Morkos’un Rolpa Takıntısı
Şafak, Tralleis limanının üzerine yavaş yavaş inerken, şehir uyanıyormuş gibi değil, bütün gece duyduklarını unutmaya çalışıyormuş gibi görünüyordu.
Doğuda soluk bir açıklık belirmişti. Mermer duvarların keskin çizgileri griden beyaza dönmeye başlamış, gemi direklerinin karanlık iskeletleri gökyüzüne daha net çizilmişti. Limanın üstündeki ince sis, denizden gelen tuzla karışıyor, rıhtım taşlarını nemli bir parıltıyla kaplıyordu. Hamallar henüz tam görünmemişti. Kantar başındaki ilk adamlar daha yerlerine geçmemişti. Depo kapıları kapalıydı. Fırınların dumanı şehrin alt sokaklarına hâlâ tam yayılmamıştı.
Ama Morkos’un köşkünde gece bitmemişti.
Orada şafak daha karanlık söküyordu.
Köşkün içindeki özel mühür odası, limana bakan büyük salondan farklıydı. Burada ziyafet yoktu. Gümüş tabaklar, şarap kadehleri, dokuma perdeler, yabancı tüccarları etkilemek için seçilmiş renkli camlar yoktu. Bu oda daha küçük, daha soğuk ve daha çıplaktı. Duvarlar kalın taşla örülmüş, pencereler dar bırakılmıştı. Yalnız yukarıdan ince bir ışık çizgisi giriyor, odanın ortasındaki ağır mermer masanın üstüne düşüyordu. Masanın iki yanında balmumu tabletler, mühür taşları, bronz kalemler, küçük bıçaklar, ısıtılmış mühür mumu kapları ve eski aile işaretlerinin saklandığı kutular vardı.

Burası Morkos’un gerçek sofrasıydı.
Burada et yenmezdi.
Burada isimler yenirdi.
Kapı içeriden sürgülenmişti. Dışarıda iki muhafız bekliyordu ama odaya girmeleri yasaktı. Rasimon bile bu odaya çağrılmadan girmezdi. Çünkü Morkos burada kendisini zengin gösteren şeylerle değil, gerçekten güçlü kılan şeylerle baş başa kalırdı.
Mühür.
İsim.
Kayıt.
Sahiplik.
Ve şimdi, bunların ortasında yabancı bir kelime duruyordu.
Rolpa.
Morkos kelimeyi balmumu tablete bir kez daha kazıdı.
Bronz kalemin ucu yumuşamış mumun üzerinde ağır ilerledi. Harflerin biçimi ona tam ait değildi. Bu çağın yazısıyla yazılınca bile kelime sanki o yazının içine sığmıyor, kenarlarından taşmak istiyordu. Morkos, kelimeyi önce küçük yazmıştı. Sonra büyük. Sonra yalnız seslerini ayırmıştı. Rol-pa. R ol pa. R-o-l-p-a. Sonra eski ticaret işaretlerine benzetmeye çalışmış, sonra aile mühürlerinin köşeli çizgileriyle birleştirmişti. Her denemede kelime yine kendisine yabancı kalmıştı.
Bu onu öfkelendiriyordu.
Aynı zamanda çekiyordu.
Masanın solunda kuzey deposundan getirilen yanmış fitil parçaları duruyordu. Rasimon onları ayrı ayrı küçük bez parçalarına sarmış, hangi köşeden toplandığını işaretlemişti. Morkos bezleri açtırmış, sonra adamlarını göndermişti. Şimdi fitiller masanın üstünde, başarısız bir patlamanın değil, başarısız bir bakışın kalıntıları gibi duruyordu.
Yanlarında boş çömleklerden kazınan gri toz vardı.
Biraz barut kokusu.
Fazla az.
Aşağılanacak kadar az.
Masanın sağında ise zeytinlik baskınından dönen adamların raporları vardı. Morkos onları daha sabah olmadan dinlemişti. Bazısı birbirini tutmuyordu. Biri köylülerin çok kalabalık olduğunu söylemişti. Diğeri karanlıkta sayamadığını. Biri taşların yukarıdan yağdığını anlatmış, diğeri patikaların önceden tutulduğunu. Komutan yaralı dönmüş, Aris’in elinde zeytin dalıyla meydanda dikildiğini kabul etmek zorunda kalmıştı. Tarhun’un adını söylerken dişlerini sıkmıştı.
Demirci.
Morkos raporlardan birinin kenarına küçük bir işaret koymuştu.
Tarhun: alan tutuyor.
Başka bir raporun yanına:
Aris: sembol oluyor.
Bir başkasına:
Leya: bilgi dağıtıyor.
Nikos: ip hâlâ gergin.
Ve ayrı bir tabletin en üstüne, diğerlerinden daha büyük harflerle:
Serdar: bakışı taşıyor.
Bu son cümleyi kendisi yazmamış olmak isterdi.
Ama yazmıştı.
Çünkü doğruydu.
Gözünü buraya getirdin.
Ellerini başka yerde bıraktın.
Kuzey deposunun duvarındaki yazı kazınmıştı. İp işareti parçalanmıştı. Morkos kendi mühür başıyla o işareti ezmiş, sonra adamlarına taşı temizletmişti. Fakat yazı, taştan daha kolay silinmemişti. Aksine, her silme emriyle zihninde daha derine kazılmıştı.
Gözünü buraya getirdin.
Ellerini başka yerde bıraktın.
Morkos’un ömrü, başkalarının gözünü yönetmekle geçmişti. Halkın bakışını açlığa, borca, hastalığa, mühüre, deftere, korkuya çevirmişti. Bir adam kışlık yağını isterken, ona vadesini göstermişti. Bir kadın çocuğuna ilaç ararken, ona borç kaydını hatırlatmışti. Bir zeytin üreticisi ürününün hakkını sorarken, ona liman yolunu kapatmıştı. Kimin neye bakacağını, neyi görmeyeceğini, hangi gerçeği unutacağını, hangi kapının önünde bekleyeceğini o belirlerdi.
O gece Serdar onun gözünü taşımıştı.
Ve Morkos bunu affetmeyecekti.
Ama affetmemek yetmezdi.
Anlamak gerekiyordu.
Anlaşılmayan şey sahiplenilemezdi.
Sahiplenilemeyen şey ise bir gün düşmanın elinde büyürdü.
Morkos bronz kalemi yeniden aldı.
Balmumu tablete bir kez daha yazdı:
Rolpa.
Sonra kelimenin etrafına bir daire çizdi.
Daire ona fazla dinsel göründü. Sildi.
Kelimenin altına zeytin dalı çizdi.
Fazla yumuşak oldu. Sildi.
Kantar taşı ekledi.
Fazla ticari oldu. Sildi.
Mühür halkası çizdi.
Bu kez durdu.
Halka iyiydi.
Çünkü halka kapatırdı.
Çünkü halka sınır çizerdi.
Çünkü halka, içeri alınanla dışarıda bırakılanı ayırırdı.
Ama Serdar’ın ip işaretindeki halka aklına geldi. Morkos’un yüzü sertleşti. O yabancının sembolünden ödünç almak istemiyordu. Yine de halka fikrini tamamen silemedi. Çünkü bazı biçimler kişilere ait olmadan önce güce aitti. Halka, sahipliğin eski dilindendi. Serdar ip halkası çizdi diye halka ondan olmayacaktı.
Morkos, balmumunun üzerindeki daireyi daha köşeli hâle getirdi.
Tam bir halka değil.
Tam bir mühür değil.
Dört yöne basınç veren, ortasında kelimeyi sıkıştıran bir çerçeve.
Rolpa.
Kelime çerçevenin içinde biraz daha kendine aitmiş gibi durdu.
Morkos’un dudaklarında kısa bir memnuniyet belirdi.
Sonra kayboldu.
Çünkü kelime hâlâ direniyordu.
Serdar’ın sesi balkonda yeniden duyuldu:
“Senin soyunun, adını bilmeden hizmet edeceği şey.”
Morkos bronz kalemi masaya bıraktı.
Soy.
Bu kelime, Morkos’un içinde başka bir kapı açıyordu. O kendisini yalnız bugünün tüccarı olarak görmezdi. Babasının ve onun babasının açtığı yolları büyüttüğüne inanırdı. Ailede erkek çocuklara limanın, mühürlerin ve borcun dilini erken yaşta öğretirlerdi. Hangi aile ne zaman zayıflar, hangi kervan hangi ay gecikir, hangi köyde hastalık çıktığında yağ fiyatı nasıl değişir, hangi düğün borç için fırsattır, hangi cenaze yeni ip açar… Bunlar dua gibi öğretilirdi.
Morkos çocukken, babası ona eski mühür taşlarını göstermişti.
“Bunlar isimden daha uzun yaşar,” demişti.
O zaman anlamamıştı.
Sonra anlamıştı.
İsim, insanla birlikte yaşlanırdı.
Mühür, insan öldükten sonra da kapı kapatırdı.
Şimdi Serdar ona başka bir şey söylüyordu:
Bir gün senin soyundan biri başka bir isme hizmet edecek.
Rolpa.
Morkos bu ihtimali kabul edemezdi.
Eğer bu ad gelecekte bir güç olacaksa, onun başlangıcı bugünden Morkos’un elinde olmalıydı. Eğer soyundan biri ona hizmet edecekse, hizmet eden değil, kuran taraf Morkos olmalıydı. Eğer halk bir gün bu kelimeye inanacaksa, inanılacak anlamı ilk veren o olmalıydı.
Bir kelimenin anlamı yoksa, anlamını ilk kullanan verirdi.
Morkos bunu fısıldadı.
Sonra daha net söyledi:
“Bir ismin anlamı yoksa, anlamını ilk kullanan verir.”
Odanın taş duvarları cümleyi geri döndürmedi.
Bu iyi oldu.
Morkos o cümlenin kendisine ait kalmasını istedi.
Masanın çekmecesinden ince bir parşömen çıkardı. Bu parşömen sıradan kayıtlar için kullanılmazdı. Üzerine resmi mühür taslakları, özel anlaşma işaretleri, halka açıklanmayan aile notları yazılırdı. Morkos onu önüne serdi ve balmumu tabletlerde yaptığı denemeleri yeniden gözden geçirdi.
Rolpa’yı tanrısal bir güç saymıyordu.
Hayır.
Morkos tanrılara, denize dua eden kaptanlar kadar inanırdı: işine yaradığı ölçüde. Bir gemi sağ salim limana girerse tanrılara teşekkür edilebilir; ama geminin hangi rıhtıma yanaşacağını belirleyen mühürdü. Halkın tanrılardan korktuğunu bilirdi. Kutsal kelimelerin, gizli işaretlerin, eski odaların ve gömülü hikâyelerin insan zihninde nasıl büyüdüğünü de bilirdi. Morkos’un ilgisi inançta değil, inancın hareket ettirdiği bedendeydi.
Bir kelime halkın zihninde tanrısal görünürse, onunla ticaret yapılabilirdi.
Bir işaret, eski bir soyun ya da geleceğin kapısı gibi anlatılırsa, onun mührünü taşıyan kişi kapıları daha kolay kapatırdı.
Bir ad bilinmezliğin içinden gelirse, o ada ilk anlam veren adam yalnız kelimeyi değil, korkuyu da sahiplenirdi.
Rolpa.
Morkos kelimeye artık tehdit gibi değil, işlenmemiş ham maden gibi bakmaya başladı.
Serdar onu atmıştı.
Ama toprağa düşen her tohum, onu sulayanın malı olabilirdi.
Bu düşünce onu rahatlattı.
Kısa süreliğine.
Sonra Serdar’ın başka cümlesi geldi:
“Bu kelimeyi kullanmaya çalışacaksın. Ve bir şeyi kullanmak isteyen adam, onu anlamadan sahiplenmeye çalışır. Sahiplenmeye çalışırken iz bırakır. Ben de o izi takip ederim.”
Morkos’un eli kalemde durdu.
Serdar bunu da hesaplamıştı.
Yoksa hesaplamış mıydı?
Bu soru, Morkos’u daha da rahatsız etti. Çünkü Serdar’ın hamlelerini fazla büyütmek, ona zihinde gereksiz güç vermek olurdu. Fakat küçümsemek de artık mümkün değildi. Kuzey deposu bunun kanıtıydı. Zeytinlikler bunun kanıtıydı. Şifa evi bunun kanıtıydı.
Morkos, Rolpa’yı yazdığı parşömenin kenarına küçük bir işaret koydu.
Kendisi için.
Kimse görmeyecekti.
Anlamadan sahiplenme.
İz bırakma.
Sonra bu notun üstünü çizdi.
Böyle bir uyarının kendi elinden çıkmış olması bile hoşuna gitmedi.
Balmumuna döndü.
Yeni bir tablet aldı.
Bu kez Rolpa kelimesinin çevresine üç öğe yerleştirdi:
Bir mühür halkası.
Bir zeytin çekirdeği.
Bir kantar çizgisi.
Zeytin, halkın toprağını temsil edecekti.
Kantar, ticareti.
Mühür, sahipliği.
Ama bunları doğrudan göstermeyecekti. Açık zeytin dalı Leya’nın ve Aris’in eline kayabilirdi. Açık kantar, liman tüccarlığına fazla benzerdi. Açık mühür, Morkos’un eski düzeninden farklı görünmezdi. Rolpa yeni olmalıydı. Eski gücün yeni adı gibi. Tanıdık ama anlaşılmaz. Korkutucu ama cazip. Sanki çok eski bir şey yeniden bulunmuş gibi; oysa Morkos onu şimdi bu odada yoğuruyordu.
Bu düşünce onu sevindirdi.
İlk kez gerçekten sevindirdi.
Çünkü Serdar ona bir kelime vermişti.
Morkos ona biçim verecekti.
Kelimeyi veren kişi güçlü görünürdü.
Ama biçim veren kişi ona sahip olurdu.
Kapının dışından hafif bir tıkırtı geldi.
Morkos başını kaldırdı.
Kimse içeri girmedi.
Bu, nöbetçinin haber getirmek için izin istediği işaretti.
Morkos parşömenleri hemen kapatmadı. Önce Rolpa yazılı tabletleri üst üste koydu, sonra üstlerine boş bir tablet yerleştirdi. Fitil parçalarını küçük bezlere sardı. Kuzey deposu raporlarını açık bıraktı. Zeytinlik raporlarını da. Rolpa gizliydi. Ama boş depo ve zeytinlik yenilgisi gizlenemezdi; en azından Rasimon’dan ve en yakın kayıtlardan.
“Gir,” dedi.
Kapı çok az açıldı.
İçeri giren kişi Rasimon değildi. Genç bir kayıtçıydı. Gözleri yere dönüktü. Mühür odasına çağrılmadan girdiği için korkuyordu.
“Efendim,” dedi.
“Konuş.”
“Zeytinlikten dönen son adam da geldi. Aris’in köyünde hasat bulunamamış. Boş küpler ve kırık sepetler dışında…”
“Bunu biliyorum.”
Kayıtçı yutkundu.
“Bir de… köy meydanında zeytin dalı dikilmiş.”
Morkos’un bakışı keskinleşti.
“Ne?”
“Kan bulaşmış bir zeytin dalı. Toprağa saplamışlar. Adamlarımız çıkarken görmüş. Geri dönmeye fırsat…”
Morkos elini kaldırdı.
Kayıtçı sustu.
Zeytin dalı.
Aris.
Sembol.
Morkos bunu beklemeliydi. Halk, küçük şeyleri büyütmeyi severdi. Bir dal, bir taş, bir bez parçası, bir şarkı, bir yara izi… Bunlar sözden daha hızlı yayılırdı. Zeytin dalı, eğer hemen kırılmazsa, sabaha kadar köyden köye anlatıya dönüşebilirdi.
Ama dalı kırmak da aynı şeyi yapabilirdi.
Morkos bunu düşündü.
“Kimler gördü?”
“Dönen birlik. Bazı köylüler. Kadınlar. Tam sayısını…”
“Yeter.”
Kayıtçı susup bekledi.
Morkos masadaki zeytinlik raporlarından birini aldı.
“Aris’in köyü bugün gündüz izlenecek. Doğrudan baskın yok. Dal kırılmayacak.”
Kayıtçı şaşırdı ama başını eğdi.
“Emredersiniz.”
Morkos’un sesi daha alçaldı.
“Dalın çevresinde kimler toplanıyor, kim dokunuyor, kim eğiliyor, kim çocuklarını gösteriyor, kim uzak duruyor; hepsi yazılacak.”
“Evet efendim.”
“Kırmak kolay. Önce kimin baktığını bilmek istiyorum.”
Kayıtçı titreyen bir baş hareketiyle onayladı.
Morkos onu göndermek için elini salladı.
Kapı kapandı.
Oda yeniden yalnız kaldı.
Zeytin dalı.
Rolpa.
Serdar’ın ip işareti.
Leya’nın yağlı eşiği.
Bunlar artık ayrı şeyler değildi. Şehirde görünmeyen bir sembol savaşı başlamıştı. Morkos bunu diğerlerinden daha iyi anlardı. Çünkü kendi iktidarı da sembollerle örülmüştü: mühür, kantar, anahtar, defter, depo kapısı. Şimdi karşı taraf kendi sembollerini doğuruyordu.
Zeytin dalı.
Düğüm.
Yağ.
İp.
Ve Serdar’ın bıraktığı kelime.
Morkos’un ağzında kelime yine döndü:
Rolpa.
Bunu karşı tarafın sembolü olarak bırakmayacaktı.
Asla.
Onu kendi gizli işareti yapacaktı.
Daha halka söylemeyecekti. Halk bir kelimeyi erken duyarsa onu yanlış ağza takardı. Önce kelimenin içi doldurulmalıydı. Mühür odasında, kayıt dışı depolarda, özel anlaşmalarda, sadakat denemelerinde. Rolpa önce Morkos’un en dar halkasında bir sır olacaktı. Sonra ihtiyaç duyulduğunda, eski ve derin bir hakikat gibi çıkarılacaktı.
Bir kelime yeterince uzun süre gizlenirse, ortaya çıktığında insanlar onun hep var olduğunu sanardı.
Morkos bunu biliyordu.
Kendi ailesinde bazı mühürler böyle yaşamıştı. Kimse ne zaman yapıldıklarını bilmezdi; bu yüzden herkes çok eski olduklarını sanırdı. Eski olmak, çoğu insan için doğru olmaya yakındı. Morkos, Rolpa’ya bu yaşlılık kılığını giydirecekti.
Balmumu tabletlerden birini önüne çekti.
Bu kez kelimeyi yazmadı.
Önce işareti çizdi.
Köşeli bir halka.
Halkanın altına küçük bir zeytin çekirdeği.
Çekirdeğin içinden çıkan kısa bir çizgi.
Çizgi kantar kolunu andırıyordu ama tam olarak değil.
Sonra halkanın içine kelimeyi yerleştirdi.
Rolpa.
Bu taslak diğerlerinden daha iyiydi.
Morkos uzun süre baktı.
Kelime hâlâ yabancıydı.
Ama artık masada çıplak durmuyordu. Morkos’un çizdiği çerçevenin içinde, yakalanmış gibi görünüyordu.
Bu görüntü hoşuna gitti.
Bir şeyi anlamadan önce çerçevelemek gerekirdi.
Çerçeve, anlamın ilk hapishanesiydi.
Morkos balmumunun kenarına küçük bir işaret koydu.
Gizli mühür taslağı.
Sonra çekmeceden boş bir mühür taşı çıkardı. Henüz işlenmemişti. Avuç içine sığacak kadar küçüktü. Koyu yeşile çalan sert bir taştan yapılmıştı. Bu tür taşlar kolay işlenmezdi ama işlendikten sonra uzun süre dayanırdı. Morkos onu yıllardır saklıyordu. Kullanacak doğru işareti bulamamıştı.

Şimdi bulduğunu düşündü.
Taşı avucunda tarttı.
Soğuktu.
Ağırdı.
Henüz hiçbir kapıya, hiçbir deftere, hiçbir mala basılmamıştı.
Bu, onu değerli kılıyordu.
Morkos taşın pürüzsüz yüzeyine başparmağını sürdü.
“Geleceğe gölge göndermek,” diye fısıldadı.
Serdar’ın söylediği geleceği artık yalnız tehdit olarak duymuyordu. Eğer gelecek diye bir alan varsa, oraya korkarak bakmayacaktı. Kendi gölgesini gönderecekti. Soyu bir gün bir isme hizmet edecekse, o ismin ilk taşını kendisi kesecekti. Morkos için ölümsüzlük, tanrıların yanında anılmak değildi. Kayıtlarda, mühürlerde, kapılarda, insanların davranışlarında yaşamaktı.
Rolpa onun geleceğe uzattığı gölge olacaktı.
Bunun ne kadar tehlikeli olduğunu fark etti.
Ama tehlike onu durdurmadı.
Aksine, ikna etti.
Kapının dışında bir ses daha duyuldu.
Bu kez adım farklıydı.
Rasimon.
Morkos mühür taşını avucunda kapattı.
“Gir.”
Rasimon içeri girdiğinde odanın havasını hemen okudu. Masadaki açık raporlar, örtülü tabletler, sarmalanmış fitil parçaları, kapalı çekmece, Morkos’un avucunda sakladığı küçük ağırlık. Gözleri bir an fazla durmadı. Fazla durursa fark ettiğini açık ederdi.
“Son haberler,” dedi.
Morkos ona otur demedi.
Rasimon zaten oturmadı.
“Şifa evine yaralı taşındı,” dedi. “Doğrudan değil. Zeytin küfeleriyle, sedyelerle, ara hatlardan. Kadınlar taşıdı. Nöbet düzeni var.”
Morkos’un yüzü değişmedi.
Rasimon devam etti:
“İlk zeytin yağı merhemi hazırlanmış. Leya dağıtıyor. Tek yerde tutmayacaklar.”
“Bunu tahmin etmiştim.”
“Evet.”
“Serdar orada mı?”
“Görülmüş. Kısa süre. Sonra kaybolmuş.”
Morkos avucundaki mühür taşını daha sıkı kapattı.
“Tarhun?”
“Şifa evine girmiş. Yaralı değil ya da hafif yaralı. Aris yanında.”
“Zeytin dalı?”
“Dikilmiş.”
“Biliyorum.”
Rasimon bir an sustu.
Sonra alçak sesle konuştu:
“Dal kırılırsa büyür.”
Morkos’un bakışı ona döndü.
“Bunu ben de biliyorum.”
“İzlenirse de büyür. Daha yavaş.”
“Yavaş büyüyen şeyin kökünü görürsün.”
Rasimon başını hafifçe eğdi.
“Doğru.”
Morkos, Rasimon’un yüzünü inceledi.
Avcı yorgun görünmüyordu. Ama fazla dikkatliydi. Bu iyi. Rasimon korkudan hareket etmezdi, fakat saygı duyduğu tehlikeye karşı daha az konuşurdu. Serdar, onun gözünde artık sıradan av değildi.
“Yabancı ne yapıyor?” diye sordu Morkos.
Rasimon cevap vermeden önce düşündü.
“Merkez kurmuyor,” dedi.
Morkos’un gözleri daraldı.
“Açık konuş.”
“Barut merkezde değil. Yağ merkezde değil. Şifa bilgisi merkezde değil. Hasat merkezde değil. İnsanlar da tek yerde toplanmıyor. Her şey küçük parçalara ayrılıyor. Bu yüzden vuracak yer azalıyor.”
Morkos bu cevabı sevmedi.
Çünkü doğruydu.
Onun bütün düzeni merkezler üzerine kuruluydu. Depo, kantar, mühür, defter, borç, kapı. Bir merkez varsa, mühürlenebilirdi. Mühürlenebiliyorsa, yönetilebilirdi. Serdar ve Leya’nın kurduğu şey ise merkezden kaçıyordu. Dağılıyordu. Ama dağınıklık olarak değil, ağ olarak.
Ağ.
Bu kelime Morkos’un zihninde yeni bir rahatsızlık açtı.
Ağ görünmezdi ama yakalardı.
“Her ağın düğümü olur,” dedi Morkos.
Rasimon başını salladı.
“Evet.”
“Düğümü bul.”
“Serdar olabilir.”
“Olabilir değil.”
“Leya da olabilir. Tarhun da. Hatta düğüm tek kişi olmayabilir.”
Morkos’un yüzünde öfke belirdi.
Bu olasılığı sevmiyordu.
Tek kişilik düğüm kesilirdi.
Çok düğümlü ağ yorardı.
Rasimon devam etti:
“Bu yüzden Nikos önemli.”
“Nikos ip.”
“Evet. Ama ip iki tarafa da bağlı.”
Morkos avucundaki taşı masaya koymadı.
“Nikos koparsa?”
“Kopan ip de yön gösterir.”
Morkos bunu kabul etti.
Bir süre ikisi de sustu.
Sonra Rasimon’un bakışı çok kısa süre Morkos’un kapalı avucuna değdi.
Morkos bunu fark etti.
“Bir şey mi gördün?”
Rasimon gözlerini kaldırdı.
“Hayır.”
“Yalan söyleme.”
“Bir şey sakladığınızı gördüm. Ne olduğunu değil.”
Morkos’un dudaklarında ince bir gülümseme belirdi.
“Sen herkesin sırlarına bakmayı seviyorsun.”
“İşim bu.”
“Benim sırlarıma da mı?”
Rasimon cevap vermedi.
Bu suskunluk akıllıcaydı.
Morkos, avucunu yavaşça açtı.
Boş mühür taşı ortaya çıktı.
Rasimon ona baktı.
Taşta henüz işaret yoktu.
Bu yüzden daha tehlikeli görünüyordu.
“Yeni mühür mü?” diye sordu.
“Belki.”
“Neyin mührü?”
Morkos’un yüzünde karanlık bir ışık belirdi.
“Henüz adı olmayan şeyin.”
Rasimon hemen cevap vermedi.
Rolpa kelimesini bilmiyordu.
Ama odada o kelimenin varlığını hissetti. Morkos’un yüzünde, boş kuzey deposunda görmediği başka bir açlık vardı. Bu açlık altın, yağ, barut ya da şifa bilgisi için değildi. Daha soyut. Daha tehlikeli. Bir şeyi anlamadan sahiplenmek isteyen açlık.
Rasimon, Serdar’ın Morkos’a bir şey bıraktığını biliyordu.
Şimdi o şeyin büyüdüğünü görüyordu.
“Mühür erken basılırsa,” dedi dikkatle, “taşın neyi tuttuğu bilinmez.”
Morkos’un bakışı keskinleşti.
“Bana mühür öğretme.”
“Öğretmiyorum. Taşı söylüyorum.”
“Taş benim.”
“Evet.”
“İşaret de benim olacak.”
Rasimon bir an durdu.
Sonra çok alçak sesle sordu:
“İşaret size ait olmak istiyor mu?”
Odanın havası buz kesti.
Morkos, Rasimon’a uzun süre baktı.
Bir başkası bu soruyu sorsa, dili kesilebilirdi. Rasimon’un avantajı, fazla değerli olmasıydı. Ama değer, sınırı olmayan bir güvenlik sağlamazdı.
Morkos’un sesi soğuktu:
“Bir işaret istemez. İnsan ister. İşareti isteyen el, onu alır.”
Rasimon başını eğdi.
“Emredersiniz.”
Ama içinden aynı fikirde olup olmadığı belli değildi.
Morkos taşı yeniden avucuna aldı.
“Bugün şifa evini mühürlemeyeceğiz,” dedi.
Rasimon başını kaldırdı.
Bu beklenmedik bir karardı.
Morkos devam etti:
“Kapıya mühür vurursak bütün ağ oraya bakar. Onlar da bunu bekliyor. Biz başka yerden vuracağız.”
“Nereden?”
“Bilgiden.”
Rasimon’un gözleri hafifçe daraldı.
“Şifa bilgisi?”
“Evet. Leya ölçü veriyorsa, yanlış ölçü de dolaşabilir. Kekik fazla olursa çocuk boğulur. Yağ kirli yarayı kapatırsa iltihap içeride kalır. Afyon yanlış damlarsa nefes durur.”
Rasimon’un yüzü değişmedi.
Ama odanın havası değişti.
Morkos’un sesi yumuşadı.
Bu, daha kötüydü.
“Bilgiyi dağıtıyorlar. Güzel. Biz de bilginin içine çürüme koyarız.”
Rasimon kısa süre sustu.
“Bu halkı vurur.”
Morkos ona baktı.
“Evet.”
“Serdar’ı değil.”
“Serdar halkı korumaya çalışıyor. Halk yara alırsa, o da hareket eder.”
Rasimon bunu mantıksız bulmadı.
Ama tehlikeli buldu.
Çünkü yanlış şifa bilgisi kontrol edilemezdi. Çürümüş bilgi, yalnız düşmanın hattında değil, Morkos’un kendi işçilerinde de dolaşabilirdi. Fakat Morkos’un öfkesi ve Rolpa takıntısının açtığı yeni sahiplik arzusu, onu daha kirli hamlelere yaklaştırıyordu.
“Kim yayacak?” diye sordu Rasimon.
“Nikos değil.”
Bu cevap hızlıydı.
Rasimon onaylar gibi sustu.
Morkos devam etti:
“Nikos artık onların dikkatinde. Başka ağızlar. Yaşlı bir kadın. Yarı şifacı biri. Belki sahte bitki satıcısı. Belki liman işçilerinden birinin eşi. Bilginin kaynağı Leya gibi görünmeyecek. Ama Leya’nın bilgisinin bozulmuş hâli gibi dolaşacak.”
Rasimon düşündü.
“Bu ağın güvenini kırar.”
“Evet.”
“Fakat ilk ölen çocuk olursa, halk öfkeyle de birleşebilir.”
Morkos’un gözleri karardı.
“Ölüm şart değil. Korku yeter.”
Rasimon başını salladı.
Bu daha incelikliydi.
Yanlış ölçü ölüm değil, kötüleşme yaratırsa, insanlar bilgiden şüphe etmeye başlardı. Leya’nın dağıttığı şifa bilgisi güvensizleşirdi. Herkes yeniden merkeze, güvenilir görünen depoya, Morkos’un kontrollü malzemesine dönmeye zorlanabilirdi.
Morkos’un hedefi kapıyı mühürlemekten daha derine inmişti.
Bilginin kendisini mühürlemek.
Rasimon bunu not etti.
“Bunu hazırlayabilirim,” dedi.
“Hazırla.”
“Serdar’ın tepkisi?”
Morkos’un dudaklarında gölge gibi bir gülümseme belirdi.
“Halkı yaralanınca gelecek.”
“Ya gelmezse?”
“Gelir.”
“Leya?”
“O daha hızlı gelir.”
Bu doğruydu.
Ve tehlikeliydi.
Rasimon başını eğdi.
“Başka emir?”
Morkos boş mühür taşını yeniden masaya koydu.
“Bir taş ustası bulun. Ama sıradan değil. Mühür taşı işleyebilen, susmayı bilen biri.”
Rasimon’un gözleri çok az değişti.
“Yeni mühür için.”
“Evet.”
“Ne işlenecek?”
Morkos bir süre sustu.
Sonra masadaki boş tabletlerden birine dokundu.
“Henüz çizimi bitmedi.”
Rasimon bunun yalan olmadığını anladı.
Ama eksikti.
“Bulurum.”
“Ve Rasimon.”
“Evet?”
“Serdar’ın kuşağındaki metali unutma.”
“Unutmuyorum.”
“Onu canlı istiyorum. Ama metal ondan önce alınmalı.”
Rasimon başını eğdi.
“Anladım.”
Morkos’un bakışı keskinleşti.
“Hayır. Henüz anlamadın. O metal sadece bir nesne değil. Yabancının kendisini nereye bağladığını gösteren şey.”
Rasimon ilk kez açıkça sordu:
“Bunu nereden biliyorsunuz?”
Morkos’un parmakları Rolpa tabletlerinin üstündeki boş balmumuna hafifçe bastı.
“Çünkü her adam bir şeye mühürlenir.”
Rasimon bu cevabı kabul etti.
Ama tam inanmadı.
Morkos’un Serdar’dan duyduğu bir şey vardı. Söylemiyordu. O şey Morkos’un düşüncesine yeni bir yön vermişti. Rasimon bunu çözmek zorundaydı; ama şimdi değil.
“Çıkabilirsin,” dedi Morkos.
Rasimon döndü.
Kapıya yaklaşırken Morkos’un sesi son kez geldi:
“Ve o kelimeyi duyarsan…”
Rasimon durdu.
Hangi kelime olduğunu bilmiyordu.
Ama odadaki bütün hava o bilinmeyen kelimenin etrafında toplanmıştı.
Morkos devam etmedi.
Bir an sonra şöyle dedi:
“Bana getir.”
Rasimon başını eğdi.
“Emredersiniz.”
Kapı kapandı.
Morkos yeniden yalnız kaldı.
Oda artık daha da sessizdi.
Dışarıda şafak biraz daha açılmış olmalıydı. Liman uyanmaya başlayacaktı. Hamallar kapılara gelecek, depoların önünde nöbetçiler yer değiştirecek, zeytinliklerden gelen haberler fısıltıyla çoğalacak, şifa evinden çıkan merhem küçük kaplarla sokaklara dağılacaktı.
Morkos ise mühür odasında, boş bir taşın önünde oturuyordu.
Önündeki balmumu tabletin üstündeki boş levhayı kaldırdı.
Altında kelime yeniden göründü.
Rolpa.
Morkos onu bu kez fısıldamadı.
Sessizce baktı.
Kelime hâlâ ona tam ait değildi.
Ama artık karşısında çıplak da değildi. Etrafında Morkos’un çizdiği köşeli halka, zeytin çekirdeği, kantar çizgisi vardı. Kelime, kendisine kurulan ilk hapishanenin içinde duruyordu.
Morkos bronz kalemi aldı.
Tabletin altına küçük harflerle yazdı:
Gizli mühür.
Sonra durdu.
Sildi.
Yerine başka bir şey yazdı:
İlk anlam.
Bunu beğendi.
Çünkü onun yaptığı şey mühürden önce anlam vermekti.
Serdar kelimeyi bırakmıştı.
Morkos anlamını ilk kullanan olacaktı.
Bu düşünceyle boş mühür taşını eline aldı.
Taşı avucunda kapattı.
Ve o an, Morkos kendisini sadece limanın, depoların, zeytinyağının ya da borç defterlerinin sahibi gibi hissetmedi.
Henüz doğmamış bir adın ilk efendisi gibi hissetti.
Bu duygu onu sakinleştirmedi.
Daha aç yaptı.
Şafak sonunda dar pencereden odanın içine vurdu.
Işık, mermer masanın üzerindeki yanmış fitil parçalarını, boş raporları, balmumu tabletleri ve Morkos’un kapalı avucunu solgun bir çizgiyle aydınlattı.
Morkos gözlerini kısmadı.
Işığa baktı.
Sonra, neredeyse sevgiyle, neredeyse nefretle, neredeyse dua eder gibi değil ama bir sözleşme imzalar gibi fısıldadı:
“Rolpa.”
Bu kez kelime biraz daha az yabancı geldi.
Bu, Serdar’ın istediği bir şey miydi?
Yoksa Morkos’un ona verdiği ilk cevap mıydı?
Bunu şimdilik kimse bilmiyordu.
Ama o sabah, Tralleis’in üstünde yeni bir tehlike doğdu.
Bir tiran, yalnız insanları değil, henüz anlamı doğmamış bir kelimeyi de mülk edinmeye karar vermişti.
Ve bazen bir kelimeyi sahiplenme arzusu, bir şehri ele geçirme arzusundan daha yıkıcı olurdu.