Bölüm 11 - İhanetin Simetrisi ve Sıfırıncı Gün Kaydı Görseli
Bölüm 11 - İhanetin Simetrisi ve Sıfırıncı Gün Kaydı

Final: Simetrinin Son Çizgisi

16. Sahne 24 dk okuma 19 okunma
Ayrı tanıklık kayıtları
Ayrı tanıklık kayıtları
Morkos’un taşta kurduğu yanlış işaret
Morkos’un taşta kurduğu yanlış işaret

Şifa evinde sabah, kapıların ardında başlamıştı. Avludan içeri sızan ışık henüz duvarların rengini değiştirmiyor, taş zeminin üzerinde yalnızca soluk bir dikdörtgen bırakıyordu. Geceden kalan is, ıslak bez ve kaynatılmış ot kokusuna karışmıştı. Birileri su taşıyor, birileri uyuyakalmış yaralıların üzerini örtüyordu. Kimse yüksek sesle konuşmuyordu. Bu sessizlik, tüneldekinin aksine yıkımın hemen ardından gelmemişti; insanlar birbirlerini ürkütmemek için seslerini kısmıştı.

Serdar, avucunu masanın kenarına koyup bir süre ayakta kaldı. Omzundaki kasılma hâlâ vardı. Kulağındaki çınlama azalmamıştı ama artık bütün odayı doldurmuyordu. Aylin temiz bir bezle elindeki sıyrığı sarmış, baş dönmesinin ilk dakikalara göre hafiflediğini söylemişti. Tarhun’un omzu incinmişti; hareket ettirdiğinde yüzü geriliyor, dinlenince ağrı geri çekiliyordu. Üçü de bakımdan geçmişti. Hiçbiri diğerine “iyisin” dememişti. Aylin’in istediği gibi, gözlemle hükmü ayrı tutuyorlardı.

Masada üç kâğıt duruyordu. Aylin üçünü de eşit aralıklarla koymuş, birinin ötekine karışmaması için aralarına küçük boşluklar bırakmıştı. Her biri geceye dair kendi hatırladığını, duyduğunu ve bilmediğini yazacaktı. Bu fikir, Serdar’a ilk bakışta neredeyse bürokratik gelmişti. Sonra elindeki kâğıda bakınca neden gerekli olduğunu anladı. Kâğıt, korkuyu ortadan kaldırmıyordu; fakat korkunun başka birinin hatırasını kendi içine çekmesini engelleyebilirdi.

Ayrı tanıklık kayıtları

Ayrı tanıklık kayıtları

Aylin kalemi masaya bıraktı. “Önce kendi cümlelerimiz. Birbirimizin yazdığını okumadan.”

“Sonra karşılaştırırız mı?” diye sordu Serdar.

“Sonra yan yana koyarız. Aynı mı diye değil, nerede ayrılıyor diye.” Aylin, masanın kenarındaki lekeye baktı. “Birbirimizi düzeltmek için değil. Bir ortak anlatı kurmaya başlamadan önce neyin gerçekten ortak olduğunu görmek için.”

Tarhun, kâğıda uzanmadı. “Ben yazmayabilirim.”

“Yazmak zorunda değilsin,” dedi Aylin. “Anlatmayı seçersen ben sözcüklerini değiştirmeden kaydederim. İstersen hiç anlatmazsın.”

“Önce dinlemek istiyorum.”

Serdar başını salladı. “Bu da karar.”

Tarhun’un yüzünde yorgun bir sertlik vardı. Gece boyunca kendi gördükleriyle başkalarının ondan çıkarmak istedikleri arasında bir çizgi tutmuştu. Serdar o çizginin yeniden silinmesine izin vermek istemiyordu. “Senden anahtarı, adını ya da geçmişini açıklamanı beklemiyoruz,” dedi. “Gördüğün kadarını söylemek istersen, o kadarını dinleriz.”

“Bir şeyi hatırlamadığımı da kanıtlamam gerekmiyor,” dedi Tarhun.

“Gerekmiyor.”

Aylin de onayladı. “Bu odadaki hiçbir soru, sana kendini ispat ettirmek için sorulmayacak.”

Serdar kâğıtların birini önüne çekti. En üstüne tarih yerine “patlama sonrasındaki ilk sabah” yazdı. Kesin saat bilmiyordu. Saatini kontrol edebilirdi ama bu çağda gösterdiği zamanın dışarıdaki günle eşleştiğinden emin değildi. Saati kayda geçirmek istiyorsa önce cihazın çalışıp çalışmadığını ve kendi zamanından ne kadar sapmış olabileceğini ayrıca not etmesi gerekecekti. Bu küçük ayrıntı bile, bildiğini sandığı şeyleri yeniden sınıflandırıyordu.

İlk satıra “Patlama oldu” yazdı. Sonra durdu. “Tünel çöktü” diye eklemeyi düşündü, fakat bunu görmemişti. Patlamanın sesini duymuş, titreşimi hissetmiş, taşların ardından gelen gürültünün azaldığını fark etmişti. Geçidin önünün kapandığını varsaymışlardı, ama bütün hattı incelememişlerdi. Kalemin ucuyla “tünel çöktü” sözünün üzerini çizdi ve yerine “geçit tarafında taşlar çökmüş görünüyor; bütün hattın durumu bilinmiyor” yazdı.

Aylin ona baktı. “İyi.”

“Bu kadar dar yazınca hiçbir şey söylememiş gibi oluyor.”

“Bazen dar cümle, geniş yalandan daha fazla işe yarar.”

Serdar kalemi bıraktı. Önündeki cümlelerin eksik görünmesi canını sıkıyordu. Savaş alanında eksik rapor, insanı açıkta bırakırdı; ama tamamlanmış gibi yazılmış yanlış rapor, daha çok insanı tehlikeye sokabilirdi. Bu kez, boşlukları kendi zihninin alışkanlığıyla doldurmamaya çalışacaktı.

Aylin’in kâğıdında üç başlık vardı: “duydum”, “gördüm”, “yorumladım”. Tarhun bunları okudu, sonra başını kaldırdı. “Hatırladığım şeyleri nereye koyacağım?”

“Dördüncü bir başlık aç,” dedi Aylin. “Hatıra, o anda gördüğün şeyle aynı olmak zorunda değil.”

“Ya bir görüntü hem hatıra hem gözlem gibiyse?”

“O zaman ikisini de yaz. Birbirini iptal etmeleri gerekmiyor.”

Tarhun kâğıdın üstüne yeni bir başlık ekledi. Harfleri ağır ve düzenliydi. “Birbirini iptal etmeleri gerekmiyor,” diye tekrarladı. “Bunu anlamak kolay olmayacak.”

“Kolay olmasına ihtiyacımız yok,” dedi Serdar. “Yanlış kesinlikten daha doğru olmasına ihtiyacımız var.”

Aylin’in kalemi kâğıdın üzerinde ilerledi. Kendi ifadesini yazmaya başladı. Serdar onun ne yazdığını görmemek için kâğıdını kendine doğru çekti. Tarhun henüz yazmıyordu. Bir müddet odanın seslerini dinledi: suyun kaba dökülmesi, kapı yanında alçak sesle konuşan iki görevli, dışarıda bir kuşun sabit aralıklarla ötüşü. Hiçbiri tünelden gelmiyordu. Hiçbiri bir emir değildi.

Serdar, yazısının kenarına gece duyduğu kesik sözle ilgili bir satır ekledi. “Serdar… ipi bırakma” gibi duyulan heceler. Kaynağı belirsiz. Kim tarafından ve hangi zamandan geldiği doğrulanmadı. Bu cümleyi daha önce duyduğu başka bir parçayla birleştirmeyecekti. Önceki kayda benzeyen nesneden duydukları söz ile patlama öncesi uğultunun içinde zihninde beliren ses ayrı şeylerdi. Benzer sözcükler, aynı kaynaktan geldiklerini kanıtlamazdı.

Aylin bunu fark etmiş gibi başını kaldırdı. “İki parçayı ayrı tutuyorsun.”

“Birinin kayda benzer nesneden geldiğini sanmıştık. Diğeri patlamanın uğultusunda duyduğum şeye benziyor.”

“‘Sanmıştık’ doğru kelime,” dedi Aylin. “Nesnenin kendisini ve ne ürettiğini patlamadan sonra kontrol edemedik.”

“Evet.”

“Birini ötekine bağlamak ikisine de haksızlık olur.”

Serdar kâğıdında iki ayrı madde açtı. Biri önceki dinlemede hatırladıkları, diğeri patlama çevresindeki kişisel duyum. İkisinin yanına da “kaynak doğrulanmadı” yazdı. Bir an için, içinden geçen en basit açıklamaya tutunmak istedi: belki geçmişten biri onlara seslenmişti, belki bütün parazit aynı cümleye çıkıyordu. Böyle bir cevap rahatlatıcı olurdu. Fakat rahatlatması onun doğruluğuna kanıt değildi.

“Bir kayıt sırası meselesi de var,” dedi Aylin. Kalemini bıraktı ve Serdar’a döndü. “Daha önce dinlediğimiz bozuk parçayı hatırlıyor musun?”

Serdar neyi kastettiğini anladı. “Kesilen cümle.”

“Evet. ‘İpi kesen kişi…’ diye başlayan ya da öyle duyulan bölüm.”

Tarhun başını onlara çevirdi. “Bu, patlamada duyduğun söz mü?”

“Hayır,” dedi Aylin hemen. “Ayrı. Daha önceki dinlemede, kayıt olduğu düşünülen nesneden gelen parça. Onun da kaynağı ve sırası doğrulanmış değil.”

Serdar bu ayrımı kâğıdına ekledi. “İpi bırakma” bir duyumdu. “İpi kesen kişi…” ise daha önce dinlediklerini düşündükleri bozuk bir parçaydı. Birinde emir gibi bir ses, ötekinde tamamlanmamış bir suçlama vardı. İki ifadeyi tek bir cümlenin başı ve sonu saymak, aralarındaki boşluğu görünmez kılardı. O boşlukta başka konuşmalar, başka zamanlar, hatta başka birinin müdahalesi bulunabilirdi.

“Cihaz orada kaldı,” dedi Tarhun. “Şimdi gidip dinleyemiyoruz.”

“Evet,” dedi Serdar. “Yerini ve durumunu da bilmiyoruz. Bugün oraya girmeyeceğiz.”

Aylin, “Önce çevredeki herkesin güvende olduğundan emin olacağız. Sonra tünelin dış sınırına yaklaşmadan gözlem yapılabilecek bir yer varsa, onu da birlikte değerlendiririz. Ama bu bir keşif emri değil.”

Tarhun, “Birileri içerde kaldıysa?” diye sordu.

Bu soru odanın içindeki bütün küçük sesleri kesti. Serdar, kâğıdındaki ifadeyi hatırladı: “Bizimle geri çekilmeyenler oldu. Kimlerin çıktığını görmedik.” Bunu 11.15’te de söylemişlerdi. Kayıp olanların durumunu bilmeden onları ölü saymak, yaşayan birini geride bırakmak kadar yanlış olabilirdi. Ama tehlikeli bir alana düşünmeden geri girmek de kurtarma sayılmazdı.

“Bunu görmezden gelmeyeceğiz,” dedi. “Ama tek başımıza dönmeyeceğiz. Önce şifa evindeki yaralıların durumunu, sonra dışarıdaki nöbetin ne gördüğünü öğreneceğiz. Güzergâh güvenli değilse, daha fazla kişiyi aynı yere sokmayacağız.”

“Ben geri dönmekten korkmuyorum,” dedi Tarhun.

“Bunu senden istemedim.” Serdar’ın sesi sertleşmedi. “Korkmaman, oranın güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Cesaretini ölçmeyeceğiz. Önce bilgi toplayacağız.”

Tarhun’un bakışları bir süre Serdar’da kaldı. Sonra kâğıdına geri döndü. “Peki.”

Aylin yaralıların durumunu yeniden kontrol etmek için ayağa kalktı. Serdar da kalkacak oldu, ama başının içindeki çınlama belirginleşince masaya tutundu. Aylin hemen yanına geldi; koluna uzanmadan önce durdu. “Dokunayım mı?” diye sordu.

Serdar bu kısa sorunun değerini hissetti. “Olur.”

Aylin bileğini tuttu, nabzını saydı, gözlerini ışığa göre kontrol etti. “Şimdilik aynı. Ayağa kalkınca artıyorsa oturacaksın.”

“Emir mi?”

“Öneri.”

“Anlaşıldı.”

Aylin’in ağzının kenarında belli belirsiz bir gülümseme belirdi, ama hemen kayboldu. “Baş dönmesi kötüleşirse haber ver. Kâğıt bekler.”

Tarhun, omzunun ağrısını tarif ederken onu zorlamadan muayene etmelerine izin verdi. Aylin hangi noktaya dokunacağını önceden söyledi. Tarhun her seferinde kabul ya da ret verdi. Omzunda morluk ve yüzeysel bir ezilme vardı; hareket alanı korunmuştu. Bunu bir teşhis gibi sunmadılar. Şifa evinin hekimi daha sonra tekrar bakacaktı. Aylin, bu değerlendirmeyi Tarhun’un geçmişiyle ilgili hiçbir soruya bağlamadı. Vücudundaki yarayı görmek, hayatının geri kalanını açıklama hakkı vermiyordu.

İç odadan gelen görevli, tünel tarafındaki insanların durumunu sordu. Aylin kapının yanına gidip kısa konuştu. “Patlama oldu. Biz güvenli bir arka bağlantıdan çıktık. Geçit tarafında taşlar çökmüş durumda. Şimdilik kimse oraya gitmesin. Kimin içeride kaldığını bilmiyoruz; bu bilgiyi doğrulamaya çalışacağız.”

Görevli, “Geçit kapandı mı?” diye sordu.

“Bunu söyleyemeyiz,” dedi Aylin. “Bizim gördüğümüz bölüm kapalı gibi. Bütün hattı kontrol etmedik.”

Serdar onu dinledi. Bir cümle, bir söylentiyi başlatabilir veya onu olduğu yerde tutabilirdi. “Portal mühürlendi” demek, şifa evindekilere tamamlanmış bir güvenlik sonucu ilan etmek olurdu. “Hiçbir şey olmadı” demek de yaralıların gözünün içine bakarak söylenecek bir yalan. Aylin ikisinin arasındaki dar yolu seçmişti: gördüğünü bildirmek, görmediğini açık bırakmak.

Görevli başını salladı. “Birileri geri dönmek isterse?”

“Önce bize haber versin,” dedi Serdar. “Kimse tek başına hareket etmeyecek.”

“Bunu nöbetçilere ileteceğim.”

“Adlarını ve nerede durduklarını da yaz. Sonra kimin gerçekten konuştuğunu biliriz.” Serdar bu cümlenin gereğinden fazla sert duyulup duyulmadığını düşündü, ama geri almadı. Kimlik doğrulamak güvensizlik değildi; özellikle bütün gece yanlış seslerin emir gibi duyulduğu bir yerde, birbirini korumanın yollarından biriydi.

Görevli çıktıktan sonra Aylin kapıyı tamamen kapatmadı. Aralık bıraktı; sesleri duyabilecekleri, fakat herkesin içeri doluşmayacağı kadar. “Burada kalıp yazmak daha güvenli,” dedi. “Birazdan dışarıdaki nöbetten haber alırız. Kendimiz gidip her şeyi kontrol etmeye çalışmayacağız.”

Serdar, kâğıdını yeniden önüne çekti. “Bir şey daha var.”

Aylin oturdu. “Söyle.”

“Gece boyunca kaydın içindeki sesi kendi sesime benzettiğim için herkes benden bir hüküm bekledi. Belki de ben de kendimden bekledim. Ya suçlama doğruysa diye değil; en azından kesin bir şey söyleyeyim diye.”

“Kesinlik ihtiyacı, gerçeği değiştirmiyor.”

“Biliyorum. Ama bunu bilmek yetmiyor.”

“Yetmez,” dedi Aylin. “O yüzden yöntem kuruyoruz.”

Tarhun başını kaldırdı. “Kendi sesin emir veriyorsa, emir kimin?”

Serdar cevap vermeden önce düşündü. “Bunu henüz bilmiyoruz. Ses bana ait olabilir. Bir kaydın içinde başka bir sıraya taşınmış olabilir. Benzer bir ses olabilir. Birisi taklit etmiş olabilir. Hiçbiri şu an doğrulanmış değil.”

“Peki emir?”

“Kaynağını ve yönünü bilmeden uygulanacak bir emir değil.”

Aylin, “Önce ne istiyor, kime zarar verebilir, hangi bilgiye dayanıyor; bunları soracağız,” dedi. “Emrin sesi tanıdık diye onu doğru saymayacağız.”

Serdar kalemini çevirdi. “Bunu protokole ekleyelim.”

“Yaz,” dedi Tarhun. “Ama protokol, birinin dur demesine de yer bırakmalı.”

“Bırakacak,” dedi Serdar. “Herkes için.”

Aylin’in kâğıdında kısa bir satır belirdi: “Kaynağı doğrulanmayan ses, tek başına emir sayılmaz. Herkes durdurma hakkına sahiptir.” Serdar kendi kâğıdına aynı cümleyi kopyalamadı. Onun yerine kendi sözcükleriyle not etti. Aynı kuralı farklı cümlelerle yazmaları, sonra aynı şeyi mi anladıklarını konuşmalarına yardım edecekti.

Tarhun’un kâğıdı henüz yarıdan az doluydu. Yazarken duruyor, kimi satırların yanına soru işareti koyuyordu. “Burada bir ışık gördüğümü yazdım,” dedi bir süre sonra. “Ama ışığın içindeki şeyi hatırladığımı yazmadım.”

“Doğru,” dedi Aylin.

“Ya sonra hatırlarsam?”

“O zaman daha sonra yazarsın. Bugünkü kâğıdı değiştirmeden. Tarihini koyarız.”

Serdar, anıların sonradan gelen bilgilerle biçim değiştirebileceğini biliyordu. Ama bunu Tarhun’a bir uyarı gibi değil, herkesin geçerli olduğu bir kayıt yöntemi olarak anlattı. “Bir şey sonradan netleşirse ilk notu silmeyeceğiz. Yeni notu yanına koyacağız.”

“Böylece o an ne düşündüğümüz de kalır,” dedi Tarhun.

“Evet.”

“Yanlış çıkarsa?”

“O da kaydın bir parçası olur.”

Tarhun’un kaşları hafifçe çatıldı. “İnsanlar yanlışını bırakmak istemez.”

“Bu kez bırakacağız.” Serdar’ın sesi alçaktı. “Yanlışın üstünü kapatınca doğruyu bulmuyoruz. Yalnızca aradaki izi kaybediyoruz.”

Dış kapıdan iki kısa vuruş geldi. Herkes sustu. Görevli, adını söyleyip kapının dışından bekledi. Aylin Serdar’a baktı. O da başıyla izin verdi. Kapı açıldı ve nöbetten dönen genç bir haberci içeri girdi. Tozlu değildi; tünel tarafına yaklaşmadığını söyledi. Şifa evinin arka hattında, eski duvarın dışında, taş yüzeyde yeni sayılabilecek çizikler fark etmişti. İşaretin ne olduğunu bilmiyordu. Yalnızca alışılmış usta izlerine benzemediğini düşündüğü için haber vermişti.

“Ne zaman gördün?” diye sordu Aylin.

“Gün ışığı yükselirken. Daha önce oradan geçmedim.”

“Yaklaştın mı?”

“Hayır. Uzaktan gördüm.”

Serdar ayağa kalkmadı. “İşareti tarif edebilir misin?”

Habercinin eli havada kısa bir şekil çizdi: birbiri üzerine binmiş iki eğri ve onları kesen birkaç çizgi. “Tam seçemedim. Toz vardı.”

“Yazı mıydı?”

“Bilmiyorum.”

“Kim yaptı?”

“Bilmiyorum.”

“Ne zaman yapıldı?”

“Onu da bilmiyorum.”

Serdar başını salladı. “Bildiğin bu kadar. Yakına gitme, silme, üstüne yeni işaret koyma. Dışarıdan görülebilen yeri tarif et, sonra geri dön.”

Haberci, “Bir tehdit olabilir,” dedi.

“Olabilir,” dedi Aylin. “Bir işaret denemesi, eski bir çizik ya da başka bir şey de olabilir. Şimdilik yalnızca taşın üzerinde bir iz var.”

Habercinin yüzündeki endişe tamamen dağılmadı, ama omuzları biraz gevşedi. “Anladım.”

Aylin onu yolladıktan sonra Serdar’a döndü. “İşaret, Morkos’un hayatta olduğunun kanıtı değil.”

“Değil.”

“Rolpa olduğunu da bilmiyoruz.”

“Bilmiyoruz.”

“Buna rağmen ikimiz de aklımızda aynı ihtimali kurduk.”

Serdar, elindeki kaleme baktı. “Çünkü işareti onun yanında gördüğümüzü sandığımız şeyle ilişkilendiriyoruz.”

“Ve çünkü kayıp bir düşman için bir iz istiyoruz.”

“İz yoksa da kendi başımıza çizeriz,” dedi Tarhun. “İnsan korktuğunda boşluğa işaret koyuyor.”

Aylin ona baktı. “Tam da bu yüzden boşluğu boş bırakacağız.”

Serdar, habercinin tarifini kâğıdın arka yüzüne yazdı. “Dış duvarda, konumu henüz tam belirlenmemiş, uzaktan görüldüğü bildirilen çizik izleri. Yapılış zamanı ve yapan bilinmiyor.” Sonra altına “Morkos’un işareti olduğu doğrulanmadı” diye ekledi.

Bu sözleri yazarken içinden başka bir ses yükseldi: Morkos’un ölmediğine dair güçlü bir inanç. Serdar bu hissi reddetmedi; ama onu bilgi diye de kaydetmedi. Morkos’un sesinin patlama sırasında kesilmesi, ölümünü göstermemişti. 11.14’teki yaralı adamın akıbetinden haberi yoktu; yalnızca neye tanık olmadığını biliyordu. Düşmanını tanımak, onun hakkında her şeyi bildiğini varsaymak değildi.

Aylin, “Gidip bakmak istiyor musun?” diye sordu.

“İstiyorum.”

“Gidecek miyiz?”

“Hayır. En azından şu an değil. Önce yaralarımız, sonra nöbet bilgisi, sonra güvenli yaklaşma imkânı. Eğer bu çizikler tünel ağzına yakınsa, kimseyi incelemeye yollamayacağız.”

“Peki.”

Tarhun araya girdi. “Ben de gitmeyeceğim.”

Serdar ona döndü. “Senden bunu istemedim.”

“Biliyorum. Kendi kararım.” Tarhun’un sesi sakindi. “Oraya gitmemem, korktuğum ya da hatırladığım bir şeyi sakladığım anlamına gelmeyecek.”

“Bunu da yazabilirsin,” dedi Aylin. “Ya da yazmayabilirsin. Karar senin.”

Tarhun, kâğıdındaki satıra baktı ve hiçbir şey eklemedi. Bazen bir sınırı açıklamak gerekiyordu; bazen onu ilan etmek yeterliydi. Serdar, onun sessizliğini yeni bir soru için izin saymadı.

Dışarıdaki ışık biraz daha yükseldi. Şifa evinin arka duvarında gölgeler kısaldı. Aylin’in önerisiyle kâğıtları bir süreliğine ters çevirdiler. Önce herkes tek başına yazısını tamamlayacak, sonra yalnızca ortak güvenlik kararlarını konuşacaklardı. Kayıtların içeriğini bir arada okumak için acele etmeyeceklerdi. Serdar kendi notlarının altına saatini ve saatinin yerel zamanla doğrulanmadığını ekledi. Başlıkta da “ilk sabah” ifadesinin yaklaşık olduğunu belirtti.

Aylin kâğıdını bitirdiğinde Serdar’a uzatmadı. “Bir şey daha var,” dedi. “Önceki kayıttaki cümle yarım. Bu, onu tamamlamamız gerektiği anlamına gelmiyor.”

“Biliyorum.”

“Tamamlamaya çalışırsak kimin ipi kestiğini kendi korkumuz belirler.”

Serdar pencerenin dışındaki ışığa baktı. “Kendi sesimin beni suçlaması da aynı şeyi yaptı. Kime kızacağımı, hangi hatırayı tutacağımı, hangi emri izleyeceğimi bir anda belirledi.”

“Ses doğru olabilir,” dedi Aylin. “Ama kayıt doğru sırada olmayabilir. Bunu, senin suçlu olduğunu düşündüğüm için söylemiyorum. Kayıt sırasını bilmediğimiz için söylüyorum.”

“Biliyorum.”

“Bunu da bir güven işareti sayma. Sadece elimizdeki yönteme bağlı kalıyorum.”

Serdar gözlerini ona çevirdi. “Öyle saymayacağım.”

Bu cevap, aralarındaki yakınlığı kolayca onarmadı. Onarması da gerekmiyordu. Güven, bir kez kırıldıktan sonra birinin diğerine “inanıyorum” demesiyle eski yerine dönmüyordu. Her yeni karar, küçük bir deneme olacaktı. Serdar, Aylin’in şüphesini kendisine karşı bir ihanet gibi görmemeyi öğreniyordu. Aylin de onun sorumluluğu kabul etmesini, kendini cezalandırmakla karıştırmamasını bekliyordu.

“Bunu çözmeden önce, şifa evindeki insanlara ne söyleyeceğiz?” diye sordu Serdar.

“Gördüğümüzü ve bilmediğimizi,” dedi Aylin. “Bir patlama oldu. Üçümüz buradayız. Bazı insanlar geri çekilmedi; durumları bilinmiyor. Tünele yaklaşılmaması gerekiyor. Bir işaret haberi var ama kimin yaptığı belli değil. Kayıtla ilgili iddialar şimdilik ortak bir hüküm değil.”

“Silah?”

“Varlığını güvenlik açısından bilmesi gerekenler bilmeli. Ama herkesin önüne koyup hikâye yapmayacağız.”

“Ben taşıyacağım. Herkesin gözü önünde değil; fakat kimin sorumluluğunda olduğu gizlenmeyecek.”

Aylin başını salladı. “Bunu birlikte kaydederiz. Nerede tutulduğunu da yaz.”

Serdar silahı masanın altındaki sargılı bölmeden çıkarmadı. Onu odaya sokarken bırakmış, erişimi olmayanların eline geçmeyecek bir yere koymuştular. İçindeki on mermi değişmemişti. Bu bilgi, silahı güvenli hale getirmiyordu. Yine de silahın varlığını inkâr etmekten daha doğruydu. Künye ise cebindeydi; küçük metal levhayı henüz boynuna takmamıştı. Ona sahip çıkmak, onu kendi adının aklandığına dair bir kanıt gibi göstermek demek değildi.

Aylin, “Bugün hiçbirimiz tek başımıza karar vermeyeceğiz,” dedi. “Ama bu da her kararı üç kişinin oyuna çevirmeyeceğimiz anlamına gelmiyor. Bir yaralı acil yardım isterse, kimse bekletilmeyecek.”

“Anlaşıldı,” dedi Serdar.

Tarhun, “Ve biri dur derse?” diye sordu.

“Önce duracağız,” dedi Aylin. “Sonra nedenini soracağız.”

Serdar masadaki üç kâğıda baktı. Birbirinden ayrı duruyorlardı. Aralarında ortak olan şey, aynı kelimeleri seçmiş olmaları değil; hiçbiri diğerinin yerine karar vermeyecek olmasıydı. Tüneldeki sesin kaynağı ne olursa olsun, onu izleyenlerin birbirine emir vermesinin yolu artık daha açık bir denetime bağlanmıştı.

Birkaç saatlik sessizliğin ardından, şehirdeki ilk günlük işler başladı. Bir kapı açıldı, bir çocuk su istedi, uzaktaki fırından sıcak ekmek kokusu geldi. Şifa evindeki hayat, gece yaşananları bekleyerek donup kalmadı. Bu sıradanlık Serdar’a tuhaf geldi. İçinde hâlâ patlamanın basıncı vardı; dışarıdaysa insanlar ekmek bölüşüyor, su taşıyor, yaralıların üzerini örtüyordu. Dünyanın sürmesi, olanların önemsiz olduğu anlamına gelmiyordu. Sadece acı çekenlerin de gündelik bir sonraki işe ihtiyaç duyduğunu hatırlatıyordu.

Tarhun, dinlenmek için ayrılan sedire uzanmayı kabul etti. Çekicini yakınına bırakmak istedi; Aylin, onu yanındaki duvara dayamasını önerdi. Tarhun kabul etti. Bu, silahlarını teslim etmesi ya da gözetim altında tutulması gibi sunulmadı. Yalnızca incinmiş omzuna yük bindirmemesi için alınmış geçici bir düzenlemeydi. Tarhun kendi seçtiği yerde yatacak, uyanınca isterse kayıt masasına dönecekti.

Serdar onun ardından bakarken, kelimelerin insanları ne kadar çabuk bir yere kilitleyebildiğini düşündü. “Anahtar”, “Yılmaz”, “ihanet”, “görev” — her biri bir açıklama gibi duyulabiliyor, ama bir insanı tek bir anlama indirgeyebiliyordu. Tarhun’un seçtiği adı, başkalarının çözmesi gereken bir şifre değildi. Hatırlamadığı şeyler, onun iznini geçersiz kılmazdı. Serdar bunu raporuna yazmadı; çünkü birinin sınırına saygı göstermek, yeni bir kayıt maddesi haline getirilmeden de yapılabilirdi.

Aylin onun yanına geldi. “Biraz uyu.”

“Önce notları tamamlayayım.”

“Notların kaçmıyor.”

“Ya ben uyurken biri başka bir şey duyarsa?”

“O zaman uyanırız. Ama uykusuz kalırsak duyduğumuzu sandığımız şeyi gerçeğe çevirme ihtimalimiz artar.”

Serdar bu kez itiraz etmedi. Kâğıdının kenarına “dinlendikten sonra devam” diye yazdı. Yazmak, kontrolün tamamı değildi; bazen kontrolü bırakmanın da bir yoluydu. Sandalyeyi duvara çekti, silaha erişimi olmayacak ama kapıyı görebileceği bir noktada oturdu. Aylin de yanındaki sedire oturdu. Aralarında konuşmadan geçen birkaç dakika, gece boyunca kendilerine tanımadıkları bir boşluktu.

Tünelin öte yanında, taş ve kül arasında saklanan Morkos da günün ilk ışığını görmüştü.

Sol omzu her nefeste sızlıyor, kaburgalarından biri hareket ettikçe içerden bıçak gibi batıyordu. Yanında geri çekilmeyi başaran bir adam sessizce duvara yaslanmıştı. Diğerlerinin nerede olduğunu bilmiyordu. Bu belirsizlik onu öfkelendiriyordu; fakat bağırmak sesini geri getirmeyecek, taşların altındaki adamları ortaya çıkarmayacaktı. Kendi bedeninde kalan gücü ölçtü, sonra tuniğinin iç cebindeki küçük parçaya dokundu.

Kartı benzeri nesne, kumaşın altından soğuk ve dümdüz hissediliyordu. Patlama sırasında kırılmamıştı. Üzerindeki yazıları önceki gece birkaç kez incelemiş, her bakışında başka bir anlam kurmuştu. “ROLPA” adı bir yer, bir soy ya da bir düzen olabilirdi. Altındaki “BİLİŞİM” sözcüğünü çözememişti. Harfleri zihninde tekrar etti. Bilgiyle ilgili bir şey olduğunu tahmin ediyordu; ama nasıl çalıştığını bilmiyordu. Bu bilgisizlik, Morkos’u yavaşlatmıyor, aksine fantezisini büyütüyordu.

“Ne yazıyor?” diye sordu yanındaki adam.

Morkos parçayı göstermedi. “Şimdilik hiçbir şey.”

“Bizi buradan çıkaracak mı?”

“Hayır.”

“Öyleyse neden taşıyorsun?”

“Çünkü ne olduğunu bilmediğim şey, başkasının elinde daha tehlikeli olabilir.”

Bu cevapta koruma yoktu. Morkos, nesneyi adamından sakladığı gibi kendisinden de saklıyordu. Fakat bunu kendine itiraf etmedi. Nesneyi kavrayışının, onu anlamakla aynı şey olduğunu sanıyordu. Kelimeler, doğru bilinmediklerinde bile insanın arzusuna hizmet edebilirdi.

Yaralı adam ayağa kalkmaya çalıştı. Morkos eliyle durdurdu. “Önce nefesini düzelt.”

“Serdar’ın peşine düşmeyecek miyiz?”

“Hayır.”

“Bizi orada bırakmış olabilir.”

“Bilmiyoruz.”

“Bizi aramaya da gelmeyecek.”

“Onu da bilmiyoruz.”

Adam kaşlarını çattı. “Bilmiyorsan ne yapacağız?”

Morkos, avucundaki parçayı bir kez daha yokladı. “Önce hayatta kalacağız.” Bu, şimdiye dek kurduğu bütün büyük sözlerden daha gerçekti. Adam başını eğip duvara yaslandı. Morkos, onun korkusunu kendi buyruğuna çevirmeye çalışmadı. Şimdilik adamın susması ve nefes alması yeterliydi. Daha sonra, ihtiyaç duyarsa ona istediği hikâyeyi anlatabilirdi.

Yanındaki taş yüzeyde eski bir sıva tabakası dökülmüştü. Altında daha yumuşak bir kireç taşı vardı. Morkos, yerde bulduğu ince bir taş parçasını aldı. Nesnedeki harfleri kopyalamaya çalıştı. Önce “R”ye benzeyen bir kıvrım çizdi, sonra “O”yu fazla dar yaptı, ardından diğer çizgileri birbirine karıştırdı. Yüzeyde ortaya çıkan şekil, kart üzerindeki sözcükten çok uzaktı. Morkos bunu önemsemedi. Onun için doğru yazım değil, işaretin başkalarının gözünde anlam kazanması önemliydi.

“Bu nedir?” diye sordu yaralı adam.

“Henüz bir şey değil.”

“Bir ad mı?”

“Olabilir.”

“Bir tanrı adı mı?”

Morkos başını kaldırdı. “Hayır. Tanrılar insanlara beklemeyi öğretir. Bunun ne olduğunu bilmediğim için onu tanrı yapmayacağım.”

Adam sustu. Morkos da ne dediğini tarttı. Birkaç nefes önce nesnenin insanları birleştiren görünmez bir düzen olduğuna inanmış, şimdi onu tanrı ilan etmeyi reddetmişti. Aradaki fark, bilgiden değil, hangi tür gücü tercih ettiğinden doğuyordu. Morkos başkasına boyun eğmek istemiyordu; bilmediği her şeyi bir gün kendisinin yöneteceği bir araca çevirmek istiyordu.

Harflerin yanına birkaç çizgi daha ekledi. İşaret çirkin, eksik ve belirsizdi. Kartın üzerinde gördüğü yazı değildi; onun kendi eliyle kurduğu taklitti. Bir gün başkaları bu taş izini görür ve kimin bıraktığını sorarsa, Morkos onlara bir hikâye anlatabilirdi. Hikâye, işaretin kendisinden daha uzun yaşayabilirdi.

Morkos’un taşta kurduğu yanlış işaret

Morkos’un taşta kurduğu yanlış işaret

Bu düşünce onu teselli etti. Serdar, silahı geri almış olabilirdi. Aylin künyeyi bulmuş olabilirdi. Tünel tarafındaki ses kesilmiş, geçidin bir bölümü kapanmış olabilirdi. Bunların hiçbiri Morkos’un elindeki parçanın anlamını belirlemiyordu. Morkos, parçanın anlamını kendisi kurabileceğini sanıyordu. Onun yanlış anlaması, nesnenin gerçek işlevini değiştirmiyordu; ama insanların ondan duyacağı korkuyu değiştirebilirdi.

“Bunu kimseye göstermeyeceksin,” dedi adama.

“Bana bile mi?”

“Özellikle sana.”

Adamın yüzü sertleşti ama başını salladı. “Peki.”

Morkos, taşın üzerindeki şekle baktı. Kendi zihninde sözcüğü yeniden söyledi: “Bilişim.” Bu kez vurguyu farklı yere koydu. Sesini kimseye emir diye sunmuyordu; henüz. Kelimenin ne anlama geldiğini öğrenmek için yolu, pazarı, yazıyı ve insanları kullanacaktı. Bilmediği bir şeyi yönetmenin ilk adımı, onun etrafında başkalarının da bilmediği bir hikâye kurmaktı.

Şifa evinde Serdar bir süre sonra uyuyakaldı. Rüyasında tüneli veya patlamayı görmedi. Yalnızca boş bir kâğıdın önünde duruyor, her cümlenin başında kaleminin ucunu kaldırıyordu. Uyandığında akşam değil, sabah hâlâ devam ediyordu. Aylin yakında, Tarhun ise sedirde dinleniyordu. Odanın içindeki her şey yerli yerindeydi. Kayıt kâğıtları masada ters çevrilmiş, silah ayrı yerde tutulmuş, künye Serdar’ın cebinde kalmıştı.

Aylin de uyuklamış olmalıydı; gözlerini açınca önce Serdar’ın yüzünü, sonra kapıyı kontrol etti. “Nasıl?”

“Çınlama sürüyor. Baş dönmesi yok.”

“İyi. Ama yine de dinlenmeye devam.”

“Evet, doktor.”

“Bu kez doktor olduğum için söylüyorum.”

Serdar gülümsedi. Bu kez küçük ifade yüzünde biraz daha kaldı. “Nöbetten haber var mı?”

“Henüz yok. Kâğıtlarımızı ayrı ayrı bitireceğiz. Sonra görevliyle birlikte güvenliğin durumunu konuşuruz.”

Tarhun gözlerini açtı. “Benim notumu okumak zorunda değilsiniz.”

“Okumayız,” dedi Serdar. “Sen paylaşmaya karar vermedikçe.”

“Bu, rapor için gerekli değil mi?”

“Şu an hayır. Güvenliğe ilişkin bir tehlike görürsen onu ayrıca söylersin. Onun dışında tanıklığın senin.”

Tarhun bir süre onları tarttı. “Tamam.”

Bu, onun Serdar’a koşulsuz güvendiği anlamına gelmiyordu. Serdar da bunu talep etmedi. Birlikte çalışmak, bütün sırları aynı anda açmak demek değildi. Bazen yalnızca bir sonraki adımı açıkça konuşmak, yeterince sağlam bir başlangıçtı.

Aylin, kendi notlarının altına son bir satır ekledi: “Elde olmayan bilgi, boşluk olarak korunmalı.” Serdar bunu gördü ama kopyalamadı. Kâğıdında benzer anlama gelen başka bir cümle vardı: “Sonuç bildirilmeyen yerde hüküm yok.” Tarhun’un sayfasında ise kısa bir ifade görünüyordu: “Duyduğumla gördüğüm aynı değil.” Üç kâğıt, aynı olayın üç ayrı haritası gibiydi; yollar kimi yerde kesişiyor, kimi yerde ayrılıyordu.

Görevli tekrar geldiğinde, tünelin dış çevresinde kimseyi görmediğini ve işaret tarifinin değişmediğini söyledi. Çiziklerin üstüne dokunmamışlardı. Serdar bilgiyi not etti. “Bunu Morkos yaptı” demedi. “Bilişim” kelimesini şifa evindekilere yaymadı. O parçanın kendisini henüz görmemişti; Morkos’un onu taşıdığını bilmiyordu. Kendi elindeki veriye, karşı tarafın sakladığı nesnenin hikâyesini ekleyemezdi.

“Yaralıları kontrol ettikten sonra güvenli bir yerde durup dış duvarı uzaktan görebilir miyiz?” diye sordu Aylin.

“Evet. Ama tek tek değil. Önce nöbetçi tarif ettiği noktayı gösterecek. Eğer görüş hattı yıkıntıya yaklaşıyorsa orada kalırız.”

“Ve çiziklerin üstüne hiçbir şey eklemeyiz.”

“Evet.”

Tarhun sedirden doğrulmaya çalıştı. Aylin eliyle beklemesini işaret etti. Tarhun durdu, sonra kendi gücüyle oturdu. Serdar onun bu hareketini hemen bir göreve bağlamadı. “Hazır mısın?” diye sordu.

“Daha değil.”

“Tamam.”

“Birazdan.”

“Birazdan.”

Önlerinde hâlâ kayıt, tünel ve kayıp insanlar vardı. Morkos’un ne yaptığına dair doğrulanmış haber yoktu. Geçit tümüyle kapanmış mıydı, cihaz patlama sonrasında nereye savrulmuştu, daha önce duydukları cümleler hangi sırayla kaydedilmişti, hiçbiri yanıtlanmamıştı. Onların elinde yalnızca bugünün küçük kararları bulunuyordu: yarayı yeniden kontrol etmek, nöbet bilgisini doğrulamak, başkasının ifadesini onun izni olmadan okumamak, duyulmamış bir sesi tamamlamamak.

Serdar, cebindeki künyeye dokundu. Metalin kenarı parmağına battı. Bu kez onu eline alıp masanın üstüne koymadı. Sahip olduğu şey, sorumluluğunu bitirmiyordu; yalnızca kimin adını taşıdığını hatırlatıyordu. Silah da başka bir yerde, kayıt altına alınmış ve erişimi sınırlanmış halde duruyordu. Birinin adını temize çıkarmaz, ötekinin tehlikesini yok etmezdi.

Aylin’in kâğıdındaki üç başlık tekrar gözünün önüne geldi. Duyduğumuz. Gördüğümüz. Yorumladığımız. Tarhun’un eklediği dördüncü başlık da masadaydı: hatırladığım. Bunları tek satırda birleştirmemek, onları ayrı odalarda tutmak demek değildi. Aksine, her birinin neye dayandığını görmelerini sağlıyordu.

“Portalın sustuğunu söyleyebilir miyiz?” diye sordu Tarhun.

Serdar düşünmeden cevap vermedi. “Bizim bulunduğumuz yerde patlamadan sonra o sesi duymadık. Bu kadarını söyleyebiliriz.”

“Başka yerde sürüyor olabilir mi?”

“Bilmiyoruz.”

Aylin, “O yüzden ‘sustu’ kelimesini de dikkatli kullanacağız. Ses duymamak, hattın kapandığını kanıtlamıyor.”

Serdar başını salladı. “O halde bölümün son cümlesi de bir hüküm olmayacak.”

Tarhun kaşını kaldırdı. “Bölüm?”

Serdar gülümsedi. “Bu geceyi anlatacak olsak.”

“Ben onu anlatmayı seçmedim.”

“Doğru. O zaman bizim notlarımız.”

Tarhun’un yüzündeki gerginlik bir parça çözüldü. “Notlarınız sizin.”

“Seninkiler senin.”

Şifa evinin dışında, sabahın ışığı eski duvarın üstünden avluya indi. Bir yerde Morkos, bilmediği bir kelimeyi taşın üstüne yanlış biçimde kazıyordu. Bu yanlış yazı, nesnenin sırrını açmıyordu; yalnızca Morkos’un kendi arzusunu gösteriyordu. Şifa evinde üç ayrı kâğıt, üç ayrı insanın gördüğü ve duymadığı şeyleri koruyordu. Hangisinin daha uzun yaşayacağını kimse bilmiyordu. Fakat o sabah hiçbiri diğerinin sesini kendi ağzına alıp emir diye sunmamıştı.

Serdar kalemi eline aldı ve notunun sonuna tek bir cümle yazdı: “Bilinmeyen, henüz birinin suçu değildir.” Bir an sonra bunun da fazla geniş bir hüküm olduğunu düşündü. Üstünü çizmedi, ama yanına ekledi: “Bu sabahki kaydım için.”

Aylin onun ne yaptığını gördü. “Daha iyi.”

“Yalnızca bugüne ait.”

“Bugün için yeterli.”

Kapının dışındaki nöbetçi adını ve yerini seslendi. Aylin karşılık verdi, Serdar aynı cevabı tekrarladı. Ses, geldiği kişiyle eşleşti; cevaplar birbirini tuttu. Kapıyı açmadılar, ama kimin orada olduğunu biliyorlardı. Bu küçük doğrulama, gecenin bütün düğümlerini çözmüyordu. Yine de bir sonraki kararı verirken neye dayanabileceklerini gösteriyordu.

Üç kâğıt masada, birbirine değmeden durdu. Dışarıda iz olduğu söylenen taş yerinde kaldı. Morkos’un elindeki küçük parça, Serdar’ın bilmediği bir karanlıkta saklıydı. Kayıt cihazının yeri belirsizdi. Geçidin bütünüyle mühürlenip mühürlenmediği bilinmiyordu. “İpi kesen kişi…” cümlesi hâlâ yarımdı; “ipi bırakma” duyumu ise kaynağını bulamamıştı.

Serdar, Aylin ve Tarhun sabahın kalanını bekleyerek değil, her bir sonraki adımı doğrulayarak geçireceklerdi. İhanetin son çizgisi, taşın üzerine kazınan şekil değildi. Bir sesi kimin söylediğine karar vermeden önce, o sesin hangi yoldan geldiğini sormaktı.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.