Şifa Evinde Kimlik Yoklaması
Aylin, arka odanın kapısına uzanan elini yarıda durdurdu.
Biraz önce dışarıdaki dar geçitte, Serdar’la Tarhun’un yanında durmuş; sokağın karşısındaki iki adamın birbirinin yerini almasını izlemişti. Şimdi şifa evinin taş duvarları yeniden çevresindeydi. Arka kapının takozu yerine konmuş, hasta odalarından gelen sesler gündelik ölçüsüne dönmüştü. Yine de kapı kolunun soğukluğu parmaklarına değince, gözünün önüne sokaktaki iki gölge geldi. Birinin gidişi, ötekinin gelişi. Bir bakış, sonra başka yöne çevrilmiş bir yüz. Gördükleri buydu. Geri kalan her şey, henüz cevaplanmamış soruydu.
Kendisini odanın ortasında buldu. Buraya ne zaman girdiğini hatırlıyordu; Serdar’ın arka kapıdan önce geçmesini, Tarhun’un kapıyı kapatmayışını, takozu elinde taşırken geçidi açık bırakmasını. Fakat eşikten sonra yaptığı ilk şeyi hatırlayamıyordu. Belki masanın kenarına dokunmuştu. Belki bir süre yalnız durmuştu. Zamanın küçük boşlukları, hafızası geri gelirken kaybolmamıştı; sadece artık onları daha doğru adlandırabiliyordu. Bir anın eksik olması, o anı başka birinin doldurmasına izin vermek değildi.
“İyi misin?” Serdar kapının yanında durmuştu. Sesini alçak tutmuş, odaya girmek için izin bekler gibi gövdesini eşikten geride bırakmıştı.
Aylin bu soruya hemen cevap vermedi. İyi olmak, şu an için kullanabileceği bir ölçü değildi. Dışarıda iki belirsiz kişi vardı. Damon hâlâ dinleniyordu. Birkaç saat önce başka bir çağın içinde bulduğu adını yüksek sesle söylemiş, o adın yanında Leya’yı da bırakmıştı. Tarhun’un yarım selamı hâlâ aklının bir köşesinde duruyordu. Serdar’ın avuçlarındaki eski çizgileri görmüş, ama onlara dokunmamıştı. Bunların hiçbirine “iyiyim” demek doğru olmazdı. “Kötüyüm” de bütün gerçeği taşımıyordu.
“Buradayım,” dedi.
Serdar başını bir kez salladı. “Bunu biliyorum.”
“Bazen bilmekle görmek aynı şey değil.”
“Evet.”
“Şu an ikincisini yapabilirsin.”
Serdar içeri girdi, ama aralarındaki mesafeyi kapatmadı. Bir sandalyeyi çekip masanın öbür yanına oturdu. Aylin onun bu seçimini fark etti. Yaklaşmamak, uzak durmak değildi. Bu odada kimin ne kadar yaklaşacağına karar verme hakkını ona bırakıyordu.
Masaya baktı. Kilden küçük kaplar, yıkanmış iğneler, yarım kalmış bir sargı, sirke kokan bezler, zeytinyağı şişesi ve birkaç tutam kurutulmuş yaprak, her zamanki düzensizliklerinde duruyordu. Önce gözleriyle saydı. Sonra elini uzatıp bir kabın kenarına dokundu. İçindeki merhemin kokusu burnuna yükseldi: kekik, acı reçine, yağ ve hafif bir yanık kokusu. Leya bu karışımın hangi yaranın çevresinde kullanılacağını biliyordu. Aylin, açık dokunun üzerine sürülmeyeceğini; çevresindeki deriyi yumuşatmak ve bezin yapışmasını önlemek için az miktarda kullanılacağını biliyordu. Bu iki bilgi birbiriyle kavga etmiyordu. Aynı elin, aynı kaba iki ayrı kapıdan ulaşması gibiydi.

İki hayatın aynı masada buluşması
Aylin parmağını kabın kenarından çekti. “Bu karışımı ben yaptım.”
“Leya yaptı,” dedi Serdar. Sözcüğü dikkatle seçmişti. Ne düzeltme niyeti vardı ne de isimlerden birini ötekine üstün tutma arzusu.
Aylin ona baktı. “Ben yaptım.”
Serdar’ın yüzünde küçük bir değişim oldu. “Anladım.”
“Hayır, yanlış söyledim.” Aylin sandalyeyi çekmedi. Masaya yaslanmadan ayakta kaldı. “Daha doğrusu: İkimiz de yaptık. Leya’nın bildiği şey benden ayrı birinin becerisi değil. Benim hatırladığım şey de onu silen bir talimat değil.”
Serdar bunu hemen bir karşılığa bağlamadı. Sessizlik, odada işlenmesi gereken bir malzeme gibi durdu.
“Bunun için kelime bulmam gerekmiyor,” dedi sonunda. “Sana nasıl geldiğini duymam gerekiyor.”
“Bazen iki cevap birden doğru oluyor. Bazen hiçbiri yeterli değil.”
“Buna dayanabiliriz.”
Aylin’in ağzında yorgun bir gülümseme belirdi. “Sen her şeye dayanabileceğimizi söylemeyi severdin.”
“Hayır. Her şeye dayanacağımızı değil.” Serdar’ın bakışı ellerine indi, sonra yeniden yüzüne çıktı. “Dayanamadığımız şeyi de birlikte taşıyabileceğimizi söylemeye çalışırdım.”
Bu cümle, hafızasında kapısı tam açılmayan bir yere dokundu. Beyaz duvarlı bir revir, yağmurdan önce ağırlaşmış hava, metal bir bardağın kenarında soğuyan çay. Serdar konuşmak üzereydi; kendisi de neyi sorması gerektiğini biliyor ama sormuyordu. O görüntü bir an göründü, sonra geriye çekildi. Aylin onu yakalamaya çalışmadı. Zorlanınca anı daha doğru olmuyordu. Bir görüntünün gelmesi, onun bütün ayrıntılarını isteme hakkı vermiyordu.
“Son çay,” dedi. “Sana anlattığımda aklımda yalnızca bardağın metal tadı vardı. Şimdi bahçeyi de seçebiliyorum.”
Serdar’ın omuzları gerilmedi; yalnızca dikkati derinleşti. “Ne kadarını?”
“Bir bank. Islak değil, ama yağmur yaklaşıyordu. Nöbet çizelgesi elimdeydi. Sen bardağı iki elinle tutuyordun. Çay soğumuştu.”
“Şekersiz.”
“Biliyorum.” Aylin gözlerini kapatıp görüntünün çevresini yokladı. “Benimki şekerliydi. O gün şeker koymadığımı söylemiştin.”
“Sen de görevde şekerin gereksiz yük olduğunu söylemiştin.”
“Bunu ben söylediysem kendime inanmamış olmalıyım. Çayı hep şekerli içerdim.”
“İçerdin.”
Anı, iki cümleyle büyüyüp aralarına bir geçmiş kurmadı. Orada yalnız bir bahçe, iki metal bardak ve tamamlanmamış bir konuşma vardı. Aylin bunların gerçekliğini hissetti ama gerçekliğin kendilerine şimdi ne yapmalarını söylediğini bilmiyordu. Serdar da biliyor görünmedi. Yirmi bir yıl boyunca bir anın içinde yaşamış olması, o anı Aylin’in bugünkü hayatından daha yetkili kılmıyordu.
“Bir cümle daha vardı,” dedi Aylin. “Yaranın dikiş tutmadığıyla ilgili.”
Serdar’ın gözlerinde acı bir tanıma belirdi. “Sadece kabuk bağladığını söylemiştin.”
“Bunu o gün mü söyledim?”
“Evet.”
Aylin masadaki bezi düzeltti. “Hatırladım diye şimdi tamamını hissetmem gerekmiyor. Cümle yerli yerine oturdu. O kadar.”
“Öyle olması gerekmiyor.”
“Gerekmiyor değil. Olmuyor.”
“Peki.”
“Sen kabuk bağladı sandın mı?”
Serdar bu soruya acele etmedi. “Bazen öyle davranmam gerekti.”
“Bu aynı cevap değil.”
“Değil.” Başını öne eğdi. “Ben iyileşmedim, Aylin. İşimi yaptım. İnsanları yönlendirdim. Aradım. Bekledim. Bazen bir şeyi çözdüğümü sandım. Ama o ipin ucunu bıraktığım bir an olmadı.”
Aylin’in parmakları masanın kenarını kavradı. Bir süre yalnız onun ellerine baktı. Serdar’ın avuç içlerindeki halat izleri, yılların derisinin altına gömdüğü çizgilerdi. Görünürlükleri azalmış, biçimleri yumuşamıştı. Fakat bazı izler kaybolmadıkları için değil, beden onlarla yaşamayı öğrendiği için sessizleşirdi.
“İzin var mı?” diye sordu.
Serdar avuçlarını masanın üzerine çevirdi. “Var.”
Aylin ona yaklaştı. Bu kez mesafeyi kendi kapatıyordu. Yine de dokunmadan önce bir an bekledi; eski yakınlığın bugünkü rızanın yerine geçmesini istemiyordu. Serdar ellerini olduğu yerde tuttu. Aylin başparmağını sol avucundaki çizginin üzerinden geçirdi. Deri sertti, ama yara açık değildi. Elin ortasına yakın yerde, ip liflerinin bastığı eski hattı buldu.
“Hâlâ ip izi var,” dedi.
“Hiç geçmedi.”
Bu söz bir yakınma gibi çıkmadı. Serdar’ın sesinde, aynı taşı uzun süre elde tutmanın yorgunluğu vardı. Aylin elini çekmeden, çizginin orada kalmış olmasının ne anlama geldiğini düşündü. Bir yara izinin varlığı, yaralanmanın devam ettiği anlamına gelmezdi. Ama iz, bedenin olanı unuttuğu iddiasını da çürütürdü. Aylin’in kendi bedeni de bazı şeyleri hatırlıyordu: belirsiz bir düşüş, kumaşın çekişi, halatın avuçta yakması, yere ulaşmadan önceki sessizlik. Bunların her birinin hangi zamana ait olduğunu şimdi biliyordu. Bilmek, etkilerini ortadan kaldırmıyordu.
“Ben seni unutmadım,” dedi Serdar.
Aylin’in eli durdu. “Bunu bir borç gibi söyleme.”
“Öyle söylemiyorum.”
“Beni beklemiş olman, bugün sana bir şey vermemi gerektirmiyor.”
“Biliyorum.”
“Bunu gerçekten biliyor musun?”
Serdar gözlerini ondan kaçırmadı. “Seni bulmuş olmak, seni geri alma hakkı vermiyor. Geçmişimiz var. Ama senin burada yaşadığın hayat da var. Üstelik bu sabah, kendi adını geri alırken bunu bana borçlu olmadığını söyledin. Benim duymam gereken buydu.”
Aylin elini onun avucundan çekti. Bu geri çekiliş bir reddediş değildi; dokunuşun devam edip etmemesine kendi karar vermesiydi. “İyi. Çünkü şu an sana ne verebileceğimi bilmiyorum.”
“Benden bunu bilmeni istemiyorum.”
“Ne istiyorsun?”
“Şimdilik doğruyu söylemeni.”
“Doğru şu: Aydın’daki ben seni sevdi. Buradaki ben, seni tanıyor ve sana güvenmek istiyor. Ama güven başka şey; eski yerimize dönmek başka.”
Serdar’ın yüzünden bir gölge geçti, ama onu saklamak için konuşmadı. “Anlıyorum.”
“Bu cevabı da hızlı verdin.”
“Anlamadığım yeri sorabilirim.”
“Şimdilik sorma.”
“Peki.”
Kapının dışından bir tasın taş zemine bırakılma sesi geldi. Ardından Saba’nın sakin sesi duyuldu. “Aylin Hanım?”
Aylin, adının bugünkü kullanımını duyunca başını kaldırdı. Bu kez kelime, bir geçmişin içinden değil, dışarıdaki birinin kararsızlığından gelmişti. Saba eşiğin ötesinde bekledi. İçeri izinsiz girmedi.
“Gel,” dedi Aylin.
Saba elinde küçük bir bez torbayla göründü. “Odayı toparlarken şu eski kayıt tabletini buldum. Kenarı çatlamış. Atayım mı diye soracaktım.”
Aylin torbayı aldı. İçinden ince, balmumu kaplı bir tahta çıktı. Üzerinde eski işaretler, isimler ve kısa notlar vardı. Bir bölümü silinmiş, bazı çizgileri yeniden kazınmıştı. Şifa evinin hastalarını ve verilen yardımları kaydetmek için kullandığı bu tablet, onun burada geçirdiği yılların bir tür iziydi. Aylin, yazıların hepsini tek bakışta okuyamadı; Leya’nın eliyle attığı bazı işaretleri tanıdı. Başparmağını bir ismin üzerindeki silik çizgiye götürdü. Harfler tam değildi, ama “Damon”u seçebildi.
“Bu kayıt kalacak,” dedi. “Kenarını onarabiliriz. İçindekileri silmeyelim.”
Saba, “Yeni kayıt açsak daha kolay olur,” dedi. “Ama eski isimler…”
“Eski isimler de kayıt.” Aylin tableti ışığa doğru çevirdi. “Bir hastanın burada Leya’dan yardım almış olması, bunu sonradan başka bir adla düzeltmemiz gerektiği anlamına gelmiyor. O gün kime başvurduysa, kayıtta o ad kalsın.”
Saba, “Peki bugünden sonra?” diye sordu.
Aylin cevabı hemen vermedi. Bu soru, Serdar’ın az önce sorduğundan farklıydı. Burada bir ilişki değil, günlük bir düzen söz konusuydu. Yine de cevabın başkalarının hayatına dokunacağını biliyordu. Hastalar, yaralarının başında onları iyileştiren kadına hangi adla sesleneceklerini merak edeceklerdi. Yardımcılar kime danışacaklarını bilmeliydi. Bir adın korunması, diğerinin saklanması anlamına gelmemeliydi.
“Bana alıştıkları adla seslenebilirler,” dedi. “Bir hasta yıllardır Leya diyorsa, onu birden düzeltmek zorunda değil. Ama yeni gelen biri sorarsa, adımın Aylin olduğunu da saklamayacağım.”
Saba, “Ben hangisini kullanayım?”
“Hangisi ağzına doğal geliyorsa. Ama birinden söz ederken ikisini de bil. Kayıt tutarken de hangi adı ne zaman kullandığımızı karıştırmayalım.”
“İki ayrı isim yazarsam iki ayrı kişi sanabilirler.”
“Öyleyse başa kısa bir not düşeriz. Leya ve Aylin aynı kişi. Eski kayıtlar olduğu gibi kalacak; bugünkü görev notlarına gerekirse iki adı da yazacağız.”
“Bunu herkese açıklayacak mıyız?”
“Henüz değil. Herkesin bilmesi gereken şey, bakımın devam ettiği. Kim olduğumun bütün hikâyesi değil.”
Saba tableti dikkatle inceledi. “Damon, sana Leya diyor.”
“Biliyorum.”
“Bu değişecek mi?”
“Damon isterse. İstemezse değişmeyecek.”
Saba başını salladı. “Peki.”
Aylin, torbanın ağzını kapatırken çatlak kenara baktı. “Yalnızca bir şey: Çocuklara bu konuda aracı olmayın. Biri sorarsa, biz yetişkinler konuşuruz.”
“Anladım.”
“Ve dışarıdaki iki kişi hakkında şimdilik kimseye kesin konuşmayalım. Serdar gördüklerini yazacak. Sen gördüysen yalnız gördüğünü anlat.”
Saba’nın bakışı Serdar’a kaydı. “Biri geri gelirse?”
“Bana haber ver. Yanlarına tek başına gitme.”
“Çocuklara da söylemem.”
Aylin, “Evet,” dedi. “Çocuklar çocuk kalsın.”
Saba, torbayı masanın köşesine bıraktı. Sonra Aylin’in yüzünü dikkatle inceledi. “Sana ‘Aylin Hanım’ dedim. Yanlış mı oldu?”
“Hayır.”
“Leya demem daha mı doğru?”
“Bunun tek bir doğru cevabı yok. Burada çalışırken Leya diye çağrılmaya alıştım. Şimdi Aylin’i de duyabiliyorum. İkisi de bana ulaşır.”
Saba’nın omuzları azıcık gevşedi. “O zaman ben sana Aylin diyeyim. Bir hasta Leya derse de düzeltmem.”
“Olur.”
“Serdar Bey?”
Serdar, “Bana Serdar yeter,” dedi.
Saba’nın yüzündeki gerilim hafifçe çözüldü. Şifa evinin içinde isimler, birdenbire büyük bir törene çevrilmeden yerlerini buluyordu. Aylin bunun basit görünmesini istedi; çünkü çevrelerindeki herkesin o sabah onun hafızasını ve kimliğini taşıması mümkün değildi. İnsanların önünde yeni bir hayat ilan etmek, onların da bunu hemen anlamasını beklemek olurdu. Oysa hastaların ihtiyacı önce su, bez, gözetim ve açık bir kapıydı.
Saba giderken Aylin onu durdurdu. “Damon nasıl?”
“Uyuyor. Baş dönmesinden söz etmedi. Eleni yanında.”
“Uyandığında suyu küçük yudumlarla verin. Kendini iyi hissettiğini söylese bile hemen ayağa kaldırmayın. Biraz sonra ben de bakacağım.”
“Bunu Eleni’ye söylerim.”
“Teşekkür ederim.”
Saba çıktı. Kapı aralığından koridorun sıradan sesleri yeniden duyuldu: bir taburenin yer değiştirmesi, su kabının doldurulması, dış avluda birinin öksürmesi. Şifa evi, Aylin’in adına dair kararını bekleyerek durmuş değildi. Bu, ona iyi geldi. Dünyanın devam etmesi bazen insana yük olurdu; bazen de yeniden tutunabileceği bir yüzey.
Serdar ayağa kalktı. “Ben de dışarı çıkayım. Tarhun’la kapı nöbetini konuşacağım.”
Aylin ona baktı. “Nöbet değil. Geçit düzeni. Onu bütün gün kapıya dikmeyin.”
“Öyle söyleyeceğim.”
“Bir de şu iki kişi hakkında, gördüğümüzden fazlasını yazma. Birbirlerinin yerini almış olabilirler; ama nedenini bilmiyoruz.”
“Onları Morkos’un adamı saymıyorum.”
“İhtimal olarak bile kayda geçebilir. Kesin bilgi gibi değil.”
“Tamam.”
Serdar kapıya yöneldi, sonra durdu. “Aylin.”
“Evet?”
“Az önce doğruyu söylememi istedin. Ben de bir şey ekleyeyim. Seni burada görmek, o yılların karşılığını aldığım anlamına gelmiyor. Belki hiçbir şeyin karşılığı yok. Yalnızca… bugün burada olduğunu biliyorum.”
Aylin başını salladı. “Ben de buradayım. Ama bugün olduğum kişi olarak.”
“Bunu unutmayacağım.”
“Unutursan hatırlatırım.”
“Buna güveniyorum.”
Serdar dışarı çıktı. Aylin, onun ayak sesleri koridorda uzaklaşırken kendi göğsündeki sıkışmanın değişip değişmediğini yokladı. Nefesi hâlâ dardı; omuzlarında yorgunluk vardı. Ama odanın içindeki hava biraz daha düzenliydi. İsimlerin hepsi çözülmemişti. Yılmaz’ın anıları açılmamış, Serdar’ın yirmi bir yılı hafiflememiş, Aylin’in iki hayatı tek bir cümleye sığmamıştı. Yine de bunların hiçbiri aceleyle düzeltilecek bir hata değildi.
Masadaki iğneleri alıp temiz bezin üzerine yeniden dizdi. Önce kalın olanları, sonra ince olanları. Leya onları kullanım yerine göre ayırırdı. Aylin, ayrıca temizliğin hangi aşamada tamamlandığını ve hangi malzemenin yeniden kaynatılması gerektiğini düşünüyordu. Birinin bilgisi ötekinin üstüne çıkmıyordu. Sadece başka bir düzen ekleniyordu. Aynı işi yaparken elinin alışkanlığıyla zihninin ölçüsü birbirini tamamladı. Küçük bir iğnenin ucunda ışık göründü; sonra Aylin onu yeniden bezin üzerine bıraktı.
Kapıdan bir ses geldi. “Leya?”
Aylin başını çevirdi. Bu kez gelen, şifa evinde sık gördüğü yaşlı bir hastaydı. Adını biliyordu; Ariston. Önceki hafta ayağındaki şişlik için uğramış, bugün yalnızca merhem almaya gelmişti. Eşiğin dışında duruyor, içeri girmek için işaret bekliyordu. Aylin’i görünce bir an durdu. “Leya,” dedi yeniden, ama bu kez sesinde önceki alışkanlığın yanına küçük bir soru eklenmişti.
“Buradayım, Ariston.”
“Yüzün değişmiş.”
“Yorgunum.”
“Dün de yorgundun.”
“Bugün başka bir şey de oldu.”
Ariston, masadaki malzemelere baktı. “Sana başka türlü mü seslenmeliyim?”
Aylin, ona hemen “Aylin” demesini söylemedi. Bunun bir itaat sınavına dönüşmesini istemiyordu. “Bana nasıl sesleniyorsan, o adla cevap veririm. Adım Aylin de. İstersen onu da kullanabilirsin.”
Yaşlı adamın kaşları birleşti. “İki adın mı var?”
“İki hayatım var. İsimler de o hayatların içinden geliyor.”
“Hangisi gerçek?”
Aylin’in cevabı hazır değildi; ama bu kez hazırlıksız olmak onu korkutmadı. “İkisi.”
Ariston bunu tarttı. “O zaman merhem için Leya’ya geldim, ama Aylin’den de alabilirim.”
“İkimiz de aynı merhemi verebiliriz.”
Yaşlı adam kısa bir kahkaha attı. “İyi. Bana biraz ver. Ayağım hâlâ şiş.”
Aylin onu sandalyeye oturttu, ayağını yastık üzerine almasını söyledi ve şişliği kontrol etti. Önceki gelişinden beri belirgin bir kötüleşme yoktu. Sıcaklık ve renk değişimini sordu; ağrının ne zaman arttığını öğrendi. Leya’nın bildiği günlük yaşam düzenini de hatırlıyordu: Ariston gün doğmadan balık ağlarına yardım eder, sonra uzun süre ayakta kalırdı. Aylin bu bilgiyi, şişliği artırabilecek yükü azaltma önerisine ekledi. Ona merhemi verirken nerede ve ne kadar süreceğini gösterdi; açık bölgeye sürmemesini, kızarıklık artarsa geri gelmesini söyledi.
Ariston, küçük kabı alırken “Peki sana ne diyeyim?” diye sordu.
“Hangisi o an aklına gelirse.”
“Ben yaşlandım. Yeni şeyleri aklımda tutmak zor.”
“Öyleyse Leya de. Ben yine cevap veririm.”
“Senin için sorun değil mi?”
“Hayır. Ama bir gün Aylin dersem de şaşırma.”
Ariston merhemi kemerindeki keseye koydu. “Ben ikinize de selam veririm o zaman.”
“İkimiz adına da selamını alırım.”
Bu söz Aylin’in ağzından çıkarken kendisine yabancı gelmedi. Bir an önce kurduğu cümle gibi tam değildi belki, fakat sahte de değildi. Ariston ayağa kalktı. Aylin, ayağına yük bindirmeden kapıya kadar yürümesine yardım etti. Yaşlı adam dışarı çıkarken “Sağ ol, Leya,” dedi. Bir adım sonra durdu. “Sağ ol, Aylin.”
Aylin ona gülümsedi. “Güle güle, Ariston.”
Kapı kapandığında gözleri doldu. Bu sefer yaşlar düştü, ama sesi çıkmadı. Kendini toparlamak için onları hızla silmedi. Hissettiği şey yalnızca kayıp değildi. Leya’nın burada kurduğu hayatın bir başkasının hatırasında yaşamaya devam etmesiydi. O hayatı kabul etmek için her an aynı kişi gibi davranması gerekmiyordu. Ariston’un ona iki adla seslenmesi, geçmişteki hastaların adlarını, geceleri, korkuları ya da sevinçleri geri getirmiyordu. Yalnızca bir kapıyı açık bırakıyordu.
Aylin masaya döndü. Tahta tableti önüne aldı. Eski satırlara dokunmadı. Çatlağın iki yanına ince bir ip geçirmesi için Saba’ya sonra soracaktı. Yeni bir not için tabletin boş kenarını seçti. Önce elindeki kalemi tuttu, fakat yazmadı. Ne yazacağına karar vermek, kendisini tek bir sıfatla tarif etmek demek olmamalıydı. “Aylin, tabip üsteğmen” diye başlasa, burada geçirdiği yılları küçültebilirdi. “Leya, şifacı” yazsa, geri gelen görev ve geçmişini yeniden saklardı.
Sonunda iki satır çizdi. İlkinin başına “Şifa evinin önceki hasta kayıtları olduğu gibi korunacak” yazdı. İkinci satıra “Bugünkü bakım ve görev notlarında Aylin/Leya adı gerektiğinde birlikte kullanılacak; hastanın kullandığı ad düzeltme gerekçesi yapılmayacak” diye ekledi. Sözcükler küçük tablete sığarken kalemin ucu birkaç kez takıldı. Bu bir resmi protokol değildi, ne de kimlik meselesinin son cevabı. Yalnızca o gün kimsenin geçmiş kayıtları silmeyeceğini ve bakım sırasında bir ad yüzünden duraksamayacağını belirten bir çalışma notuydu.

Kayıtta iki ad, tek kişi
Cümleyi bitirince geriye yaslandı. Kendine bir soru sordu: Bu kararı Leya mı vermişti, Aylin mi? Yanıtı yine ikisiydi. Şifa evinde geçirdiği yıllar ona insanların bir adı nasıl taşıdığını öğretmişti; askeri tıp eğitimi ise bilginin ve kaydın neden açık olması gerektiğini. Birinin verdiği ad, insanın bütün kimliği değildi. Ama bir adın başkasına ne ifade ettiğini yok saymak da doğru değildi. Aylin, ikisini bir arada tutacak usulü bulana kadar küçük ve düzeltilebilir kararlar alabilirdi.
Avludan Tarhun’un sesi geldi. “Kapıyı açık bırakıyorum.”
Serdar’ın cevabını seçemedi. Ardından ahşabın taş zemine hafifçe sürtünmesi duyuldu; kapının tamamen kapanmasını önleyen takoz yerine yerleşmiş olmalıydı. Tarhun’un varlığı, kapının önünde sürekli nöbet tuttuğu anlamına gelmiyordu. Dışarıdan malzeme taşınırken veya biri yardıma ihtiyaç duyduğunda geçidi açık bırakıyordu. Bu küçük ayrım önemliydi. Onu eski bir isme ve eski bir göreve zorlamadan, kendi seçtiği rolü kabul ediyorlardı.
Aylin, Ariston’un ayağını düşündü; Damon’un dinlenmesini, Saba’nın aldığı notu, Eleni’nin su kabını. Serdar’ın ellerini. Tarhun’un eksik selamını. Sokaktaki iki adamın belirsiz yer değiştirmesini. Hiçbiri diğerinin açıklaması değildi. Yine de şifa evinin odaları, hepsini aynı günün içinde taşıyordu.
Kendi kimliğinin yoklamasını yapmak için adları sırayla içinden geçirdi: Aylin Ersoy. Tabip Üsteğmen. Leya. Şifacı. Burada yaşayan, buradaki insanları tanıyan kadın. Aydın’daki yağmurda kaybolan, 2005’teki hayatına ait anıları geri gelen kadın. Bu sıralama bir rapor değildi; kendi içinde yer açma denemesiydi. Hiçbir sıfatın ardından “ama” demesi gerekmiyordu. Her birinin ardından nefes alabiliyordu.
Yine de bir adın geri gelmesi, onun bütün geçmişini geri getirmemişti. Aydın’daki günlerin bazıları karanlıkta kalıyordu. GATA’daki yüzler ve koridorlar parça parça beliriyordu. Serdar’la son çayın görüntüsü tamamlanmamıştı. Buradaki hayatının her günü de aynı açıklıkta değildi. Hatırlamadığı şeylere uydurma eklemek, boşluğu doldurmak gibi görünse de gerçeği bozardı. Aylin bunu biliyordu. Hastanın öyküsünde bilinmeyen bölümü tahminle doldurmazdı. Kendi öyküsünde de aynısını yapması gerekiyordu.
Serdar yeniden kapıda göründü. “Tarhun geçidi bırakmıyor ama kapıya çakılı kalmayacak. Nikos malzeme taşırken yanında olacak. İkisi dönüşümlü bakacak.”
“İyi.”
“Dışarıda yeni bir hareket yok. Ariston geldi, çıktı. O iki kişiyi görmedim.”
“Bu bilgi de yeterli.”
“Damon’u kontrol etmek ister misin?”
“Birazdan. Önce kayıt tabletini Saba’ya vereceğim.”
Serdar masanın üzerindeki iki satıra baktı, fakat okumak için uzanmadı. “Senin kararın mı?”
“Şimdilik.”
“İşe yarar görünüyor.”
“İşe yarıyor mu, göreceğiz.”
“Bir şeyi kesinleştirmek zorunda değiliz.”
“Bunu bugün üçüncü kez söyledin.”
“Tekrar etmek işe yarar mı diye deniyorum.”
“Bana değil. Kendine.”
Serdar başını hafifçe eğdi. “Olabilir.”
Aylin tableti ona uzatmadı. “İstersen okuyabilirsin.”
Serdar yaklaşmadı. “Sen istersen.”
“Ben teklif ettim.”
“Evet. Ama bunun kararını senin yerine vermek istemiyorum.”
Aylin tableti masanın kenarına çevirdi, yazıyı ona gösterdi. Serdar satırları okudu. Yorum yapmadan önce bekledi. “Eski kayıtları korumak iyi,” dedi. “Yeni notlarda iki adın kullanılması da anlaşılır.”
“Bu kadar mı?”
“Daha fazlası benim sözüm değil.”
Aylin’in yüzü gevşedi. “Bazen susmayı öğreniyorsun.”
“Yirmi bir yılda birkaç şey öğrendim.”
“Benim için yirmi bir yıl geçmedi.”
“Biliyorum.”
“Hayır, bunu biliyorsun ama hissetmiyorsun.”
“Doğru.” Serdar bu kez cevabı savunmadı. “Senin süreni senden alamam.”
Aylin, tabletin üzerindeki çizgilere baktı. “Ben de senin süreni silemem.”
“Silmeni istemiyorum.”
“İyi. Çünkü silemem.”
Aralarında bir kez daha sessizlik kaldı. Bu kez içinde ne eski bir sözün yankısı ne de açık bir talep vardı. Yalnızca aynı odada bulunan iki insanın, birbirlerinin yaşadığı zamanı eşitlemeden konuşabilmesi vardı. Aylin bunu bir yakınlaşma ilanı saymadı. Serdar da öyle davranmadı.
“Dışarıdaki adamlara geri dönelim,” dedi Aylin. “Bugün kimse onları teşhis etmeye çalışmayacak. Ne sen ne Tarhun. Saba da değil.”
“Anlaşıldı.”
“Eğer tekrar görünürlerse saat, yer ve yaptıkları hareketi kaydedelim. Yüzlerini bildiğimizi varsaymayalım.”
“Bunu Tarhun’a da söyleyeceğim.”
“Ve içeri yaklaşan biri olursa önce niyetini soracağız. Hasta yakınıysa bekletmeden yardımcı olacağız; ama güvenlik sorusunu da atlamayacağız.”
Serdar başını salladı. “Sokağı şifa evinin aleyhine çevirmeden.”
“Evet. Hastalar gözetleme düzeninin parçası değil.”
Bu cümle Aylin’in içinde kararlı bir yer buldu. Şifa evinin kapısı bir gözlem noktası değildi. İçeridekiler, çevreyi anlamaya yarayan işaretler ya da başkalarını çekmek için kullanılacak kişiler değildi. Onlar hastaydı, hasta yakınıydı, yardım edenlerdi. Güvenlik, onların günlük hayatını askerî bir mevziye dönüştürmeden kurulmalıydı. Bu sınır, dışarıdaki iki kişi belirsiz kaldıkça daha da önemliydi.
“Bir şey daha,” dedi Serdar. “Yılmaz’ın nerede olduğunu sormuştun. Tarhun şu an arka geçitte. Ona görev için seslenebilirsin. Ama ‘Yılmaz’ diye çağırmak istemiyorsan…”
“Şimdilik Tarhun.”
“Peki.”
“Bir anı ya da beden refleksi geri geldiğinde kendisi karar verecek. Ona dışarıdan isim vermeyeceğiz.”
“Katılıyorum.”
Aylin, kalemi eline aldı ve tabletin boş kalan alt köşesine bir not daha ekledi: “Tarhun kendi adıyla çağrılmak istiyor.” Yazdıktan sonra Serdar’a baktı. “Bunu da kayıt altına almak istiyorum. Kimliğine saygı göstermek, onun için karar vermek değil.”
“Doğru.”
“Eğer bir gün kendisi Yılmaz derse, o gün konuşuruz.”
Serdar’ın yüzü ciddileşti. “Evet.”
Aylin, tableti Saba’ya vermek üzere kapıya yöneldi. Koridordan geçerken, sedir odasındaki hastaların nefeslerini dinledi. Damon’un odasının kapısı aralıktı. İçeride Eleni oturuyordu. Aylin, daha önceki baş dönmesinin geri gelmediğini ve nefesinin düzenli olduğunu öğrendi. Başucuna oturup kısa bir değerlendirme yaptı, su içişini izledi ve Eleni’den belirtileri kaydetmesini istedi. Damon, gözlerini açıp onu görünce “Leya,” dedi.
“Buradayım.”
“Bugün biraz farklısın.”
“Bugün biraz farklıyım.”
“Yine de aynı eller.”
Aylin, onun bileğini kontrol ederken bu sözü içinde tuttu. “Evet. Aynı eller.”
Damon gözlerini kapadı. Aylin başucundaki bezi düzeltti. Serdar kapıda durdu; içeri girmek için işaret bekledi. Aylin başıyla izin verince yaklaştı, ama hastanın yatağına dokunmadı. Damon kısa süre sonra yeniden uykuya daldı. Eleni’ye belirtiler kötüleşirse kendisini çağırmasını söyledi. Sonra üçü odadan sessizce çıktılar.
Koridora döndüklerinde Saba’yla karşılaştı. Aylin ona tableti verdi. “Eski kayıtları silme. Bu iki satırı da bugün için çalışma notu olarak ekledim. Başka bir düzeltme gerekirse önce birlikte bakarız.”
Saba yazıyı okudu. “Tarhun’un adını da yazmışsın.”
“Evet. Şu an böyle çağrılmak istiyor.”
“İnsanların kafası karışabilir.”
“Onlara yalnızca gereken kadarını söyleriz.”
“Ya biri Yılmaz diye seslenirse?”
Aylin, “Tarhun ne cevap vereceğine kendisi karar verir,” dedi. “Biz onun yerine konuşmayız.”
Saba tableti dikkatle tuttu. “Anladım.”
“Bir de bu metin herkesin önüne asılmayacak. Bu, çalışanların kullanacağı kısa bir not.”
“Peki.”
Serdar yanında konuşmadan bekledi. Aylin gözlerini açınca, “Biraz otur,” dedi.
“Birazdan.”
“Bu bir emir değil.”
“Ben de reddetmiyorum. Birazdan dedim.”
“Peki.”
“Sen de bir şey yiyecek misin?”
“Şimdi değil.”
“Sonra?”
“Sonra.”
Bu küçük pazarlık, aralarındaki eski dili bir anlığına geri getirdi. Ama Aylin bunun eskiden olduğu gibi devam etmesini beklemedi. Önceki yakınlıklarının bazı parçaları tanıdıktı; bugün kuracakları ilişkiyse henüz biçim almamıştı. İkisi arasında bir köprü varsa, o köprü geçmişin hazır taşlarından değil, bugünkü küçük anlaşmalardan kurulacaktı.
Aylin, “Bana bir şey söylemek zorunda değilsin,” dedi. “Sadece bir şeyi bil: Seni hatırlamaya başlamış olmam, senden hemen bir cevap beklediğim anlamına gelmiyor.”
“Ben de senden cevap beklemiyorum.”
“Bir gün bekler misin?”
“İstediğim şeyler olabilir. Ama onları sana görev gibi vermeyeceğim.”
“İyi.”
“Benden bir şey isteyebilirsin.”
“İsteyeceğim. Önce işte.”
“Bunu tahmin ettim.”
“Ve eğer kişisel bir şey istersem, onu da açıkça söylerim. Senin geçmişi tahmin edip benim adıma karar vermeni istemiyorum.”
“Anlaştık.”
Öğleye yaklaşan ışık, yüksek pencereden arka odaya ince bir şerit olarak düştü. Tahta tabletin üzerinde iki ismi aydınlattı; sonra bulutun gölgesi geçince yazılar yeniden soluklaştı. Aylin, bu görüntüye bakarken kendisini iki yarım insan gibi düşünmedi. Bir bedenin, iki zamandan ve iki hayatın bilgisini taşıdığını düşündü. Bunun nasıl mümkün olduğuna dair cevabı yoktu. Cevap olmayışı, yaşadıklarını geçersiz kılmıyordu.
Bir an için Aydın’daki çayın tadı yeniden ağzına geldi. Metal, şeker ve soğumuş yaprak. Bahçedeki havanın yağmurdan önceki ağırlığı. Serdar’ın sustuğu yer. Aylin, bu kez cümlenin devamını hatırlamaya çalışmadı. Hatırlamak gelirse, gelecekti. Gelmezse, boşluğu Serdar’ın sözüyle kapatmayacaktı. Bazı anılar, acele edilmeden de insana dönebilirdi.
Ardından Leya’nın bir hastanın başucunda beklediği uzun bir gece geldi. Bu anı da tam değildi. Yüzü seçilmeyen bir çocuk, sıcak alnın üzerinde ıslak bez, kapının dışında bekleyen bir anne. Aylin’in parmakları, sanki o günkü bezi yeniden sıkıyormuş gibi kıvrıldı. Bu sahnenin tarihini veya çocuğun adını hatırlamıyordu. Ama bekleyişin sabrını biliyordu. Şifa evinin taşları altında yıllarca tuttuğu nöbet, bugünkü mesleğine yabancı değildi.
O anıdan sonra kendisini daha az bölünmüş hissetti. Çünkü ortak nokta isim değildi; yapılan işti. Bir yaralıyı gözlemek, yanlış bir güvence vermemek, insanı kendi kararı dışında bir yere sürüklememek. Aylin bu ilkeleri GATA’da öğrenmiş, burada başka biçimlerde yaşamıştı. İki hayatın aynı olması gerekmiyordu. Bazı ilkeler ikisine de eşlik edebilirdi.
Sokağın dışından pazar sesleri duyuldu. Serdar kısa süreliğine kapıya baktı, ama dışarı çıkmadı. Yeni bir hareket olup olmadığını uzaktan anlamak mümkün değildi. Aylin, “Görünmüyorlar,” diye sormadı. Çünkü o iki kişinin yokluğu, bir kararın kanıtı sayılmazdı. Onlar bugün sokaktaysa, izlenmeye devam edeceklerdi. Değillerse de bu, şifa evinin güvenli olduğu anlamına gelmezdi. Bildikleri şeyler azdı; ama artık o azlığı dürüstçe taşıyabiliyorlardı.
Serdar, “Tarhun kendi işine dönecekmiş. Geçit açık kalacak ama ona sürekli bakması gerekmiyor,” dedi.
“Güzel. Ona bunu sen mi söyledin, kendi mi seçti?”
“Kendi söyledi. Önce demirhanedeki işiyle ilgilenecek, sonra Nikos’la geçit malzemelerini kontrol edecek.”
“Böyle olsun.”
“Dışarı çıkmadan önce seni görmek istediğini söyledi.”
Aylin bir an durdu. “Şimdi mi?”
“İşi bitirince.”
“Peki. Ama onunla konuşurken Yılmaz’ı çıkarmaya çalışma. Bir şey hatırlarsa kendi söylesin.”
“Anladım.”
Serdar kapıya yönelmeden önce yeniden ona baktı. “Kimlik yoklaması tamam mı?”
Aylin gülümsedi. “Bu bir nöbet çizelgesi değil.”
“Biliyorum.”
“Bir daha bakmam gerekebilir.”
“Kapı burada.”
“Kapı neresi?”
“Senin seçtiğin yer.”
Aylin bu cevabı düşündü. “Hayır,” dedi. “Kapı, ikisini de içeri alabileceğim yer.”
Serdar başını salladı. “Öyleyse kapı orada.”
Onun ardından odada tek başına kaldığında Aylin yeniden masaya döndü. Kilden kabın kapağını kapattı. İğnelerin üzerindeki bezi örttü. Tableti aldı ve Saba’nın onu güvenli yere koyduğunu gördü. Eski adın yazılı olduğu kayıtlar silinmemişti. Yeni adı da artık birinin zihninde tek başına durmuyordu. Serdar biliyordu. Saba biliyordu. Ariston duymuştu. Damon, kendi bildiği adla çağırmaya devam edebilirdi. Bunların her biri başka bir ilişkiydi; hiçbiri bütün hikâyeyi taşımıyordu.
Kendi kendine alçak sesle, “Aylin Ersoy,” dedi.
Bu kez sesin içinde komuta, teşhis ya da savunma yoktu. Yalnızca kendisini çağırma denemesi vardı.
Sonra, “Leya,” dedi.
İkinci isim de odada kaldı. İlkini silmedi. İki adın arasında uzun bir nefeslik boşluk bıraktı; o boşluğu kapatmaya çalışmadı. Şifa evinin içinden birinin onu çağırmasını bekledi. Çok geçmeden Saba’nın sesi geldi: “Aylin, su kabı boşalmış.”
Aylin kapıya döndü. “Geliyorum.”
Koridora çıktığında, Damon’un odasının önünden geçip avluya yöneldi. Taş zemin serindi. Pencerenin gerisinde gökyüzü sabahın soluk rengine açılıyordu. Bir hastanın istediği su, büyük bir hakikatin çözülmesini beklemiyordu. Aylin kabı doldurdu, Saba’ya uzattı. Sonra yeni bir kayıt için tableti alıp gerekli malzemelerin yanına koydu.
Aylin, masadaki iki satırlık notu yeniden okudu. Önceki kayıtlar korunacaktı. Bugünkü işlerde gerektiğinde iki ad birlikte kullanılacaktı. Bu, hayatının nihai tanımı değildi. Yalnızca başkalarının onun adını doğru kullanabilmesi için açtığı küçük bir çalışma alanıydı. İsimlerini hastalarına ve yardımcılarına zorla seçtirmeyecek; ama kendi geçmişini de sessizce geri gömmeyecekti.
Son çayın tadı hâlâ aklının kıyısındaydı. Serdar’ın eli, dokunduğu yerden çekilmişti. Yıllar önceki sözün kalan kısmı artık yerini bulmuştu, fakat o yarayı hemen kapatmıyordu. Aylin, Serdar’ın avucundaki ip izini yeniden düşünmedi; birazdan tekrar düşünebilirdi. Şu an bir hastanın suyu ve kaydı vardı.
Kendini bir kez daha yokladı: Nefes, eller, omuzlar, görüş, dikkat. Ardından adlar: Leya. Aylin. İkisi de cevap verebiliyordu.
Kapı aralığından Tarhun’un gölgesi geçti. “Aylin?” diye seslendi.
“Buradayım.”
“Sonra konuşabilir miyiz?”
“İşin bitince.”
“Peki.”
Tarhun ilerledi. Aylin onun ardından hemen gitmedi. Önce elindeki işi bitirdi, su kabını yerine koydu, Damon’un notunu kontrol etti. Sonra arka koridora yöneldi. Kendisini çağıran iki ismin arasında artık duvar yoktu. Yine de aralarındaki farkı aceleyle ortadan kaldırması gerekmiyordu. İki hayatın aynı kişiye ait olduğunu kabul etmek, her kapıdan aynı anda geçmek demek değildi.
Serdar, taş koridorun öteki ucunda bekliyordu. Aylin ona ulaştığında elini uzatmadı; yalnızca yan yana yürümeye yetecek kadar yer bıraktı. Aylin de bu kez onun yanında ilerledi. Ne geride kaldı ne de önüne geçti. Arka geçidin kapısı açıktı; takoz eşiğin yanında duruyor, taş duvarların arasından gün ışığı ince bir çizgi hâlinde içeri giriyordu.
Şifa evinde kimlik yoklaması bitmemişti. Ama ilk kez, Aylin kendi adlarını başkasının cevabına göre değil, verdiği bakımın ve aldığı kararların içinde duyabiliyordu. Gözlerinde yaş vardı; sesi sakindi. Çünkü bazı kavuşmalar sarılmakla değil, herkesin adını ve yerini kendi rızasıyla yeniden saymakla başlardı.