yazmaya başladı.

Aylin eliyle durdurdu. “Bu bir saha kuralı olabilir; ama burada hasta olanlar kararımıza dahil değil. Damon’a ne yapılacağını biz aramızda belirleyemeyiz. Ona soracağız. Mümkün değilse, Saba mevcut bakımına devam eder ve değişiklik olduğunda haber verir. Çocuklardan haberci, gözcü ya da dikkat dağıtıcı yaratmayacağız.”

Serdar cümleyi yeniden kurdu: “Şifa evindeki bakım, hastaların rızası ve bakım verenlerin değerlendirmesiyle sürer. Acil durumda yetişkinler birbirlerini bilgilendirir; çocuklara görev verilmez.”

Tarhun, “Çıkış hattını kim belirleyecek?” diye sordu.

“Koşula göre,” dedi Serdar. “Bir kişi tek başına belirlemeyecek. Önce mevcut girişleri ve geçişleri biliriz. Harekete geçmemiz gerekirse, kimin nerede olduğu ve hangi yolun kullanılabilir olduğu konuşulur.”

“Arka geçidin takozunu kontrol ettim,” dedi Tarhun. “Bu, orayı tutacağım anlamına gelmiyor.”

“Anlaşıldı,” dedi Serdar ve bunu yazdı. “Gözlem, kendiliğinden göreve dönüşmez.”

Bu cümle Tarhun’ı rahatlattı mı, yoksa daha dikkatli mi yaptı, Serdar anlayamadı. İkisini ayırmaya çalışmadı. Tarhun’ın eli dizinden kalktı; masadaki kâğıdın kenarına dokundu ama çekip kendine almadı.

Aylin, kayıtlardan birini çevirdi. “Telsiz meselesi.”

Serdar’ın bakışı, kâğıtta görünmeyen bir yere kaydı. Selçuk’un sesi son günlerde yeni bir aktarım olarak gelmemişti; yine de eskiden duydukları, bellekteki sessizliği dolduruyordu. Bir yanıt vermek istediğinde bunu kendi içinde hâlâ duyabiliyordu. Cevap vermemek, içindeki isteği ortadan kaldırmamıştı.

“Yeni bir ses gelirse,” dedi Serdar, “ilk işimiz cevap vermek olmayacak.”

“İlk işimiz ne olacak?” diye sordu Tarhun.

“Sesi kayda almak mümkün mü, kaynağına dair ne biliyoruz, bulunduğumuz yerde başka risk var mı; bunları ayıracağız. Her koşulda cevap vermeyeceğiz diyemem. Sessizlik de tehlikeli olabilir. Ama cevap, tek kişinin dürtüsüyle verilmeyecek.”

Aylin başını salladı. “Daha doğru. Taşta yazan cümleyi olduğu gibi yeni bir emir yapamayız. Orada neyin kastedildiğini bilmiyoruz. ‘Cevap verme’ emri belirli bir duruma ait olabilir. Bizim kuralımız: doğrulama ve ortak değerlendirme olmadan cevap yok.”

Serdar, “Bir mesajın kaynağı doğrulanamıyorsa içeriğini gerçek kabul etmeyiz,” diye ekledi.

Tarhun, “Ama yardım isteyen biri olabilir.”

“Olabilir,” dedi Aylin. “O ihtimali de kayda geçiririz. Yardım ihtimali, kaynağı doğrulamayı gereksiz kılmaz. Tersine, yanlış kişiye cevap vermek yardım bekleyeni daha büyük tehlikeye sokabilir.”

Bu kez Tarhun başıyla onay verdi. “Öyleyse kural, susmak değil. Önce anlamak.”

“Evet,” dedi Serdar. “Sesin sahibini bulmaya saplanmadan, mesajın nereye yöneldiğini anlamak. Bu da kesin cevap bulduğumuz anlamına gelmez.”

Aylin, protokol sayfasına “Telsiz veya benzeri aktarım: kaynak, zaman, içerik ve doğrulama durumu ayrı yazılır. Yanıt kararı ortak değerlendirmeye dayanır” cümlesini ekledi. “Burada Selçuk’un adını yazmayalım. Şu an konuştuğumuz, genel bir usul.”

Serdar o adı kâğıda geçirmek istememişti zaten. Yine de adın söylenmemesi, onu odadan çıkarmadı. Selçuk’un yarım kalan cümlesi, belleğin kıyısında bir yer tutmaya devam etti. Serdar bunu bir görev emrine çevirmedi.

“Morkos’u nereye koyacağız?” diye sordu Tarhun. “Dışarıda olabilir. Olmayabilir. Adamları dolaşıyor olabilir. Bize dair ne bildiğini bilmiyoruz.”

“Bildiğimiz kadarını,” dedi Aylin. “Serdar’ın adını ve daha önce duyduğu bazı parçaları biliyor. Benim yeni kimliğimi bildiğine dair kanıt yok. Seni Yılmaz diye tanıdığına dair de yok. Şifa evinin önünde gördüğümüz kişilerle onun adamları arasında doğrulanmış bağ yok.”

Serdar, “Sahne 13’teki gözlem emrini bilmiyoruz,” dedi. “Bunu da protokolde bilgiymiş gibi yazmayacağız.”

Tarhun’ın kaşları kalktı. “Hangi gözlem emri?”

Serdar bir an sustu, sonra elindeki eski notu gösterdi. “Morkos’un adamları hakkında bizim bilmediğimiz bir düzen olabileceğini düşünmüştüm. Ama elimde bunu doğrulayacak bir şey yok. Şüphe olarak bile bu sayfaya geçirmemin faydası yok.”

Aylin, onun cümleyi kendiliğinden geri çekmesini not etti. “Morkos’un bildikleri ve bizim bildiklerimiz ayrı tutulacak. Şu ana kadar on bir mermisi vardı; ateş ettiğine dair yeni bir bilgi yok. Bu sayıyı da yalnızca son doğruladığımız andaki durum diye kaydederiz. Değişmediğini varsaymayız.”

Tarhun’ın bakışı kapının yanındaki çekice yöneldi. “Silah saymak, güvenlik sağlamaz.”

“Doğru,” dedi Serdar. “Ama yanlış bir sayı üzerinden plan yapmak da zarar verir. Sayı, kararın kendisi değil.”

Masadaki kâğıt yavaş yavaş doluyordu. Satırlar arasında hâlâ geniş boşluklar vardı. Serdar, yazılanların bir talimatname gibi tamamlanmasını beklemişti. Oysa her yeni madde başka bir sınırı gösteriyor, bir soruyu açık bırakıyordu. Bu boşluklar onu rahatsız ediyordu. Yine de onları aceleyle doldurmak, geçmişte yaptığı hataların başka bir biçimi olabilirdi.

“Bir madde daha,” dedi Aylin. “Kimse tek başına bütün kararın sahibi olmayacak.”

Serdar kalemi çevirdi. “Bir kişi koordinasyonu üstlenebilir.”

“Koordinasyon, emir verme yetkisiyle aynı şey değil. Şu an senin deneyimin var. Ama tıbbi kararı ben vereceğim. Tarhun, kendi bedenine ve üstlendiği işe dair kararı kendisi verecek. Dışarı çıkmak, birini taşımak ya da bir yere inmek gibi kararlarda hepimizin bilgisi ve rızası gerekecek.”

“Acil durumda?” diye sordu Tarhun.

“Acil durumda düşünmek için çok zaman olmayabilir,” dedi Aylin. “Yine de hangi koşulda kimin neyi yapacağına önceden karar verilebilir. Ama bu sabah yeni bir görev dağılımı yapmayacağız. Bir şey değişirse, o an konuşuruz.”

Serdar, “Koordinasyon geçicidir; uzmanlık ve kişisel sınırlar korunur,” diye yazdı. Sonra ekledi: “Karar, koşullar değiştiğinde yeniden değerlendirilir.”

Tarhun ilk kez sandalyeye yaslandı. “Bu kâğıt kimde duracak?”

“Bir nüshası bende,” dedi Aylin. “Biri Serdar’da. İstersen sen de kendi notunu tutarsın. Tek bir kopya olursa onu kaybetmek, sözü de kaybetmek olur.”

“Üç ayrı nüsha üç farklı şey söylerse?”

“Tarihi ve kimin yazdığını belirtiriz,” dedi Aylin. “Sonra farkları karşılaştırırız. Bir nüshayı diğerlerinin yerine düzeltmeyiz.”

Serdar kâğıdın başındaki “İlk Sürüm” sözünü daire içine aldı. “Değişikliklerin tarihi de olacak. Neden değiştiğini yazacağız.”

“Böylece eski kararın neden verildiğini de biliriz,” dedi Aylin. “Bir kuralı sonradan değiştirmek, onu baştan beri biliyormuşuz gibi göstermemeli.”

Tarhun, sayfaya baktı. “Bunu da yazın.”

Bir süre kimse konuşmadı. Mutfaktan ekmek kokusu geldi. Saba, Damon’un odasından çıkıp kapıda belirdi. “Uyanmadı,” dedi. “Nefesi düzenli. Başındaki sargıyı kontrol ettim, kanama yok. Aylin, birazdan bakar mısın?”

“Elbette.” Aylin ayağa kalktı. “Sen de bir şey yedin mi?”

Saba omuz silkti. “Daha değil.”

“Önce ekmek ve su. Hastanın başında ayakta kalmak, kendini unutmak demek değil.”

Saba gülümsedi ve mutfağa döndü. Bu küçük alışveriş, odadaki kâğıda yazılmış herhangi bir cümleden daha somuttu. Protokolün işe yarayıp yaramadığını, belki de böyle şeyler gösterecekti: kimin yorulduğunu fark etmek, bir bakımı tek kişinin omzuna bırakmamak, yardım eden kişiyi de insan saymak.

Aylin kapıya yönelirken Serdar seslendi: “Hatıra sayfasını burada bırakayım mı?”

Aylin durdu. “Hayır. Onu sen tutmayacaksın. İstersen ben kendi notumda saklarım. İleride paylaşmaya karar verirsem söylerim. Şimdilik sadece cümleyi hatırladığımı ve kaynağını bilmediğimi bilmeniz yeterli.”

Serdar sayfayı ona doğru uzatmadı. “Anladım.”

Aylin, kendi yazdığı kâğıdı katlamadan aldı. Onu protokol sayfalarının arasına koymadı; kolyesinin yanındaki küçük keseye yerleştirdi. Sonra Damon’u görmek için koridora çıktı. Böylece masada üç ayrı kâğıt kaldı: odanın kaydı, ilk protokol ve sabahın bakım çizelgesi. Birbirlerinin üzerine kapanmıyorlardı.

Tarhun, Serdar’ın o sayfalara bakışını izledi. “Dün odaya indiğimizde, taşın bize cevap vereceğini sanıyordun.”

“Bir cevap bulacağımızı umuyordum.”

“Şimdi?”

Serdar pencerenin dar aralığından dışarı baktı. Avlunun duvarının üstünde sabah ışığı genişliyordu. “Şimdi daha iyi bir soru bulmamız gerektiğini düşünüyorum.”

Tarhun başını eğdi. “Soru değişirse cevap da değişebilir.”

“Bazen,” dedi Serdar. “Ama elimizdeki şey, cevap değilse onu cevap diye taşımayacağız.”

Tarhun ayağa kalktı. Kapının yanında duran çekici eline almadı; yalnızca yerini kontrol etti. “Ben avluda olacağım. Biri çağırırsa duyarım. Bu bir nöbet değil.”

“Peki,” dedi Serdar. “İstediğin zaman içeri gir.”

Tarhun kapıya yürüdü. Eşiği geçmeden önce durdu. “Komutanım diye seslenmem, senin her dediğini kabul ettiğim anlamına gelmesin.”

Serdar başını salladı. “Biliyorum.”

“Bilmiyorsan şimdi öğrendin.”

“Şimdi öğrendim.”

Tarhun dışarı çıktı. Serdar, kalemin ucunu kâğıda koyup son maddeyi yazdı: “Hitap biçimi, rıza yerine geçmez.” Birkaç kelimeyi fazla sert buldu; değiştirmedi.

Aylin geri döndüğünde Serdar protokolü ona uzattı. Aylin, baştan sona okudu. Bir satırın yanına küçük bir işaret koyup “bireysel rıza” sözünü ekledi; başka bir satırdaki “herkes” kelimesini “karardan etkilenenler” diye değiştirdi. Sonra kâğıdı Tarhun’a götürdü. O da ayakta, avludaki su tasının yanında bekliyordu. Metni sessizce okudu, görev maddesinin yanına kendi eliyle “kabul edilirse” yazdı.

Üçü yeniden masanın çevresine toplandığında, sayfa artık tek bir kişinin el yazısı değildi. Harfler birbirine benzemiyordu. Bazıları koyu, bazıları soluk; bazı kelimeler sıkışık, bazıları aralıklıydı. Serdar’ın aklına taş üzerindeki ritim geldi. Yazıyı tanıdık bulma hissi yeniden yükseldi, ama ona uzanmadı. Bu kâğıtta üç el vardı; her biri kendi kararından sorumluydu.

“Bir de son satır,” dedi Aylin. “Bilmiyoruz.”

Serdar, “Neyi?” diye sordu.

“Her şeyi. O odanın nasıl kapandığını, bu kaydı kimin bıraktığını, düzgün alanın neden orada olduğunu, benim hatıramın nereden geldiğini, Selçuk’un sözünün neye işaret ettiğini, Morkos’un gerçekten ne bildiğini. Bu maddeleri yazıp belirsizliği çözmüş gibi davranamayız.”

Tarhun parmağını kâğıttaki boş kenara koydu. “Bilinmeyenler de kayda girsin.”

Serdar, en alta şu cümleyi ekledi: “Bilinmeyen, boşluk doldurularak bilgiye çevrilmez. Yeni bulgu geldiğinde kaynak ve tarih belirtilerek yeniden değerlendirilir.”

Tarhun cümlenin sonundaki “yeniden değerlendirilir” sözünü parmağıyla izledi. “Kim değerlendirecek?”

“Karardan etkilenenler,” dedi Aylin. “Bir kayıt ya da yeni bir olay hepimizi ilgilendiriyorsa hepimiz. Tıbbi bir belirtiyse hasta ve bakım veren. Senin hatıranla ilgiliyse önce sen. Her konuyu aynı masaya getirip oylamayacağız.”

Serdar kalemi aldı. “Protokolü uygulamak için de izin gerekebilir.”

“Evet. Bir kâğıda imza atmış olmamız, ilerideki her koşula peşinen rıza verdiğimiz anlamına gelmez,” dedi Aylin. “Koşul değiştiğinde, kişi değiştiğinde ya da kararın sonucu başka birine dokunduğunda tekrar sorarız. Özellikle burada bakım gören insanlar için.”

Tarhun, “Birimiz konuşamayacak durumda olursa?” diye sordu.

Aylin’in yüzü ciddileşti. “Önce o kişinin o ana kadar söylediği tercihleri ve acil ihtiyacını dikkate alırız. Sessizliğini onay saymayız. Hayati bir durum varsa eldeki bilgiyle en az zarar verecek adımı seçeriz ve nedenini sonra kaydederiz. Ama bu, o kişinin geçmişi ya da kimliği hakkında karar verme hakkı vermez.”

Serdar bu sözleri yazarken yavaşladı. Kendi başına karar vermek zorunda kalacağı bir anı düşünüyordu. Böyle bir anda her madde eksik kalabilirdi. Yine de eksikliği saklamak yerine, kimin adına karar verdiklerini ve hangi bilgiyi kullandıklarını yazabilmek önemliydi. “Acil durumda alınan kararlar geçici olur; kişi konuşabilir hâle geldiğinde yeniden sorulur,” diye ekledi.

Tarhun satırı okudu. “Bu, her şeyin çözümü değil.”

“Değil,” dedi Aylin. “Yalnızca sonradan kendimizi haklı göstermek için belleği yeniden yazmamıza engel olabilir.”

Serdar, bu cümleyi de sayfanın kenarına aldı. “Bir kararın gerekçesi, kararın doğru olduğunu garanti etmez. Ama en azından o sırada ne bildiğimizi gösterir.”

“Ve neyi bilmediğimizi,” dedi Tarhun.

Üçü bir süre sayfaya baktı. Kâğıt, bir çözüm haritasına değil, ortak sınırların kaydına benziyordu. Onu kullanacakları her seferde yeni bir konuşma gerekecekti. Bu zahmet, belki de işe yaradığının işaretiydi.

Aylin cümlenin altına kendi parafını attı. Tarhun da adını yazdı; yanına “Tarhun” dışında başka bir isim eklemedi. Serdar imzasını en son koydu. Bu kâğıt bir yemin değildi. Kimsenin geçmişini mühürlemiyor, geleceği güvenceye almıyordu. Yalnızca üç kişinin bugün için kabul ettiği sınırları görünür kılıyordu.

Avludan kuru bir dalın taşa sürtünme sesi geldi. Tarhun’ın başı o yöne döndü. Serdar kalemi bıraktı. Aylin kapıya baktı. Üçü de bir an sustu; sesin nereden geldiğini anlamaya çalıştılar. Dal, rüzgârla bir kez daha duvara vurdu ve durdu. Kimse silaha uzanmadı. Kimse bunu Morkos’un adamlarına bağlamadı. Serdar sayfanın kenarına saati yazdı ve “Avluda rüzgârla dalın duvara sürtünme sesi; başka gözlem yok” diye ekledi.

“Korktuğumuzu da yazalım mı?” dedi Tarhun.

Aylin ona döndü. “İstersen kendi notuna yazarsın. Ortak olay kaydı, kimin ne hissettiğini değil, ne olduğunu kaydeder. Ama hislerin kararları etkiliyorsa onları konuşabiliriz.”

Tarhun bir an düşündü. “Korktum. Sesin dışarıdan geldiğini sandım. Sonra dal olduğunu gördüm.”

Serdar bu kez onun sözlerini aynen yazdı ve yanına Tarhun’ın adını koydu. “Kişisel anlatım,” diye işaretledi.

Tarhun, “Böyle daha doğru,” dedi.

Şifa evi bütünüyle aydınlanırken Aylin, kapı eşiğinde durup dışarı baktı. Yolun karşısında kimse yoktu. Önceki gün gördükleri yetişkinin kimliğine ya da niyetine dair yeni bir iz bulunmuyordu. Boş sokak, gözetlenmediklerini kanıtlamıyordu; birinin orada olduğunu da göstermiyordu. Aylin bunu aklından geçirdi, sonra masadaki kayda bakıp söylemedi. Bir ihtimali sırf sessizlik var diye büyütmek istemedi.

Avluda ilk ışık

Avluda ilk ışık

Kapıdan içeri dönerken Serdar’ın masaya bıraktığı yedek kâğıtları fark etti. İlk sürümün bir nüshasını temiz bir sayfaya geçirmiş, ötekinin yanına da kısa bir kayıt anahtarı koymuştu: tarih, yazan kişi, hangi olayla ilgili olduğu, doğrudan gözlem mi yoksa anlatım mı olduğu. Aylin o anahtara göz gezdirdi. “Kopyaları farklı yerlere koyacağız,” dedi. “Ama birini güvenli yere saklamak uğruna Damon’un ya da Saba’nın mahremiyetini riske atmayacağız.”

“Şifa evinin kayıtları ayrı kalacak,” dedi Serdar. “Bu çalışma notunda hasta adı yok.”

“İyi. Gereksiz ayrıntıyı saklamak da korumak değildir.”

Serdar ikinci nüshanın altına aynı tarihi yazdı. Aylin kendi kopyasını aldı ve bir kez daha okudu. Tarhun’ın eklediği “kabul edilirse” ifadesi, görev cümlesini daha az buyurgan hâle getirmişti. Serdar, “Birisi bu sayfayı bulup bize emir diye dayatırsa?” diye sordu.

“O zaman sayfayı yazanların da onu değiştirebildiğini söyleriz,” dedi Aylin. “Bu metin, başkasının elinde yetki belgesi değil.”

Tarhun kapıdan, “Ve benim adım görev listesi değil,” diye ekledi.

“Doğru,” dedi Serdar. “Senin adın, burada kabul ettiğin maddeyi kimin yazdığını gösteriyor.”

Serdar, ilk sürümün altına tarih koydu. “Bunu bugün uygulamaya sokmuyoruz,” dedi. “Bugün yalnızca birlikte neyi kabul ettiğimizi kaydediyoruz. Bir tehlike ortaya çıkarsa bu sayfaya bakar, koşulları yeniden değerlendiririz.”

“Bir tehlike ortaya çıkarsa, sayfayı da bırakabiliriz,” dedi Aylin. “Metin, yaşayan insanlardan daha önemli değil.”

Tarhun, masadaki üç nüshadan kendi kopyasını aldı. “Ben bunu yanımda taşıyacağım. Bir emir gibi değil. Kabul ettiğim şeyleri unutmamak için.”

Serdar kendi nüshasını katlayıp cebine koydu. “Ben de aynı nedenle.”

Aylin, hastaların bakım çizelgesini aldı. Onu protokolün yanına koymadı; Damon’un odasına götürmek üzere elinde tuttu. “Benim işim şu an burada,” dedi. “Bunu da protokolün içine almayalım. Hastanın ihtiyacı, bizim hikâyemizin parçası olmak zorunda değil.”

Serdar cevap olarak başını eğdi. İçinde, odadaki yazının peşinden yeniden gitme isteği hâlâ vardı. Kayıttaki boşluğa, Aylin’in belleğine, Selçuk’un sesine uzanan ipi çekip hepsini aynı düğümde birleştirmek istiyordu. O istek onu harekete geçirebilirdi; aynı zamanda yanlış yere de götürebilirdi. İpi takip etmekle hattı korumak arasındaki farkı henüz bütünüyle bilmiyordu. Ama artık bu farkı tek başına belirlemek zorunda değildi.

“Daha sonra konuşuruz,” dedi Aylin. “Ne hatırladığımı değil, neyi nasıl kaydedeceğimizi. Ben hazır olduğumda.”

“Sen hazır olduğunda,” dedi Serdar.

Tarhun kapıya yürürken dönüp baktı. “Ve ben istersem sorarım.”

“Sen isterken,” dedi Aylin.

“O zaman anlaşma bu.”

“İlk sürüm,” diye hatırlattı Serdar.

Tarhun’ın yüzünde küçük, kısa bir tebessüm belirdi. “İlk sürüm.”

Güneş avlunun taşlarına ulaştığında, sabahın sessizliği sıradan seslerle dolmaya başladı: su dökülmesi, kapı menteşesi, mutfaktan gelen tabak tıkırtısı, uzakta bir satıcının çağrısı. Şehir uyandıkça Morkos’un orada olup olmadığı belirsiz kalıyordu. Onun adına yeni bir hareket görülmemişti. Silah sesi yoktu. Telsizden yeni bir aktarım gelmedi. Bu sessizlik rahatlık sayılmazdı; yalnızca o sabah için kayda geçirilebilecek yeni bir olay olmadığını gösteriyordu.

Serdar kapının önünde bir süre durdu. Arka geçit açıktı; eşikteki takozun yeri yeniden kontrol edilmişti. Tarhun avluda kalmayı seçmiş, Aylin Damon’un bakımına dönmüş, Serdar ise kâğıtları düzenlemek üzere masaya geçmişti. Kimse tek başına bütün şehri gözetmiyor, kimse diğer ikisinin kararını kendi sorumluluğuna çevirmiyordu.

Masanın üstündeki “Sıfırıncı Gün Protokolü — İlk Sürüm” sayfası, odadaki taş yazısına benzemiyordu. Taşın keskinliği yerine kenarlarında düzeltmeler, kararların yanında itirazlar, imzaların arasında boşluklar vardı. Serdar o boşluklara baktı ve onları tamamlanmayı bekleyen bir eksik gibi görmemeye çalıştı. Bazı boşluklar, henüz kimsenin bilmediği şeyi dürüstçe saklamak için gerekliydi.

Kâğıdın son satırında tarih, üç isim ve henüz cevaplanmamış sorular duruyordu. Serdar, kalemi eline aldı; altına yeni bir madde eklemedi. Aylin’in hatırasını kendi kaydına taşımadı. Taş yüzeydeki iz için bir sonuç yazmadı. Tarhun’ın suskunluğuna başka bir ad vermedi. Dışarıdaki boş sokaktan düşman çıkarmadı.

Sonra sayfayı kapatmadı; açık bıraktı. Bu bir bitiş belgesi değildi. Herkesin görebileceği, itiraz edebileceği ve gerektiğinde değiştirebileceği bir başlangıç notuydu. Dışarıda gün yükseliyor, şehrin taşları ısınıyordu. İçeride üç kişi, aynı tehlikeyi aynı biçimde anlamadıklarını bilerek birlikte çalışmayı kabul etmişti.

Bir süre sonra Aylin koridordan döndü. Damon hâlâ uyuyordu; nefesi düzenliydi. Saba kahvaltı etmiş, yatağın yanındaki suyu yenilemişti. Aylin bunu bakım çizelgesine yazdı, sonra çizelgeyi protokol sayfasından ayrı tuttu. Tarhun, avluda kalmayı sürdüreceğini söyledi; ne kadar kalacağına karar vermemişti. Serdar da masadaki notları o gün için kapatacağını, yeni bir şey görülürse yalnızca gözlem kaydı düşeceğini belirtti. Kimse bir sonraki adımı ötekilerin ağzından seçmedi.

Günün ilerleyen saatinde ilk sürümü yeniden okumayı kararlaştırdılar. Bugün yazdıkları, yarın işe yaramayabilir; hatta yanlış bir varsayım taşıdığı ortaya çıkabilirdi. Bu ihtimal, metni değersiz kılmıyordu. Değerini, değişmez olmasından değil, kimin neyi kabul ettiğinin açıkça görülebilmesinden alıyordu. Serdar kopyaları masanın iki ayrı çekmecesine koydu. Aylin kendi nüshasını yanına aldı. Tarhun ise kâğıdı katlamadan taşıyabileceği bir yere yerleştirdi.

Serdar’ın sesi alçak çıktı. “İlk sürüm başlıyor.”

Aylin, koridordan, “Bakım hattı bende,” diye karşılık verdi.

Avludan Tarhun’ın sesi geldi: “Buradayım. İstediğim sürece.”

Serdar başını kaldırıp ikisini de duydu. Bir emir verilmemişti. Bir gelecek garanti edilmemişti. Ama ilk kez, yükün nasıl taşınacağına dair karar aynı masada ve üç kişinin açık rızasıyla duruyordu.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.