Bölüm 10 - Sıfırıncı Gün Protokolü Görseli
Bölüm 10 - Sıfırıncı Gün Protokolü

Üç Kişilik Hazır Kıta

14. Sahne 21 dk okuma 16 okunma
Şifa evinin çıkış krokisi üzerinde ortak plan
Şifa evinin çıkış krokisi üzerinde ortak plan
Bilinmeyen gözlemcinin uzaktan görülmesi
Bilinmeyen gözlemcinin uzaktan görülmesi

Sabah, Tralleis’in üstüne yumuşak bir ışıkla değil, önce seslerle geldi. Şifa evinin arka avlusunda su kovası taş zemine bırakıldı; ön sokakta bir kepenk açıldı; uzaktan bir araba tekeri taşların arasındaki çukura vurdu. Aylin, hastaların odalarını dolaşıp gece çizelgesini tamamladığında, şehir çoktan günlük işine başlamıştı. Damon’un ateşi yükselmemiş, uykusu bölünmemişti. Uyandığında baş dönmesi olmadığını söylemiş, biraz su içip yeniden dinlenmek istemişti. Aylin bunu yazdı ve onun yanından ayrılırken battaniyesini omzuna kadar çekti.

Dün akşam hazırladıkları protokol sayfası masanın üzerinde, iki nüshası ayrı ayrı duruyordu. Başlığın altında “ilk taslak” yazıyordu. Aylin gece yatmadan önce yeni bir işaret eklememiş, Serdar’ın da metne bir hüküm iliştirmesine izin vermemişti. Sayfa bugün yeniden okunacaktı; değişmesi gerekirse, eski hâli korunarak değişecekti. Bu kuralın işe yarayıp yaramadığını bilmiyordu. Yine de bilmediği şeyleri saklamadan ilerleyebilmenin bir yolu olabilirdi.

Serdar avlunun kapısında onu bekliyordu. Elinde katlanmış bir kâğıt vardı; üzerinde dün akşamdan kalma kısa notlar, saatler ve boş bırakılmış satırlar bulunuyordu. “Uyuyabildin mi?” diye sordu.

“Biraz. Sen?”

“Yeterince.”

Aylin, bunun doğru bir cevap mı yoksa soruyu kapatan bir cevap mı olduğunu ayırt etmeye çalışmadı. “Bugünkü planda önce bakım çizelgesi var. Sonra senin notlarını okuyabiliriz. Tarhun gelince üçümüz kapı ve çıkış yollarına bakarız.”

“Birliğe mi dönüşüyoruz?”

“Bir birlik olduğumuzu henüz bilmiyoruz.”

Serdar’ın dudak kenarında yorgun bir ifade belirdi. “Hazır kıta da diyebiliriz.”

“Bu terimin sende ne çağrıştırdığını biliyorum,” dedi Aylin. “Bende ise birinin her an emir beklemesi fikrini çağrıştırıyor. Bugün yalnızca acil bir durumda kimin ne yapacağını konuşacağız.”

“Peki. Adını biz koymayalım.”

Bu küçük düzeltme, aralarında dün yazdıkları protokolün gerçek hayata ilk geçişi gibi durdu. Bir sözcüğü kullanmadan önce ne taşıdığını sormak, geri kalanını konuşmayı kolaylaştırıyordu.

Tarhun, demirci ocağından öğle olmadan geldi. Elleri yıkanmış, gömleğinin kolu dirseğine kadar sıvanmıştı. “Arka kapının menteşesi tutuyor,” dedi. “Ama üstteki tahta hâlâ gevşek. Bugün yük bindirmeyin.”

“Bunu bakım listesine yazalım,” dedi Aylin. “Acil çıkış diye kullanacaksak önce güvenli olmalı.”

Tarhun avluya girdi ve masadaki sayfalara baktı. “Protokolün yeni hâli mi?”

“Henüz değil. Bugün bir hazırlık planı konuşacağız. Yalnızca üçümüzün katıldığı, kimsenin hastalara yük bindirmediği bir plan.”

“Benden bir şey hatırlamamı bekliyor musunuz?”

“Hayır,” dedi Aylin. “Ne hatırladığını sorabiliriz, ama istemezsen anlatmazsın. Bu konuşmanın konusu, bugün ne yapabileceğimiz.”

Tarhun’un omuzları biraz indi. Masaya oturmadı; ayakta kalıp kapı çizimine göz gezdirdi. “O zaman baştan söyleyin. Ben neye onay veriyorum?”

Serdar boş kâğıdı çevirdi. “Şifa evinde ya da dışarıda gerçek bir acil durum olursa, üçümüzün nerede duracağını ve kimin hangi işi üstleneceğini belirlemeye. Tatbikat gibi bir şey değil. Silah yok, kimseyi korkutmak yok, yeraltına iniş yok.”

“Yalnızca konuşarak mı?” diye sordu Tarhun.

“Önce konuşarak. Sonra kapı güvenli hâle gelirse krokiyi yerinde kontrol ederiz. Hastaları kaldırmadan, kimseyi koşmaya zorlamadan.”

Aylin, “Bir de yangınla dışarıdan gelen tehdidi aynı durum saymayalım,” dedi. “Duman varsa hava ve çıkış önemli. Birisi kapıda bağırıyorsa önce kim olduğunu anlamamız gerekir. Bayılan biri varsa onun nefesini değerlendirmek, sokakta kimin yürüdüğünü izlemekten önce gelir.”

Serdar kâğıda üç ayrı olasılık yazdı: içeride tıbbi acil durum, yapısal sorun, dışarıda belirsiz hareket. “Bunlardan biri olduğunda diğeri yokmuş gibi davranmayacağız; ama hepsi aynı anda oldu diye de varsaymayacağız.”

“Bu planın bir başlangıç noktası olmalı,” dedi Tarhun. “Bir şey duyduğumuzda önce durup çevreye bakarız. Arka kapıyı kullanmayız; şimdilik güvenli değil. Ön kapıya gidersek, biri dışarıyı kontrol eder ve içeridekiler yerinde kalır.”

“İçeridekiler kim?”

“Kim oradaysa. Yani bu, benim hep kapıda duracağım anlamına gelmiyor.”

Aylin, “Doğru,” dedi. “Bugün menteşeyi sen inceleyeceksin çünkü yapıyı biliyorsun. Acil durumda da en yakında ve en güvenli yerde olan kişi kapıyı kontrol edebilir. Bilgi sende diye her yük senin üstüne kalmayacak.”

“Birinin eli yaralıysa, kapıyı çekmeye çalışmamalı,” dedi Tarhun. “Açık gibi görünen kapı da üstten yük alıyorsa açılmamalı.”

Serdar, “İçeridekiler kapıya yığılmasın,” diye ekledi. “Önce geçiş alanı boş tutulur. Sonra birer birer, acele etmeden.”

“Bu, tahliye talimatı değil,” diye uyardı Aylin. “Şu an kimseyi tahliye etmiyoruz. Yalnızca gerçek bir tehlike olursa hangi bilgiye ihtiyacımız olacağını konuşuyoruz.”

Tarhun, arka kapı işaretinin yanına “kontrol edilene kadar kapalı” yazdı. Serdar ön kapının dışındaki dar eşiği işaretledi. Aylin, sedirlerin yerini değiştirmeden geçiş boşluğunu ölçebileceklerini söyledi. Her ekleme yeni bir işe dönüşüyor, her iş de o günkü bakım düzeniyle birlikte tartılıyordu. Üçü de planın kâğıtta kolay, taş avluda daha karmaşık olduğunu görüyordu.

“Ve biri istemezse?”

“Plan durur,” dedi Aylin. “Bir kişi vazgeçti diye ötekiler onun adına karar vermez.”

Tarhun başını bir kez salladı. “Tamam. Ama görevleri adla değil, işle yazın. Ben bugün Tarhun’um.”

“Öyle yazacağız,” dedi Aylin.

Serdar, kâğıdın üstüne tarih ve saati ekledi. Ardından şifa evinin basit bir krokisini çizdi. Ön kapı, avlu, arka kapı, hasta odaları, su kuyusu ve sokak görünüyordu. Aylin, hasta yataklarının yerini işaretlemesini istedi ama kişilerin adlarını yazdırmadı. Bu sayfa, hastaların bakım kaydı olmayacaktı; yalnızca çıkışları ve görev paylaşımını gösterecekti.

Şifa evinin çıkış krokisi üzerinde ortak plan

Şifa evinin çıkış krokisi üzerinde ortak plan

“Birincisi,” dedi Aylin, “buradaki olağan işleyişi koruyacağız. Bir tehlike gördüğümüzde hastaları korumak için hareket ederiz, ama onları bir olayın parçası gibi kullanmayız. Kimseyi haberci yapmayız. Çocuklardan gözcü olmaz.”

Serdar bunu yazdı. Tarhun kâğıdın alt tarafına işaret etti. “İkinci çıkış şu an güvenli değil. Menteşe tutuyor ama gevşek tahta kopabilir. Önce destek koymak gerekir.”

“Sen bunu yapabilir misin?” diye sordu Aylin.

“Yapabilirim. Ama bugün tamamlanacağına söz vermiyorum. Tahtanın nasıl yük taşıdığını görmeden oraya insan çıkarmam.”

“İyi. O zaman bu çıkışı şimdilik kullanıma kapalı işaretleyelim. Sen inceleyip güvenli olduğunu söylersen yeniden değerlendireceğiz.”

Serdar, “Bu kapı Morkos’tan kaçış yolu olmak zorunda değil,” dedi. “Günlük işlerde de kimsenin üzerine düşmesin.”

Tarhun’un yüzünde belli belirsiz bir takdir ifadesi belirdi. “Aynen.”

Krokiye üçüncü bir işaret koydular: kapı incelenecek, ama güvenli olduğu doğrulanana kadar acil çıkış sayılmayacak.

Sonra içeriye açılan yolu konuştular. Aylin, hastaların odasına giden koridorun dar olduğunu söyledi. Orada aynı anda üç kişinin ilerlemesi gereksiz sıkışıklık yaratabilirdi. Serdar kapının başında durup kimsenin arkasından gelişigüzel bağırmamasını, önce görünür olmasını önerdi. Tarhun, sedirlerin birinin koridoru daralttığını fark etti; onu taşımadan önce Eleni’ye sormak gerektiğini ekledi. “Yerini ben değiştirmeyeceğim. Her gün orada yatana sizden çok sorulmalı.”

Bu cümle Aylin’in hoşuna gitti. Protokol yalnızca tehlikeli anda kimin hangi çizgide duracağını belirlemiyordu; tehlike yokken de başkasının yaşam alanına kimin karar vermeyeceğini hatırlatıyordu.

“Ön kapıda kalabalık oluşursa,” dedi Serdar, “ben dışarı çıkıp yolu kontrol ederim.”

Aylin başını kaldırdı. “Tek başına mı?”

“Önce ben bakarım. Siz içeride kalırsınız.”

“Bunu otomatik kural yapmayalım. Sen dışarıda tehlike olup olmadığını bilmiyorsun. Benim de hastaların yanından ayrılmamam gerekebilir. Tarhun’un kapıyı kontrol etmesi daha güvenli olabilir.”

Tarhun itiraz etmedi ama hemen kabul de etmedi. “Kapının dışını görebilirim. Fakat kimseyi takip etmem. Birini görürsem yalnızca nerede durduğunu söyler, içeri dönerim.”

“Bu daha iyi,” dedi Serdar. “Ben iç koridorda kalıp çıkış sırasını tutarım. Aylin, tıbbi yardım gereken kişiyle ilgilenir.”

“Yine görevleri kesinleştirmeden önce duralım,” dedi Aylin. “Eğer yaralanan ben olursam, plan değişir. Eğer Tarhun’un eli yaralanırsa kapı işini yapamaz. Eğer Serdar dışarıda kalırsa içeri geçemeyebilir. Bunlar birer rol değil, o anki koşullara göre değişecek işler.”

Serdar kalemini havada tuttu. “Yani üç sabit görev yok.”

“Üç ayrı sorumluluk var, ama hiçbiri tek bir kişiye kilitlenmiyor. Tıbbi yardım konusunda benim deneyimim var; yine de ben yaralıysam başka biri temel yardım çağırır ya da temiz bez getirir. Kapı ve yapı konusunda Tarhun’un bilgisi var; ama o da yaralı ya da meşgulse diğerleri kapıyı zorlamaz, önce güvenli başka yol arar. Sen koordinasyonu üstlenebilirsin; ama bu, her kararı tek başına vereceğin anlamına gelmez.”

Tarhun krokiye baktı. “Peki çağrı nasıl olacak?”

Serdar, “Birbirimize adımızla sesleniriz,” dedi.

Aylin hemen sordu: “Sesi duyan kişi gerçekten bizden biri mi, bunu nasıl anlarız?”

Bu soru masanın üstünde durdu. Dün mühürlü odada buldukları parça yazı hâlâ kesin anlam kazanmamıştı. Telsiz sesinin kime ait olduğunu bilmiyorlardı. Morkos’un onu taklit etmeyi düşünebileceğini de yalnızca Serdar’ın eski sahne notlarından çıkarıyorlardı; bu, henüz bir girişim olduğuna kanıt değildi. Ama bilinmeyen bir ses geldiğinde ne yapacaklarını konuşmak için gerçekleşmesini beklemeleri gerekmiyordu.

“Ses tek başına kimlik kanıtı değil,” dedi Aylin. “Önce kaynağın nerede olduğunu görürüz. Eğer görüş yoksa yaklaşmayız. Cevap vermek gerekiyorsa, kişisel bilgi ya da plan açıklamayız. Önceden belirlenmiş bir parola da tek başına yeterli olmaz; duyulabilir, öğrenilebilir.”

“Öyleyse ne kullanacağız?” diye sordu Tarhun.

“Şu anda özel bir işaret kararlaştırmayalım. Basit ve güncel bir doğrulama yeterli: kişinin nerede durduğunu görebilmek, neye ihtiyacı olduğunu doğrudan sormak ve yanıtı koşullarla karşılaştırmak. Uymuyorsa konuşmayı kesip geri çekiliriz.”

Serdar, “Bir cevap gecikirse?” diye sordu.

“Bir kez çağırırız. Sonra dururuz,” dedi Aylin. “Cevap gelmedi diye yerimizi terk etmeyiz. Önce gerçekten birinin duyamayacağı yerde olup olmadığını kontrol ederiz.”

“Ya duymuş ama cevap verememişse?”

“Onu görebiliyorsak, işaretle ya da yaklaşarak yardım ederiz. Görmüyorsak, sesin bize ait birinden geldiğini varsaymayız.”

Tarhun, “İşaret dediğin ne?” diye sordu.

“Şu anda özel bir el işareti belirlemeyelim. Düşünmeden yapılacak kadar basit değilse, acilde kimse hatırlamayabilir. Önce neyin doğal olarak görülebildiğine bakalım. El sallamak, kapının eşiğinde görünmek, bulunduğumuz yeri söylemek. Ama bunları da yalnızca görüş güvenliyse yaparız.”

Serdar, “Birbirimizin adını kullanmak?”

“Ad, insanı çağırır. Ama sesin kaynağını kanıtlamaz. Bu yüzden isimle çağırdıktan sonra karşı tarafı görmeye çalışırız; göremiyorsak özel bilgi vermez, planı anlatmayız.”

“Bize benzeyen bir ses duyarsak da?”

“Bunun daha önce olduğuna dair kanıtımız yok,” dedi Aylin. “Ama olasılığı düşünmek için kanıt beklememiz gerekmiyor. Yine de onu olmuş gibi kaydetmeyiz.”

Tarhun masanın kenarını tuttu. “Ben bir ses duyduğumda hemen sağa bakabilirim. Bu, orada bir şey gördüğüm anlamına gelmez. Sadece öyle tepki veririm.”

“Bedenin tepkisini de kaydedebiliriz,” dedi Aylin. “Ama onu olayın doğrulaması gibi kullanmayız.”

“Yani omzum dönerse, ‘sağ tarafta düşman vardı’ yazmayız.”

“Yazmayız. ‘Tarhun sağa döndü; kaynak görünmedi’ yazarız.”

Tarhun başını salladı. “Bunu kabul ederim.”

Serdar, “Ben de parazit duyarsam konuşmayı keseceğim. Duyduğumuza cevap vermemek, kimseye yardım etmeyeceğimiz anlamına gelmez.”

Aylin, “Tam olarak,” dedi. “Önce kaynağı bulur, sonra yardımın biçimine karar veririz.”

“Gecikmenin tek başına anlamı yok. Önce bir kez çağırırız, sonra sessiz kalırız. Kimse bilmediği bir şeyi doldurmak için üçüncü, dördüncü kez bağırmaz.”

Tarhun kollarını göğsünde birleştirdi. “Ya gerçekten yardım gerekiyorsa?”

“Görünür bir yaralı varsa, ona yaklaşmanın güvenli olup olmadığını değerlendiririz. Yardım etmekle sese cevap vermek aynı karar değil. Gerçek bir insanı sırf sesini tanımadık diye bırakmayız. Ama karanlıktaki bir çağrının nereden geldiğini bilmeden peşinden de gitmeyiz.”

Serdar bunu krokinin yanına not etti. “Bilinmeyen çağrıya yanıt yok; görünür tehlikedeki kişiye güvenli yaklaşım var.”

Aylin cümleyi okudu. “Böyle kalabilir. Ama bunu kapsüldeki sözün kesin çevirisi diye yazmayalım. Bu, bizim bugünkü kararımız.”

Kâğıdın üstüne “ekip ilkesi” yazdı. Altında şu cümle yer aldı: “Bir sesin kaynağı doğrulanana kadar plan ve kişi bilgisi paylaşılmaz; görünür acil durumda yardım güvenli koşullarda verilir.” Bu, akılda tutulabilecek kadar kısa, yanlış anlaşılmayacak kadar açıktı.

Serdar kapı çizgisine baktı. “Dün akşam protokolde her birimizin ayrı tanıklık yazacağını kararlaştırdık. Bugünkü planı da ayrı ayrı mı yazacağız?”

“Önce herkes kendi anladığını yazsın,” dedi Aylin. “Sonra karşılaştırırız. Aynı cümleyi üç kişinin ağzından duyup, üç ayrı onay sandığımızı düşünmeyelim.”

Tarhun başını eğdi. “Ben görevlerin sabit olmasını istemiyorum. Bunu yazacağım.”

“Ben de tıbbi sorumluluğun her koşulda bana ait sayılmasını istemiyorum,” dedi Aylin. “Ben orada değilsem, diğerleri ne yapacağını bilsin. Ama bilgisi olmayan biri de benden görmüş gibi müdahale etmesin.”

Serdar, “Ben de koordinasyonun emir yetkisine dönüşmesini istemiyorum,” dedi. “Bir karar acil değilse, üçümüz konuşuruz. Acilse, kim oradaysa ilk güvenli adımı atar; sonra diğerlerine haber verir.”

Aylin bu üç notu ayrı satırlara yazdı. Ardından kâğıtları birbirlerine göstermeden doldurmaları için masanın farklı köşelerine koydu. Kendisi hastaların çizelgesini tamamlamak üzere odaya geçti. Serdar kapı eşiğinde dışarıdaki avluyu izledi; Tarhun ise demirci çantasındaki ince cetveli çıkarıp tahta menteşenin ölçüsünü not aldı. Kimse, diğerinin kâğıdına bakmadı.

Bir süre sonra Aylin geri döndü. Serdar ve Tarhun yazdıklarını önlerine koydu. Aylin de kendi sayfasını getirdi. Serdar kâğıtları yan yana getirirken, kendi notunda kapıdaki kişiyi önce tanımaya çalıştığını gördü. Aylin ilk satıra hastaların durumunu koymuştu. Tarhun ise çıkışın sağlam olup olmadığını. Üçü de aynı odadaydı, fakat ilk fark ettikleri şey birbirinden başkaydı.

“Ben dışarıyı öncelemişim,” dedi Serdar.

“Ben içeridekileri,” dedi Aylin.

“Ben kapıyı,” dedi Tarhun. “Çünkü kapı çalışmazsa, ikinizin planı da değişir.”

“Hangimiz doğru?” diye sordu Serdar.

“Koşula göre hepimiz,” dedi Aylin. “Biri yaralanmışsa önce sağlık. Kapı çökecek gibiyse önce yapı. Dışarıda gerçekten bir tehlike varsa önce güvenli mesafe. Planın amacı, ilk akla geleni her durumda uygulamak değil.”

Tarhun, kendi kâğıdındaki çıkış çizgisini gösterdi. “O zaman birinci madde sabit değil. Önce durup ne olduğunu anlayacağız.”

“Durmak da uzun sürmeyecek,” dedi Serdar. “Acil bir durum varsa karar vermek için sonsuz vaktimiz yok.”

“Evet,” dedi Aylin. “Ama ilk tepkiyle hüküm arasında bir nefeslik yer bırakabiliriz. O nefes, kimin konuştuğunu ve kimin yardıma ihtiyacı olduğunu görmek için yeterli olabilir.”

Üç notta ortak olan şey, bir tehlike görünürse önce insanların güvenliğini düşünmekti. Ayrıldıkları yerler, kimin ilk hareket edeceği ve ne zaman birlikte karar verecekleriydi. Serdar “dışarıyı kontrol etme”yi ilk adım saymıştı; Aylin bunu hastaların bulunduğu koridordan ayrı düşünmüştü. Tarhun, kapının güvenli olduğundan emin olmadan kimseyi o hatta yönlendirmemişti.

“Bunları tek bir plana çevirebiliriz,” dedi Serdar.

“Çevirebiliriz ama ayrılıkları silmeden,” dedi Aylin. “Birinci taslakta seçenekleri de yazalım.”

Tarhun, “Yarın okuyunca değişiklik gerekirse?” diye sordu.

“Yeni tarihli bir sürüm yaparız,” dedi Aylin. “Bu sayfayı saklarız.”

Serdar başını salladı. “Böylece bir gün ‘hepimiz aynı şeyi kararlaştırmıştık’ diye hatırlamayız.”

“Evet,” dedi Aylin. “Bir anlaşma, ancak neye anlaştığımızı açıkça biliyorsak işe yarar.”

Krokinin altına vardıkları ortak noktaları yazdılar: hasta odaları boşaltılmayacak; çıkışı kapalı olan arka kapı kullanılmayacak; bilinmeyen bir sesin peşinden gidilmeyecek; kimse diğerinin adına konuşmayacak; gözlem, yorumdan ayrı kaydedilecek. Bunun altına, henüz netleştiremedikleri soruları eklediler: dışarıdaki yetişkinlerin kim olduğu, mühürlü odadaki işaretlerin tam olarak ne anlama geldiği, o parazit sesinin kaynağı ve kapsülün ne zaman bırakıldığı.

“Bilinmeyenler” başlığının altındaki boşluk uzundu. Tarhun kalemini eline alıp “Morkos bizi görüyor mu?” diye yazdı. Sonra durdu. “Bunu soru olarak mı bırakmalıyız?”

“Evet,” dedi Serdar. “Onun bizi izlediğine dair kesin bilgimiz yok. Daha önce gördüğümüz iki yetişkin var; kim olduklarını bilmiyoruz. Dün dışarıda herhangi bir şey görmedik.”

“Bugün gördüğümüz bir şey olursa?”

“Yerini ve saatini yazarız. Kim olduklarına karar vermeyiz.”

Aylin bunu protokole ekledi. “Görünmeyen bir tehdidi de yok saymayız. Ama korkuyu kanıt yerine koymayız.”

Serdar’ın gözleri arka kapıdan sokağa kaydı. Sokakta bir süre kimse durmadı. Sonra karşı köşede, taş duvarın gölgesinde bir yetişkin belirdi. Yüzü seçilmeyecek kadar uzaktaydı; üzerinde koyu renkli bir pelerin vardı. Bir süre köşede kaldı, sokağın akışına baktı ve yürüyüp gitti. Serdar onu takip etmedi. Aylin’i çağırıp pencereden bakmasını istemedi. Yalnızca saatini ve gördüğü yönü kâğıda yazdı.

Bilinmeyen gözlemcinin uzaktan görülmesi

Bilinmeyen gözlemcinin uzaktan görülmesi

“Biri miydi?” diye sordu Tarhun.

“Bir yetişkin gördüm. Kim olduğunu bilmiyorum.”

“Ne kadar kaldı?”

“Bir dakikadan kısa. Belki daha az.”

“Bize mi bakıyordu?”

Serdar cevap vermeden önce satıra baktı. “Bunu bilmiyorum.”

Aylin kapıya doğru bir adım attı ama dışarı çıkmadı. “Gördüğün şey bu kadar. Bir süre daha burada kalıp, tekrar görünüp görünmediğine bakabiliriz. Peşinden gitmeyeceğiz.”

Tarhun, “Ben dışarıdan geçiş yolunu görebilirim,” dedi. “Ama pencerenin önünde durmam. Bir şey olursa haber veririm.”

“Bu da planın parçası olabilir,” dedi Aylin. “Gözlem yaptığımızı bilerek yapacağız. Bu kişiyi takip etmeyeceğiz, kimliğini tahmin etmeyeceğiz ve hastalara söyleyip korku yaratmayacağız.”

Tarhun sokağa bakmaya devam etti, ama kapıdan çıkmadı. “Pelerinliydi dedin. Rengi koyu.”

“Evet.”

“Boyu?”

“Kesin söyleyemem. Duvarın hizasında kaldı. Belki benden kısaydı, belki perspektif öyle gösterdi.”

“Yüzü?”

“Seçemedim.”

Aylin, gözlem notunu aldı ve Serdar’ın cümlesinin altına bir çizgi çekti. “Bunlar, gördüğümüz özellikler. ‘Bizi izliyordu’ cümlesi ise yorum olur.”

“Bir dakika boyunca köşede durdu,” dedi Serdar. “Bu, en azından beklediğini düşündürüyor.”

“Düşündürüyor, evet. Ama neyi beklediğini bilmiyoruz. Birini mi, bir aracı mı, yoksa yalnızca gölgede dinlenmeyi mi?”

Tarhun avlu içindeki başka bir açıdan sokağı görmek için iki adım yana kaydı. Pelerinli kişi geri dönmedi. “Şimdi de yok,” dedi.

Aylin, “Bu, gittiğini gösterir. Nereye gittiğini değil,” diye ekledi.

Serdar bu ayrımı kâğıda yazarken, gözlemcinin yeniden görünmesini beklediğini fark etti. Beklentisini kayda geçirmek istedi ama bundan bir sonuç çıkarmadı. Birkaç dakika daha avlu kapısında kaldılar. Sokağa iki kişi geçti; ikisi de durmadan yürüdü. Pelerinli yetişkin geri gelmedi.

“Takip etmediğimiz için ne kaçırdık?” diye sordu Serdar.

“Bilmiyoruz,” dedi Aylin. “Ama takip etseydik neyi riske atacağımızı biliyorduk: bu evdeki insanların güvenini ve kendi gözlem sınırımızı. Bir şeyi öğrenme isteği, her yolu haklı çıkarmaz.”

Serdar defteri kapattı. Karşı köşedeki boşluk, cevap değil, yalnızca boşluk olarak kaldı.

Serdar notuna bir ek daha yazdı: “Gözlenen kişi kapıdan geçmedi; kimliği ve amacı bilinmiyor. Takip edilmedi.” Sonra kalemi masaya koydu. Karşı köşe boştu. O kişinin başka bir yere yönelip yönelmediğini bilmiyorlardı.

Bu küçük olay, hazırlık planını sınamıştı. Kimse dışarı fırlamamış, hiç kimse silahına davranmamış, hastaların bakımını bırakmamıştı. Bilgileri azalmamıştı; tersine, gördükleriyle bilmediklerinin arasındaki sınır belirginleşmişti. Aylin bunu zafer gibi adlandırmadı. Yalnızca “bugünkü gözlem” başlığının altına bir satır ekledi.

Öğle yaklaşırken Saba avludan seslendi. Hastalardan biri su istiyordu. Aylin hemen kalktı.

Saba bardağı doldururken masadaki krokilere göz attı. “Yeni bir nöbet mi başlatıyorsunuz?” diye sordu.

“Hayır,” dedi Aylin. “Şifa evinin kapıları ve çıkışlarıyla ilgili kısa bir plan konuşuyoruz. Sizden hastaların başından ayrılmanızı ya da dışarıyı izlemenizi istemeyeceğiz.”

Eleni odanın kapısında belirdi. “Arka kapıdan çıkılmaması gerektiğini ben de bilmeliyim. Geçen hafta bir hasta oradan hava almak istemişti.”

“Doğru,” dedi Tarhun. “Tahta gevşek. Ben inceleyene kadar o kapıdan kimse geçmesin. Bugünkü notunuzu da bakım düzenine ekleyin; kapıyı kullanmadığımızı herkes bilsin.”

Saba, “Peki gerçekten bir tehlike olursa?” diye sordu.

Aylin, “Önce size açıkça haber veririz. Hastaları ya da çocukları haberci yapmayız. Sizin vardiyanız devam eder; üçümüzden biri güvenli biçimde dışarıyı kontrol eder. Acil bir durum yoksa kimseyi yerinden kaldırmayız.”

Eleni başını salladı. “Bunu bilmek yeter. Sokakta biri durdu diye odaları boşaltmayacağım.”

“Evet,” dedi Aylin. “Bir gözlem tek başına tahliye sebebi değil. Gerçek bir tehlike görürsek o an ayrıca karar veririz.”

Bu konuşma planı genişletmedi; sınırlarını daha anlaşılır yaptı. Saba ve Eleni ne olup bittiğini bilmeden sorumluluk taşımayacak, aynı zamanda kendi hastalarına ilişkin kararları da dışarıdan gelen korkuya bırakmayacaklardı. Aylin, bu iki cümleyi krokinin yanına yazdı: “Çalışanlara açık bilgi verilir. Gereksiz alarm çıkarılmaz.”

Serdar çizimi katlamadan önce tarih ve saat koydu. Serdar çizimi katlamadan önce tarih ve saat koydu. Tarhun menteşenin ölçülerini kendi defterine geçirdi. Üçü de aynı anda başka işe döndü; bu, birinin diğerlerine emir verdiği anlamına gelmiyordu. Her biri o an yapması gerekeni seçmişti.

Aylin hastanın bardağını doldururken, aklının bir yanı kapıdaki gözlem notunu düşündü. Kişinin orada bulunması gözetlendiğini kanıtlamıyordu. Belki yolunu beklemiş, belki yalnızca gölgede durmuştu. Bunu bilmediğini yazmıştı. Bu cümle korkuyu yok etmiyordu; korkunun karar vermesini önlüyordu.

Geri döndüğünde Serdar ve Tarhun krokinin üzerinde son bir kez anlaştılar. Plan, savaş düzeni değildi. Hiçbiri diğerinin bedeni üzerinde hak sahibi değildi. Birinin geçmişte asker, birinin hekim ya da birinin demirci olması bugünkü rızanın yerine geçmiyordu. Yine de üçü, bir acil durumda birbirini aramadan da temel bir yön bulabilmek istiyordu.

Aylin sayfanın altına “Üç kişilik hazır kıta” yazmayı denedi. Kalem kâğıda değdi, sonra durdu.

“Bunu başlık yapmayacağım,” dedi.

Serdar, “Neden?” diye sordu.

“Çünkü hazır olmak, sürekli hazır beklemek demek değil. Bu evde insanlar iyileşiyor, yemek yiyor, uyuyor. Biz de yaşayacağız. Bir planımız olması, bütün günü alarmda geçirmemiz gerektiği anlamına gelmiyor.”

Tarhun başını salladı. “Üç kişi hazır durabilir. Ama kimse hazır kıta olmak zorunda değil.”

Serdar bu ifadeyi düşündü. “Belki ‘üç kişilik acil durum planı’ daha doğru.”

“Daha az güzel,” dedi Tarhun.

“Daha az yanıltıcı.”

“Hazır kıta” sözüne bir şey daha var,” dedi Tarhun. “İçinde bekleyen insanlar var. Ben her an bir çağrı gelecekmiş gibi yaşamak istemiyorum. Ocağa gideceğim, menteşeyi yapacağım, yorulursam dinleneceğim. Bu plan, beni nöbette tutmak için kullanılmasın.”

Serdar, “Kullanılmayacak,” dedi. “Hazır olmak, sürekli tetikte kalmak değil. Bir şey olursa nasıl konuşacağımızı bilmek.”

Tarhun ona baktı. “Bunu da yazalım. Plan, görev emri değildir.”

Aylin sayfanın kenarına bu cümleyi ekledi ve üçünün de okuyup kabul etmesini bekledi. Tarhun başını sallayınca devam etti.

Aylin gülümsedi. “Şimdilik başlıksız kalsın. İçeriği ne olduğumuzu söylesin.”

Krokiyi katladılar ama imzalamadılar. Her biri kendi notunu saklayacak, ertesi gün yeniden okuyacaktı. Kişisel beyanlar izin verilmeden kopyalanmayacaktı; ortak sayfaya yalnızca üzerinde anlaştıkları pratik maddeler geçecekti. Aylin, Damon’un çizelgesine döndü. Serdar dış kapıdaki gevşek sürgüyü kontrol etti. Tarhun, arka kapının tahtası için uygun ölçüde bir takoz hazırlamaya gitti.

Şehirdeki yetişkinin kim olduğunu hâlâ bilmiyorlardı. Morkos’un üç gözlem görevlisinin varlığını da bilmiyorlardı. Birinin pelerinini, ötekinin siluetini, üçüncünün geçit yollarına bakıp bakmadığını birbirine bağlayan bir işaret yoktu. Bugün gördükleri yalnızca bir anlık duruştu. Serdar, o satırı deftere geçirdi ve yanına “sonuç yok” yazdı.

Şifa evinin içinden bir su kabı sesi geldi. Aylin başını kaldırdı; odadaki hasta sesleniyordu. “Geliyorum,” dedi ve içeri geçti. Serdar kâğıdı kapatıp masanın çekmecesine koydu. Tarhun, avlunun eşiğinde ölçü cetvelini çevirdi. Herkesin eli bir işe dönmüştü. Hazır olmak, bu kez bir saldırı beklemek değil; günü sürdürebilmek için birbirinin sınırını tanımaktı.

Mühürlü oda taşın altında kaldı. Kapsül oradaydı, yazı eksikti, sesin yönü bilinmiyordu. Morkos’un ne planladığını üçü bilmiyordu; üç gölge uzaktan kenti ölçüyor olsa bile, bunun kanıtı ellerinde değildi. Onlar yalnızca bir geçidi güvenli saymamayı, kapı sağlam değilse kullanmamayı ve kimliği bilinmeyen birini takip etmemeyi kararlaştırmışlardı.

Öğleden sonra ışığı avlu duvarına yükselirken, Aylin son kez krokinin altındaki cümleye baktı: “Bir kişi vazgeçerse plan durur.” Aylin, plana ilişkin son bir soruyu kendine saklamadı. “Bir gün ben olay yerinde değilsem ve sizden biri tıbbi yardım isterse, benden öğrendiğiniz her şeyi uygulamanızı bekleyemem. Ancak temel bir şey yapmanız gerekebilir. Böyle bir durumda ne kadar müdahale edebileceğinizi konuşalım.”

Serdar, “Kanama varsa temiz bezle basınç uygularım. Nefes almıyorsa yardım çağırırım; ama senin adımlarını ezberleyip bildiğimi iddia etmem,” dedi.

Tarhun, “Ben de kapı ya da ağır bir parça altında kalan biri varsa, önce yükü nasıl kaldıracağımı düşünürüm. Çekip çıkarmak her zaman doğru olmayabilir. Boynunda ya da sırtında yara varsa, sana ulaşmadan taşımam.”

Aylin ikisini de dinledi. “Bunlar iyi başlangıç. Benim yaptığım her şey size öğretilebilir değil ve herkes her duruma aynı yanıtı veremez. En güvenli yardım bazen çevreyi boşaltmak, temiz bez getirmek, ışık tutmak ya da profesyonel yardım aramak olabilir.”

“Burada profesyonel yardım sensin,” dedi Serdar.

“Her zaman değil. Ben de yaralanabilirim, yorulabilirim, yanılabilirim. Planın benden bağımsız çalışması gerekiyor; ama bu, beni yok sayması anlamına gelmiyor.”

Serdar, “Öyleyse görev dağılımı değil, bilgi dağılımı yapıyoruz,” dedi.

“Evet. Birinin bildiği şey, yalnız onun üzerinde kalırsa acil anda kırılgan olur. Ama bilgiyi paylaşmak, o kişiyi her yükün sorumlusu yapmak değildir.”

Tarhun parmaklarını açıp kapadı. “Bu konuşma, aşağıdaki taş odadan daha zor.”

Aylin gülümsedi. “Çünkü taş odada neye bakacağımızı seçebiliyorduk. Burada birbirimizin neyi üstlenmek istediğini soruyoruz.”

Serdar, krokinin altına tek bir görev çizelgesi yerine üç temel bilgi yazdı: güvenli çıkış, temel tıbbi destek, gözlem ve haber verme. Yanlarına isim koymadı. O an kimin yakın, sağlam ve uygun olduğuna göre işi üstleneceklerdi. Üçü de bu biçimi kabul etti.

Tarhun’un bugünkü adı, Serdar’ın soruları, Aylin’in iki hayatı bu satırın içinde aynı anda korunuyordu. Hiçbiri diğerinin yerine karar vermeyecek, hiçbiri geçmişin tamamını bugünkü görev saymayacaktı.

Üç kişi aynı masanın çevresinde durmuştu; ama birliğin başladığı yer aynı çizgide durmaları değildi. Birinin geri çekilebileceğini bilerek yanında kalmalarıydı. Hazır olmanın sessiz biçimi buydu: emir bekleyen üç beden değil, gerektiğinde konuşup gerektiğinde durabilen üç insan.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.