TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ BİLEŞENLERİ

Beceriler, Eğilimler ve Değerler Çerçevesine Genel Bakış

Kavramsal Beceriler

KB1. Temel Beceriler

Karmaşık bir süreç gerektirmeden edinilen, gözlenebilen eylemleri ifade eder. Saymak, okumak, yazmak, çizmek, bulmak, seçmek, belirlemek, işaret etmek, ölçmek, sunmak, çevirmek, kaydetmek gibi eylemler temel beceriler arasında gösterilebilir.

  • KB1.1. Saymak
  • KB1.2. Okumak
  • KB1.3. Yazmak
  • KB1.4. Çizmek
  • KB1.5. Bulmak
  • KB1.6. Seçmek
  • KB1.7. Belirlemek
  • KB1.8. İşaret etmek
  • KB1.9. Ölçmek
  • KB1.10. Sunmak
  • KB1.11. Çevirmek
  • KB1.12. Kaydetmek
  • KB1. Seslendirme
  • KB1. Yüzünden Okuma
  • KB1. Ezberleme
  • KB1. Bulma
KB2. Bütünleşik Beceriler

Süreç modellemesi yapılabilen eylemleri ifade eder. Öğretim programlarında (i) çelişki giderme, (ii) gözlemleme, (iii) özetleme, (iv) çözümleme, (v) sınıflandırma, (vi) bilgi toplama, (vii) karşılaştırma, (viii) sorgulama, (ix) genelleme, (x) çıkarım yapma, (xi) gözleme dayalı tahmin etme, (xii) mevcut bilgiye/veriye dayalı tahmin etme, (xiii) yapılandırma, (xiv) yorumlama, (xv) yansıtma, (xvi) muhakeme (akıl yürütme), (xvii) değerlendirme, (xviii) tartışma, (xix) mantıksal denetleme ve (xx) sentezleme olmak üzere Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde yirmi bütünleşik beceri tanımlanmıştır. Aşağıda bu beceriler ve ilgili süreç bileşenleri sunulmuştur.

  • KB2.1. Çelişki Giderme Becerisi
  • KB2.2. Gözlemleme Becerisi
  • KB2.3 Özetleme Becerisi
  • KB2.4 Çözümleme Becerisi
  • KB2.5. Sınıflandırma Becerisi
  • KB2.6. Bilgi Toplama Becerisi
  • KB2.7. Karşılaştırma Becerisi
  • KB2.8. Sorgulama Becerisi
  • KB2.9. Genelleme Becerisi
  • KB2.10. Çıkarım Yapma Becerisi
  • KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme Becerisi
  • KB2.12. Mevcut Bilgiye/ Veriye Dayalı Tahmin Etme Becerisi
  • KB2.13. Yapılandırma Becerisi
  • KB.2.14. Yorumlama Becerisi
  • KB2.15. Yansıtma Becerisi
  • KB.2.16. Muhakeme (Akıl Yürütme) Becerisi
  • KB2.17. Değerlendirme Becerisi
  • KB2.18. Tartışma Becerisi
  • KB2.19. Mantıksal Denetleme Becerisi
  • KB.2.20. Sentezleme Becerisi
  • KB2.16.1. Tümevarıma Dayalı Akıl Yürütme
  • KB2.16.3. Analojik Akıl Yürütme
  • KB2.16.2. Tümdengelimsel Akıl Yürütme
KB3. Üst Düzey Düşünme Becerileri

Bütünleşik becerilerden en az ikisini içeren ve çok boyutlu zihinsel süreçler gerektiren eylemleri ifade eder. Kavramsal becerilerde vurgulandığı üzere temel ve bütünleşik beceriler arasında bir aşamalılık ilişkisi bulunmamaktadır. Bu beceriler, üst düzey düşünme becerilerinin hayata geçirilmesindeki alt yapıyı oluşturmaktadır. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde (I) karar verme, (II) problem çözme ve (III) eleştirel düşünme olmak üzere üç üst düzey düşünme becerisi tanımlanmıştır.

  • KB3.1. Karar Verme Becerisi
  • KB3.2. Problem Çözme Becerisi
  • KB3.3. Eleştirel Düşünme Becerisi

Fiziksel Beceriler

Kol, bacak, gövde ve kas gruplarının doğru ve tutarlı hareketlerini ifade etmektedir. Bir hareketin gerçekleşmesi sinir sisteminin, kasların ve beynin iletişim hâlinde olup birlikte çalışmalarını gerektirir. Bir başka ifadeyle bir fiziksel beceri; zihinsel, sosyal, duygusal ve eğilim boyutlarını da içeren bütüncül bir akış içerisinde gerçekleşir. Bu doğrultuda fiziksel beceriler, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde bağlantılı ve bütüncül bir anlayışla tanımlanmış; kavramsal beceriler sosyal-duygusal öğrenme becerileri, değerler ve eğilimlerle etkileşim içinde ele alınmıştır.

Bütüncül gelişimin gerçekleştirilmesi ve sürdürülebilir kılınması sürecinde fiziksel becerilerin gelişimi, programlarda önemli bir yer tutar. Fiziksel becerilerin geliştirilmesi; toplumun her bir ferdinin fiziksel aktivitelerini kendi imkân ve yeteneklerine uygun olarak hayat boyu sürdürebilmeye duyduğu istek, güven, fiziksel yeterlik, bilgi ve anlayışı kapsar.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde yer alan tüm ögeler, bütünün mekanik parçaları olmaktan öte birbiriyle ilişkili bir sistemi oluşturur. Fiziksel beceriler esasen hem zihinsel hem kol, bacak, gövde ve kas gruplarının doğru ve tutarlı hareketlerini gerektiren görevlerdir. Örneğin matematiksel araç ve teknoloji ile çalışma becerisi, harita becerisi, deney yapma becerisi, konuşma becerisi, yazma becerisi gibi beceriler bir öğrenme çıktısına temel oluşturduğunda eklem-kas gruplarının doğru ve tutarlı hareketlerini kullanmayı gerektirdiği gibi zihinsel süreçleri de kullanmayı gerektirmektedir. Bu bağlamda Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde fiziksel beceriler diğer beceri setlerinden bağımsız olarak ele alınmamaktadır. Buna bağlı olarak program uygulayıcıları, öğrenme-öğretme yaşantılarının ve farklılaştırma sürecinin düzenlenmesinde programın diğer bileşenlerinde olduğu gibi fiziksel becerilerin de programın yapısına nüfuz etmesini sağlar.

Eğilimler

E1 Benlik Eğilimleri

Kişinin içsel özelliklerini ve kişiliğini, sergileyeceği becerilere yansıtmasını ifade eder. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde (I) merak, (II) bağımsızlık, (III) azim ve kararlılık, (IV) kendine inanma (öz yeterlilik), (V) kendine güvenme (öz güven) ve (VI) seçicilik olmak üzere altı benlik eğilimi tanımlanmıştır.

E1.1. Merak: Yeni ve ilginç bir bilgi veya nesneyle karşılaşıldığında duyulan gözlemleme, araştırma, keşfetme ve anlama arzusuna ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E1.2. Bağımsızlık: Başka kişi, grup ya da bir otoritenin etkisi ve baskısı olmadan düşünce, ifade ve eylemlerde özgür seçimler yapılarak ifade ve eylemlerin sorumluluğunu alabilmeye ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E1.3. Azim ve Kararlılık: Bir işi/eylemi yerine getirme konusundaki gayreti ve bu yöndeki kararları her türlü zorluğa karşı yılmaksızın uygulama çabasına yönelik zihinsel örüntüleri ifade eder.
E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik): Belirlenen hedefleri gerçekleştirme sürecinde gerekli eylemleri planlama ve yürütme becerisine olan kişisel inanca ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven): Belirlenen bir hedefin, işin veya eylemin gerçekleştirebileceğine ilişkin yeteneğe, kapasiteye ve yargılara olan inancına ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E1.6. Seçicilik: Bireyin bir bilgi, durum ya da eylem karşısında anlamlı ve etkili olanı ayırt etme; kendi amaç, değer, ilke ve ölçütlerine uygun olanı bilinçli biçimde tercih etme ya da tercih etmeme yönünde zihinsel eleme ve kullanmaya ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder. Bu eğilim, bireyin kendi birikimiyle uyumlu tercihler yapma, kararlarının arkasında gerekçeler bulundurma ve seçimlerinde öznel sorumluluğu üstlenme tutumunu yansıtır.
E2 Sosyal Eğilimler

Kişinin içsel özelliklerini ve kişiliğini sosyal bir ortam içerisinde sergileyeceği becerilere yansıtmasını ifade eder. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde (I) empati, (II) sorumluluk, (III) girişkenlik, (IV) güven ve (V) oyunseverlik olmak üzere beş sosyal eğilim tanımlanmıştır.

E2.1. Empati: Çevresindeki kişilerin duygu ve düşüncelerini hissederek içselleştirip dönüt vermesine ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E2.2. Sorumluluk: Üstlenilen görev doğru ve zamanında yerine getirilirken verilen kararların ve yerine getirilen eylemlerin sonuçlarını üstlenerek gerektiğinde bu sonuçlarla ilgili hesap verilmesine ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E2.3. Girişkenlik: Diğer kişilerin haklarına saygılı olmak koşuluyla belirli sınırlar içerisinde yapılmak istenileni ve istenilmeyi belirleyebilme gücü ve enerjisine ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E2.4. Güven: Arzulanan bir amaca ulaşmak için karşı tarafın niyet veya davranışlarının ahlaka uygun, adaletli, yapıcı ve fayda sağlaması açısından öngörülebilir olma inancına ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E2.5. Oyunseverlik : Bilgi/konu/kavram veya davranışı öğrenme sürecinin keyifli ve eğlenceli hâle getirilebilmesine ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E3 Entelektüel Eğilimler

Kişinin zihinsel ve düşünsel birikimlerini sergileyeceği becerilere yansıtmasını ifade eder. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde (I) muhakeme, (II) odaklanma, (III) yaratıcılık, (IV) gerçeği arama, (V) açık fikirlilik, (VI) analitiklik, (VII) sistematiklik, (VIII) soru sorma, (IX) şüphe duyma ve (X) eleştirel bakma olmak üzere on entelektüel eğilim tanımlanmıştır.

E3.1. Muhakeme: Bir konuya/duruma/olaya/olguya ilişkin bilgi, veri ve unsurları dikkatle değerlendirerek mantıklı, tutarlı ve doğru sonuçlara ulaşma; kavramlar ve düşünceler arasında anlamlı bağlantılar kurarak karşılaştırmalar yapabilmeye dair zihinsel süreçleri farkındalık, bakış açısı, tutum ve davranışa dönüştürmeye yönelik zihinsel örüntüleri ifade eder.
E3.2. Odaklanma: Belirlenen bir hedefe ulaşmak için gereken çabanın, zihinsel ve bedensel enerjinin en iyi düzeyde kullanılmasına ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E3.3. Yaratıcılık: Farklı açılardan olaylara bakabilme yeteneği ile geçmiş deneyimleri de işe katarak alışılagelmiş kalıpların dışında yeni durumlara uyum sağlayarak özgün ürün, fikir üretilmesine ve problemlere çözümler oluşturulmasına ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E3.4. Gerçeği Arama: Gerçeği bulmak için nesnel ve dürüstçe bir yaklaşıma sahip olunmasına, sorgulama ve doğruya ulaşmak için kararlılıkla hareket edilmesine ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E3.5. Açık Fikirlilik: Olaylar ve durumlara kalıpların dışına çıkarak meraklı, saygılı ve ön yargısız şekilde bakabilmeyi; farklı deneyimler, fikirler ve önerilere açık olabilmeyi içeren zihinsel örüntüleri ifade eder.
E3.6. Analitik Düşünme: Problemlerin çözümünde meydana gelebilecek durumları öngörerek nesnel kanıtlar kullanma ve akıl yürütme yoluyla çözüme ulaşılabilmesine ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E3.7. Sistematik Olma: Çeşitli durumların belirli bir yöntemle düzenli, örgütlü, odaklı ve gayretli şekilde ele alınmasına ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E3.8. Soru Sorma: Kendisine, çevresine ve evrene ilişkin bilme ve anlama ihtiyacına yönelik öğrenme ve keşfetme arzusu ile özgürce sorgulamalar yapabilmesine ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E3.9. Şüphe Duyma: Kendisine sunulan bir bilgi karşısında hissettiği emin olamama durumundan hareketle bu bilgiyi en küçük parçalarına kadar bölmesini ve her aşamada işlemlerini kontrol ederek emin olduğu her adımda bir üst basamağa çıkmasını hedefleyen zihinsel örüntüleri ifade eder.
E3.10. Eleştirel Bakma: Bir düşünce, argüman ve bilginin doğruluğunun değerlendirilmesine; bilginin etkili bir şekilde elde edilmesine, karşılaştırılmasına ve kullanılmasına; ifadelerin anlaşılmasına, ifadelerin çelişik olup olmadığının yargılanmasına, güvenilir olup olmadığının tespit edilmesine, kesin yargılar ortaya konulup konulmadığının belirlenmesine ilişkin zihinsel örüntüleri ifade eder.
E3.11. Özgün Düşünme: Özgün Düşünme

Alan Becerileri

BEOSAB. Beden Eğitimi, Oyun ve Spor Alan Becerileri

Beden eğitimi ve spor; bireylerin fiziksel yetkinliklerini geliştirmelerini, sağlıklı bir yaşam sürdürmelerini, sosyal ve bireysel beceriler kazanmalarını sağlayan bir alan olarak insan yaşamında ve eğitim ortamlarında büyük bir öneme sahiptir. Hareket, yaşamın temel göstergelerinden biridir ve birey kazanması gereken birçok niteliğe hareket sayesinde sahip olur. Hareket etmek; bedenin birçok hareketi yapabilmesi için gereken yetkinliği kazanmasını sağlarken aynı zamanda fiziksel uygunluk (sağlığa/performansa ilişkin), takım çalışması, problem çözme, stratejik düşünme, karar verme gibi birçok becerinin gelişimine de katkıda bulunur.

BEOSAB1 Hareketi Sergileme Becerisi

Bireyin fiziksel aktivitelerde kaba, ince, spora hazırlayıcı ve spora özgü hareket becerilerini anlaması; bu becerileri aşamalı olarak geliştirmesi ve farklı durumlara uyum sağlayarak uygulaması sürecini ifade eder. Bu beceri, bireyin hareketleri doğru ve uygun şekilde gerçekleştirme kapasitesini geliştirmesine olanak tanır.

BEOSAB2 Hareket Kavramlarını Uygulama Becerisi

Bireyin beden farkındalığı, alan farkındalığı, efor (çaba) ve hareket ilişkileri gibi temel kavramlar ile hareket becerileri arasında ilişki kurarak uygulamasını içerir. Bu beceri, bireyin fiziksel aktivitelerde bilinçli ve etkili bir şekilde hareket etmesini sağlar.

BEOSAB3 Taktik ve Strateji Geliştirme Becerisi

Fiziksel aktivite, oyun vb. sportif etkinlikler sırasında karşılaşılan durumları/problemleri belirlemek, bu durumlara/problemlere yönelik çözüm yolları geliştirmek ve uygulamak için kullanılan bir beceridir. Bu beceri, bireyin stratejik düşünme ve planlama yeteneğini geliştirir; hareketlerini daha etkili ve bilinçli bir şekilde gerçekleştirmesini sağlar.

BEOSAB4 Fiziksel Aktiviteye Katılma Becerisi

Bireyin fiziksel aktivitelerin gerekliliğini fark etmesini, bu aktiviteler için uygun planlar geliştirmesini ve belirlenen hedeflere ulaşmak için bu planları uygulamasını içerir. Bu beceri, bireyin yaşam boyu fiziksel aktivite alışkanlığı kazanmasına ve sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemesine katkı sağlar.

BEOSAB5 Ritmik Hareket Etme Becerisi

Bireyin hareket veya müzikle ilişkilendirilen ritmi algılamasını, bu ritme uygun hareketler yapmasını ve ritmik becerilerini etkili bir şekilde sergilemesini içerir. Bu beceri, bireyin koordinasyonunu, estetik duygusunu ve müzikle uyumlu hareket yetkinliğini geliştirmesine katkı sağlar.

BEOSAB6 Fiziksel Uygunluk Sağlama Becerisi

Bireyin sağlıkla ilişkili (kalp-damar sistemi dayanıklılığı, kas kuvveti, kas dayanıklılığı, esneklik, vücut kompozisyonu vb.) ve performansla ilişkili (kuvvet, çeviklik, dayanıklılık, hız vb.) fiziksel uygunluk bileşenlerini açıklamasını, bu bileşenleri fiziksel aktivitelerde uygulamasını ve fiziksel uygunluk düzeyini geliştirmeye yönelik çalışmalar yapmasını ifade eder. Bu beceri, bireyin sağlıklı bir yaşam sürdürmesine ve fiziksel performansını artırmasına olanak tanır.

BEOSAB7 Eşle/Grupla Hareket Etme Becerisi

Bireyin takım çalışması veya grup etkinlikleri sırasında rolleri tanımlamasını, belirlenen rolleri yerine getirmesini ve diğer bireylerle uyumlu hareket etmesini içerir. Bu beceri, bireyin sosyal etkileşim becerilerini ve takım uyumunu geliştirerek uyum içinde hareket etmesini sağlar.

BEOSAB8 Adil Oyun Anlayışına Uygun Davranma Becerisi

Spor ve fiziksel aktivitelerde dürüstlük, saygı, eşitlik ve sportmenlik gibi temel etik değerleri benimsemeyi ifade eder. Bu kavram, bireyin kurallara uymasını, rakiplerine ve takım arkadaşlarına karşı saygılı davranmasını, aynı zamanda iş birliği içinde hareket etmesini içerir. Adil oyun, bireyin spor katılımını olumlu bir deneyime dönüştürürken teknik becerilerini geliştirme, sosyal etkileşimde bulunma ve kişisel sorumluluk bilincini artırma fırsatları sunar. Bu beceri, bireyin etik değerlere bağlılığını, sorumluluk bilincini ve sportmenlik davranışlarını geliştirmesine katkıda bulunur.

BEOSAB9 Takım/Grup Liderliği Sergileme Becerisi

Spor ve fiziksel aktivitelerde dürüstlük, saygı, eşitlik ve sportmenlik gibi temel etik değerleri benimsemeyi ifade eder. Bu kavram, bireyin kurallara uymasını, rakiplerine ve takım arkadaşlarına karşı saygılı davranmasını, aynı zamanda iş birliği içinde hareket etmesini içerir. Adil oyun, bireyin spor katılımını olumlu bir deneyime dönüştürürken teknik becerilerini geliştirme, sosyal etkileşimde bulunma ve kişisel sorumluluk bilincini artırma fırsatları sunar. Bu beceri, bireyin etik değerlere bağlılığını, sorumluluk bilincini ve sportmenlik davranışlarını geliştirmesine katkıda bulunur.

BEOSAB9 Takım/Grup Liderliği Sergileme Becerisi

Spor ve fiziksel aktivitelerde dürüstlük, saygı, eşitlik ve sportmenlik gibi temel etik değerleri benimsemeyi ifade eder. Bu kavram, bireyin kurallara uymasını, rakiplerine ve takım arkadaşlarına karşı saygılı davranmasını, aynı zamanda iş birliği içinde hareket etmesini içerir. Adil oyun, bireyin spor katılımını olumlu bir deneyime dönüştürürken teknik becerilerini geliştirme, sosyal etkileşimde bulunma ve kişisel sorumluluk bilincini artırma fırsatları sunar. Bu beceri, bireyin etik değerlere bağlılığını, sorumluluk bilincini ve sportmenlik davranışlarını geliştirmesine katkıda bulunur.

BEOSAB9 Takım/Grup Liderliği Sergileme Becerisi

Beden eğitimi, spor, fiziksel aktivite veya hareket temelli grup etkinlikleri sırasında bireyin liderlik özelliklerini tanımasını ve bu özellikleri etkin bir şekilde uygulayarak grubu yönlendirme, motive etme ve organize etme kapasitesini ifade eder. Takım/grup liderliği becerisi; bireyin sorumluluk almasını, karar verme süreçlerine katılmasını ve etkili iletişim becerilerini geliştirmesini sağlar. Bu beceri, grup dinamiklerini anlamaya ve grup hedeflerine ulaşılmasına katkıda bulunur.

BEOSAB10 Güvenli Ortam Oluşturma Becerisi

Bireyin fiziksel aktiviteler, oyunlar veya spor etkinlikleri sırasında kendisinin ve çevresindekilerin sağlığını tehdit edebilecek davranışlardan uzak durmasını ve bu tür durumlara karşı önleyici tedbirler almasını içerir. Bu beceri, bireyin riskleri tanıma, güvenli bir çevre sağlama ve sağlığı koruma bilincini geliştirmesini amaçlar. Güvenli ortam oluşturma kapsamında bireyin, sakatlık riski, bilinçsiz fiziksel aktivite veya zararlı içeriklerden uzak durması sağlanır. Bu süreç, bireyin hem kendi güvenliğini hem de çevresindekilerin sağlığını korumasına olanak tanır ve toplumsal sağlık bilincini destekler.

BTYAB. Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Alan Becerileri

Bilim ve teknolojide yaşanan hızlı değişim, bireyin ve toplumun değişen ihtiyaçları, öğrenme öğretme kuram ve yaklaşımlarındaki yenilik ve gelişmeler bireylerden beklenen rolleri de doğrudan etkilemiştir. Bu değişim bilgiyi üreten, işlevsel olarak kullanabilen, problem çözebilen, soyut ve eleştirel düşünen, girişimci, kararlı ve iletişim becerileriyle topluma ve kültüre katkı sağlama niteliklerine sahip bir bireyi tanımlamaktadır.

BTYAB1 Bilişim Teknolojilerini Kullanma Becerisi

Bilişim teknolojilerini kullanma becerisi, öğrencilerin bilişim teknolojilerini etkin ve verimli bir şekilde kullanma yeteneğini geliştirir. Günümüzün dijital dünyasında, farklı teknolojik araç ve uygulamaları tanıma, sınıflandırma ve bu teknolojilerle çalışma becerisi bireylerin bilgiye ulaşmasını kolaylaştırırken aynı zamanda iş süreçlerinde de daha verimli olmalarını sağlayacaktır. Bilişim teknolojilerini kullanma becerisi; “bilişim teknolojilerini sınıflandırma” ve “bilişim teknolojileri ile çalışma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

BTYAB2 Bilgi İşlemsel Düşünme Becerisi

Bilişim alanında bilgi işlemsel düşünme becerisi, karmaşık problemleri çözmek ve bilgiyi işlemek için sistematik ve algoritmik düşünme yeteneğini ifade eder. Bu beceri bireylerin problemleri yönetilebilir parçalara ayırmalarını, her parçayı analiz ederek çözüm yolları geliştirmelerini, algoritmalar kullanarak çözümler üretmelerini ve veriyi düzenleyerek anlamlı bilgilere dönüştürmelerini sağlar. Bilgi işlemsel düşünme becerisi; “sorgulama”, “algoritmik düşünme”, "soyutlama", "ayrıştırma" ve "test etme-hata ayıklama" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

BTYAB3 Yazılım Geliştirme Becerisi

Yazılım geliştirme becerisi, öğrencilerin teknik bilgi birikimlerini genişletirken yazılım tasarımı ve mimarisi konusunda etkin çözümler oluşturabilmelerini sağlar. Ayrıca yazılım geliştirme sürecinin aşamalarını öğrenmede yardımcı olur. Bu beceri, öğrencilerin programlama dilleri yardımıyla kodlama yapmalarını, yazılımın işlevselliğini ve performansını artırmak için gerekli algoritma ve yapıları kullanarak uygulama geliştirmelerini içerir. Böylelikle öğrencilerin yaratıcı düşünme yeteneklerini geliştirerek özgün ve yenilikçi yaklaşımla problem çözme yeteneklerinin güçlenmesini sağlar. Bu beceri, “sorgulama”, “yapılandırma”, "yazılım geliştirme ortamını hazırlama", “yazılım geliştirme sürecinde kullanılan bileşen/yapı/yöntemlerinden yararlanma”, “yazılım geliştirme sürecini yönetme”, "yazılım geliştirme sürecinde robotik/mekanik sistemler ile entegre bir ürün/sistem geliştirme", "test etme-hata ayıklama" ve “sentezleme” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

BTYAB4 Dijital Ürün Geliştirme Becerisi

Dijital ürün geliştirme becerisi, öğrencilerin tasarım araç ve teknolojilerinden etkin bir şekilde yararlanarak, görsel ve canlandırma ile desteklenen tasarım kurgusu oluşturma, estetik ve işlevsel yönleri güçlü ürün ve simülasyon/model geliştirmeyi sağlar. Bu beceri, "tasarım araç ve teknolojilerinden yararlanma”, “tasarım kurgusu oluşturma”, “ürün geliştirme” ve “simülasyon/model geliştirme” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

BTYAB5 Veri Yönetimi Becerisi

Dijital ürün geliştirme becerisi, öğrencilerin tasarım araç ve teknolojilerinden etkin bir şekilde yararlanarak, görsel ve canlandırma ile desteklenen tasarım kurgusu oluşturma, estetik ve işlevsel yönleri güçlü ürün ve simülasyon/model geliştirmeyi sağlar. Bu beceri, "tasarım araç ve teknolojilerinden yararlanma”, “tasarım kurgusu oluşturma”, “ürün geliştirme” ve “simülasyon/model geliştirme” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

BTYAB5 Veri Yönetimi Becerisi

Veri yönetimi becerisi, bir problemi çözmek veya bir araştırma sorusuna yanıt bulmak için verilerden bilimsel araştırma süreç adımlarını takip ederek anlamlı sonuçlar elde etme sürecini ifade eder. Bu beceri, "problemi belirleme”, “verileri toplama ve düzenleme”, “bulgulara ulaşma” ve “bulguları yorumlama” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

BTYAB6 Dijital Güvenlik Önlemleri Alma Becerisi

Dijital güvenlik önlemleri alma becerisi, dijital ortamların güvenliğini sağlamak ve siber tehditlere karşı etkili bir koruma oluşturmak için gerekli yeterlikleri ve süreçleri ifade eder. Bu beceri, dijital ortamlarda risklerin belirlenmesini, dijital güvenlik önlemlerinin uygulanmasını ve sürekli olarak güncellenmesini ve böylelikle dijital ortamda verinin korunmasını sağlar. Ayrıca, siber uzayda saldırı ve savunma stratejileri geliştirilmesi, dijital ortamda güvenlik açıklarının belirlenerek tehdit analizinin yapılması ve etkili savunma yöntemlerinin belirlenmesi süreçlerinden oluşur. Bu süreçler, dijital varlıkların korunmasını ve bilgi güvenliği risklerinin minimize edilmesini sağlar. Dijital güvenlik önlemleri alma becerisi "dijital güvenlik önlemlerini yönetme", “dijital güvenlik önlemlerini uygulama” ve "siber saldırılara karşı savunma stratejilerini kullanma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

DAB. Din Eğitimi ve Öğretimi Alan Becerileri

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde din eğitimi ve öğretimine yönelik alan becerilerinin yapılandırılmasında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni, literatür, alanın kendine özgü yapısı, bu alandaki derslerle ilgili mevzuat ve sosyal ihtiyaçlar ile çağın gereklilikleri göz önünde bulundurulmuştur. Din eğitimi ve öğretimi alan becerileri için ilgili tüm dersleri kapsayan bir yapı esas alınarak 8 adet alan becerisi belirlenmiştir. Bunlar; temel kaynakları kullanma, dinî kaynakları tetkik, tahkik, tefekkür, dinî delillere başvurma, tatbik, tilavet ile hitabet ve mesleki uygulama becerileridir.

DAB1 Temel Kaynakları Kullanma Becerisi

İslam dininin temel kaynakları olan Kur’an-ı Kerim ve hadis kaynaklarını kullanabilmek için takip edilecek süreçleri ifade eder. Temel kaynaklara erişme becerisi, “Kur’an-ı Kerim meallerine başvurma” ve “hadis kaynaklarına başvurma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

DAB2 Dinî Kaynakları Tetkik Becerisi

Bir konu hakkında bilgi edinilmesi için dinî kaynakların tetkik edilmesinde takip edilecek süreci ifade eder. Dinî kaynakları tetkik becerisi; “kaynak kullanımını yönetme”, “özetleme” ve “dinî kaynakların ilişkisini değerlendirme” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

DAB3 Tahkik Becerisi

Dinî ilimler içerisinde yer alan önemli kavramları tanımayı, bu kavramları bağlamına uygun olarak kullanmayı ve dinî metinlerin incelenmesi ve yorumlanması için takip edilmesi gereken süreci ifade eder. Tahkik becerisi; “dinî kavramları ayırt etme”, “kavramları bağlamına uygun kullanma”, “dinî metinleri yorumlama” ve “dinî metinleri tahlil etme” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

DAB4 Tefekkür Becerisi

Bir konu/kavram/olayın derinlemesine düşünülmesi ve değerlendirilmesi için takip edilecek süreci ifade eder. Tefekkür becerisi; “müşahede etme”, “dinî meseleleri anlama”, “dinî görüş ve argümanları irdeleme”, “dinî konularda analitik düşünme” ve “idrak etme” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

DAB5 Dinî Delillere Başvurma Becerisi

Akli/nakli delillerin kullanılmasıyla birlikte bir sonuca varılması için takip edilecek süreci ifade eder. Dinî delillere başvurma becerisi, "akli/nakli delilleri kullanma" ve "mukayese yapma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

DAB6 Tatbik Becerisi

Dinî bilgilerin uygulama çeşitlerini usulüne uygun olarak yerine getirebilmek için takip edilecek süreçleri ifade eder.

DAB7 Tilavet Becerisi

Kur’an-ı Kerim’i bir femimuhsinin rehberliğinde yüzünden ve ezbere okuyabilmek için takip edilecek süreçleri ifade eder. Tilavet becerisi; “telaffuz etme”, “yüzünden okuma” ve “ezbere okuma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

DAB8 Hitabet ve Mesleki Uygulama Becerisi

Mesleki uygulama çeşitlerini usulüne uygun olarak yerine getirebilmek için takip edilecek süreçleri ifade eder. Hitabet ve mesleki uygulama becerisi, "hitabet uygulama" ve "mesleki uygulama" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

FBAB. Fen Bilimleri Alan Becerileri

Fen bilimleri eğitimi, bireylerin karşılaştığı problemleri fark edebilmesi, kararlar vermesi ve hayata yönelik faaliyetlerini bu kararlar bağlamında düzenlemesine yönelik deneyim kazanmalarını destekler. Söz konusu deneyimleri kazandırmak için fen öğretimi sürecinde öğrenciler günlük hayattaki olayları ve olguları fen kavramlarıyla anlamlandırırken bilimsel becerileri uygun ve etkili bir şekilde kullanmak durumundadır.

FBAB1 Bilimsel Gözlem Becerisi

Bilgiye ulaşmada veya bilgiyi yapılandırmada tüm duyularla doğrudan ya da dolaylı olarak, nesne, olgu, olay ve süreçlerle ilgili veriler toplamayı ifade eder.

Süreçler:
FBAB2 Sınıflandırma Becerisi

Bir nesne, canlı, olay ve olguya ait niteliklerin belirlenmesi, benzerliklerinin, farklılıklarının ve aralarındaki (örüntüsel) ilişkilerin belirlenmesi ve bunlara göre gruplandırılması ya da ayrıştırılmasını ifade eder.

Süreçler:
FBAB3 Bilimsel Gözleme Dayalı Tahmin Becerisi

Mevcut durum/olay ile ilgili ön gözlemlerden veya deneyimlerden yola çıkarak çıkarım yapmayı ve buna ilişkin yargıda bulunmayı ifade eder.

Süreçler:
FBAB4 Bilimsel Veriye Dayalı Tahmin Becerisi

Mevcut durum/olaya ilişkin eldeki veriler üzerinden hesaplamalar yapılarak yargıda bulunmayı ifade eder.

Süreçler:
FBAB5 Operasyonel Tanımlama Becerisi

Örneklerin ilişkilendirilerek veya bir şeyin nasıl çalıştığına dair düşüncelerin paylaşılarak bir kavramın anlaşılmasının gösterilmesini ifade eder.

Süreçler:
FBAB6 Hipotez Oluşturma Becerisi

Belirlenen bir problemi çözmek amacıyla değişkenler arasındaki ilişkileri açıklamaya çalışan bilimsel, basit ve sınanabilir özelliğe sahip önermeleri ifade eder.

Süreçler:
FBAB7 Deney Yapma Becerisi

Salt gözlemin ötesine geçerek ölçme verileri ve onların analizlerini kullanarak bir sonuca ulaşma sürecini ifade eder.

Süreçler:
FBAB8 Bilimsel Çıkarım Yapma Becerisi

Gözlem verilerine dayanan destekleyici kanıtlara ve geçmiş deneyimlere dayalı bir sonuca ulaşma ve bir yargıda bulunmayı ifade eder.

Süreçler:
FBAB9 Bilimsel Model Oluşturma Becerisi

Bilişsel ve zihinsel aşamalar içeren bilimsel işlemler bütününü ifade eder.

Süreçler:
FBAB10 Tümevarımsal Akıl Yürütme Becerisi

Deneyimlere dayalı gözlemlerden veya deneysel olarak çıkarılmış önermelerden genellemelere ulaşmak yani deneyimlerden genelleme yoluyla bilgi üretme yöntemini ifade eder.

Süreçler:
FBAB11 Tümdengelimsel Akıl Yürütme Becerisi

Mantıksal çıkarım adımları izlenerek genel önermelerden yola çıkılarak özel önermelerin elde edilme sürecini ifade eder.

Süreçler:
FBAB12 Kanıt Kullanma Becerisi

Bilimsel sorgulama, argümantasyon ve problem çözme süreçlerinin temel becerisini ifade eder.

Süreçler:
FBAB13 Bilimsel Sorgulama Becerisi

Bilim insanlarının gözlemlenebilir bilimsel nitelikteki bir konuyu, sorunu veya olayı anlamak ve kanıtlara dayalı olarak açıklamak için kullandıkları sistematik araştırma yöntemleri ve stratejilerinin bütününü ifade eder.

Süreçler:

MAB. Matematik Alan Becerileri

Matematik alan becerileri ilkokul, ortaokul ve lise düzeyini kapsayan ve süreç bileşenleri ile modellenebilen beceriler dikkate alınarak belirlenmiştir. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde yer verilen beş matematik alan becerisi şunlardır: Matematiksel muhakeme, matematiksel problem çözme, matematiksel temsil, veri ile çalışma ve veriye dayalı karar verme, matematiksel araç ve teknoloji ile çalışma.

MAB1 Matematiksel Muhakeme Becerisi

Bilgi veya varsayımlar kullanarak mantığa yatkın çıkarımlarda bulunma sürecini ifade eder. Matematiksel muhakeme becerisi; "çözümleme", "yorumlama", "çıkarım yapma" ve "matematiksel doğrulama veya ispat yapma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
MAB2 Matematiksel Problem Çözme Becerisi

Asgari düzeyde matematiksel bir problemi çözebilmek için deneyimlenmesi gereken süreci ifade eder. Matematiksel problem çözme becerisi; "çözümleme", "yorumlama", "matematiksel çözümler geliştirme" ve "yansıtma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
MAB3 Matematiksel Temsil Becerisi

Matematik diliyle ifade edilebilir bir durumu, problemi, çözümü ya da ispatı bireyin anlamlandırması ve çevresi ile paylaşarak tartışması için gerekli olan matematiksel süreçleri, olguları ve düşünceleri sergileme araçlarını ifade eder. Matematiksel temsil becerisi, "matematiksel temsillerden yararlanma" ve "matematiksel temsilleri değerlendirme" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
MAB4 Veri ile Çalışma ve Veriye Dayalı Karar Verme Becerisi

İstatistiksel bir problemi çözmek veya bir araştırma sorusuna cevap bulmak için verilerden belirli süreç adımlarını takip ederek anlamlı sonuçlar çıkarmayı ifade eder. Veri ile çalışma ve veriye dayalı karar verme becerisi; "istatistiksel problemi belirleme", "verileri toplama ve analize hazırlama", "bulgulara ulaşma" ve "bulguları yorumlama" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
MAB5 Matematiksel Araç ve Teknoloji İle Çalışma Becerisi

Matematiği öğrenirken, matematiksel bir durumu incelerken, bir problemin çözümünü araştırırken, matematiği yazılı, sözlü veya görsel yollarla paylaşırken uygun araç ve teknolojiden yararlanmayı ifade eder. Matematiksel araç ve teknoloji ile çalışma becerisi, "matematiksel araç ve teknolojiden yararlanma" ve "değerlendirme" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:

SAB. Sanat Alan Becerileri

Sanat eğitimi, millet bilincinin gelişmesi, toplumsal değerlerin yerleşmesi ve kuşaklar arası bağların güçlendirilmesi açısından eğitimin temel unsurlarından biri olarak öne çıkmaktadır. Sanatın farklı alanları aracılığıyla bireyler, yerel ve evrensel kültürleri tanıma fırsatı bulurken estetik bakış açısı kazanarak karşılaştıkları problemlere sanatsal bir perspektifle yaklaşabilirler. Sanat eğitimi, yaşamın her alanında yer alabilen çok yönlü ve geniş bir etki sahasına sahiptir. Görsel ve işitsel algı becerilerini geliştirmeye odaklanan bu eğitim süreci, birbirini etkileyen ve şekillendiren bütüncül bir yapı içinde ele alınmaktadır. Sanat eğitimi alanındaki beceriler belirlenirken Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde öne çıkan kavramsal beceriler, sosyal-duygusal öğrenme becerileri, okuryazarlık becerileri ve eğilimler dikkate alınarak sanatın özgün yapısının korunmasına ve etkili bir şekilde uygulanmasına önem verilmiştir. Sanat eğitiminin gereklilikleri göz önünde bulundurularak alana özgü becerilerin geliştirilmesine yönelik açık ve gözlemlenebilir eylemleri içeren süreç bileşenleri tanımlanmıştır. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde sanatsal algılama, görsel mesajı okuma, sanat eserini inceleme, sanatsal üretim yapma, sanatsal tasarım yapma, müziksel işitme, müziksel okuma, müziksel yazma, müziksel dinleme, müziksel söyleme, müziksel çalma, müziksel yaratıcılık ve müziksel hareket olmak üzere on üç sanat alan becerisine yer verilmiştir. Sanat eğitimi, bireylerin sanat okuryazarı olmalarını, sanat dallarının dinamiklerini kavrayarak bunları uygulamaya dönüştürmelerini, sanatsal açıdan zengin bir kültürel altyapıya sahip olmalarını hedeflemektedir. Aynı zamanda, iletişim ve eleştirel düşünme becerileri kazandırarak bireylerin yaratıcılıklarını üst düzeyde kullanmalarını, öz güvenli ve estetik bakış açısına sahip bireyler olarak yetişmelerini desteklemektedir.

SAB1 Sanatsal Algılama Becerisi

Doğadaki nesne, konu ile görsellerin birer bileşen olarak sanatın ögeleri ve ilkeleri çerçevesinde incelenerek sanatsal farkındalığın geliştirilmesi sürecini ifade eder. Sanatsal algılama becerisi; “sanatsal gözlemleme” ve “sanatsal karşılaştırma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SAB2 Görsel Mesajı Okuma Becerisi

Millî kültüre ait semboller ile evrensel semboller, sanatsal olgular, işaretler, imgeler ve motiflerin nesnel ve öznel mesajlarının anlamlandırılmasını kapsamaktadır. Görsel mesajı okuma becerisi; “görsel mesajı algılama” ve “görsel mesajı anlamlandırma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

SAB3 Sanat Eserini İnceleme Becerisi

Sanat eserindeki ön yapı ile arka yapı elemanları arasındaki ilişkilerin belirlenerek eserin anlamlandırılması ve değerlendirilmesini içeren sistematik bir süreçtir. Ön yapı elemanları eserin renk, içim, form, doku ve mekân gibi sanat elemanları ile denge, ritim ve zıtlık gibi tasarım ilkelerini kapsayan görsel ve biçimsel bileşenlerden oluşmaktadır. Arka yapı elemanları ise sanatçının iletmek istediği mesaj, eserin üretildiği dönem, sanatçının üslubu ile toplumsal ve kültürel bağlam gibi eserin kavramsal derinliğini oluşturan boyutları temsil etmektedir. Sanat eserini inceleme becerisi; “sanatsal betimleme”, “sanatsal çözümleme”, “sanatsal yorumlama” ve “sanatsal yargıda bulunma” bütünleşik becerilerden oluşmaktadır.

Süreçler:
SAB4 Sanatsal Üretim Yapma Becerisi

Belirli bir tema, konu veya problem üzerine geliştirilen sanatsal fikirlerin uygun görsel anlatım araçları ve teknik malzemelerle birleştirilerek özgün sanat ürünlerine dönüştürülmesi sürecidir. Görsel anlatım araçları; resim, heykel, grafik tasarım, dijital sanat, fotoğraf ve kolaj gibi sanatsal ifade biçimlerini kapsamaktadır. Sanatsal üretim sürecinde, belirlenen tema veya kavrama bağlı olarak görsel iletişim yöntemleri ve teknik malzemelerle çok katmanlı anlamlar meydana getirilmektedir. Sanatsal üretim yapma becerisi; “sanatsal ürün tasarlama” ve “sanatsal ürün oluşturma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SAB5 Sanatsal Tasarım Yapma Becerisi

Belirli bir konu/tema/kavram üzerine geliştirilen fikirlerin, uygun teknik/yöntem ve malzemelerle uygulanan üretim aşamaları sonunda özgün sanatsal tasarım ürünlerine dönüştürülerek, estetik ve işlevsel yeterliliklerinin değerlendirildiği süreçtir. Sanatsal tasarım yapma becerisi; "sanatsal tasarım taslağı oluşturma” ve “sanatsal tasarım ürünü oluşturma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SAB6 Müziksel İşitme Becerisi

İşitilen ritmik ve ezgisel/armonik bileşenleri tanımayı, işitsel olarak birbirinden ayırt ederek açıklamayı ifade eder.

SAB7 Müziksel Okuma Becerisi

Yazılı müzik eserinin ritmik ve ezgisel/armonik bileşenlerinin ayırt edilerek bu bileşenlere uygun, akıcı ve bütüncül bir şekilde okunmasını ifade eder.

SAB8 Müziksel Yazma Becerisi

Bireyin dinlediği müzik cümlesinde/eserinde yer alan ritmik ve ezgisel/armonik bileşenleri ayırt etmesi ve işittiği ritmik, ezgisel, armonik bileşenlerden oluşan yapıyı müzik yazısına dönüştürmesini ifade eder.

SAB9 Müziksel Dinleme Becerisi

Bireyin dinlediği müzik eserinin müziksel bileşenlerini tanımasını, bu bileşenleri birbirinden ayırt etmesini, işitsel olarak anlamlandırılan bu kavramları sözlü olarak açıklamasını ifade eder.

SAB10 Müziksel Söyleme Becerisi

Müziksel söyleme becerisi, bireyin müzik eserini seslendirmeden önce bedenini hazır hâle getirmesini, eseri seslendirirken doğru nefes almasını, uygun söyleme tekniklerini kullanmasını ve eseri müziksel bileşenlere uygun icra etmesini ifade eder.

SAB11 Müziksel Çalma Becerisi

Müziksel söyleme becerisi, bireyin müzik eserini seslendirmeden önce bedenini hazır hâle getirmesini, eseri seslendirirken doğru nefes almasını, uygun söyleme tekniklerini kullanmasını ve eseri müziksel bileşenlere uygun icra etmesini ifade eder.

SAB11 Müziksel Çalma Becerisi

Bireyin çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemesi, çalgıya özgü teknikleri tanıması, kullanması ve eseri müziksel bileşenlere uygun icra etmesini ifade eder.

SAB12 Müziksel Yaratıcılık Becerisi

Bireyin çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemesi, çalgıya özgü teknikleri tanıması, kullanması ve eseri müziksel bileşenlere uygun icra etmesini ifade eder.

SAB12 Müziksel Yaratıcılık Becerisi

Belirli bir tema, konu, duygu ve düşünce üzerine geliştirilen fikirlerin müziksel ögeler kullanılarak oluşturulan ürün yoluyla dışa vurulmasını ifade eder.

SAB13 Müziksel Hareket Becerisi

Bireyin dinlediği ya da seslendirdiği müzik eserindeki ritmik ve ezgisel yapılara, eserin amacına, anlatımına uygun hareketler belirleyerek bunları sergilemesini ifade eder.

SBAB. Sosyal Bilimler Alan Becerileri

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde yer alan kavramsal, sosyal ve duygusal becerilerle eğilimlerin mümkün olduğunca ilişkilendirilebilmesi, alanın kendine özgü yapısını ve sosyal bilimlerin metodolojisini yansıtabilmesi ve işe koşulabilmesi önemsenmiştir. Sosyal bilimler alan becerileri kapsamında yerli ve yabancı literatür, alanın kendine özgü yapısı ve çağın gereklilikleri göz önünde bulundurularak yirmi birinci yüzyıl becerileri ile de güçlü ilişkileri olan on altı alan becerisi belirlenmiştir.

SBAB1 Zamanı Algılama ve Kronolojik Düşünme Becerisi

En temelde tarihsel olay, dönem ve aktörleri zamanın içine yerleştirmeye ve zaman içinde ardışık bir şekilde sıralamaya katkı sağlayan; farklı olay ve dönemlerin birbirleriyle ilişkisini tanımayı kolaylaştıran, bir olayın kısa ve uzun süreli sonuçlarını karşılaştırmayı sağlayan bir beceridir. Zamanı anlama ve kronolojik düşünme becerisi; "karşılaştırma", "dönüştürme", "sıralama" ve "değerlendirme" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SBAB2 Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma Becerisi

Tarihçilerin araştırma, sorgulama, analiz ve yorumlama süreçlerinin öğrenciye tanıtılmasını ve öğrencide bu süreçlere ilişkin deneyim ve becerilerin oluşturulmasını ve bu süreçlerde tarihsel kaynakların kullanımıyla ilişkiyi ifade eder. Kanıta dayalı sorgulama ve araştırma becerisi “meraka dayalı soru sorma", "kaynaklardan bilgi toplama", "kaynağı inceleme", "kaynağı sorgulama", "kaynağı yorumlama", "kanıta dayalı ürün oluşturma ve paylaşma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SBAB3 Tarihsel Empati Becerisi

Tarihteki kişileri/olayları ya da tarihsel kişiliklerin faaliyetlerini/davranışlarını kendi zamanının eşsiz şartları içinde değerlendirmeyi ifade eder. Tarihsel empati becerisi "yorumlama", "tarihsel bağlamsallaştırma" ve "yapılandırma" bütünleşik becerilerden oluşmaktadır.

Süreçler:
SBAB4 Değişim ve Sürekliliği Algılama Becerisi

Tarihin herhangi bir döneminde bazı şeylerin devam ettiğini ve bazılarının ise nasıl değiştiğini açıklayabilme, zaman içindeki değişimi ilerleme-gelişme veya gerileme-bozulma şeklinde değerlendirebilmeyi ifade eder. Değişim ve sürekliliği algılama becerisi "karşılaştırma", "sıralama", "değişim ve sürekliliği neden ve sonuçlarıyla yorumlama", "sentezleme" ve "değişim ve sürekliliğin geleceğine yönelik kanıta, gözleme ve/veya deneyime dayalı öngörüde bulunma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SBAB5 Sosyal Katılım Becerisi

Öğrencilerin hem kendini hem de yakın çevresini etkileyen konularla ilgili bilgi sahibi olmasının yanında ihtiyaçların giderilmesinde sosyal grup çatısına dâhil olarak fikir üretmekten eyleme geçilme sürecini ifade eder. Üretilen fikrin çevredekilere iletilmesi; fikirle ilgili görüşme, tartışma ve planlama yapılması; uzlaşmaya varılması ve eylemde bulunulması faaliyetlerini kapsar. Sosyal katılım becerisi; "sorgulama", "sosyal temas oluşturma", "grup dinamiğini sağlama", "fikir üretme", "müzakere etme" ve "fikri eyleme dönüştürme" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SBAB6 Girişimcilik Becerisi

İnsanlarla ilişkilerde uyum gösterebilme ve onlarla empati yapabilme, risk alarak toplumda ihtiyaç duyulan herhangi bir alanda bir ürüne olan ihtiyacı sezme, ürünle ilgili planlama yapma, ürün üretme ve pazarlama süreçlerini kapsayan temel bir beceri alanını ifade eder. Girişimcilik becerisi; "sorgulama", "gözleme dayalı tahmin etme", "riskleri değerlendirerek karar verme", "kaynakları yönetme" ve "fikri sonuçlandırma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SBAB7 Mekânsal Düşünme Becerisi

Mekân kavramlarını bilme, temsil araçlarını kullanma ve akıl yürütme süreçlerini uygulama şeklinde üç unsurun yapıcı bir bileşimini ifade eder. Bu beceri; insanların dünyayı modellemek (gerçek ve teorik), problemleri yapılandırmak, yapılandırdıkları problemlere cevap ve çözümler bulmak için mekânı kullanmalarını sağlar. Mekânsal düşünme becerisi; "konum algılama", "mekânın coğrafi koşullarını tanımlama", "mekânsal bağlantıları çözümleme", "mekânları karşılaştırma", "mekânsal etkiyi sorgulama", "mekânsal bölge belirleme/çizme", "mekânsal hiyerarşiyi çözümleme", "mekânsal geçiş ile ilgili çıkarımda bulunma", "mekânsal analoji yapma", "mekânsal deseni algılama" ve "mekânda desenlenen farklı coğrafi olay, olgu, konu veya mekânları çözümleme" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SBAB8 Coğrafi Sorgulama Becerisi

Merak edilen coğrafi olay/olgu ve mekânlar hakkında bilgi sahibi olmak için sorular sorma, doğru kaynaklardan veri toplama, bu verileri coğrafyanın temel ilkeleri çerçevesinde düzenleme, görselleştirme, analiz ederek inceleme ve ilgili verilerden sonuçlar çıkarma şeklinde gerçekleşen beceriyi ifade eder.

Süreçler:
SBAB9 Coğrafi Gözlem ve Saha Çalışması Becerisi

Coğrafi gözlem; coğrafi bir olay, olgu, konu ve mekân hakkında bilgi ve görüş edinmek amacıyla planlı ve sistemli bir biçimde duyu organları veya gözlem araçları yardımıyla yapılan incelemeyi ifade eder. Coğrafya biliminin dolayısıyla coğrafyacının laboratuvarı arazidir.

Süreçler:
SBAB10 Harita Becerisi

Haritalar, mekânsal bilgiyi görselleştirmek için kullanılan araçlar arasında yer almaktadır. Harita kullanma becerisi sayesinde yaşanılan bölge ve yerküre hakkındaki uzamsal bilgiler daha doğru şekilde yorumlanır. Harita becerisi; “harita okuma”, “haritayı çözümleme”, “haritadan çıkarım yapma” ve “harita oluşturma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SBAB11 Tablo, Grafik, Şekil ve/veya Diyagram Becerisi

Tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram becerisi ile tablo, grafik, şekil ve/veya diyagramın bileşenleri ile tanınması; bu beceriye ait değişkenler arası ilişkiler, eğilimler, modeller, değişimler, sıralamalar ve bağlantıların belirlenmesi, bunlardan sonuç çıkarılması ve bu sonuçların karşılaştırılması; tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram hazırlamak için veri toplanması, verilerin sınıflandırılması ve uygun formlar yoluyla görselleştirilmesi beklenir. Tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram becerisi; “tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram okuma ve yorumlama” ve “tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram hazırlama” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SBAB12 Mantıksal Muhakeme Becerisi

Hayatı tüm unsurlarıyla farkında olabilme, bu farkındalık ile birlikte bir bakış, tutum, duruş kazanma ve bunu davranışa, eyleme dökebilme olanağını ifade eder. Mantıksal muhakeme becerisi; “yorumlama”, “akıl yürütme biçimlerini uygulama” ve “mantıksal denetleme” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SBAB13 Felsefi Sorgulama Becerisi

İnsan, evren ve hayata yönelik olarak sistemli, ardışık, bütüncül, refleksif nitelikte soru sorma sürecinin gerçekleşmesini ifade eder. Felsefi sorgulama becerisi; "felsefi merak etme ve şüphe duyma", "felsefi derinlemesine düşünme", "felsefi soru sorma", "eleştirel tavır alma" ve "tartışma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SBAB14 Felsefi Muhakeme Becerisi

Geçmişten günümüze aklı düşünmeye sevk eden sorular ve bu sorular karşısında felsefi değer kazanmış cevaplarla karşılaşma, düşünme ve sorgulama becerilerini kullanabilme fırsatını ifade eder. Felsefi muhakeme becerisi; "felsefi problemleri anlama", "felsefi düşünce ve argümanları değerlendirme", "yorumlama" ve "felsefi metin inceleme" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SBAB15 Felsefi Düşünce Ortaya Koyma Becerisi

Veriye dayalı bilgileri kullanarak mantıksal çıkarımlarda bulunma ve alternatif görüş üretme sürecini ifade eder. Felsefi düşünce ortaya koyma becerisi; "çözümleme", "felsefi metin inceleme" ve "özgün felsefi görüş sunma ve felsefi metin yazma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SBAB16 Eleştirel Sosyolojik Düşünme Becerisi

Bir sorunu veya argümanı, onu etkileyen sosyal güçlerin ve içinde şekillendiği toplumsal bağlamın bilinciyle ve duyarlığıyla sağduyulu bir şekilde değerlendirme becerisini ifade eder. Eleştirel sosyolojik düşünme becerisi; “çözümleme”, “sorgulama”, “sentezleme” ve “eleştirel düşünme” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
SBAB17 Tarihsel Sorun Analizi ve Karar Verme Becerisi

Geçmişteki bir sorunu tarihsel bağlamında ve olayı yaşayan insanların gözünden değerlendirerek dönemin şartları içinde neler yapılabileceğini analiz etme ve karar verme becerisini ifade eder. Tarihsel sorun analizi ve karar verme becerisi; " tarihsel sorunu belirleme ve çözümleme" ve " tarihsel soruna alternatif çözüm üretme ve değerlendirme" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:

TAB. Türkçe Alan Becerileri

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde Türkçe alan becerileri; anlama ve anlatma becerileri başlığı altında dinleme/izleme, okuma, yazma ve konuşma becerileri olarak ayrı ayrı açıklanmıştır. Her bir becerinin tanımı yapıldıktan sonra bütünleşik becerileri oluşturan süreç bileşenlerinin açıklaması yapılmıştır.

TAB1 Dinleme/İzleme Becerisi

Dinleme/izleme becerisi; "dinlemeyi/izlemeyi yönetme", "anlam oluşturma", "çözümleme" ve "yansıtma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
TAB2 Okuma Becerisi

Okuma becerisi; "okumayı yönetme", "anlam oluşturma", "çözümleme" ve "yansıtma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
TAB3 Konuşma Becerisi

Konuşma becerisi; "konuşmayı yönetme", "içerik oluşturma", "kural uygulama" ve "yansıtma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
TAB4 Yazma Becerisi

Yazma becerisi; "yazmayı yönetme", "içerik oluşturma", "kural uygulama" ve "yansıtma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:

TSRMAB. Tasarım Alan Becerileri

Tasarım, bir ihtiyacın karşılanması veya bir problemin çözülmesi sürecidir. Endüstriyel tasarımı, çevre ve mimari tasarımı ve grafik tasarım gibi çeşitli türlere ayrılabilir. Teknoloji tasarım ise, tasarım sürecinden başlamak üzere mühendislik, mimarlık, biyomimikri, görsel iletişim, pazarlama, bilgisayar destekli tasarımdan yapay zekâ uygulamalarına, STEAM eğitim yaklaşımından temel tasarım ilkeleri gibi farklı ama birbirini tamamlayan ve problem çözmeye dayalı bilgiyi inşa etme, sorgulama, araştırma, analiz etme, anlama ve sentezleme becerilerini içerir.

TSRMAB1 Tasarım Ürünü Oluşturma Becerisi

Belirli bir tema, konu ya da problemin çözümü üzerine geliştirilen fikirlerin tasarım oluşturma kriterleri (işlevsellik, sürdürülebilirlik, ekonomiklik, özgünlük, dayanıklılık, uygunluk, ergonomi, estetik) dikkate alınarak, var olan ürünlere yenilikler getirilmesi veya var olan ürünlerin alternatif tasarım ürünlerine dönüştürülmesi sürecidir. Tasarım ürünü oluşturma becerisi; “taslak oluşturma” ve “tasarımı ürüne dönüştürme” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

TSRMAB2 Benzetişim/Benzetim Becerisi

Anlatılmak istenilenin daha iyi anlaşılmasını sağlamak için benzerliği olmayan iki şeyi (nesne, obje, sözcük, renk vb.) ilişkilendirmeyi (metafor) içerir. Ayrıca iki şey arasında birbirine doğrudan benzeyen veya andıran şeyleri birbirine benzetmeyi (analoji) kapsar. Görselin yaratıcı ve mecazi yönünü kullanarak benzetmeler oluşturma yeteneği metafor olarak; bilinen ile bilinmeyen durumlar arasındaki benzerlik ise analoji olarak ifade edilir. Bilinenlere dayanılarak yeni durumun öğrenilmesi sürecinde; bilinen durumun kaynak, bilinmeyenin hedef olarak ele alınmasını kapsar. Tasarım fikir geliştirme sürecinde analoji ve metafor kullanımı problemlerin tanımlanması, çerçevelendirilmesi ve çözümlenmesinde; tasarım kavramlarının açıklanmasında yararlanılır. Benzetişim/benzetim becerisi; “metafor yapabilme” ve “analoji yapabilme” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

TSRMAB3 Çoklu Ortam Sunum Becerisi

Metin, görüntü, grafik, çizim, ses, video ve animasyon gibi zenginleştirilmiş birden fazla bileşenin teknik ve iletişimsel yetkinlikler çerçevesinde bir arada kullanılmasını içerir.

TSRMAB4 Doğa ve Canlıları Tasarımla İlişkilendirebilme/Esinlenme Becerisi

Doğa ve tasarımı ilişkilendirebilme becerisi, doğa ve tasarım arasındaki ilişkiyi dikkate alarak biyotaklit, biyofili, biyomimercy, biyomorfizm, biyomimikri gibi kavramların önemini araştırmayı içerir. Ayrıca doğada var olan canlıların ve doğal yapıların fonksiyonellik, form, malzeme, estetik, strüktür vb. özellikleri ile doğanın modellerini inceleyerek bu tasarımları ve süreçleri taklit etmeyi, doğa odaklı tasarım anlayışını benimseyerek iki ve üç boyutlu nesne, obje vb. unsurları tasarlayabilmeyi ve doğadaki öğretilerden faydalanarak tasarıma yönelik çözümler aramayı içerir.

YDAB. Yabancı Dil Alan Becerileri

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli yabancı dil alan becerileri öncelikle modelde yer alan bütün beceri alanlarının, eğilimlerin, değerlerin ve okuryazarlıkların temel bileşeni olarak kabul edilerek ona göre desenlenmiş ve her bir yabancı dil alan becerisi üç ana temel üzerinde oluşturulmuştur.

YDAB1 Dinleme/İzleme-Anlamlandırma Becerisi

Yabancı dil “dinleme/izleme-anlamlandırma” becerisi yaş gruplarına göre üç bölüme ayrılmıştır. 1) Ergenlik Öncesi Dönem (İlkokul 2, 3 ve 4. sınıflar) 2) Ergenliğe Geçiş Dönemi (Ortaokul 5 ve 6. sınıflar) 3) Ergenlik ve Ergenlik Sonrası Dönem (Ortaokul 7 ve 8. sınıflar ile lise 9, 10, 11 ve 12. sınıflar) Dinleme/İzleme-anlamlandırma becerisi, tüm yaş gruplarında, “dinlemeye/izlemeye hazırlık yapma”, “bilgileri bir araya getirme”, “anlamlandırma/anlam çıkarma” ve “bireysel ve etkileşimli yansıtma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
YDAB2 Okuma-Anlamlandırma Becerisi

Yabancı dil “okuma-anlamlandırma” becerisi yaş gruplarına göre üç bölüme ayrılmıştır. 1) Ergenlik Öncesi Dönem (İlkokul 2, 3 ve 4. sınıflar) 2) Ergenliğe Geçiş Dönemi (Ortaokul 5 ve 6. sınıflar) 3) Ergenlik ve Ergenlik Sonrası Dönem (Ortaokul 7 ve 8. sınıflar ile lise 9, 10, 11 ve 12. sınıflar) Okuma-anlamlandırma becerisi, tüm yaş gruplarında, “okumaya hazırlık yapma”, “bilgileri bir araya getirme”, “anlamlandırma/anlam çıkarma” ve “bireysel ve etkileşimli yansıtma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
YDAB3 Konuşma-Anlatma Becerisi

Üretici becerilerde, konuşma-anlatma becerisi; bireylerin bir dili edinirken ve/veya öğrenirken o dile ait sesleri, dil bilgisi yapılarını, sözcükleri ve anlamsal ifade ve içeriği etkili ve anlamlı bir biçimde kullanarak diğer insanlarla iletişim kurma yeterlik ve yetkinliğine sahip olmak için geliştirdiği bir beceridir. Konuşma-anlatma becerisinin en önemli ögeleri etkileşim ve iletişimdir. Birey, konuşma sırasında içinde bulunduğu bağlama uygun, doğru sözcüklerle dil bilgisi içeriğini kullanır. Hedef dile ait sesleri ve telaffuzu doğru biçimde üretir. Bilgi, düşünce ve duygularını bağlama uygun, açık ve akıcı bir şekilde ifade ederek kültürel içerik ile mesajları yerinde ve etkili biçimde aktarır. İletişim ve etkileşim kurma yetkinliğine/yeterliğine ulaşabilme becerilerini geliştirir. Yabancı dil "konuşma-anlatma" becerisi üç gruba ayrılmıştır. Konuşma-anlatma becerisi, bütüncül yaklaşımda, "konuşmaya hazırlık yapma", "konuşma modelini taklit etme/tekrarlama", "taklit ederek sözlü içerik oluşturma", "yapılandırma/uygulamaya geçirme", "yeniden yapılandırma/iletişim kurma" ve "bireysel ve etkileşimli yansıtma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır. Yarı bütüncül-yarı tümevarımsal yaklaşımda, "konuşmaya hazırlık yapma", "konuşma modelinden yararlanma", "sözlü içerik oluşturma", "yapılandırma/uygulamaya geçirme", "yeniden yapılandırma/iletişim kurma" ve "bireysel ve etkileşimli yansıtma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır. Tümevarımsal yaklaşımda ise "konuşmaya hazırlık yapma", "model içeriği anlama", "sözlü içerik oluşturma", "yapılandırma/uygulamaya geçirme", "yeniden yapılandırma/iletişim kurma" ve "bireysel ve etkileşimli yansıtma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
YDAB4 Yazma-Anlatma Becerisi

Üretici bir beceri olan yazma-anlatma becerisi bireyin o dile ait dil bilgisi yapılarını, sözcüklerini, çeşitli kendini ifade etme biçimlerini, yazım türlerini, yazım kurallarını kullanarak bilgi, düşünce, deneyim ve duygularını anlamlı bir biçimde ifade ederek yazılı bir biçimde aktarma becerisidir. Üretme odaklı olan yazma becerisinin ediniminde öncelikle bilgi girdisinin dinleme, izleme, okuma gibi diğer dil becerilerin kullanımı ile sağlanması gerekir. Yazma-anlatma becerisi planlama, uygulama, geri bildirim ve geri bildirimi dikkate alarak ve metni geliştirerek tekrar yazma gerektiren birçok süreci içerir ve yaratıcılığın gelişmesini sağlar. Değişik türlerde yazma çalışmaları yapılarak bu beceri güçlendirilir. Yabancı dil "yazma-anlatma" becerisi göre üç gruba ayrılmıştır. Yazma-anlatma becerisi, bütüncül yaklaşımda, "yazmaya hazırlık yapma", "modelden kopyalama", "içerik oluşturma", "yapılandırma/uygulamaya geçirme", "yeniden yapılanma/iletişim kurma" ve "bireysel ve etkileşimli yansıtma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır. Yarı bütüncül-yarı tümevarımsal yaklaşımda, "yazmaya hazırlık yapma", "modelden tanıma", "içerik oluşturma", "yapılandırma/uygulamaya geçirme", "yeniden yapılandırma/iletişim kurma" ve "bireysel ve etkileşimli yansıtma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır. Tümevarımsal yaklaşımda ise "yazmaya hazırlık yapma", "modelden anlama", "içerik oluşturma", "yapılandırma/uygulamaya geçirme", "süreçsel yazma", "yeniden yapılandırma/iletişim kurma" ve "bireysel ve etkileşimli yansıtma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

Süreçler:
YDAB5 Dil Bilgisi Seçme-Kullanma Becerisi

Yabancı dil “dil bilgisi seçme-kullanma” becerisi yaş gruplarına göre üç bölüme ayrılmıştır. 1) Ergenlik Öncesi Dönem (İlkokul 2, 3 ve 4. sınıflar) 2) Ergenliğe Geçiş Dönemi (Ortaokul 5 ve 6. sınıflar) 3) Ergenlik ve Ergenlik Sonrası Dönem (Ortaokul 7 ve 8. sınıflar ile lise 9, 10, 11 ve 12. sınıflar) Dil bilgisi seçme-kullanma becerisi, ergenlik öncesi dönemde “otomatik, otantik ve doğal dil bilgisi seçme ve kullanma”; ergenliğe geçiş döneminde “otantik, doğal ve farkındalıkla dil bilgisi seçme ve kullanma”; ergenlik ve ergenlik sonrası dönemde ise “otantik, doğal ve bilinçli keşifle dil bilgisi seçme ve kullanma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

YDAB6 Sözcük Seçme-Kullanma Becerisi

Yabancı dil “sözcük seçme-kullanma” becerisi yaş gruplarına göre üç bölüme ayrılmıştır. 1) Ergenlik Öncesi Dönem (İlkokul 2, 3 ve 4. sınıflar) 2) Ergenliğe Geçiş Dönemi (Ortaokul 5 ve 6. sınıflar) 3) Ergenlik ve Ergenlik Sonrası Dönem (Ortaokul 7 ve 8. sınıflar ile lise 9, 10, 11 ve 12. sınıflar) Sözcük seçme-kullanma becerisi, ergenlik öncesi dönemde “otomatik, otantik ve doğal sözcük seçme ve kullanma”; ergenliğe geçiş döneminde “otantik, doğal ve farkındalıkla sözcük seçme ve kullanma”; ergenlik ve ergenlik sonrası dönemde ise “otantik, doğal ve bilinçli keşifle sözcük seçme ve kullanma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

YDAB7 Sesletim Seçme-Kullanma Becerisi

Yabancı dil “sesletim seçme-kullanma” becerisi yaş gruplarına göre iki bölüme ayrılmıştır. 1) Ergenlik Öncesi Dönem ve Ergenliğe Geçiş Dönemi (İlkokul 2, 3 ve 4. sınıflar ile ortaokul 5 ve 6. sınıflar) 2) Ergenlik ve Ergenlik Sonrası Dönem (Ortaokul 7 ve 8. sınıflar ile lise 9, 10, 11 ve 12. sınıflar) Sesletim seçme-kullanma becerisi, ergenlik öncesi dönem ve ergenliğe geçiş döneminde “otomatik, otantik ve doğal sesletim seçme ve kullanma”; ergenlik ve ergenlik sonrası dönemde ise “otantik, doğal ve bilinçli sesletim seçme ve kullanma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

YDDB. Yabancı Dil Destekleyici Becerileri

Yabancı Dil Destekleyici Becerileri

YDDB1 Dil Bilgisi Seçme-Kullanma Becerisi

Dil Bilgisi Seçme-Kullanma Becerisi

Süreçler:
YDDB2 Sözcük Seçme-Kullanma Becerisi

Sözcük Seçme-Kullanma Becerisi

Süreçler:
YDDB3 Sesletim Seçme-Kullanma Becerisi

Sesletim Seçme-Kullanma Becerisi

Süreçler:

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1 Benlik Becerileri

Sosyal-duygusal öğrenme becerilerinin ilk bileşeni benlik becerileridir. Benlik becerileri, kişinin ihtiyacı olan kişisel kaynakları geliştirerek kullanabilmesini ifade etmekte ve bu açıdan kendiliği ve kişiliği ile ilgili süreçleri yakından ilgilendirmektedir. Öğretim programlarında (I) kendini tanıma (öz farkındalık becerisi), (II) kendini düzenleme (öz düzenleme becerisi) ve (III) kendine uyarlama (öz yansıtma becerisi) olmak üzere üç benlik becerisi tanımlanmıştır.

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık Becerisi)

Kişisel özelliklerin duygu, düşünce ve davranışlara yansımasının bilincinde olunmasını ifade eder.

Beceri Tanımı: Kendini Tanıma (Öz Farkındalık Becerisi)
SDB1.1.SB1. Öğreneceği yeni konu/kavram veya bilgiyi nasıl öğrendiğini belirlemek
  • SDB1.1.SB1.G1. Öğrenmek istediği yeni konu/kavram veya bilgileri fark eder.
  • SDB1.1.SB1.G2. Öğreneceği konu/kavram veya bilgilerle ilgili eski öğrendiklerini kontrol eder.
  • SDB1.1.SB1.G3. Öğreneceği konu/kavram veya bilgilerle ilişkili olmayan bilgileri ayırt eder.
  • SDB1.1.SB1.G4. Öğreneceği konu/kavram veya bilgileri sahip olduğu önceki bilgilerle ilişkilendirir.
  • SDB1.1.SB1.G5. Öğreneceği konu veya kavramlara ilişkin kendisine en uygun düşünme ve öğrenme stratejisi seçer.
  • SDB1.1.SB1.G6. Öğrenme sürecinde kendi potansiyeline güvenir.
SDB1.1.SB2. Olaylar/durumlar karşısında hangi duyguları yaşadığını fark etmek
  • SDB1.1.SB2.G1. Olaylar/durumlar karşısında farklı duygular hissedebileceğinin farkına varır.
  • SDB1.1.SB2.G2. Olaylar/durumlar karşısında duygularını ayırt eder.
  • SDB1.1.SB2.G3. Olaylar/durumlar karşısında hissettiği duyguları tanımlar.
  • SDB1.1.SB2.G4. Olaylar/durumlar karşısında hissettiği duyguları ifade eder.
  • SDB1.1.SB2.G5. Duygularının davranışlarını nasıl etkilediğini fark eder.
SDB1.1.SB3. Kendi duygularına ilişkin farkındalığını artırmaya yönelik çalışmalar yapmak
  • SDB1.1.SB3.G1. Olaylar/durumlar karşısında gösterdiği duygusal tepkilerin nedenlerini araştırır.
  • SDB1.1.SB3.G2. Olay veya durumlar karşısında hissettiği duygulara önem verir.
  • SDB1.1.SB3.G3. İyi hissettiren duyguları bilir.
  • SDB1.1.SB3.G4. Kötü hissettiren duyguları bilir.
  • SDB1.1.SB3.G5. Genel iyi olma hâlini destekleyecek olumlu duygular geliştirir.
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme Becerisi)

Kişisel hedeflere ulaşabilmek için duygu, davranış ve bilişsel stratejilerin izlenip değerlendirilmesi ve pekiştirilerek kontrol edilmesini ifade eder.

Beceri Tanımı: Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme Becerisi)
SDB1.2.SB1. İhtiyaçlarını karşılamaya yönelik hedef belirlemek
  • SDB1.2.SB1.G1. İhtiyaçlarının olduğunu fark eder.
  • SDB1.2.SB1.G2. İhtiyaçlarını tanımlar.
  • SDB1.2.SB1.G3. İhtiyaçlarına yönelik hedeflerini tanımlar.
  • SDB1.2.SB1.G4. Hedeflerine ulaşmayı etkileyen çevresel etmenleri belirler.
  • SDB1.2.SB1.G5. Hedeflerine uygun planlama yapar.
  • SDB1.2.SB1.G6. Hedeflerini planlarken esnek davranır.
SDB1.2.SB2. Motivasyonunu ayarlamak
  • SDB1.2.SB2.G1. Hedeflerini gerçekleştirmek için motivasyonun gerekli bir içsel güç olduğunu anlar.
  • SDB1.2.SB2.G2. Motivasyon kaynaklarını tanımlar.
  • SDB1.2.SB2.G3. İçsel ve dışsal motivasyon kaynaklarını ayırt eder.
  • SDB1.2.SB2.G4. Bir eyleme başlamadan önce dikkatini etkileyebilecek etkenleri belirler.
  • SDB1.2.SB2.G5. Bir eylemi gerçekleştirirken dikkatini olumsuz etkileyen faktörleri kontrol eder.
  • SDB1.2.SB2.G6. Hedefleriyle ilgili çalışmalar yapmak için gerekli araç gereci temin eder.
  • SDB1.2.SB2.G7. Hedefleriyle ilgili çalışmalar yapmak için gereken düzeyde risk alır.
  • SDB1.2.SB2.G8. Hedefe ulaşma sürecinde başarı sağladığı durumlarda kendisini ödüllendirir.
SDB1.2.SB3. Bir hedefi gerçekleştirebilmek için kendi duygu, düşünce ve davranışlarını izlemek ve yönetmek
  • SDB1.2.SB3.G1. Bir hedef için eylemde bulunurken gerektiğinde mevcut duygu, düşünce ve davranışları üzerinde uyarlamalar yapar.
  • SDB1.2.SB3.G2. Hedefe yönelik olarak yapması gereken iş veya eylemleri ertelemekten kaçınır.
  • SDB1.2.SB3.G3. Hedefleriyle ilgili iş veya eylemleri pratikte uygular.
  • SDB1.2.SB3.G4. İş veya eylemleri gerçekleştirirken olumlu bakış açısını korur.
  • SDB1.2.SB3.G5. Hedefleriyle ilgili ortaya çıkan fırsatları değerlendirir.
  • SDB1.2.SB3.G6. Hedefe yönelik ve olumlu sonuçlar doğuran duygu, düşünce ve davranışları tekrar eder.
  • SDB1.2.SB3.G7. Hedefe yönelik olmayan ve olumsuz sonuçlar doğuran duygu, düşünce ve davranışları terk eder.
SDB1.2.SB4. Bir hedefi gerçekleştirebilme sürecinde kendini değerlendirmek
  • SDB1.2.SB4.G1. Davranışlarının olası doğrudan sonuçlarını fark eder.
  • SDB1.2.SB4.G2. Davranışlarının olası dolaylı sonuçlarını fark eder.
  • SDB1.2.SB4.G3. Olası sonuçları düşünerek davranışlarını uyarlar.
  • SDB1.2.SB4.G4. Uyarladığı eylemlerinin sonuçlarını değerlendirir.
  • SDB1.2.SB4.G5. Hedefe yönelik olmayan davranışlarını ayırt eder.
  • SDB1.2.SB4.G6. Hedefe ulaşma sürecinde problem yaşanması durumunda hedefe yönelik alternatif davranışlar belirler.
  • SDB1.2.SB4.G7. Belirlediği alternatif davranışların sonuçlarını değerlendirir.
  • SDB1.2.SB4.G8. Hedefe yönelik duygu, düşünce ve davranışları sonucunda elde ettiği olumlu-olumsuz çıktıları ayırt eder.
SDB1.2.SB5. Kendi öğrenme durumunu geliştirmeye yönelik çalışmalar yapmak
  • SDB1.2.SB5.G1. Konu/kavram veya bilgileri öğrenmek için seçtiği öğrenme stratejisi üzerinden pratik yapar.
  • SDB1.2.SB5.G2. Seçtiği strateji/yöntem veya teknikleri kullanırken güçlük çektiği noktaları ortadan kaldırmak için çözüm önerileri geliştirir.
  • SDB1.2.SB5.G3. Seçtiği strateji/yöntem veya teknikleri kullanırken esnek olur.
  • SDB1.2.SB5.G4. Seçtiği strateji/yöntem veya teknikleri kullanırken faydalı olmayanları kullanmaktan vazgeçer.
SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma Becerisi)

Duygu, düşünce ve davranışların dönüştürüp geliştirilmesi için değerlendirmeler yapılmasını ve bu değerlendirmelere dayalı tepkiler oluşturulmasını ifade eder.

Beceri Tanımı: Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma Becerisi)
SDB1.3.SB1. Kendini değerlendirmek
  • SDB1.3.SB1.G1. Mevcut duygu, düşünce ve davranışlarını inceler.
  • SDB1.3.SB1.G2. Mevcut duygu, düşünce ve davranışlarını değerlendirir.
SDB1.3.SB2. Duygu/düşünce/davranışlarını dönüştürmek
  • SDB1.3.SB2.G1. Mevcut duygu, düşünce ve davranışlarına yönelik yaptığı değerlendirmeler sonucunda yaşadığı duygulanımı fark eder.
  • SDB1.3.SB2.G2. Mevcut duygu, düşünce ve davranışlarına yönelik yaptığı değerlendirmelerden doyum sağlar.
  • SDB1.3.SB2.G3. Mevcut duygu, düşünce ve davranışlarına yönelik yaptığı değerlendirmeleri yeni olay ve durumlara uyum sağlama sürecinde kullanır.
SDB2 Sosyal Yaşam Becerileri

Sosyal-duygusal öğrenme becerilerinin ikinci bileşeni sosyal yaşam becerileridir. Sosyal yaşam becerileri, kişinin toplumsal hayata etkin olarak katılabilmek ve günlük hayatta karşılaştığı problemlerin üstesinden gelebilmek için kullandığı becerileri ifade etmektedir ve bu açıdan kişinin toplumsal yönü ile ilişkilidir. Öğretim programlarında (I) iletişim, (II) iş birliği ve (III) sosyal farkındalık olmak üzere üç sosyal yaşam becerisi tanımlanmıştır.

SDB2.1. İletişim Becerisi

Duygu, düşünce veya bilgilerin sözlü ya da sözsüz olarak başkalarına iletilmesini ifade eder.

Beceri Tanımı: İletişim Becerisi
SDB2.1.SB1. Başkalarını etkin şekilde dinlemek
  • SDB2.1.SB1.G1. Başkalarından gelen iletileri fark eder.
  • SDB2.1.SB1.G2. Farklı kanallardan gelen iletileri bağlam etrafında birleştirir.
  • SDB2.1.SB1.G3. Başkalarının anlattıklarını dinlemek için onlara zaman ayırır.
  • SDB2.1.SB1.G4. Başkalarını dinlerken ne karşılık vereceğini düşünmekten çok ne söylediklerini anlamaya çalışır.
  • SDB2.1.SB1.G5. Başkaları konuşurken cevap vermeden önce onların sözlerini bitirmelerini bekler.
  • SDB2.1.SB1.G6. Etkin dinlemenin iletişime katkısını değerlendirir.
SDB2.1.SB2. Duygu ve düşüncelerini ifade etmek
  • SDB2.1.SB2.G1. Duygu ve düşüncelerini fark eder.
  • SDB2.1.SB2.G2. Duygu ve düşüncelerini sınıflandırır.
  • SDB2.1.SB2.G3. Duygu ve düşüncelerini ifade etmek için uygun zaman ve ortamı belirler.
  • SDB2.1.SB2.G4. Duygu ve düşüncelerini bağlama uygun şekilde açıklar.
  • SDB2.1.SB2.G5. Duygu ve düşüncelerini beden dili ile uyumlu olarak açıklar.
  • SDB2.1.SB2.G6. Duygu ve düşünce ifadelerinin iletişime katkısını değerlendirir.
SDB2.1.SB3. Sözlü ya da sözsüz olarak etkileşim sağlamak
  • SDB2.1.SB3.G1. Sözlü etkileşimin gücünü ve önemini fark eder.
  • SDB2.1.SB3.G2. Sözsüz etkileşimin gücünü ve önemini fark eder.
  • SDB2.1.SB3.G3. Sözlü ve sözsüz etkileşim için iletişim kanalları belirler.
  • SDB2.1.SB3.G4. Sözlü mesajlar alıp verir.
  • SDB2.1.SB3.G5. Sözsüz mesajlar (duraksama, ses tonundaki duygusal ton, yüz ifadeleri, beden dili, beden yönelimi, seçilen kıyafetler, esnemek vb.) alıp verir.
  • SDB2.1.SB3.G6. Ortak bağlamlar oluşturarak başkalarıyla iletişim başlatır.
  • SDB2.1.SB3.G7. İletişim kurulan kişi ya da kişilerle arasındaki fiziksel mesafeyi ayarlar.
  • SDB2.1.SB3.G8. Anlaşılmayan konuları açığa çıkarmak için etkili sorular sorar.
  • SDB2.1.SB3.G9. Sağlanan etkileşimin iletişime katkısını değerlendirir.
SDB2.1.SB4. Grup iletişimine katılmak
  • SDB2.1.SB4.G1. Ortaklıklar çerçevesinde oluşan gruplara katılır.
  • SDB2.1.SB4.G2. Grubun diğer üyeleriyle etkileşim sağlar.
  • SDB2.1.SB4.G3. Grup üyelerinin duygu ve düşünceleri ile ilgilenir.
  • SDB2.1.SB4.G4. Ortak faydaya yönelen grup içi iletişime katkıda bulunur.
  • SDB2.1.SB4.G5. Konuşurken bağlama uygun, kısa, net ve tüm grubu ilgilendiren mesajlar vermeyi tercih eder.
  • SDB2.1.SB4.G6. Grup iletişiminin sosyal ve duygusal kazanımlarını değerlendirir.
SDB2.1.SB5. İletişiminin önündeki engelleri ortadan kaldırmak
  • SDB2.1.SB5.G1. İletişimin önündeki engelleri fark eder.
  • SDB2.1.SB5.G2. İletişimin önündeki engelleri sınıflandırır.
  • SDB2.1.SB5.G3. İletişimin önündeki engelleri ortadan kaldırmak için plan yapar.
  • SDB2.1.SB5.G4. İletişimin önündeki engelleri ortadan kaldırmak için yaptığı planı uygular.
  • SDB2.1.SB5.G5. İletişimin önündeki engellerin giderilip giderilmediğini denetler.
SDB2.2. İş Birliği Becerisi

Ortak bir hedefe ulaşmak için iki veya daha fazla kişinin birlikte çalışabilmesini ifade eder.

Beceri Tanımı: İş Birliği Becerisi
SDB2.2.SB1. Kişi ve gruplarla iş birliği yapmak
  • SDB2.2.SB1.G1. İş birliği yapabileceği kişi ve grupları tespit eder.
  • SDB2.2.SB1.G2. Yapılacak iş birliği için uygun koşulları belirler.
  • SDB2.2.SB1.G3. Gerektiğinde kişi ve gruplarla ortaklıklar oluşturur.
  • SDB2.2.SB1.G4. Sağlanan iş birliğinin çıktılarını değerlendirir.
SDB2.2.SB2. Düşüncelerini başkalarıyla tartışmak/müzakere etmek
  • SDB2.2.SB2.G1. Düşüncelerini tartışabileceği ortamları tespit eder.
  • SDB2.2.SB2.G2. Uygun koşullar altında düşüncelerini başkalarıyla tartışır.
  • SDB2.2.SB2.G3. Tartışmaların kendi duygu, düşünce ve davranışlarına etkisini değerlendirir.
  • SDB2.2.SB2.G4. Tartışmaların başkalarına olan katkısını değerlendirir.
SDB2.2.SB3. Farklı düşünceler üzerinde uzlaşma sağlayıp ortaklıklar kurmak
  • SDB2.2.SB3.G1. Başkalarının kendisinden farklı düşündüğünü fark eder.
  • SDB2.2.SB3.G2. Düşünceler arasındaki farklılıkları belirler.
  • SDB2.2.SB3.G3. Düşünceler arasındaki ortaklıkları/uyuşmaları belirler.
  • SDB2.2.SB3.G4. Alternatif fikirler ortaya koyar.
  • SDB2.2.SB3.G5. Farklı düşünceler üzerinde uzlaşmak için çözüm arar.
  • SDB2.2.SB3.G6. Ortak çalışma sorumluluğu üstlenir.
  • SDB2.2.SB3.G7. Gerektiğinde kendi görüş ve düşüncelerini farklı görüş ve düşünceleri dikkate alarak uyarlar.
  • SDB2.2.SB3.G8. Farklı düşünceler üzerindeki bireysel katkılarını değerlendirir.
  • SDB2.2.SB3.G9. Sağlanan uzlaşma ve kurulan ortaklığın çıktılarını değerlendirir.
SDB2.2.SB4. Ekip (takım) çalışması yapmak ve yardımlaşmak
  • SDB2.2.SB4.G1. Yardımlaşma ve takım çalışmasının önemini fark eder.
  • SDB2.2.SB4.G2. Ortak hedefler doğrultusunda takım oluşturur ya da var olan bir takıma dâhil olur.
  • SDB2.2.SB4.G3. Diğer üyelerle görev paylaşımı ya da birliği oluşturur.
  • SDB2.2.SB4.G4. Diğer üyelerle yardımlaşır.
  • SDB2.2.SB4.G5. Aldığı görevleri yerine getirerek takıma katkı sağlar.
  • SDB2.2.SB4.G6. Takım ruhunu önemser.
  • SDB2.2.SB4.G7. Takım üyeleri ile saygı ve güven bağları kurar.
  • SDB2.2.SB4.G8. Takım çalışmasının kendine ve takımına katkılarını değerlendirir.
SDB2.2.SB5. Sosyal etkileşimlerle elde edilen çıktıları eyleme dönüştürmek
  • SDB2.2.SB5.G1. Sosyal etkileşimlerin taraflar açısından çıktılarını sorgular.
  • SDB2.2.SB5.G2. Sosyal etkileşimler sonucu elde edilen çıktıları sınıflandırır.
  • SDB2.2.SB5.G3. Sosyal etkileşim çıktılarının eyleme dönüşmesi için plan yapar.
  • SDB2.2.SB5.G4. Çıktılara dayalı olarak belirlediği eylem planını uygular.
  • SDB2.2.SB5.G5. Ortaya çıkan eylemlerin sonuçlarını değerlendirir.
SDB2.3. Sosyal Farkındalık Becerisi

Farklı geçmiş, kültür ve şartlardan gelen kişiler de dâhil olmak üzere başkalarının bakış açılarını anlama ve onlarla hemhâl olmayı ifade eder.

Beceri Tanımı: Sosyal Farkındalık Becerisi
SDB2.3.SB1. Sosyal ipuçlarını dikkate almak
  • SDB2.3.SB1.G1. Sözel ve sözel olmayan sosyal ipuçlarını fark eder.
  • SDB2.3.SB1.G2. Sözel ve sözel olmayan sosyal ipuçlarını tanır.
  • SDB2.3.SB1.G3. Sözel ve sözel olmayan sosyal ipuçlarından faydalanarak başkalarının davranışlarını çözümler.
  • SDB2.3.SB1.G4. Sözel ve sözel olmayan sosyal ipuçlarından faydalanarak kendi davranışlarının başkaları üzerindeki etkisini fark eder.
SDB2.3.SB2. Başkalarının duygularını, düşüncelerini ve bakış açılarını anlamak
  • SDB2.3.SB2.G1. Başkalarının mevcut bir durum hakkında farklı düşünebileceğini ve hissedebileceğini fark eder.
  • SDB2.3.SB2.G2. Farklı bakış açılarına sahip kişileri dikkatle dinler.
  • SDB2.3.SB2.G3. Başkalarının duygularını, bakış açılarını ve görüşlerini anlamayı önemser.
  • SDB2.3.SB2.G4. Başkalarıyla aynı fikirde olmadığını yapıcı olarak ifade eder.
SDB2.3.SB3. Başkalarına karşı anlayış geliştirerek saygı göstermek
  • SDB2.3.SB3.G1. Kendisi ve başkaları arasındaki ortak yönleri belirler.
  • SDB2.3.SB3.G2. Kendisi ve başkaları arasındaki farklılıkları tespit eder.
  • SDB2.3.SB3.G3. Sosyal ve kültürel faktörler açısından çeşitli grupların varlığını tanır.
  • SDB2.3.SB3.G4. Kendinden farklı bireylerle ilişki kurmaya yönelik stratejiler geliştirir.
  • SDB2.3.SB3.G5. Farklı bakış açılarının, kültürlerin veya sosyal grupların sahip olduğu değerlerin farkında olarak bu değerleri önemser.
  • SDB2.3.SB3.G6. Farklı kültür ve bakış açılarının toplum refahına yaptıkları olumlu katkıları tanır.
SDB2.3.SB4. Toplumsal normlar hakkında bir anlayış geliştirmek
  • SDB2.3.SB4.G1. Çeşitli sosyal bağlamlardaki farklı normları fark eder.
  • SDB2.3.SB4.G2. Toplumsal normların toplum üzerindeki etkisini anlar.
  • SDB2.3.SB4.G3. Okulunun, yaşadığı toplumun veya dünyanın bir ihtiyacını/ sorununu keşfeder.
  • SDB2.3.SB4.G4. Topluma olumlu katkıda bulunmak için çabalar.
SDB3 Ortak/Birleşik Beceriler

Öğretim programlarında alan yazınındaki diğer sosyal-duygusal öğrenme becerilerinin kavramsallaştırılmasından farklı biçimde özgün ortak/birleşik beceriler olarak ifade edilen bir beceri seti tanımlanmıştır. Bu noktada ortak/birleşik beceriler, benlik becerileri ve sosyal yaşam becerileri ile sosyal-duygusal öğrenme becerilerinin yapısını oluşturmakta ayrıca benlik becerileri ile sosyal yaşam becerilerinin kesişim noktasında yer almaktadır. Bu sayede birey, becerilerin hem kişisel hem de toplumsal yönünden beslenmektedir. Öğretim programlarında (I) uyum, (II) esneklik ve (III) sorumlu karar verme olmak üzere üç ortak/birleşik beceri tanımlanmıştır.

SDB3.1. Uyum Becerisi

Hem benlik hem de çevreyle dengeli bir ilişki kurulup bu ilişkinin sürdürülebilmesini ifade eder.

Beceri Tanımı: Uyum Becerisi
SDB3.1.SB1. Yeni, değişen ve belirsiz durumları anlamak
  • SDB3.1.SB1.G1. Karşılaştığı yeni, belirsiz veya değişen durumları olumlu karşılar.
  • SDB3.1.SB1.G2. Yeni, belirsiz veya değişen durumların gerektirdiği değişim ihtiyacını fark eder.
  • SDB3.1.SB1.G3. Yeni, belirsiz veya değişen durumlarla kendi koşullarını karşılaştırır.
SDB3.1.SB2. Yeni, değişen ve belirsiz durumlar karşısında değişime açık ve istekli olmak
  • SDB3.1.SB2.G1. Değişimi gelişmek için bir fırsat olarak görür.
  • SDB3.1.SB2.G2. Yeni bakış açılarını ve konuları öğrenmeye isteklidir.
  • SDB3.1.SB2.G3. Yeni, belirsiz veya değişen durumlarda esnek bir tutum benimser.
  • SDB3.1.SB2.G4. Değişimin gerektirdiği adımları atmak için istekli davranır.
SDB3.1.SB3. Yeni, değişen ve belirsiz durumlarla başa çıkmak için düşünce biçimini ayarlamak
  • SDB3.1.SB3.G1. Yeni bir durumla karşılaştığında kendisine yardımcı olacak alternatif seçenekler üzerinde düşünür.
  • SDB3.1.SB3.G2. Yeni bir durum hakkında düşünme şeklini gözden geçirir.
  • SDB3.1.SB3.G3. Gerektiğinde yeni bir durumda düşüncelerini veya beklentilerini ayarlar.
SDB3.1.SB4. Yeni, değişen ve belirsiz durumlarda davranış veya eylemin doğasını, seviyesini ve derecesini ayarlamak
  • SDB3.1.SB4.G1. Yeni durumlarla etkili bir şekilde başa çıkmak için yardımcı olabilecek kaynaklar arar.
  • SDB3.1.SB4.G2. Belirsiz durumlarda kendisine yardımcı olacak yeni yollar geliştirir.
  • SDB3.1.SB4.G3. Yeni bir durumla karşılaştığında uyum sağlamak için gerekirse davranışlarını değiştirir.
SDB3.1.SB5. Yeni, değişen ve belirsiz bir çevreyle başarılı bir şekilde etkileşime geçmek için duygusal tepkileri ayarlamak
  • SDB3.1.SB5.G2. Yeni, belirsiz veya değişen durumlarla başa çıkabilmek için olumsuz duygularını kontrol eder.
  • SDB3.1.SB5.G3. Yeni, belirsiz veya değişen durumlarda kendisine yardımcı olması için olumlu duygulardan yararlanır.
SDB3.2. Esneklik Becerisi

Ortaya çıkan yeni bir duruma uyum sağlayabilmeyi, mevcut çözümleri güncelleyerek farklı çözümler üretebilmeyi ifade eder.

Beceri Tanımı: Esneklik Becerisi
SDB3.2.SB1. Zor durumlara farklı çözümler bulmak
  • SDB3.2.SB1.G1. Zor durumlarla baş edebilmek için önünde farklı birçok seçeneğin olabileceğini fark eder.
  • SDB3.2.SB1.G2. Zor durumlarla karşılaştığı zaman farklı açılardan bakarak olası çözümleri düşünür.
  • SDB3.2.SB1.G3. Zor durumlarda bir şeyleri değiştirme konusunda kendine güvenir.
  • SDB3.2.SB1.G4. Zor durumlarla karşı karşıya kaldığında karar vermekte güçlük çekmez.
  • SDB3.2.SB1.G5. Yaşamda karşılaştığı güçlüklerle baş etmek için çaba gösterir.
  • SDB3.2.SB1.G6. Bir davranışın nedenleri konusunda karara varmadan önce ek bilgiler arar.
  • SDB3.2.SB1.G7. Yeni bir durumun nedenlerini anlamaya çalışırken bütün olası gerçekleri ve bilgileri göz önünde bulundurarak katı düşünmekten kaçınır.
SDB3.2.SB2. Yeni durumlara uyum sağlamak
  • SDB3.2.SB2.G1. Yeni bir durumla karşılaştığında alternatif çözüm yolları bulur.
  • SDB3.2.SB2.G2. Bulduğu çözüm yollarından duruma en uygun olanı kolaylıkla seçer.
  • SDB3.2.SB2.G3. Seçmiş olduğu çözüm yolunu uygular.
  • SDB3.2.SB2.G4. Uyguladığı çözüm yolunun sonuçlarını izler.
  • SDB3.2.SB2.G5. Gerekli durumlarda çözüm yollarında ve davranışlarında uyarlamalar yapar.
SDB3.3. Sorumlu Karar Verme Becerisi

Çeşitli durumlarda ahlaki sorumluluk çerçevesinde kişisel davranış ve sosyal etkileşimler hakkında özenli ve yapıcı seçimler yapılabilmesini ifade eder.

Beceri Tanımı: Sorumlu Karar Verme Becerisi
SDB3.3.SB1. Problemleri tanımlayıp çözmek
  • SDB3.3.SB1.G1. Problemleri saptar.
  • SDB3.3.SB1.G2. Problemleri önem düzeyine göre sınıflandırır.
  • SDB3.3.SB1.G3. Problemle ilişkili değişkenleri belirler.
  • SDB3.3.SB1.G4. Problemler için alternatif çözümler üretir.
  • SDB3.3.SB1.G5. Alternatif çözümler arasından uygun olanı belirler.
  • SDB3.3.SB1.G6. Uygun çözümü uygular.
  • SDB3.3.SB1.G7. Uygulanan çözümün etkililiğini değerlendirir.
SDB3.3.SB2. Eylemlerinin sonuçlarını öngörmek
  • SDB3.3.SB2.G1. Eylemlerinin olası doğrudan sonuçlarını fark eder.
  • SDB3.3.SB2.G2. Eylemlerinin olası dolaylı sonuçlarını fark eder.
  • SDB3.3.SB2.G3. Olası sonuçları düşünerek eylemlerini düzenler.
  • SDB3.3.SB2.G4. Düzenlediği eylemlerinin sonuçlarını değerlendirir.
  • SDB3.3.SB2.G5. Olumlu-olumsuz sonuçları görerek sorumluluk üstlenir.
SDB3.3.SB3. Gerekçeli yargıda bulunmak
  • SDB3.3.SB3.G1. Konu, olay ya da durumla ilgili yargılarını temellendirir.
  • SDB3.3.SB3.G2. Ulaştığı yargıların dayanaklarını keşfeder.
  • SDB3.3.SB3.G3. Yargılarını düzenleyip gerekçelendirir.
  • SDB3.3.SB3.G4. Gerekçeli yargılarının sonuçlarını değerlendirir.
SDB3.3.SB4. Alınan kararların ahlaki olarak uygunluğunu değerlendirmek
  • SDB3.3.SB4.G1. Kendi hakları ile başkalarının hakları arasında denge gözeterek kararlar alır.
  • SDB3.3.SB4.G2. Aldığı kararların sonuçlarını geçmiş ahlaki değerlendirmeler ve toplumsal normlarla ilişkilendirir.
  • SDB3.3.SB4.G3. Kararlarının bireysel ve toplumsal açıdan etki alanlarını ve çıktılarını sorgular.
  • SDB3.3.SB4.G4. Kararlarının ahlaki sorumluluğunu üstlenir.
  • SDB3.3.SB4.G5. Kararlarını ahlaki açıdan denetler.
SDB3.3.SB5. Derinlemesine düşünmek
  • SDB3.1.SB5.G1. Yeni, belirsiz veya değişen durumlar karşında ortaya çıkan duygularını fark eder.
  • SDB3.3.SB5.G1. Düşüncelerinin olası olumlu ve olumsuz sonuçlarını inceler.
  • SDB3.3.SB5.G2. Düşüncelerini başkalarının bakış açılarını da göz önünde bulundurarak değerlendirir.
  • SDB3.3.SB5.G3. Düşüncelerini açık fikirlilikle değerlendirir.
  • SDB3.3.SB5.G4. Alternatif düşünce sistemlerini, varsayım ve çıkarımlarını ele alır.
  • SDB3.3.SB5.G5. Gerektiğinde düşüncelerini değiştirir.

Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi

D1. Adalet

Hak ve özgürlükleri, eşitliği, etik davranmayı, hakkaniyeti, ön yargısızlığı, ölçülülüğü ve liyakati kapsar.

D1.1. Hak ve özgürlüklerini bilmek ve korumak
  • D1.1.1. Her insanın yaşama, eğitim alma, sağlık hizmeti alma hakkı; din ve vicdan hürriyeti gibi temel hak ve özgürlüklere sahip olduğunu kabul eder.
  • D1.1.2. Hakkını aramanın meşru yollarını bilir.
  • D1.1.3. Ailede, okulda, toplumda hak ve özgürlükleri ile ilgili sorunlara çözüm arar.
  • D1.1.4. Kendi hak ve özgürlüklerini uygun şekilde kullanır.
  • D1.1.5. Hak ve özgürlüklerinden yararlanırken diğer insanların haklarını da savunur.
  • D1.1.6. Toplumsal hayatta kadın ve erkeklerin eşit haklara sahip olduğunu bilir.
  • D1.1.7. İnsanları sahip oldukları fiziksel özellik, sosyoekonomik düzey, etnik köken, inanç gibi özelliklerine göre ayırmadan tutum ve davranışlarına göre değerlendirir.
D1.2. Hakkaniyetli davranmak
  • D1.2.1. Toplumsal karar alma süreçlerinde farklı görüşler olabileceğini kabul eder.
  • D1.2.2. Hakkı olmayanı verilse dahi almaz.
  • D1.2.3. Haksızlıkların düzeltilmesi konusunda kararlı davranır.
  • D1.2.4. İnsan ilişkilerinde yakınlık, menfaat, ön yargı vb. gözetmeksizin tarafsız davranır.
  • D1.2.5. Görev ve sorumluluklarını kuralına uygun olarak yerine getirir.
  • D1.2.6. Bireysel farklılıkların haklardan yararlanmaya engel olmaması gerektiğini bilir.
  • D1.2.7. Görev, sorumluluk ve ödül paylaşımında adil davranır.
D1.3. Ölçülü ve dengeli olmak
  • D1.3.1. Adalet ve merhamet arasındaki dengeyi sağlar.
  • D1.3.2. Haksızlık karşısında duygu ve davranışlarını kontrol eder.
  • D1.3.3. İnsan davranışlarını hukuki ve ahlaki açıdan değerlendirir.
  • D1.3.4. Adalet ve eşitlik kavramlarını ayırt eder.
D1.4. Liyakate önem vermek
  • D1.4.1. Yeterliğe göre yapılan tercihlerin adil olduğunu fark eder.
  • D1.4.2. Görev paylaşımı yaparken kişilerin yeterliğini dikkate alır.
  • D1.4.3. Yeteneklerine uygun görevleri almada istekli olur.
  • D1.4.4. Karar verme sürecinde ön yargılı olmaktan kaçınır.
D2. Aile Bütünlüğü

Aile içi iletişim ve iş birliğini güçlendirmeyi, ailede sorumlulukları yerine getirmeyi, aileyle vakit geçirmeyi; saygı, sevgi ve güvene dayalı ilişkiler kurmayı kapsar.

D2.1. Aile birliğine önem vermek
  • D2.1.1. Aile birliğinin sağlanması için karşılıklı saygı, sevgi ve güvenin gerekli olduğunu bilir
  • D2.1.2. Aile kurumunun önemini benimseyerek devamlılığı için çaba gösterir.
  • D2.1.3. Aile bağlarına zarar verebilecek davranışlardan kaçınır.
  • D2.1.4. Aileye ait olma duygusunu ve aile bağlarını geliştirir.
  • D2.1.5. Aile fertlerinin aile bütünlüğünü korumadaki rolünü açıklar.
  • D2.1.6. Aile içi mahremiyeti korur.
  • D2.1.7. Ülkesinin geleceği için aile ve nüfusun önemini bilir.
D2.2. Aile içi dayanışma göstermek
  • D2.2.1. Aile fertlerinin birbirine destek olması gerektiğini fark eder.
  • D2.2.2. Duygu ve düşüncelerini, öğrendiği bilgileri ailesiyle paylaşmaya istekli olur.
  • D2.2.3. Aile üyelerinin sevinç ve üzüntülerini paylaşır.
  • D2.2.4. Ailede yaşanan problemlere çözüm yolları üretir.
D2.3. Aile içi iletişimi güçlendirmek
  • D2.3.1. Aile ilişkilerine önem verir.
  • D2.3.2. Aile içi etkili iletişimin sağlayacağı yararları fark eder.
  • D2.3.3. Ailece yapılan yemek, piknik, oyun, akraba ziyareti, tatil gibi etkinliklere katılmaya istekli olur.
  • D2.3.4. Saygı ve sevgi temelli bir iletişimin aile huzuruna katkıda bulunacağını savunur.
  • D2.3.5. Aileyi ilgilendiren kararlarda tüm aile fertlerinin görüşlerini almaya önem verir.
  • D2.3.6. Aile bağlarını güçlendirmek için mizahı bir araç olarak kullanır.
  • D2.3.7. Anne, baba ve aile büyüklerine hürmet gösterir.
  • D2.3.8. Karar alırken ailesiyle istişare eder.
D2.4. Aile içi sorumlulukları yerine getirmek
  • D2.4.1. Aile içinde iş birliği yapmanın önemini fark eder.
  • D2.4.2. Aile içi görevleri yerine getirmenin önemini fark eder.
  • D2.4.3. Aile içindeki görev ve sorumluluklarını en iyi şekilde ve zamanında yapar.
D3. Çalışkanlık

Disiplinli, planlı ve istikrarlı olmayı; bilimselliğe önem vermeyi, iç motivasyon ve öz denetim sahibi olmayı, hayat boyu öğrenmeyi, görev ve sorumluluk üstlenmeyi kapsar

D3.1. Azimli olmak
  • D3.1.1. Hırs ve azim arasındaki farkı ayırt eder.
  • D3.1.2. Gayretli olmanın hedeflere ulaşma üzerindeki etkisini fark eder.
  • D3.1.3. Disiplinli ve istikrarlı çalışma alışkanlıkları geliştirir.
  • D3.1.4. Zorlukları aşmak için gayret gösterir.
  • D3.1.5. İçsel motivasyon yollarını (ilgi, merak, gelişim, özerklik, keşif) geliştirir.
  • D3.1.6. İstek ve motivasyonunu artıracak amaçlar belirler.
  • D3.1.7. Yenilgi ve başarısızlıklarında tekrar deneme gücünü kendinde bulur.
D3.2. Planlı olmak
  • D3.2.1. Düzenli çalışmanın başarı üzerindeki etkisini fark eder.
  • D3.2.2. Açık ve ulaşılabilir hedefler belirler.
  • D3.2.3. Görev ve sorumlulukları yerine getirmek için etkili bir yol haritası çizer.
  • D3.2.4. Hedeflere ulaşmak için hazırladığı planı uygular.
  • D3.2.5. Zamanı etkili bir şekilde yönetir.
  • D3.2.6. Hedef ve planları gerektiğinde yeniden düzenler.
D3.3. Araştırmacı ve sorgulayıcı olmak
  • D3.3.1. Bilimsel gelişim için merak duygusunu kullanarak takip etmesi gerektiğini fark eder.
  • D3.3.2. Doğru ve güvenilir bilgiyi ayırt eder.
  • D3.3.3. Güvenilir bilgiye ulaşma yollarını bilir.
  • D3.3.4. Edindiği bilgileri eleştirel bakış açısıyla değerlendirir.
  • D3.3.5. Yaratıcılığını geliştirecek faaliyetlere katılır.
  • D3.3.6. Çeşitli fikir, argüman ve yeni bilgilere açık olur.
  • D3.3.7. Ödev ve sorumluluklarını akademik dürüstlüğe uygun şekilde yerine getirir.
  • D3.3.8. Bilim, sanayi ve teknoloji alanındaki güncel gelişmeleri takip eder.
D3.4. Çalışmalarda aktif rol almak
  • D3.4.1. Grupla çalışma becerisi sergiler.
  • D3.4.2. Sosyal sorumluluk ve toplum hizmeti çalışmalarında aktif görev alır.
  • D3.4.3. Kendine uygun görevleri almaya istekli olur.
  • D3.4.4. Kişisel ve grup içi etkinliklerde sorumluluklarını yerine getirir.
D3.5. Logaritmik fonksiyon kullanılarak fosillerin yaşı bulabilmek
D4. Dostluk

Sosyal ilişkilerde duyarlılık göstermeyi dayanışma içinde olmayı; etkili iletişimle sevgi, saygı ve güvene dayalı ilişkiler kurmayı; nitelikli vakit geçirmeyi ve evrensel bağ kurmayı kapsar.

D4.1. Arkadaşlarına destek olmak
  • D4.1.1. İyi ve kötü zamanlarında arkadaşlarına destek olur.
  • D4.1.2. Arkadaşlarının sorunlarını çözmek için çaba gösterir.
  • D4.1.3. Ortak hedeflere ulaşmak için arkadaşlarıyla dayanışma içinde olur.
  • D4.1.4. İhtiyaç duyduğunda arkadaşlarından yardım ister.
  • D4.1.5. Arkadaşlarının bireysel gelişimini ve hedeflerini destekler.
  • D4.1.6. Arkadaşlarını iyiliğe teşvik ederek onları kötülüklerden uzaklaştırmaya çalışır.
D4.2. Arkadaşları ile etkili iletişim kurmak
  • D4.2.1. Arkadaşlarını etkin bir şekilde dinler.
  • D4.2.2. Arkadaşlarıyla duygu ve düşüncelerini paylaşır.
  • D4.2.3. Arkadaşlarının duygu ve düşüncelerini anlamaya çalışır.
  • D4.2.4. Arkadaşlarına karşı nazik davranır.
D4.3. Güvene dayalı ilişkiler kurmak
  • D4.3.1. Arkadaşlarının özel bilgi ve durumlarını başkalarıyla paylaşmaz.
  • D4.3.2. Arkadaşlarına verdiği sözleri yerine getirir.
  • D4.3.3. Dürüst ve samimi davranışlar sergiler.
  • D4.3.4. Değerlerinden ödün vermez.
  • D4.3.5. Arkadaşının hakkını onun bulunmadığı ortamlarda da savunur.
D4.4. Arkadaşlarını ve onlarla vakit geçirmeyi önemsemek
  • D4.4.1. Arkadaşlarıyla vakit geçirmekten keyif alır.
  • D4.4.2. Arkadaşlarıyla kaliteli zaman geçirir.
  • D4.4.3. Arkadaşlarının düzenlediği sosyal etkinliklere katılmaya istekli olur.
  • D4.4.4. Arkadaşlarının fikir ve görüşlerine değer verir.
  • D4.4.5. Arkadaşlarının kişisel alan ve sınırlarını korumaya özen gösterir.
  • D4.4.6. Arkadaşlarının farklılıklarını kabul eder.
  • D4.4.7. Arkadaşlarının olumlu yönlerini örnek alır.
D4.5. Farklı kültürlerle bağ kurmak
  • D4.5.1. Ülkeler arası yardımlaşmanın dostluğun gelişmesine katkıda bulunacağını bilir.
  • D4.5.2. Dünya barışının dostça ilişkiler kurma ve uzlaşma yoluyla tesis edilebileceğini bilir.
  • D4.5.3. Komşu ülkelerle barış içinde yaşamanın önemini fark eder.
  • D4.5.4. Uluslararası projelere katılarak ülkeler arası ilişkileri güçlendirir.
  • D4.5.5. Farklı milletlerden insanlarla iletişim kurarken millî kimliğini ve kültürünü muhafaza eder.
D5. Duyarlılık

Kendisine, içinde yaşadığı topluma, kültürel zenginliklere, tüm varlıklara değer vermeyi; sürdürülebilirliği önemsemeyi ve afetlere karşı hazırlıklı olmayı kapsar.

D5.1. İnsana ve topluma değer vermek
  • D5.1.1. İnsanlara nazik davranır.
  • D5.1.2. Kendi istekleri ile diğer insanların istekleri arasında denge oluşturur.
  • D5.1.3. Sosyal ilişkilerinde sabırlı ve anlayışlı olmaya gayret eder.
  • D5.1.4. Yaşlıların ve özel gereksinimli kişilerin toplumsal hayata etkin katılımını destekler.
  • D5.1.5. Toplumsal sorunların çözümünde sorumluluk üstlenir.
  • D5.1.6. Şiddetin önlenmesinde sorumluluk alır.
  • D5.1.7. Şiddetin her türüne karşı çıkar.
  • D5.1.8. Kendisine yapılmasını istemediği davranışları başkalarına yapmaz.
D5.2. Çevreye ve canlılara değer vermek
  • D5.2.1. Çevre sorunlarına yol açabilecek davranışlardan kaçınır.
  • D5.2.2. Temiz enerji kaynaklarının kullanımını önemser.
  • D5.2.3. Çevresel sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi için atık yönetimini önemser.
  • D5.2.4. Tüketim tercihlerini sürdürülebilirliğe katkıda bulunacak şekilde yapar.
  • D5.2.5. Tüm canlıların haklarını korur.
  • D5.2.6. Çevresinde yaşayan canlı türlerini tanımaya istekli olur.
  • D5.2.7. Çevresini korumak ve güzelleştirmek için girişimlerde bulunur.
D5.3. Afet bilincine sahip olmak
  • D5.3.1. Afet ve acil durumların her an her yerde gerçekleşebileceğini bilir.
  • D5.3.2. Afet ve acil durumların neden olduğu riskleri ve bu riskleri azaltmak için alınabilecek önlemleri bilir.
  • D5.3.3. Afet öncesi, esnası ve sonrasında yapılması gerekenlerin farkında olur.
  • D5.3.4. Afetlerin neden olduğu stres ve kaygıyı yönetmeye yönelik çalışmalar yapar.
  • D5.3.5. Afet durumlarında ulaşabildiği insanlara ve diğer canlılara yardımcı olur.
  • D5.3.6. Afet sonrası toplumsal dayanışmaya katkıda bulunur.
D5.4. Çevre problemleri ile ilgili duyarlılık kazanmak
D6. Dürüstlük

Söz ve davranışlarında tutarlı, doğru ve güvenilir olmayı kapsar.

D6.1. Samimi olmak
  • D6.1.1. Üzerine düşen görevleri kuralına uygun olarak yerine getirir.
  • D6.1.2. Bilgi ve tecrübesini toplumun yararı için kullanır.
  • D6.1.3. Sosyal ilişkilerde tarafsız davranır.
  • D6.1.4. Dürüstlük değerinin toplum hayatında yaygınlaşması için harekete geçer.
  • D6.1.5. Karşılaştığı ikilem durumlarında iyi niyetli ve doğru sözlü davranır.
  • D6.1.6. Kişisel çıkar gözetmeksizin doğruları söyler.
D6.2. Doğru ve güvenilir olmak
  • D6.2.1. Duygu ve düşüncelerini açıkça ifade eder.
  • D6.2.2. Söz, inanç ve davranışlarında tutarlı olur.
  • D6.2.3. Kendisine emanet edilenlere sahip çıkar.
  • D6.2.4. Söz verdiği işleri zamanında ve eksiksiz yapar.
  • D6.2.5. Her koşulda doğru olmaya dikkat eder.
  • D6.2.6. Yaşamında yalan, hile ve aldatmaya başvurmaz.
  • D6.2.7. İnsanların arkasından, duyduklarında onları rahatsız edecek şekilde konuşmaz.
D7. Estetik

Sanatsal bakış açısı kazanmayı, sanatsal ve kültürel varlığı koruyup zenginleştirmeyi, doğal güzelliklerin ve çevrenin korunması ile ilgili duyarlı olmayı ve sorumluluk üstlenmeyi, estetik aracılığıyla özgün üretkenliği ve ruhsal gelişimi desteklemeyi, sanatı hayatın bir parçası hâline getirmeyi kapsar.

D7.1. Duyusal derinliği anlamak
  • D7.1.1. Estetikle ilgili güzellik, sanat, uyum, simetri, özgünlük, zevk, denge ve eleştiri gibi kavramları açıklar.
  • D7.1.2. Estetiğin sanat ve doğada önemli bir yere sahip olduğunu fark eder.
  • D7.1.3. Renk, desen, doku gibi duyusal özelliklerin estetik algı ile ilişkisini fark eder.
  • D7.1.4. Güzelliğin göreceli olduğunu fark eder.
  • D7.1.5. Sanat eserini kendi deneyim ve değerleriyle ilişkilendirerek yorumlar.
  • D7.1.6. Sanat eserlerini inceleyerek sanatçıyla ilgili çıkarımlarda bulunur.
  • D7.1.7. Estetik açıdan nitelikli tasarımları ve çevresel güzellikleri takdir eder.
D7.2. Üretkenliği ve ruhsal gelişimi desteklemek
  • D7.2.1. İnsanın ruhsal esenliğine sanatın etkisini fark eder.
  • D7.2.2. Çevresindeki doğal güzelliklerin ve sanatsal ögelerin kişiliğine etkilerini değerlendirir.
  • D7.2.3. Sanat eserleriyle donatılmış bir çevrenin insanın gelişimine ve olgunlaşmasına katkı sağlayacağını fark eder.
  • D7.2.4. Estetik bakış açısıyla özgün eserler ortaya koyar.
D7.3. Sanatsal ve görsel zevkleri hayatın bir parçası hâline getirmek
  • D7.3.1. Geleneksel sanatlara ve yerel kültüre yönelik etkinliklere katılır.
  • D7.3.2. Çevresindeki estetik unsurların korunmasında aktif görev alır.
  • D7.3.3. Hayatını görsel sanatlar, mimari, müzik, edebiyat gibi alanlarda estetik unsurlarla zenginleştirir.
D7.4. Yaşamını estetik unsurlarla zenginleştirmeleri
D8. Mahremiyet

Kendisinin, ailesinin ve başkalarının kişisel alanını ve bilgilerini korumayı; başkalarının özgürlüklerini ihlal etmemeyi, kişisel sınırlarına saygı duymayı ve millî ve manevi değerlerde mahremiyetin sınırlarını kapsar.

D8.1. Kişisel özgürlük alanını korumak
  • D8.1.1. Her ferdin karar alma ve fikir belirtme hakkının olduğu nu savunur.
  • D8.1.2. Özel hayatın korunmasını güvence altına alan yasaları araştırır.
  • D8.1.3. Özel alanını ihlal edebilecek fiziksel temasları ayırt eder.
  • D8.1.4. Özel konuşma, mesajlaşma vb.nin başkalarıyla paylaşıl maması gerektiğini bilir.
  • D8.1.5. Sosyal ilişkilerinde kişisel sınırlarını belirler.
D8.2. Kişisel bilgilerin gizliliğini korumak
  • D8.2.1. Sosyal medyada kişisel bilgi, belge ve fotoğraflarının erişilebilirliğini sınırlar.
  • D8.2.2. Kişisel bilgilerinin yer aldığı dijital araçları bilinçli ve güvenli bir şekilde kullanır.
  • D8.2.3. Kişisel bilgilerin gizliliği ihlalinin olası sonuçlarını araştırır.
  • D8.2.4. Kendisiyle paylaşılan sosyal, kurumsal ya da kişisel bilgileri üçüncü kişilerle paylaşmaz.
  • D8.2.5. Dijital mahremiyet ihlalinin yasal sorumluluğunu bilir.
D8.3. Aile içi ilişkilerde özel alanı dikkate almak
  • D8.3.1. Aile üyelerinin kişisel alanlarını koruması gerektiğini bilir.
  • D8.3.2. Ailenin ortak özel hayatının önceliklerini önemser.
  • D8.3.3. Aile içi ilişkilerde gizliliğe önem verir, suç teşkil edecek bir durumu gizli tutmamasını gizliliğin bir ihlali değil gereği olarak değerlendirir.
  • D8.3.4. Tüm aile fertlerinin duygusal ve bedensel gizliliği oldu ğunu kabul eder.
  • D8.3.5. Aile içindeki her ferdin kendi bedensel mahremiyetini koruması için gerekli özeni gösterir.
  • D8.3.6. Evin ortak kullanım alanlarında aile fertlerine saygı gösterir.
D8.4. Sosyal ilişkilerde kişisel alanları korumak
  • D8.4.1. Bedensel ve mekânsal mahremiyetin korunmasına özen gösterir.
  • D8.4.2. Ortak kullanım alanlarında bedensel gizliliği ve kişisel eşyaları korumaya, başkasını rahatsız edecek davranışlarda bulunmamaya dikkat eder.
  • D8.4.3. Hak ve özgürlüklerden yararlanırken diğer insanların kişisel sınırlarını gözetir.
  • D8.4.4. Başkalarının görüntülerini izinsiz paylaşma, kişisel yaşam alanlarına izinsiz girme gibi özel hayatın gizliliğini ihlal edecek davranışlardan kaçınır.
  • D8.4.5. Siber zorbalık içeren davranışlardan kaçınır.
  • D8.4.6. Zorbalığa maruz kaldığında yardım ister.
  • D8.4.7. Zorbalığa uğradığında bu durumla baş etmenin yollarını bilir.
  • D8.4.8. Başka insanların özel hayatını ve kusurlarını öğrenme ye çalışmaz.
D9. Merhamet

İnsanlara ve diğer canlılara karşı vicdanlı, şefkatli, sevgi dolu, duyarlı ve sorumlu olmayı kapsar.

D9.1. Vicdanlı olmak
  • D9.1.1. Öz eleştiri yaparak davranışlarını düzenler.
  • D9.1.2. Ahlaki değer ve ilkelere bağlı kalır ve bunları savunur.
  • D9.1.3. İnsanlara karşı adil davranır.
  • D9.1.4. İnsanların acılarına karşı duyarlı davranır.
  • D9.1.5. Haksızlıklar karşısında haklı olanı savunur.
D9.2. Şefkatli olmak
  • D9.2.1. Ailenin huzur ve mutluluğu için şefkatin gerekliliğini fark eder.
  • D9.2.2. Kendisine şefkatli davranır.
  • D9.2.3. Yardıma muhtaç kişilere sabırlı ve anlayışlı davranır.
  • D9.2.4. Komşu, arkadaş ve akrabalarına sevecen davranır.
  • D9.2.5. Özel gereksinimli fertlerin duygularına önem verir.
  • D9.2.6. Herkesin hata yapabileceğini kabul eder.
  • D9.2.7. Affetmenin öz şefkatin bir gereği olduğunu kabul eder.
D9.3. İnsanı ve doğayı sevmek
  • D9.3.1. Doğayı korumaya önem verir.
  • D9.3.2. Doğadaki tüm canlıların yaşam haklarını savunur.
  • D9.3.3. Hayvanlara karşı duyarlı olur.
  • D9.3.4. İnsan ve diğer canlılara yardım etmekten mutluluk duyar.
  • D9.3.5. Doğal yaşamı korumaya ve zenginleştirmeye yönelik etkinliklere gönüllü olarak katılır.
D10. Mütevazılık

Kendini bilmeyi; gösterişten ve kibirden uzak, sade, sabırlı, saygılı, duyarlı ve yapıcı olmayı kapsar.

D10.1. Kendini tanımak
  • D10.1.1. Zayıf ve güçlü yönlerinin farkında olur.
  • D10.1.2. Mütevazı insanların öz saygıya sahip olduğunu bilir.
  • D10.1.3. Düşünce ve davranışlarını değerlendirir.
  • D10.1.4. Yeni bilgi, fikir, tavsiye ve eleştirilere açık olur.
  • D10.1.5. Hatalarının sonuçlarını değerlendirerek hatalarını düzeltme yollarını arar.
  • D10.1.6. Gerektiğinde başkalarından yardım talep eder.
D10.2. Gösteriş ve övünmekten kaçınmak
  • D10.2.1. Sahip olduklarını üstünlük aracı olarak kullanmaz.
  • D10.2.2. Kendi başarı ve yeteneklerini nesnel olarak değerlen dirir.
  • D10.2.3. Kibir ile öz güven ayrımını yapar.
  • D10.2.4. Fiziksel özelliklerinin övünç kaynağı olmaması gerek tiğini bilir.
  • D10.2.5. Hayatında sadeliği tercih eder.
D10.3. İnsan ilişkilerinde yapıcı olmak
  • D10.3.1. Bencil davranışlardan kaçınır.
  • D10.3.2. Olay ve durumlar karşısında ılımlı ve iyimser yakla şım sergiler.
  • D10.3.3. Çevresindekilerin başarılarını, olumlu ve güzel yanlarını takdir eder.
  • D10.3.4. Grup çalışmalarında uyumlu davranır.
  • D10.3.5. İnsanlara karşı sabır, nezaket ve anlayış gösterir.
  • D10.3.6. Çevresindeki insanlara karşı duyarlı ve özgeci (diğerkâm) davranışlar gösterir.
  • D10.3.7. Sosyal ilişkilerinde ön yargılı davranmaz.
  • D10.3.8. Olaylar ve durumlar karşısında farklı bakış açıları olabileceğini kabul eder.
D11. Özgürlük

Cesur, girişimci ve kararlı olmayı; özgürlüklerini kullanırken kişisel ve toplumsal haklara saygı göstermeyi, kapsar.

D11.1. Cesaretli ve girişimci olmak
  • D11.1.1. Kişinin bağımsız olabilmesinin kendine yetebilmesi ile mümkün olduğunu fark eder.
  • D11.1.2. Ülkenin bağımsızlığı için gerektiğinde fedakârlık yapar.
  • D11.1.3. Kendine ve ülke ekonomisine katkıda bulunmak için yeterliklerini geliştirir.
  • D11.1.4. Ülkenin her alanda güçlü olmasına yönelik projeler üretir.
  • D11.1.5. Günlük hayatta aldığı kararları uygulamada cesur davranır.
  • D11.1.6. Gerçek cesaretin akıl ve irade birleşiminin bir sonucu olduğunu bilir.
D11.2. Kararlı olmak
  • D11.2.1. Kendi kararlarını alma yeteneği gösterir.
  • D11.2.2. Duygu, düşünce, inanç ve izlenimlerini etki altında kalmadan ifade eder.
  • D11.2.3. Bir gruba ait olmak için kendisi olmaktan ödün vermez.
  • D11.2.4. Hak ve özgürlüklerini kullanma ve koruma konusun da taviz vermez.
  • D11.2.5. Verdiği kararların sorumluluğunu alır.
  • D11.2.6. Düşünce, inanç, duygu ve izlenimlerine göre hareke te geçme gücünü kendinde bulur.
  • D11.2.7. Gerektiğinde hayır diyebilme becerisi sergiler.
  • D11.2.8. Her alanda millî ve manevi değerlerine sahip çıkar.
D11.3. Kişisel ve toplumsal haklara saygı göstermek
  • D11.3.1. Özgürlüklerini kullanırken diğer insanlara ve topluma karşı sorumluluklarına önem verir.
  • D11.3.2. Özgürlüklerini kullanırken diğer insanların özgürlük alanlarını ihlal etmez.
  • D11.3.3. Toplumsal düzenin sağlanması için kurallara uyar.
  • D11.3.4. Kendine zarar verecek duygu, düşünce ve davranış ların özgürlükle bağdaşmadığını bilir.
D12. Sabır

Olumlu bakış açısına sahip olmayı, zor ve kötü durumlara karşı dayanmayı, istikrarlı davranmayı, süreci yönetmeyi, sorumlulukları yerine getirmeyi; duygu, düşünce ve eylemleri kontrol etmeyi kapsar.

D12.1. Olumlu bakış açısına sahip olmak
  • D12.1.1. Yaşadığı problemlerin geçici olduğunu fark eder.
  • D12.1.2. Kendisini zorlukların üstesinden gelebilecek yeterlilikte görür.
  • D12.1.3. Değiştirebileceği ve değiştiremeyeceği olayları ayırt eder.
  • D12.1.4. Sorun odaklı değil, çözüm odaklı düşünür.
  • D12.1.5. Yaşadığı zorlukları, öğrenme için fırsat olarak görür.
  • D12.1.6. Olumlu düşünmenin insan sağlığına katkısını bilir.
  • D12.1.7. Zorluklarla karşılaşan insanlara sabırlı olmayı tavsiye eder.
D12.2. Düşünce, duygu ve davranışlarında kontrollü olmak
  • D12.2.1. Duygularını dengeleyerek tepkilerini yönetir.
  • D12.2.2. Hedeflerine ulaşmak için dürtülerini kontrol eder.
  • D12.2.3. Olumsuz durumlar karşısında metanetli davranır.
  • D12.2.4. Etkilendiği içsel ve dışsal faktörleri fark edip süreci doğru yönetir.
  • D12.2.5. Sabretmenin toplumsal düzene etkisini fark eder.
D12.3. İstikrarlı olmak
  • D12.3.1. Görev ve sorumluluklarını yerine getirirken kararlı davranır.
  • D12.3.2. Çalışmalarında sebat eder.
  • D12.3.3. Olaylar ve durumlar karşısında motivasyonunu sürdürür.
  • D12.3.4. Sabrın yanlışa boyun eğmek değil, onunla mücadele etmek anlamına geldiğini bilir.
  • D12.3.5. Sabrın bilinçli ve etkin bir bekleyiş süreci olduğunu fark eder.
D13. Sağlıklı Yaşam

Yeterli, dengeli ve sağlıklı beslenmeyi; sosyal ve sportif etkinliklere katılmayı, bağımlılıktan kaçınmayı, bağımlılıkla mücadele etmeyi ve insan sağlığını önemsemeyi kapsar.

D13.1. Yeterli, dengeli ve sağlıklı beslenmek
  • D13.1.1. Besin ögelerini, besin gruplarını ve her grupta günlük tüketilmesi önerilen miktarları öğrenerek sağlıklı yemek tabağı oluşturur, beslenmesini düzenler.
  • D13.1.2. Tüketiminin artırılması gereken besin ve besin ögelerini öğrenerek beslenmesinde uygular.
  • D13.1.3. Tüketiminin azaltılması gereken besin ve besin ögelerini öğrenerek beslenmesinde uygular.
  • D13.1.4. Vücudu için yeterli miktarda su ve sıvı alır.
  • D13.1.5. Gıda okuryazarlığı konusunda bilinçlenerek gıda üzerin deki bilgileri anlayabilir.
  • D13.1.6. Sağlıklı vücut ağırlığının korunmasında beslenme öneri lerini uygular.
D13.2. Sosyal ve sportif etkinliklere katılmak
  • D13.2.1. Spor ve egzersiz yapmanın kişilik gelişimine etkisini fark eder.
  • D13.2.2. Spor ve egzersiz yapmanın, uğraşı sahibi olmanın hem fiziksel hem de psikolojik sağlığa olumlu katkılarını bilir.
  • D13.2.3. Yaşına ve fiziksel özelliklerine uygun sosyal ve sportif etkinliklere katılır.
D13.3. Bağımlılıktan kaçınmak ve bağımlılıkla mücadele etmek
  • D13.3.1. Sigara, alkol, madde, teknoloji ve davranış bağımlılığının insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini fark eder.
  • D13.3.2. Bağımlılığın sosyal ilişkileri olumsuz etkileyeceğini bilir.
  • D13.3.3. Bağımlılıkla mücadele etmenin yollarını bilir.
  • D13.3.4. Bağımlılık yapan maddelerden uzak durur.
  • D13.3.5. Teknoloji kullanımı, alışveriş gibi konlarda davranışlarının bağımlılığa dönüşmemesi için kontrollü davranır.
D13.4. İnsan sağlığını önemsemek
  • D13.4.1. Hastalıkların yayılmasını önlemek için gerekli önlemleri alır.
  • D13.4.2. Su, besin kaynakları ve havayı temiz tutmanın sağlık için önemini fark eder.
  • D13.4.3. Gerektiğinde sağlık kuruluşlarından yardım alır.
  • D13.4.4. Hastalıklardan korunma yollarını bilir.
  • D13.4.5. Kimyasal maddelerin zararlı etkilerine karşı önlem alır.
  • D13.4.6. Ergonomik risk faktörlerine karşı önlem alır.
  • D13.4.7. Yeterli ve düzenli uyku alışkanlığı edinir.
D14. Saygı

Nazik olmayı, ilkeli davranmayı, empati ve etkili iletişim kurmayı, sağlıklı yaşamayı; kendisine, çevresine, millî ve manevi değerlere önem vermeyi kapsar.

D14.1. Nezaketli olmak
  • D14.1.1. Her ferdin değerli olduğunu kabul eder.
  • D14.1.2. Söz hakkı vermek, söz kesmemek, etkin dinle mek gibi etkili iletişim becerilerini kullanır.
  • D14.1.3. Hata yaptığında özür dilemenin bir erdem oldu ğunu bilir.
  • D14.1.4. Aile fertlerine nazik ve anlayışlı davranır.
  • D14.1.5. Gerektiğinde teşekkür ve takdir etmenin önemini bilir.
  • D14.1.6. Sosyal hayatında görgü kurallarına uygun dav ranır.
  • D14.1.7. Başkasının onurunu zedeleyecek söz ve davra nışlardan kaçınır.
  • D14.1.8. Nezaketin ince, ölçülü ve zarif davranmak oldu ğunu bilir.
  • D14.1.9. Olay ve durumları çok yönlü bakış açısıyla değer lendirir.
  • D14.1.10. İnsanlara saygı duymakla birlikte fikirlerinin eleştirilmesine açık olur.
D14.2. Kendisine saygı duymak
  • D14.2.1. Kendisinin de her insan gibi değerli olduğunu fark eder.
  • D14.2.2. Kişisel özelliklerini tanıyarak öz saygısını geliş tirir.
  • D14.2.3. Kendisini küçük düşürecek davranışlardan kaçınır.
  • D14.2.4. Sağlığına ve öz bakımına dikkat eder.
  • D14.2.5. İnsanlarla ilişkisini karşılıklı saygıya bağlı olarak değerlendirir.
D14.3. Çevresine, millî ve manevi değerlerine saygı duymak
  • D14.3.1. Doğayı ve canlıları korur.
  • D14.3.2. Millî ve manevi değerlere duyarlı davranır.
  • D14.3.3. Bir eylemi gerçekleştirirken içinde yaşadığı toplumun millî ve manevi değerlerini dikkate alır.
  • D14.3.4. İnsanların farklı kültür ve inançlara sahip olabile ceğini fark eder.
  • D14.3.5. Her insanın kendi inancına uygun yaşama hakkı olduğunu kabul eder.
  • D14.3.6. Emeğe, başarıya ve fedakârlığa değer verir.
D14.4. Farklı duygu, düşünce ve inançlara karşı empati ile yaklaşmak
D15. Sevgi

Ailesine, dostlarına ve ülkesine karşı vefalı, dürüst, sadık ve özverili olmayı; barışçıl bakış açısına sahip olmayı; misafirperverliği, doğaya ve bütün canlılara karşı merhametli davranmayı kapsar.

D15.1. Anlayışlı ve barışçıl olmak
  • D15.1.1. İnsanları farklılıklarıyla kabul eder.
  • D15.1.2. Sosyal ilişkilerinde duygusal dengeyi sağlar.
  • D15.1.3. Sorunları sağduyu ile çözmeye çalışır.
  • D15.1.4. Kendisiyle, insanlarla ve içinde yaşadığı doğayla barışıktır.
  • D15.1.5. Dünya barışı için sevginin önemini bilir.
  • D15.1.6. İnsanların kişisel beklenti ve kararlarını anlama ya çalışır.
  • D15.1.7. Duygu ve düşüncelerini anlamak için karşısında kini dikkatle dinler.
  • D15.1.8. Başkalarının sevincine ve üzüntüsüne ortak olur.
D15.2. Vefalı olmak
  • D15.2.1. Yapılan iyiliklerin değerini takdir eder.
  • D15.2.2. Dostlarıyla bağlarını koparmaz.
  • D15.2.3. Ülkesine sevgi bağıyla bağlanır.
  • D15.2.4. Kültürel mirasın korunmasında duyarlı davra nır.
  • D15.2.5. Medeniyetinin gelişiminde katkısı olanların değerini bilir.
D15.3. Sadakatli olmak
  • D15.3.1. Yalan ve hilenin sevgi bağını zayıflattığını bilir.
  • D15.3.2. Dürüstlüğün güvenilirlik için gerekli olduğunu bilir.
  • D15.3.3. Ülkesinin değerlerine bağlılık gösterir.
  • D15.3.4. Sevgisini samimi bir şekilde göstermeye istekli olur.
D15.4. Özverili olmak
  • D15.4.1. Sevdikleriyle nitelikli zaman geçirmek için fırsatlar oluşturur.
  • D15.4.2. Sevdiklerinin sağlıklı, başarılı ve mutlu olması için emek verir.
  • D15.4.3. Sevgiyi ifade etmenin farklı yolları olduğunu bilir.
  • D15.4.4. Aile büyüklerinin ilgi görme ve bakım ihtiyacını önemser.
  • D15.4.5. Sevdiklerine fedakârlık gösterir.
D15.5. Misafirperverlik
  • D15.5.1. Kültürümüzde misafir ağırlamanın yerini ve önemini bilir.
  • D15.5.2. Misafirlerine güler yüzlü ve nazik davranır.
  • D15.5.3. Ülkesindeki turist, göçmen, mülteci, sığınmacı gibi diğer ülke vatandaşlarına konuksever davranır.
  • D15.5.4. Misafirlerine barınma, yeme içme, eşya pay laşımı gibi konularda elindeki imkânlar doğrultusunda ikramda bulunur.
D16. Sorumluluk

Kendisine ve çevresine karşı görevlerini tam ve zamanında yerine getirmeyi; duygu, düşünce ve eylemlerinin sonucunu kabul etmeyi kapsar.

D16.1. Kendine karşı görevlerini yerine getirmek
  • D16.1.1. Kararlarını çevresiyle fikir alışverişi yaparak kendisi alır.
  • D16.1.2. Bireysel gelişimini desteklemeye yönelik planla ma yapar.
  • D16.1.3. Öz bakımını doğru biçimde ve zamanında yapar.
  • D16.1.4. Güvenliğini tehlikeye sokacak davranışlardan kaçınır.
  • D16.1.5. Verdiği kararların sorumluluğunu alır.
D16.2. Topluma karşı görevlerini yerine getirmek
  • D16.2.1. Toplumsal yardımlaşma ve dayanışma için dü zenlenen etkinliklere katılır.
  • D16.2.2. Kamu malları ve ortak yaşam alanlarını özenli ve temiz kullanır.
  • D16.2.3. Vergi vermek, oy kullanmak, kanunlara uymak gibi vatandaşlık görevlerinin önemini bilir.
  • D16.2.4. Ülkede yaşanan olağanüstü durumlarda (salgın, afet vb.) yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katılır.
  • D16.2.5. Toplumsal sorunların çözümü için öneriler sunar.
  • D16.2.6. Toplumun millî ve manevi değerlerini koruyup yaşatmaya istekli olur.
  • D16.2.7. Toplumsal hayatı düzenleyen kurallara uygun hareket eder.
D16.3. Görev bilincine sahip olmak
  • D16.3.1. Görevlerini zamanında ve eksiksiz yerine getirir.
  • D16.3.2. Duygu, düşünce ve davranışlarından sorumlu olduğunu kabul eder.
  • D16.3.3. Yanlış karar ve davranışlarının telafisi için çaba gösterir.
  • D16.3.4. Aldığı görevleri yerine getirirken özverili davranır.
  • D16.3.5. Sorumluluklarını yerine getirmek için iç motivas yon geliştirir.
  • D16.3.6. Sahip olduğu inancın gereklerini yerine getirir.
D17. Tasarruf

Maddi kaynakları planlı ve kontrollü harcamayı, israftan kaçınmayı, tutumlu olmayı, birikim yapmayı, sahip olduklarının değerini bilmeyi ve bilinçli tüketici olmayı kapsar.

D17.1. Bilinçli tüketici olmak
  • D17.1.1. Tüketici haklarını araştırır.
  • D17.1.2. Harcamalarında fiş ya da fatura alır.
  • D17.1.3. Satın alacağı ürünleri belirlerken isteklerine değil, ihtiyaçlarına öncelik verir.
  • D17.1.4. Aynı nitelikteki ürünler arasından yerli ve sürdü rülebilirliğe katkısı olanı tercih eder.
  • D17.1.5. Satın aldığı ürünle ilgili sorun yaşadığında başvu rabileceği mercileri bilir.
  • D17.1.6. Alışveriş sırasında fiyat araştırması yapar.
  • D17.1.7. Satın alacağı ürünlerin sağlıklı, temiz ve inancına uygun olmasına dikkat eder.
  • D17.1.8. İsrafın olası zararlarını fark eder.
D17.2. İsraftan kaçınmak
  • D17.2.1. Sahip olduklarına kanaat ederek ihtiyaç duydu ğundan fazla ürün almaz.
  • D17.2.2. Gıda israfını önlemeye yönelik yapılan çalışmala ra katılır.
  • D17.2.3. Zamanı verimli kullanmak için planlama yapar.
  • D17.2.4. Enerji tasarrufuna yönelik planları uygular.
  • D17.2.5. Yer altı ve yer üstü kaynaklarını amacına uygun ve özenli kullanır.
  • D17.2.6. İhtiyaçlarını karşıladıktan sonra maddi kaynakla rının bir kısmıyla birikim yapar.
  • D17.2.7. Harcamalarını aile bütçesine göre planlar.
D17.3. Sahip olduklarının değerini bilmek
  • D17.3.1. Emek verilerek elde edilenlere değer verir.
  • D17.3.2. Sahip olduklarını en verimli şekilde kullanmanın yollarını araştırır.
  • D17.3.3. Kullanım ömrünü tamamlamış ürünleri dönüş türür.
  • D17.3.4. Sahip olduğu eşyaları özenli kullanır.
  • D17.3.5. Kaynaklarını etkili şekilde kullanarak ailesine ve arkadaşlarına örnek olur.
D18. Temizlik

Kişisel temizlik ve bakıma dikkat ederek kendisine ve topluma saygı duymayı, yaşadığı ortamın ve çevrenin temizliğine önem vererek toplumdaki genel yaşam kalitesine ve sürdürülebilirliğe katkıda bulunmayı kapsar.

D18.1. Kişisel temizlik ve bakımına önem vermek
  • D18.1.1. Kişisel temizliğin insan ve toplum sağlığı için önemini bilir.
  • D18.1.2. Beden temizliğini zamanında ve özenli yapar.
  • D18.1.3. Kılık kıyafetinin temiz ve düzgün olmasına dikkat eder.
  • D18.1.4. Kişisel temizlik ve bakımın öz saygı göstergesi olduğunu bilir.
  • D18.1.5. Kişisel temizlik ve bakımın sosyal ilişkilere etkile rini değerlendirir.
  • D18.1.6. Tükettiği ürünlerin temiz ve sağlıklı olmasına özen gösterir.
D18.2. Yaşadığı ortamın temizliğine dikkat etmek
  • D18.2.1. Temiz ve düzenli bir ortamın üretkenlik, sağlık ve yaşam kalitesi için önemini bilir.
  • D18.2.2. Uygun temizleme araç ve yöntemlerini kullanır.
  • D18.2.3. Ortam temizliğinin yetersiz olmasının yol açabile ceği sorunları bilir.
  • D18.2.4. Ev, sınıf, okul bahçesi gibi ortak alanların temiz liğinde görev alır.
D18.3. Çevresel temizliğe ve sürdürülebilirliğe önem vermek
  • D18.3.1. Çevre kirliliğinin kaynaklarını, nedenlerini ve sonuçlarını bilir.
  • D18.3.2. Doğal kaynakları temiz tutar.
  • D18.3.3. Çevre sorunlarının azaltılmasına katkıda bulun mak için ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapar.
  • D18.3.4. Ekosistemi korumak için etkili atık yönetiminin önemini bilir.
  • D18.3.5. Temiz enerji kaynaklarının çevre ve toplum sağlığı için önemini bilir.
  • D18.3.6. Davranışlarının çevre temizliği üzerindeki etkile rini fark eder.
  • D18.3.7. Çevre temizliği ve atık yönetimi konusunda örnek davranışlar sergiler.
  • D18.3.8. Gelecek nesillere temiz bir çevre bırakmak için çaba gösterir.
D19. Vatanseverlik

Millî, manevi, insani, kültürel değerleri ve ülke varlıklarını korumayı, sevmeyi ve onlara saygı duymayı; bağımsızlığa önem vermeyi, ülkesi için sorumluluk almayı kapsar.

D19.1. Millî bilinç sahibi olmak
  • D19.1.1. Türk bayrağındaki renk ve sembolleri açıklar.
  • D19.1.2. Türk bayrağına ve İstiklal Marşı’na saygı gösterir.
  • D19.1.3. Ülkesinin sınırlarını ve sınır komşularını tanır.
  • D19.1.4. Türkçeyi kurallarına uygun kullanır.
  • D19.1.5. Vatanını sevmenin işini en iyi şekilde yapmayı gerektirdiğini bilir.
  • D19.1.6. Ülkesinin menfaatini şahsi menfaatinin üstünde tutar.
  • D19.1.7. Vatandaşlık haklarını ve üzerine düşen sorumlu lukları yerine getirir.
  • D19.1.8. Türk kültürünün devamlılığı için çaba gösterir.
D19.2. Millî kimliğini tanımak
  • D19.2.1. Ülkesinin tarihini araştırıp öğrenmeye istekli olur.
  • D19.2.2. Millî bayramların ve anma günlerinin önemini bilir.
  • D19.2.3. Millî ve dinî bayramları coşkuyla kutlar.
  • D19.2.4. Şehit ve gazilere saygı gösterir.
  • D19.2.5. Atalarının başarılarını takdir eder.
  • D19.2.6. Bilim, sanat, spor ve kültür alanında ülkesini temsil edenleri takdir eder.
D19.3. Ülke varlıklarına sahip çıkmak
  • D19.3.1. Ülkesinin ekonomik değerlerini bilir ve korur.
  • D19.3.2. Koruma alanları, müzeler, el işleri, yemekler gibi somut ve ninniler, türküler, bilmeceler, destanlar gibi so mut olmayan kültürel mirasını tanıyarak bunların gelecek nesillere aktarılması için çabalar.
  • D19.3.3. Ülkesinin göl, dağ, canlı türleri, endemik bitki örtüsü gibi doğal güzelliklerini bilir ve korur.
  • D19.3.4. Millî ve manevi değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında sorumluluk üstlenir.
D19.4. Bağımsızlığı korumak
  • D19.4.1. Ülke kaynaklarını sürdürülebilir bir şekilde kullan manın gerekliliğini fark eder.
  • D19.4.2. Ülkesinin kalkınmasını ve gelişmesini destekler.
  • D19.4.3. Yerli ve millî ürünleri kullanmayı tercih eder.
D20. Yardımseverlik

İnsanlara ve canlılara duyarlı olmayı, onları sevmeyi, onlara merhamet etmeyi, cömertliği, dayanışmayı, fedakârlık yapmayı, iyiliksever olmayı kapsar.

D20.1. Cömert olmak
  • D20.1.1. İmkânları ölçüsünde maddi varlıklarını ihtiyaç sahipleriyle paylaşır.
  • D20.1.2. Sahip olduğu bilgi, deneyim, eşya ve mali kay naklar gibi değerleri başkalarıyla paylaşır.
  • D20.1.3. İnsanlara yardım etmekten mutluluk duyar.
D20.2. Dayanışma ve fedakârlık göstermek
  • D20.2.1. İmkânları kullanırken ihtiyaç sahiplerine öncelik verir.
  • D20.2.2. Yardıma muhtaç insanların duygularını anlama ya çalışır.
  • D20.2.3. Özverili davranışların sınırlarını bilir.
  • D20.2.4. İnsan ve topluma katkıda bulunmak için zaman ayırır.
  • D20.2.5. Hastaların, yaşlıların ve özel gereksinimli kişile rin ihtiyaçlarına öncelik verir.
  • D20.2.6. Aile fertlerinin öncelikli ihtiyaçları için kendi isteklerini erteler.
  • D20.2.7. Ülkesinin ve milletinin menfaati için birlik ve beraberlik duygusu ile hareket eder.
D20.3. İyiliksever olmak
  • D20.3.1. Yardım yapacağı kişi ve kurumları bilinçli bir şekilde seçer.
  • D20.3.2. Millî ve manevi değerlerini göz önünde bulun durarak iyilik yapar.
  • D20.3.3. İnsanlara iyi davranmanın toplumsal bağları güçlendireceğini fark eder.
  • D20.3.4. Doğaya ve hayvanlara iyi davranmanın çevreyi daha yaşanabilir hâle getireceğini fark eder.
  • D20.3.5. Yapılan iyiliklerin sürdürülebilir olmasına önem verir.
  • D20.3.6. Bilimsel bilgiyi insanların ve toplumun yararına kullanır.
  • D20.3.7. Yardım yapılan kişilerin mahremiyetine önem verir.
D20.4. Gönüllü olmak
  • D20.4.1. Gösterişten uzak durarak, severek ve isteyerek iyilik yapar.
  • D20.4.2. Yardım kurum ve kuruluşlarının faaliyetlerine katılır.
  • D20.4.3. İhtiyacı olan herkese destek vermeye istekli olur.
  • D20.4.4. Karşılık beklemeden yardım yapar.
  • D20.4.5. Bilgisini, zamanını ve emeğini iyiliğe dönüştür mekten mutluluk duyar.

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı
OB1.1. Bilgi ihtiyacını fark etmek
  • OB1.1.SB1. Bilgi ihtiyacını fark etmek
  • OB1.1.SB2. Bilgi türlerini fark etmek (sanatsal, gündelik vb.)
OB1.2. Bilgiyi Toplama
  • OB1.2.SB1. İstenen bilgiye ulaşmak için kullanacağı araçları belirlemek
  • OB1.2.SB2. Belirlediği aracı kullanarak olay, konu ve durum ile ilgili bilgileri bulmak
  • OB1.2.SB3. Bir olay, konu ve durum ile ilgili ulaşılan bilgileri doğrulamak
  • OB1.2.SB4. Bir olay, konu ve durum ile ilgili ulaşılan bilgileri kaydetmek
OB1.4. Bilgiyi Sentezleme
  • OB1.4.SB1. Bilgi parçalarını belirlemek
  • OB1.4.SB2. Bilgi parçaları arasında ilişki kurmak
  • OB1.4.SB3. Bilgi parçalarını birleştirerek özgün bir bütün oluşturmak
OB1.5. Bilgiyi Kullanarak Eleştirel Düşünme
  • OB1.5.SB1. Bilgiyi sorgulamak
  • OB1.5.SB2. Bilgiyi kullanarak olay/konu/durum veya problem ile ilgili akıl yürütmek
  • OB1.5.SB3. Bilgiyi kullanarak yaptığı akıl yürütme ile ulaştığı çıkarımları yansıtmak
OB1.3. Bilgiyi Özetleme
  • OB1.3.SB1. Bilgiyi çözümlemek
  • OB1.3.SB2. Bilgiyi sınıflandırmak
  • OB1.3.SB3. Bilgiyi yorumlamak (kendi cümleleri ile aktarmak)
OB2. Dijital Okuryazarlık
OB2.1. Dijital Bilgiye Ulaşma ve Dijital Bilgiyi Tanıma
  • OB2.1.SB1. Dijital bilgiye erişim yollarını bilmek
  • OB2.1.SB2. Dijital bilgiyi oluşturan parçaları tanımlamak
  • OB2.1.SB3. Dijital bilginin nasıl oluştuğunu anlamak
  • OB2.1.SB4. Dijital bilginin yönetimi ve organize edilmesinde kişisel mahremiyeti gözetmek
OB2.2. Dijital İletişimi Anlama
  • OB2.2.SB2. Dijital topluluk ve ağları belirlemek
  • OB2.2.SB3. Dijital araçlarda etkileşimi gözlemlemek ve çözümlemek
OB2.3. Fikrî Mülkiyet Haklarını Bilerek Davranma
  • OB2.3.SB1. Fikrî mülkiyet haklarını tanımak
  • OB2.3.SB2. Fikrî mülkiyet haklarına uygun davranmak
OB2.4. Dijital Bilgiyi Anlamlandırma
  • OB2.4.SB1. Dijital bilgiyi karşılaştırmak
  • OB2.4.SB2. Dijital bilgiyi sınıflandırmak
  • OB2.4.SB3. Dijital bilgiyi değerlendirmek
  • OB2.4.SB4. Dijital bilgi üzerinden çıkarım yapmak
OB2.5. Dijital Ortamlar İçin İçerik Oluşturma ve Paylaşma
  • OB2.5.SB1. Tasarlamak ve geliştirmek
  • OB2.5.SB2. Düzenlemek ve paylaşmak
OB2.6. İletişim Kurma ve Paylaşma
  • OB2.6.SB1.Dijital ortamda iletişim kurmak ve etik ilkelere uygun iletişimi sürdürmek
  • OB2.6.SB2. Dijital araçlar aracılığıyla etkileşimde bulunmak ve iş birliği yapmak
  • OB2.6.SB3. Dijital topluluklara ve ağlara katılmak
OB2.7. Dijital Araçlarla İş Görme
  • OB2.7.SB1. Dijital bir görevin yerine getirilmesinde dijital ihtiyaçları belirlemek
  • OB2.7.SB2. Dijital bir görevin yerine getirilmesinde dijital kaynakları belirlemek
  • OB2.7.SB3. Dijital bir görevin yerine getirilmesinde dijital kaynaklar hakkında karar vermek
  • OB2.7.SB4. Dijital araçların kullanımında kendi yetkinliklerini güncellemek
OB2.8. E-Güvenlik Önlemleri Alma
  • OB2.8.SB1. Dijital ortamda kimliğini ve mahremiyetini korumak
  • OB2.8.SB2. Dijital ortamda veriyi korumak
  • OB2.8.SB3. Dijital ortamda güvenlik önlemleri almak ve bunu sürdürmek
OB2.9. Dijital Bilgiyi Kullanarak Eleştirel Düşünme
  • OB2.9.SB1. Dijital bilgiyi sorgulamak
  • OB2.9.SB2. Dijital bilgiyi kullanarak olay/konu/durum veya problem ile ilgili akıl yürütmek
  • OB2.9.SB3. Dijital bilgiyi kullanarak yaptığı akıl yürütme ile ulaştığı çıkarımları yansıtmak
OB3. Finansal Okuryazarlık
OB3.1. Geliri Anlama
  • OB3.1.SB1. Gelire erişim yollarını fark etmek
  • OB3.1.SB2. Gelir kaynaklarını sıralamak
  • OB3.1.SB3. Gelir ve harcama arasında ilişki kurmak
  • OB3.1.SB4. Gelir ve satın alma gücünü ilişkilendirmek
OB3.2. Para Yönetimini Sağlama
  • OB3.2.SB1. Finansal planlama yapmak
  • OB3.2.SB2. Finansal karar almak
  • OB3.2.SB3. Banka (konvansiyonel banka, katılım bankası vb.) işlemlerini yürütmek
  • OB3.2.SB4. Riski yönetmek
OB3.3. Bilinçli Harcama Yapma ve Borçlanma
  • OB3.3.SB1. Bilinçli harcama yapmak
  • OB3.3.SB2. Borçlanma araçlarını (türk lirası, döviz veya değerli metal cinsi, kredi, kredi kartı vb.) ve
OB3.4. Düzenli Tasarruf Yapma ve Yatırımları Yönetme
  • OB3.4.SB1. Tasarruf ve yatırım yapmanın gerekçelerini sorgulamak
  • OB3.4.SB2. Tasarruf ve yatırım ilkelerini kavramak
  • OB3.4.SB3. Tasarruf ve yatırım araçlarını seçmek
  • OB3.4.SB4. Tasarruf ve yatırım stratejilerini uygulamak
OB3.5. Finansal Teknolojileri Anlamlandırma
  • OB3.5.SB1. Finansal teknolojileri tanımak
  • OB3.5.SB2. Finansal teknolojileri kullanmak
  • OB3.5.SB3. Finansal teknolojilerde riskleri algılamak
OB4. Görsel Okuryazarlık
OB4.1. Görseli Anlama
  • OB4.1.SB1. Görseli algılamak
  • OB4.1.SB2. Görseli tanımak
OB4.2. Görseli Yorumlama
  • OB4.2.SB1. Görseli incelemek
  • OB4.2.SB2. Görseli bağlamdan kopmadan dönüştürmek
  • OB4.2.SB3. Kendi ifadeleriyle görseli nesnel, doğru anlamı değiştirmeyecek bir şekilde yeniden ifade
OB4.3. Görsel Hakkında Eleştirel Düşünme
  • OB4.3.SB1. Görseli sorgulamak
  • OB4.3.SB2. Görsel ile sorgulanan olay/konu/problem veya durum ile ilgili akıl yürütmek
  • OB4.3.SB3. Görsel üzerinden akıl yürütmeyle ulaştığı çıkarımları yansıtmak
OB4.4. Görsel İletişim Uygulamaları Oluşturma
  • OB4.4.SB1. Görseli kullanmak
  • OB4.4.SB2. Özgün görseller oluşturmak
OB5. Kültür Okuryazarlığı
OB5.1. Kültürü Kavrama
  • OB5.1.SB1. Kültürel kavramları tanımak
  • OB5.1.SB2. Kültür unsurlarını fark etmek
  • OB5.1.SB3. Kendi kültürünü fark etmek
  • OB5.1.SB4. Kültürel benzerlik ve farklılıkları ayırt etmek
OB5.2. Kültürü Sürdürme
  • OB5.2.SB1. Kültürel etkinliklere katılmak
  • OB5.2.SB2. Sosyal sorumluluk almak
  • OB5.2.SB3. Kültürel mirası korumak
OB5.3. Kültürel Etkileşim
  • OB5.3.SB1. Dil-kültür ilişkisini fark etmek
  • OB5.3.SB2. Farklı kültürleri keşfetmek
  • OB5.3.SB3. Empati yapmak
  • OB5.3.SB4. Çoğul kültürlü ortamda yaşamak
OB6. Vatandaşlık Okuryazarlığı
OB6.1. Vatandaşlığı Anlama
  • OB6.1.SB1. Devlet ve fert kavramlarını tanımak
  • OB6.1.SB2. Devlet organlarını ve devlet kurumlarını tanımak
  • OB6.1.SB3. Toplumsal kuralların farkına varmak
  • OB6.1.SB4. Farklılıklara saygı duymak
OB6.2. Vatandaşlık Hak ve Sorumluluklarını Sorgulama
  • OB6.2.SB1. Temel hak ve sorumlulukları tanımlamak
  • OB6.2.SB2. Temel hak ve sorumluluklarla ilgili sorular sormak (5N 1K)
  • OB6.2.SB3. Temel hak ve sorumlulukları hakkında bilgi toplamak
  • OB6.2.SB4. Toplanan bilgilerin doğruluğunu değerlendirmek
  • OB6.2.SB5. Toplanan bilgiler üzerinde çıkarım yapmak
OB6.3. Vatandaşlık Hak ve Sorumluluklarını Kullanma
  • OB6.3.SB1. Hak ve sorumlulukların farkına varmak
  • OB6.3.SB2. Hak ve sorumluluklarını yerine getirmek
  • OB6.3.SB3. Gönüllü faaliyetlere katılmak
OB6.4. Hak Arama
  • OB6.4.SB1. Başvuru yollarını tanımak
  • OB6.4.SB2. Başvuru yollarını kullanmak
OB7. Veri Okuryazarlığı
OB7.1. Sorular Sorma ve Olası Sonuçları Düşünme
OB7.2. Veri Oluşturma
OB7.3. Verileri Sayısallaştırma ve Ölçme
  • OB7.3.SB1. Vakaları ve değerleri belirlemek
  • OB7.3.SB2. Nitelik ve değişkenleri onaylama ve alıntılamak
  • OB7.3.SB3. Birimleri belirlemek
OB7.4. Verileri Düzenleme ve İşleme
  • OB7.4.SB1. Veriyi tablo olarak biçimlendirmek
  • OB7.4.SB2. Tablolarla dinamik etkileşim kurmak
OB7.5. Verileri Görselleştirme
  • OB7.5.SB1. Grafiklerin ve haritaların yapısını tanımak
  • OB7.5.SB2. Veriyi grafik ve harita olarak görselleştirmek
OB7.6. Verileri Basitleştirme ve Dönüştürme
  • OB7.6.SB1. İstatistiksel değerleri hesaplamak
  • OB7.6.SB2. Değişkenleri hesaplama veya dönüştürmek
OB7.7. Örüntüleri Betimleme ve Analiz Etme
  • OB7.7.SB1. Değişkenliği tanımak ve betimlemek
  • OB7.7.SB2. Görsel örüntüleri betimlemek
  • OB7.7.SB3. Örüntüleri ortaya çıkaracak veya vurgulayacak şeyler yapmak
  • OB7.7.SB4. Örüntüleri modellemek (nicelendirmek)
OB7.8. Bilgiye Ulaşma İçin Veriyi Yorumlama
  • OB7.8.SB1. Örüntüleri bağlam içinde yorumlamak
  • OB7.8.SB2. Veriyle ilgili yorumunu gerekçelendirmek
  • OB7.8.SB3. Veriden kapsamlı anlam çıkarımı yapmak
OB7.9. Yeni Bilgiyi Kullanma ve Yapılandırma
  • OB7.9.SB1. Yeni bilgiyle ne yapacağına karar vermek
  • OB7.9.SB2. Veriden hareketle bir eylem ortaya koymak (bulguları iletmek, bir kararı gerekçelendir-
OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı
OB8.1. Sürdürülebilirliği ve Sürdürülebilir Kalkınmayı Anlama
  • OB8.1.SB1. Sürdürülebilir ve sürdürülebilir olmayan süreçlerin farkında olmak
OB8.2. Sürdürülebilir ve Sürdürülebilir Olmayan Sistemleri Anlama
  • OB8.2.SB1. Sürdürülebilir ve sürdürülebilir olmayan süreçleri tanımlamak
  • OB8.2.SB2. Ekosistemin kompleks, tahmin edilemeyen ve belirsiz süreçlerinin farkında olmak
OB8.3. Sürdürülebilir ve Sürdürülebilir Olmayan Sistemleri Çözümleme
  • OB8.3.SB1. Sürdürülebilir ve sürdürülebilir olmayan sistemlerin parçaları (sosyal, ekonomik ve çevre-
  • OB8.3.SB2. Sürdürülebilirliği sağlayan sistem parçaları arasındaki döngüleri anlamak
OB8.4. Sürdürülebilir ve Sürdürülebilir Olmayan Sistemleri Yapılandırma
  • OB8.4.SB1. Sürdürülebilir ve sürdürülebilir olmayan sistemleri inceleyerek hiyerarşik, nedensel ya da
  • OB8.4.SB2. Sürdürülebilir sistemleri oluşturmak/ortaya koymak
OB8.5. Sürdürülebilir Olmayan Sistemlere Yönelik Problemleri ve Sorunları Tartışma
  • OB8.5.SB1. Sürdürülebilir olmayan sistemlerin problemlerine ve sorunlarına yönelik farklı bakış açıla-
  • OB8.5.SB2. Sürdürülebilir olmayan sistemlerin problemlerine ve sorunlarına yönelik bilimsel verilere
  • OB8.5.SB3. Sürdürülebilir olmayan sistem süreçlerinin ahlaki ve etik açıdan varlıkların yaşamına, mutlulu-
  • OB8.5.SB4. Sürdürülebilir olmayan sistemlerin problemlerine ve sorunlarına yönelik bilimsel verilere
OB8.6. Sürdürülebilir Sistem Davranışlarını Tahmin Eden Araçları Oluşturma/Seçme/ Kullanma
  • OB8.6.SB1. Sürdürülebilir sistem davranışları ile sürdürülebilir olmayan sistem davranışlarını analiz
  • OB8.6.SB2. Sürdürülebilir ve sürdürülebilir olmayan sistem davranışlarını tahmin etmeye yönelik
  • OB8.6.SB3. Sürdürülebilir ve sürdürülebilir olmayan sistem davranışlarını tahmin etmeye yönelik
OB8.7. Sistemlerin Sürdürülebilirliğini Etkileyen Problemleri Çözme
  • OB8.7.SB1. Sistemlerin sürdürülebilirliğini etkileyen problemleri yapılandırmak
  • OB8.7.SB2. Sistemlerin sürdürülebilirliğini etkileyen problemleri özetlemek
  • OB8.7.SB3. Sistemlerin sürdürülebilirliğini etkileyen problemlerin çözümünde gözleme dayalı/mevcut
  • OB8.7.SB4. Sistemlerin sürdürülebilirliğini etkileyen problemlerin çözümüne yönelik önermeler üze-
  • OB8.7.SB5. Sistemlerin sürdürülebilirliğini etkileyen problemlerin çözümüne ilişkin yansıtmada/değer-
  • OB8.7.SB6. Sistemlerin sürdürülebilirliğini etkileyen problemlere yeni ve yaratıcı çözüm önerileri
OB8.8. Sistemlerin Sürdürülebilirliği İçin Geliştirdiği Çözüm Önerilerini Eyleme Dönüştürmek
  • OB8.8.SB1. Sistemlerin sürdürülebilirliği için geliştirdiği çözüm önerilerini eyleme dönüştürmek için
  • OB8.8.SB2. Belirlediği eylem planının olası çıktılarının etkilerini belirlemek için farklı taraflarla soysal
  • OB8.8.SB3. Sosyal etkileşimler sonucunda düzenlediği eylem planını uygulamak
  • OB8.8.SB4. Eylemlerinin sonuçlarının bireysel ve sistemsel değişikliklere olan etkilerini değerlendirmek
  • OB8.8.SB5. Eylemleri ile sistem değişimini başlatmak ve güçlendirmek
OB9. Sanat Okuryazarlığı
OB9.1. Sanat Türlerini ve Tekniklerini Anlama
  • OB9.1.SB1. Temel sanat kavramlarını tanımak
OB9.2. Sanat Eseri İnceleme
  • OB9.2.SB1. Sanat eserini betimlemek
  • OB9.2.SB2. Sanat eserini çözümlemek
  • OB9.2.SB3. Sanatsal yargıda bulunmak
OB9.3. Sanatı Kültürel, Tarihî ve Sosyal Bağlamda Anlama
  • OB9.3.SB1. Sanatla toplum arasında ilişki kurmak
OB9.4. Sanatsal Pratik Geliştirme
  • OB9.4.SB1. Performans sergilemek