Morkos’un On Bir Mermilik Avı
Şafak sökmeden önce Tralleis’in taş sokakları, gecenin son sessizliğini taşıyordu. Morkos’un köşkünde ise kandiller hâlâ yanıyordu. Uykusuzluğunu hizmetkârlarına göstermemiş, odasına çekilmek yerine mühür odasına inmişti. Masanın üstünde kapalı bir parşömen, Rolpa mührü, Serdar’dan alınmış paslı künye ve siyah silah duruyordu. Bunların hiçbiri konuşmuyordu. Morkos yine de gecenin içinde duyduğu cızırtıyı, sessizlik uzadıkça daha belirgin işitiyordu.
“Serdar. İp. Hat. Aşağı. Cevap ver.”
Kelimeleri kendi kendine tekrar etmedi. Kâtiplerin tuttuğu eski kaydı açtı, yalnızca gözleriyle izledi. Bu sözler ona ikinci kez ulaşmamıştı. Yeni bir ses duymamış, telsizi açmamıştı. Parşömen, önceki aktarımın iziydi; Morkos’un zihniyse o birkaç kırık parçayı her okuduğunda yeni bir düzen kuruyordu. Kayıtta olmayanı, kaydın kenarına eklemek istiyordu. Kendini bundan alıkoyması gerekmediğini düşünüyordu.
Sessiz Avcı, masadan birkaç adım uzakta, duvarın karanlık tarafında bekliyordu. Gece boyunca konuşmamıştı. Morkos’un emriyle yalnızca dinlemiş, kâtiplerin yazdıklarını toplamıştı. Artık odaya bir başkası girmeyecek kadar erken, köşkün dış kapısına bir haberci çıkmayacak kadar geç bir vakitti. Dışarıdaki şehirde yaşayanların çoğu uykudaydı. Bu, Morkos için iyi bir saatti: emirleri daha az kulağa ulaşır, yanlış anlaşılmalar daha az çoğalırdı.
“Yeni bir şey duydun mu?” diye sordu Morkos.
“Hayır.”
“Telsizi açtın mı?”
“Hayır. Söylediğin gibi kapalı kaldı.”
Morkos’un yüzü rahatlamadı. “Demek bekliyor.”
Avcı, beklemenin cihazın ya da sesin niyeti hakkında bir şey kanıtlamadığını söyleyebilirdi. Söylemedi. Morkos, onun suskunluğunu çoğu zaman onay sayıyordu. Avcı’nın sessizliği ise yalnızca gereksiz bir sözü kurmaktan kaçınmasıydı. Aralarındaki farkı düzeltmeye çalışmanın bu saatte faydası yoktu.
Morkos parşömeni katladı. “Önceki cümlelerde emir tonu var.”
“Öyle olduğunu düşünüyorsun.”
“Sen de duydun.”
“Duyduğum şeyin kaynağını bilmiyorum. Kime verildiğini de bilmiyorum.”
Morkos parmağını künye üzerine koydu. “Adı belli. Serdar.”
“Kayıtta adı geçiyor. Bunun emir alan kişi olduğunu bilmiyoruz.”
“Bazen cevap vermek, emri aldığını göstermeye yeter.”
Avcı’nın gözleri bir an künyeye kaydı. “Bazen de adı söylenen kişi yalnızca örnek verilir.”
Morkos hafifçe gülümsedi. Bu ihtimali sevmiş gibi görünüyordu; çünkü Serdar’ın sözü dinlemeyebileceği ihtimali, onun için karşı koyuş kadar anlamlıydı. “Öyleyse onu bulduğumuzda anlayacağız.”
“Bulduğumuzda onu tanıyıp tanımadığımızı da bilmemiz gerekecek.”
“Tanırım.”
Avcı bu kesinliğin dayanağını sormadı. Masanın üstündeki paslı künyeyi Serdar’dan alınmış bir eşya olarak biliyordu. Künye bir isim taşıyabilirdi; ama sahibinin nerede olduğunu, ne düşündüğünü ya da bugünkü hayatta nasıl davrandığını söylemezdi. Morkos, sahip olduğu nesnelerden sahiplerinin hikâyesini çıkarabileceğine inanıyordu.
Kandillerden biri cızırdayıp yeniden yandı. Morkos’un bakışları hemen ona döndü. Avcı sesin fitilden geldiğini gördü. Morkos da görmüştü; yine de yüzünde huzursuz bir parıltı belirdi. “Şu ses,” dedi. “Her şeyi birbirine bağlıyor.”
“Bir fitil,” dedi Avcı.
“Bu ses de olabilir.” Morkos parşömeni kaldırdı. “Bir fitil, bir cihaz, bir taş. Kaynağın adı değişir; bıraktığı iz değişmez.”
“İz dediğin şey, senin kopyaladığın birkaç kelime.”
“Ve onların çevresinde oluşan korku.”
Avcı bir şey söylemedi. Korku gerçekti. Fakat korkunun etrafına örülen açıklama Morkos’undu. Onu ayırmak, Morkos’un bütün tasarısını ortadan kaldırmazdı; yalnızca tasarının nerede durduğunu gösterirdi.
Morkos arka kapıya dönük duran kâtibe seslendi. “On birini getir.”
Kâtip başını eğdi ve mühür odasından çıktı. Döndüğünde iki eliyle taşıdığı küçük sandığı masaya koydu. Sandığın kapağındaki işaret bozulmamıştı. Morkos mührü açtı, kapağı kaldırdı. On bir mermi, bölmelerinde yan yana yatıyordu. Hepsini çıkarmadı. Önce sandığı masanın ortasına yerleştirdi, sonra saydı. Bir. İki. Üç. Her sayıyı sesli söyledi. Kâtiplerin hiçbiri karşılık vermedi.

Morkos’un mühürlü odada on bir mermiyi sayması
“On bir,” dedi Morkos.
“Eksik yok,” dedi Avcı.
“Eksik olmasını beklemiyordum.”
“Bazen saymak, beklemekten daha faydalıdır.”
Morkos’un gözleri ona döndü. “Ben beklemiyorum.”
“Şafak sökmedi.”
“Şehir uyanınca da beklemeyeceğim.”
Morkos, mermileri bir sıraya dizmedi; sandığı da boşaltmadı. Sayı, bir düzenin başlangıcı değildi. Yalnızca elindeki gücün ölçüsüydü. Önceki gece onları öfke anında kullanmama kararı vermişti. Şimdi de her birini bir hedefin yanına yerleştirme düşüncesini tartıyordu. Fakat hedeflerin yerini bilmiyordu. Serdar’ın nerede olduğunu bilmiyor, şifacının hangi adla yaşadığını bilmiyor, demircinin kendine hangi adı verdiğini bilmiyordu. Bu boşlukları hemen doldurmak, yanlış adamların kapısını çaldırabilirdi.
“Kâtip,” dedi, “sandığın ağzını açık bırakma. Mühürle. Sayımı yaz, ama mermilerin yerini değiştirme.”
Kâtip yazdı. Morkos onun parşömenini kontrol etti. Sayı doğruydu. Sonra kâtibe dışarı çıkmasını işaret etti. Kâtip sandığı aldı, aynı mühürle kapattı ve odadan çıktı. Morkos gözlerini kapıdan çekince on bir mermi masada değildi; fakat onların sayısı odadaki herkesin aklında kalmıştı.
Sessiz Avcı bunu bir tür tiyatro sayabilirdi. Morkos, silahı ateşlemeden de odadakilerin nefesini değiştirebiliyordu. Fakat bu güç yalnızca korkunun içindeydi. Bir gün gerçekten ateş edilirse, sayı eksilecek ve Morkos’un kurduğu anlam da değişecekti. Avcı, bu nedenle her mermiyi yalnızca silahın parçası değil, kararın bedeli olarak görüyordu.
“Önce sesin kaynağını aramayacağız,” dedi Morkos.
“Dün gece bulunmasını istemiştin.”
“İstediğim şey, onu körlemesine aramak değildi. Şimdi daha iyi anlıyorum.”
Avcı bekledi.
“Kaynak bulunursa, bizi oraya çağıran şeyin ne olduğunu bilmeyiz. Belki ses taşın içinden gelmiyor. Belki onu duyanların birinde kalıyor. Belki de yalnızca bir kez oldu.” Morkos, parşömeni masaya bıraktı. “Bunların hiçbirini bilmiyoruz.”
Avcı, ilk kez Morkos’un ağzından bir belirsizlik listesi duyuyordu. Bunun onu daha aklı başında kılıp kılmadığı belli değildi. Belki Morkos yalnızca bilmediği şeylerin de kullanılabileceğini fark ediyordu.
“Öyleyse?” diye sordu.
“İzleri arayacağız. Sesin kendisini değil.”
Bu ayrım, Morkos’un kendine özgü dünyasında mantıklıydı. Bir şey doğrudan ele geçirilemiyorsa, ona yaklaşanların yolu izlenebilirdi. Fakat bu da bir varsayımdı. Sesin geçtiği yerin bir insanın adımlarında bulunacağına dair kanıt yoktu.
Morkos parşömeni yeniden açtı ve her kelimenin yanına küçük bir işaret koydu. “Serdar”ın yanına bir soru, “ip”in yanına kısa bir çizgi, “aşağı”nın yanına da iç içe geçmiş iki halka çizdi. Kâtip bu işaretlerin ne anlama geldiğini sormak üzereydi, fakat Avcı’nın bakışını görünce sustu. Morkos’un kendisi de açıklamadı. İşaretler onun için şimdilik düşünceyi durdurmanın bir yoluydu; yarın onları başka türlü yorumlayabilirdi.
“Bu kelimeler bir cihazdan mı geldi, yoksa biri onları söyledi mi?” diye sordu Avcı.
“Bilmiyorum.”
“Birden fazla kişi duymuş mu?”
“Bilmiyorum.”
“Ne kadar sürdü?”
“Bilmiyorum.”
Avcı onun her cevaptan sonra kendisini savunmasını bekledi, ama Morkos bu kez savunmadı. Yalnızca parşömene baktı. Bu kadar çok bilinmeyen, başka biri için geri çekilme sebebi olabilirdi. Morkos içinse yeni bir düzen kurma fırsatıydı. Bir araştırma emrini gerçeğe yakın kılan şey, onun gerçekten gerçeği araması değil; bilmediği şeyi adlandırabilmesiydi.
“Belki de bu sesin bir sahibi yok,” dedi Avcı.
Morkos parmağını “Serdar” yazısının yanındaki soru işaretine koydu. “O zaman birini bulup sahip olmasını sağlayacağım.”
“Bir insana anlam yüklemek, sesi anlamak değildir.”
“Ben anlam aramıyorum. Etki arıyorum.”
“İnsanları korkutmanın etkisi kolay ölçülür. Sonrası değil.”
Morkos, künye zincirini bıraktı. “Sonrasını da ölçeriz.”
Avcı bunun mümkün olmadığını biliyordu. Korku, öfke ve suskunluk kâtiplerin çizelgesinde aynı sütuna sığmazdı. Ama Morkos, ölçülemeyen şeyleri de sayılara dönüştürmeye çalışıyordu. On bir mermi, onun elinde hem gerçek bir miktar hem de her gün yeniden okunacak bir hikâyeydi.
“Kimleri arayacağız?”
Morkos cevap vermeden önce künye ile Rolpa mührü arasında göz gezdirdi. “Serdar’ı. Şifa evindeki kadını. Demirciyi.”
“Adlarını biliyor musun?”
“Serdar’ın adını kayıtta duydum. Kadın için şifacı dediler. Demirciyi de dükkânından tanırım.”
“Bunlar, onların aynı olayın parçası olduğunu kanıtlamaz.”
“Kanıtlamaz. Ama bakmaya değer.”
Avcı, Morkos’un sözlerindeki bu ayrımı duydu. “Bakmak” henüz yakalamak değildi. “İzlemek” müdahale sayılmazdı, diyeceklerdi belki. Ama birini gizlice izlemek de onun hayatına dışarıdan girmekti. Avcı emirlerini nasıl uygulayacağını seçmek zorundaydı.
Morkos, “Üç kişi, bir ses, bir çukur,” dedi. “Önceki notlarımda böyle yazmışım.”
“Bu senin çıkardığın sonuç.”
“Evet. Gerçek olup olmadığını bilmiyorum.”
Avcı kaşlarını hafifçe kaldırdı. Morkos devam etti: “Bildiğim şey şu: Serdar’ın adı ses kaydında. Şifacı ve demirci, şehirde gözetilmeye değer iki kişi. Aralarında bir bağ olup olmadığını bilmiyorum. Belki yoktur. Belki yalnız aynı şehrin insanlarıdır. Birbirleriyle ne zaman karşılaştıklarını, hangi yollardan geçtiklerini öğreniriz. Sonra karar veririz.”
“Bunun için adam göndereceksin.”
“Az sayıda.”
“Onları gören olursa?”
“Uzakta duracaklar. Yaklaşmayacaklar. Kapıdan içeri girmeyecekler. Hastaları ve çalışanları sorgulamayacaklar. Çocuklarla konuşmayacaklar. Kimseye emir ya da haber vermeyecekler. Yalnızca gözlem.
“Bir kapı önünde tartışma duyarlarsa?” diye sordu Avcı.
“Durup dinlemeyecekler.”
“Bir hasta dışarı çıkarılırsa?”
“Onu kaydetmeyecekler. Hastayı değil, sokağın genel hareketini gözleyecekler.”
“Biri yardım isterse?”
Morkos’un cevabı gecikti. “Görevli kendini tanıtıp yaklaşmayacak. Orada kalması tehlike yaratıyorsa çekilecek.”
“Yardım isteyen kişi gerçekten yardıma muhtaç olabilir.”
“Bu görev, yardım işi değil.”
“Öyleyse insanların sıkıntısını rapora koymayacaklar.”
Morkos’un gözleri kısıldı. “Bir yaralı görürlerse, yalnızca ‘yaralı görüldü’ diye yazsınlar. Kime ait olduğunu, niçin yaralandığını uydurmasınlar.”
Avcı, ilk defa emrin sınırlarının gerçekten daraltıldığını duyuyordu. Morkos’un merhametinden değil, bilgiye duyduğu ihtiyaçtan kaynaklanıyordu bu. Yine de sonuçta bir kâtibin parşömenine düşecek şey değişmiyordu: kimse hastaların peşine düşmeyecek, kimse onlardan haber almaya çalışmayacaktı.
“Şifa evinin sokağında görünür hâle gelirlerse?”
“Geri çekilirler.”
“Oradaki biri onları takip ederse?”
“Görevi bırakırlar. Karşı takip yapmazlar.”
“Birbirlerini kaybederlerse?”
“Birbirlerine işaret vermeye çalışmazlar. Her biri kendi raporunu getirir.”
“Görevin başarısı, kimseye görünmemelerine mi bağlı?”
“Hayır. Görevin başarısı, gördükleriyle görmediklerini karıştırmamalarına bağlı.”
Avcı, Morkos’un bu cümleyi kendine mal etmesini bekledi. Morkos yalnızca kâtibe yazmasını işaret etti. Belki de bu sözleri kendisinin bulmadığını biliyordu; belki de kimin söylediğiyle ilgilenmiyordu. Kâtip onları emrin içine geçirdi. Böylece bir gözlem kuralı, ilk defa bir cezalandırma düzeninin içinde yer bulmuş oldu.”
Avcı, Morkos’un “yalnızca gözlem” sözünün sınırlarını dikkatle dinledi. “İnsanları takip ederken görünürlerse?”
“Geri çekilecekler.”
“Takip edilen kişi yön değiştirirse?”
“Peşinden koşmayacaklar.”
“Gözden kaybolursa?”
“Kaybolduğunu rapor edecekler. Kestirme tahminle yerini doldurmayacaklar.”
Morkos’un emirleri, Aylin’in birkaç saat önce yazdığı protokolün öteki ucunda duran bir şeydi: o, gördüğüyle yorumladığını ayırmaya çalışırken, Morkos da gözlemleyeceğini söylüyor ama onu kendi tasarısına hizmet ettirmek istiyordu. Şimdilik iki taraftan hiçbiri ötekinin bu düzeninden haberdar değildi.
Avcı, “Yakalama emri yok,” dedi.
“Yok.”
“Silah kullanma emri yok.”
“Yok.”
“Ses taklidi yok.”
Morkos’un yüzü gerildi. “Henüz yok.”
“Dün bunu düşündüğünü söylemiştin.”
“Düşünmek, yapmak değildir.”
“Bir gün yapacaksan, kimin sesini taklit edeceğini de bilmiyorsun.”
Morkos’un bakışı parşömendeki “Serdar” kelimesine indi. “Kimin sesinin cevap alacağını bulabiliriz.”
“Bunun için ses kaynağına ihtiyacımız var.”
“Ya da dinleyenin ne beklediğini anlamaya.”
“Bunu da bilmiyorsun.”
Morkos, Avcı’ya uzun uzun baktı. “Sen bugün çok fazla ‘bilmiyoruz’ diyorsun.”
“Çünkü bilmiyoruz.”
“Bilinmeyen şey, araştırmanın sebebidir. Vazgeçmenin değil.”
“Vazgeç demedim. Ne bulduğumuzu doğru adlandır dedim.”
Odanın gerilimi, silahın bulunduğu masa çevresinde toplandı. Morkos künye zincirini eline alıp parmaklarının arasından geçirdi. Metalin soğuğu ona Serdar’ı yakınlaştırmıyordu; yalnızca Serdar’dan alınmış bir eşyayı tuttuğunu hissettiriyordu. Bu his bile Morkos’un kendince kurduğu hikâyeyi beslemeye yetiyordu.
“Onu bulduğumda konuşacak,” dedi.
“Konuşmak istemezse?”
“İnsanlar sonunda konuşur.”
“Bazen susar.”
“Suskunluk da bir cevap.”
“Senin için.”
Morkos’un yüzündeki ifade bir anlığına değişti. Avcı’nın son cümlesi, onun kurduğu düzenin dışına çıkmıştı. Morkos’un dünyasında insanların susması, onun anlam çıkarma hakkını ortadan kaldırmıyordu. Avcı ise suskunluğun da sahibine ait olduğunu söylemek istiyordu. Bu düşünceyi açıkça kurmadı. Morkos duyarsa reddedecek, belki de emrin şeklini sertleştirecekti.
“Bir kadın da var,” dedi Morkos. “Şifacı. Onun adı ne?”
“Bilmiyorum.”
“Kimse söylemedi mi?”
“Bana ulaşan kayıtta yok.”
Morkos, adı bilmediği kadını zihninde bir role yerleştirdi: yaraları saran, eski sözleri işiten, insanlara yaklaşabilen biri. Bunun doğru olup olmadığını da bilmiyordu. “Adı olmasa da işi var. Şimdilik ona şifacı diyeceğiz.”
“Bu, onun kimliğini bilmiyoruz demektir.”
“Evet. Adını bulmaya çalışmak, işini gözlemekten daha riskli olabilir,” dedi Avcı. “Yanlış kişiye sorarsak, soru kendi başına haber olur. Sonra şifa evindeki herkes izlendiğini düşünür.”
Morkos, “O halde kimseye sormayacağız,” dedi. “Görüneni kaydedeceğiz.”
“Görünen şey de eksik olabilir. Biri aynı kapıdan iki kez geçer; belki işi vardır, belki yalnızca yolunu kısaltıyordur. Biri demirciye uğrar; bu, şifacıyla bağ kurduğu anlamına gelmez.”
“Raporlarda bağ sözcüğü kullanılmayacak. Önce karşılaşmaları yazılacak.”
“Karşılaşma yoksa?”
“Yok diye yazılacak.”
“Görüş alanı kapalıysa?”
“Bilinmiyor.”
Avcı başını hafifçe eğdi. Morkos’un emirleri ne kadar ölçülü olursa olsun, gözlemcilerden birinin gördüğü küçük bir hareket daha sonra büyük bir hikâyeye dönüşebilirdi. Yine de “bilinmiyor” kelimesinin emre girmesi, bir sınır çiziyordu. Avcı bunu korumaya çalışacaktı; Morkos’un daha sonra raporu nasıl okuyacağını kontrol edemezdi.
“Evet.” Morkos sandalyesine oturdu. “Demirciyi de adıyla çağırma. Şehirdeki herkesin adı var, ama benim bilmediğim bir adı kullanmak onu tanıdığım anlamına gelmez.”
Avcı, Morkos’un ağzından bu cümleyi duyunca şaşırmadığını göstermedi. “Peki, ne arayacağız?”
“Rutinlerini. Şifa evine kimin gelip gittiğini. Demircinin hangi saatlerde ocağını yaktığını. Aralarında görünen bir alışveriş olup olmadığını. Şehirde kimseyi korkutmayacak kadar uzaktan.”
“Şifa evinin hastaları gözlem konusu olmayacak.”
“Onların adlarını istemiyorum.”
“Çalışanlarını da sorgulamayacağız.”
“Hayır.”
“İçeri girilmeyecek.”
“Hayır.”
“Bir şey görülmezse, yokmuş gibi değil, görülmedi diye yazılacak.”
Morkos’un dudaklarında kısa bir gülümseme belirdi. “Sen de kâtip gibi konuşuyorsun.”
“Birinin ne gördüğünü bilmek istiyorsan, ne görmediğini de bilmen gerekir.”
Bu kez Morkos itiraz etmedi. Sessiz Avcı’nın bu disiplini, onun aradığı şeyin tam kendisi olabilirdi: az sayıda adam, az gürültü, açık bir kayıt. Fakat Morkos yine de bu kayıtları kendi inancına göre okuyacaktı. Bir gölgenin kapıya yaklaşması, onun için suç; uzaklaşması, kaçış sayılabilirdi. Onu durduracak bir yasa yoktu.
Morkos kâtibi tekrar çağırdı. “Üç ayrı görev yaz. Biri şifa evinin sokağını uzaktan gözleyecek. İkincisi demircinin çevresini. Üçüncüsü de eski geçitlere giden yolları gündüz vakti gözden geçirecek; yeraltına inmeyecek. Her biri tek başına çalışacak. Birbirlerini de tanımayacaklar.”
Kâtip yazarken durdu. “Görev süresi?”
“Günün ilk yarısı. Sonra rapor.”
“Ne rapor edecekler?”
“Gördüklerini. Saatleri. Kimlerin geçtiğini, yüzlerini seçebiliyorlarsa yüzlerini, seçemiyorlarsa bunu. Birinin bir kapıdan içeri girdiğini görürlerse, içeride ne olduğunu tahmin etmeyecekler. Görüş alanı biterse orada duracaklar.”
Avcı, “Bunu ben ileteceğim,” dedi. “Görevi alanlara kişilerin yeni adlarını vermeyeceğiz. Senin bilmediğin kimliği onlara da uydurtmayacağız.”
Morkos başını salladı. “İsimlerden önce yolları öğren.”
Kâtibin kalemi parşömen üzerinde ilerledi. Her emir kısa ve ölçülüydü. Bu, Morkos’un önceki gece kurduğu büyük tasarıdan daha az görkemliydi. Ama küçük emirler, uygulandıklarında birinin gündelik hayatına büyük sözlerden daha kolay sızabilirdi.
Avcı, “Bu izlemeyi ne zaman bitireceğiz?” diye sordu.
“Rapor geldiğinde. Sonra yeniden karar veririz.”
“Raporlarda bağ çıkmazsa?”
“O zaman bağ bulamadığımızı yazarız.”
“Birbirleriyle hiç karşılaşmazlarsa?”
“Karşılaşmadıklarını yazarız.”
“Bu, senin düşündüğün üçlü bağı doğrulamaz.”
“Doğrulamaz.”
“Yanlış da çıkarabilir.”
“Çıkarabilir.”
Morkos, bu sözleri söylerken sakin görünüyordu; ama sakinliği yeni bir şey öğrenmiş olmasından mı, yoksa Avcı’nın karşısında güçlü görünme isteğinden mi kaynaklanıyordu, belli değildi. O, ihtimalleri kabul ediyor ama onlara eşit ağırlık vermiyordu. Kendi kurduğu hikâyeyi en baştan daha çok seviyordu.
Sandık yeniden mühürlenmişti. Morkos, “On bir mermi ateşlenmeyecek,” dedi. “Birine dokunulacaksa önce bana sorulacak. Taşınma, temizleme, doldurma yok. Sayı her raporda doğrulanacak.”
“Bunları kullanmayı planlıyor musun?”
“Evet.”
“Bugün mü?”
“Hayır.”
“Yarın?”
“Raporları görmeden karar vermem.”
Avcı başını eğdi. “Bu, önceki geceden farklı.”
“Önceki gece, sesin peşinden gidiyordum. Şimdi onu duyanların yollarına bakacağım.”
“Belki de sesi duyan hiç kimse yoktur.”
“Belki.”
“Belki kayıt, düşündüğün gibi bir emir değildir.”
“Belki.”
“Belki de Serdar, şifacı ve demirci aynı şeyin parçası değildir.”
Morkos uzun süre yanıt vermedi. Ardından künye zincirini masaya bıraktı. “Bunu da rapor ederiz.”
Avcı, onun gerçekten rapor edeceğini sanmıyordu. Yine de bunu duyması önemliydi. Morkos her ihtimali emir hâline getiremeyebilirdi. Bazen bir ihtimal yalnızca ihtimal olarak kalırdı; en azından rapor gelene kadar.
Köşkün dış avlusunda bir kapı açıldı. Bir hizmetkâr odun taşıyordu. Morkos sesin ardından dönmedi. Gecenin başında her cızırtıya anlam yüklemeye hazırdı; şimdi, kendisini tuttuğu için değil, sıradaki işi belirlediği için susuyordu. Bu fark, Avcı’nın gözünden kaçmadı.
“Bir şeyi daha yaz,” dedi Morkos kâtibe. “Halk içinde bu ses hakkında konuşulmayacak. Meydanda yeni bir hikâye anlatılmayacak. Telsiz kapalı kalacak. Benden emir gelmeden hiç kimse başka bir ses üretmeye çalışmayacak.”
Kâtip yazdı.
Avcı, “Taklit etmeyeceksin,” dedi.
“Bugün etmeyeceğim.”
“Bu emir, yarın değişebilir.”
“Her emir değişebilir.”
“Değişirse, onu da açık söyle.”
Morkos’un gözlerinde kısa bir öfke kıvılcımı belirdi, sonra söndü. “Senin görevin bana ahlak öğretmek değil.”
“Görevim, verdiğin emri nasıl uygulayacağımı anlamak.”
“Anladın.”
“Bugün için.”
Morkos cevap vermedi. Avcı kâtibin kopyalarını kontrol etti. Bir nüsha Morkos’a, bir nüsha kendisine verilecekti; üçüncü nüsha mühür odasında kalacaktı. Emirlerin saatini de yazdı. Kimin ne zaman görevi aldığını kaydedeceklerdi. Bu, gözetimin masum olduğu anlamına gelmiyordu. Yalnızca ne yapıldığını sonradan inkâr etmeyi zorlaştırıyordu.
Şafak öncesi karanlık, pencerelerde açılmaya başladı. İlk gri çizgi köşkün karşı duvarında belirdi. Morkos ayağa kalktı ve silaha bakmadan kapıya yürüdü. Avcı arkasından geldi. Koridorda bekleyen üç görevli, emirlerini sessizce aldı. Hiçbirine Aylin, Tarhun ya da Yılmaz adı söylenmedi. Birine şifa evinin sokağından, birine demirci çevresinden, birine eski geçit yollarından söz edildi. Emirler, gördüklerinin dışında bir şey yapmamaları şartıyla verildi.
Görevliler ayrı kapılardan çıktılar. Hiçbiri silah taşımadı. Hiçbiri şifa evine girmeyecek, demirciyle konuşmayacak, hastaları ya da çocukları durdurmayacaktı. Gözden kaybolan birini takip etmeyecek, yalnızca saatini ve yönünü kaydedecekti. Bu sınırlar, onların niyetini değiştirmiyordu; sadece o sabah yapacakları işi sınırlıyordu.

Sessiz gözetim emirlerinin verilmesi
Avcı, adamların arkasından çıkmadan önce her birine görevi kendi sözleriyle tekrar ettirdi. İlki şifa evinin sokağını izleyecek ama kapının önünde durmayacaktı; yolun karşı kıyısındaki gündelik hareketleri, açık görüşü olduğu sürece yazacaktı. İkincisi demirci ocağının dışından geçişleri gözleyecek, dükkânın içine bakmaya ya da müşterilerin peşine düşmeyecekti. Üçüncüsü eski su yollarına ve zeytinlik patikalarına giden kavşakları gündüz görecek, hiçbir geçide girmeyecekti. Üçü de bir şey görmediği saatleri kayda geçirecekti.
“Raporu kime vereceksiniz?” diye sordu Avcı.
“Size,” dedi ilk görevli.
“Ne zaman?”
“Günün ilk yarısı bitince.”
“Görülürseniz?”
“Görevi bırakıp geri çekileceğiz.”
“Takip edildiğinizi düşünürseniz?”
“Yönümüzü değiştireceğiz; karşı tarafı denemeyeceğiz.”
“Birbirinizi görürseniz?”
“Birbirimize yaklaşmayacağız.”
Avcı üçüncü görevliye döndü. “Bir geçidin ağzında yeni iz görürsen?”
“Yalnızca ağzından kaydedeceğim. İçeri girmeyeceğim.”
“İz eski mi, yeni mi olduğunu anlayamazsan?”
“Yaşını tahmin etmeyeceğim.”
Avcı her cevabı kâğıttaki maddelerle karşılaştırdı. Görevlilerden biri, “Bunlar bizi hiçbir yere götürmeyebilir,” dedi.
“Olabilir,” dedi Avcı. “Bu, görevi büyütmeniz için izin değildir.”
Morkos kapının yanından onları izliyordu. Hiçbirine Serdar’ın künyesini göstermedi, hiçbirine parşömendeki kırık sözleri okutmadı. Gözlemcilerin kendi kafalarında bir efsane kurmasını istemiyordu. Efsane, raporu değiştirirdi. En azından Morkos o an böyle düşünüyordu.
Morkos, avlunun taş basamağında durup doğuya baktı. Şehir yavaşça uyanıyordu. Çarşıdaki ilk kepenkler açılacak, şifa evinde su ısıtılacak, demirci ocağına köz taşınacaktı. Bunların hepsi sıradan işlerdi. Morkos, sıradanlığın içine bir av çizgisi yerleştirmek istiyordu. Ama av dediği şeyin gerçekten tek bir hedefe ait olduğunu bilmiyordu.
“On bir mermi,” dedi Avcı.
“On bir.”
“Hiçbiri eksilmedi.”
“Hiçbiri kullanılmadı.”
“Bunu rapora yazacağım.”
“Yaz.”
Morkos, şehre bakmayı sürdürdü. Serdar’ın nerede olduğunu bilmiyordu. Şifacının adını bilmiyordu. Demircinin kendine nasıl seslenilmesini istediğini bilmiyordu. Üçünün aynı yerde buluştuğunu da görmemişti. Elindeki tek şey eski bir aktarımın kelimeleri, Serdar’dan alınmış bir künye ve kendi kurduğu bağlantılardı.
Yine de avın başladığına inanıyordu. Çünkü onun için av, silahı kaldırmakla değil, bir insanın yolunu kendisinden habersiz kayda geçirmekle başlıyordu.
Görevliler, günün ilk yarısı dolmadan ayrı ayrı geri döndüler. Avcı her birini mühür odasına değil, köşkün dışındaki küçük yazı odasına aldı; raporların birbirini etkilememesi için sırayla dinledi. İlk görevli şifa evinin sokağında su taşıyan iki kişiyi, kapıdan girip çıkan bir sepetçiyi ve kısa süreliğine gölgede bekleyen yaşlı bir adamı gördüğünü söyledi. Yüzleri tanımıyordu. Kimsenin içine girmemiş, kimseye yaklaşmamıştı. Bir saatin sonunda görüşü kapandığı için yerini değiştirmeden dönmüştü.
“Şifacı göründü mü?” diye sordu Avcı.
“Bir kadın avluya çıktı. Yüzünü seçemedim. Kim olduğunu bilmiyorum.”
“Onun şifacı olduğunu nereden biliyorsun?”
“Bilmiyorum. Kapının önünden geçtiğini gördüm.”
Avcı bu cümleyi rapora aynen yazdırdı. Kadının kimliği ve işi bilinmiyordu. Morkos, raporu okurken yüzünü buruşturdu ama düzeltme yapmadı.
İkinci görevli, demirci ocağından yükselen dumanı ve kapı önünde çalışan geniş omuzlu bir adamı görmüştü. Adam menteşe ya da kapı parçasına benzeyen bir şey üzerinde uğraşıyordu; gözlemci bunu kesin ayıramamıştı. Yaklaşmamış, konuşmamış, işin ne zaman başladığını görmediği için saatini tahmin etmemişti. Adamın kim olduğunu bilmiyordu. Avcı, “Tarhun” ya da “Yılmaz” adını kullanmasını beklemedi. Rapora yalnızca “demirci dükkânının önünde çalışan kimliği bilinmeyen kişi” yazıldı.
Üçüncü görevli eski geçitlere giden yollarda belirgin bir iz görmemişti. Toprak önceki geceden nemliydi; birkaç ayak izi vardı ama ne zaman bırakıldıklarını ayıramamıştı. Hiçbir geçide girmemiş, taşlara dokunmamıştı. Avcı raporun sonuna “görüş alanında olağan dışı hareket kaydedilmedi” yazdı. “Yol kullanılmadı” demedi.
Morkos üç raporu aynı masaya koydu. “Bir kadın, bir demirci ve geçit,” dedi. “Üçü de var.”
Avcı, “Üç raporda da bir bağ görünmüyor,” diye karşılık verdi.
“Henüz.”
“İlk rapordaki kadının şifacı olduğunu bilmiyoruz.”
“Henüz.”
“İkinci adamın kim olduğunu da bilmiyoruz.”
“Henüz.”
“Üçüncü raporda izlerin yaşı belli değil.”
“Biliyorum.” Morkos kâğıtları üst üste koydu. “Bunlar cevap değil. Başlangıç.”
“Başlangıç dediğin şeyin de sınırı olmalı,” dedi Avcı. “Bugünkü rapor, yarın aynı kişiyi daha yakından izlememiz gerektiğini söylemiyor. Yalnızca üç ayrı noktada olağan hayatın sürdüğünü söylüyor.”
Morkos, “Şehrin olağan hayatı benim için hiçbir zaman önemsiz olmadı,” dedi. “Bir insanın nereye gittiğini anlamak için önce nereye gitmediğini bilirsin.”
“Bazen hiç gitmediği bir yere hiç ihtiyacı yoktur.”
“Bu da bir ihtimal.”
“Raporlarda görünmeyenleri de yazalım: isim yok, yüz tanıma yok, birbirleriyle konuşurken görülmediler.”
Morkos kâğıtlara baktı. “Yüzleri seçilemeyenleri tarif etmeyin. Uydurulan bir tarif, yanlış kişiyi hedef yapar.”
“Ya birinin yüzünü seçtiklerini söylerlerse?”
“Kim olduğunu bilmediklerini de yazsınlar. Görmek, tanımak değildir.”
Avcı, bu cümlenin kâtip için değil Morkos’un kendisi için de geçerli olduğunu düşündü. Bir künye, bir ses parçası, uzak bir siluet: hiçbiri tek başına bir insanı tanımaya yetmezdi. Morkos’un bunu bilmesi, uygulayacağı anlamına gelmiyordu. Ama bu kez raporların üstüne kendi çıkarımını yazmamıştı. Avcı şimdilik bu kadarını koruyabilirdi.
“Bir daha aynı noktaya dönersek,” dedi Avcı, “görevli önceki notu okumayacak. Böylece ne görmeyi beklediğini öğrenmeden gözlem yapar.”
Morkos ona baktı. “Bunu niçin istiyorsun?”
“Beklenti, görüleni değiştirir. Adam birini şifacı sanırsa, gördüğü her kadını o sanabilir.”
Morkos, kâtibe bu kuralı da eklemesini işaret etti. “Önce kendi notu. Sonra eski raporla karşılaştırma.”
“Ve fark varsa, biri ötekine göre düzeltilmeyecek.”
“Yaz.”
“Bunu yazalım mı?”
“Hayır. Bu benim yorumum.”
Avcı başını kaldırdı. Morkos’un kendi yorumunu rapordan ayırması, onun düşüncesini değiştirmiş değildi; ama gördüklerinin üstüne kendi adını koyduğunu kabul ediyordu. Bunu bir ilerleme diye adlandırmak fazla iyimser olurdu. Yine de raporlar şifa evindeki hastaları, demircinin adını ve yeraltında olanları açığa çıkarmamıştı. Kimseyle temas kurulmamış, kimse izlenerek köşeye sıkıştırılmamıştı.
“İkinci gün için emir?” diye sordu Avcı.
“Bugünkü raporlar üzerinde düşünmeden yeni görev yok. Aynı kişileri ikinci gün aynı yere göndermeyeceğiz. Önce bu üç gözlemin neyi söylemediğini anlayalım.”
Avcı, kâtibe raporların iki nüshasını hazırlamasını söyledi. Biri Morkos’un mührüyle saklanacak, diğeri görevlerin kayıt defterinde kalacaktı. İlk gözlem silinmeyecek; daha sonra yeni bilgi gelirse yanına ek yapılacaktı. Morkos buna itiraz etmedi. Günün sonunda biri bu raporları okuyacak olursa, gölgede bekleyen yaşlı adamı şifacı, kapı parçasını belirli bir kişiye, nemli izi de yeraltına bağlamaya kalkabilirdi. Şimdilik sayfalar bu çıkarımları taşımıyordu.
O sabah ateş edilmedi. Telsiz açılmadı. Halkın önünde yeni bir söz söylenmedi. Üç görevli yalnızca uzaktan baktı ve gördüklerini yazmak için geri döndü. Morkos’un on bir mermisi sandıkta, mühür altında kaldı. Sessiz Avcı, bu sayıyı yeniden doğruladı.
Morkos masanın başına döndü ve eski parşömeni açtı. Kelimeleri yeniden okudu, ama bu kez yanlarına yeni bir emir yazmadı. Altına yalnızca küçük bir not düştü: “Bilinmeyenler: sesin kaynağı, emrin muhatabı, yollar arasındaki bağ.” Sonra kalemini kaldırdı.
Not, hakikati aradığı anlamına gelmiyordu. Morkos kendi hakikatini zaten bulduğuna inanıyordu. Fakat ilk kez, araya bir boşluk bıraktı. O boşluğun neyle dolacağını gözetim raporlarının söyleyeceğini sandı. Raporlar geldiğinde de onları olduğu gibi okuyup okuyamayacağını kimse bilmiyordu.