Leya’nın Şifa Meclisi
Gece, Tralleis’in üzerine ağır bir pelerin gibi çöktüğünde, şifa evi dışarıdan her zamanki kadar küçük görünüyordu.
Dar taş sokakların arasında, alçak kapılı, kireç kokulu, yorgun bir yapı. Kapısında ne muhafız vardı artık ne balmumu kabı ne de Morkos’un gümüş asası. Gündüz yaşanan kuşatmadan sonra kapı açık kalmıştı; ama açıklığın kendisi güven vermiyordu. Çünkü Morkos’un çekildiği yerde bile gölgesi kalırdı. Kapının eşiğine bakınca Leya hâlâ söndürülmüş mühür mumunun kokusunu alıyordu. Taşa değmemiş olsa da sanki kapının damarına kadar işlemişti.
İçeride ise başka bir koku vardı.
Kurutulmuş kekik.
Kantaron.
Adaçayı.
Taze zeytinyağı.
Sirke.
Temiz bez.
Yanan kandillerin ince isi.
Ve bütün bunların altında, ilk kez korkudan daha güçlü duyulan bir şey: birlikte karar verme cesareti.
Şifa evinin ön odası boşaltılmıştı. Gün içinde yatan hastalar arka tarafa alınmış, ateşi düşen çocuk annesinin yanında uyutulmuş, yaralı işçinin pansumanı yenilenmiş, yaşlıların oturduğu köşe perdeyle ayrılmıştı. Büyük masa odanın ortasına çekilmişti. Leya masanın üzerine bitki demetlerini, küçük toprak kapları, yağ testilerini ve temiz bez tomarlarını dizmişti. Bu düzen, bir şifacının çalışma masasına benzemiyordu artık.

Bir cephane masasına benziyordu.
Ama üstünde kılıç yoktu.
Barut yoktu.
Yalnız şifa vardı.
Morkos’un en çok korkması gereken şey de buydu.
Masanın etrafında insanlar toplanmıştı. Aris’in ailesinden gelen genç bir kadın, zeytinliklerdeki hareketi doğrudan anlatmamak için sadece “toprak tarafından haber getiren kişi” gibi durmuştu. Liman hamallarının iki eşi yan yana oturuyordu; biri ellerini önlüğünün içinde saklıyor, diğeri sürekli kapıya bakıyordu. Yaralı işçilerden biri, bacağı sarılı olduğu için ayakta duramamış, duvar dibindeki tabureye çökmüştü. Güvenilir yaşlı kadınlar, odanın en dikkatli gözleri olarak köşelere yerleşmişti. Kimin ne duyduğunu, kimin neyi yanlış anlayabileceğini, hangi sözün sokakta fazla büyüyebileceğini onlar Leya’dan bile iyi tartardı.
Nikos en köşedeydi.
Başını eğmişti.
Sol eli yeni sarılmıştı. Sargının temizliği, onun günahını örtmüyordu. Tam tersine, daha görünür kılıyordu. Çünkü herkes onun elindeki yaranın nereden geldiğini bilmese de Leya’nın ona neden farklı baktığını hissediyordu. O artık yalnız şifa evinin çırağı değildi. Morkos’un elinde kırılmış, Serdar’ın planında yeniden yön verilmiş, kendi korkusuyla herkesin arasına yerleşmiş bir çatlak gibiydi.
Leya onu oradan çıkarmamıştı.
Bu bilinçliydi.
Nikos duyacaktı.
Ama her şeyi değil.
Güveneceklerdi.
Ama körce değil.
Kullanacaklardı.
Ama Morkos gibi değil.
Leya bu son cümleyi içinden geçirince boğazında sert bir düğüm oluştu. Serdar’ın “onu kullanacağız” demesi hâlâ kulağındaydı. Sonra kendisinin verdiği cevap: Bu kelimeyi onun yanında böyle söyleme. Çünkü Morkos da onu kullandı. Aradaki farkı sadece niyetle koruyamazsın. Dilinle de koruyacaksın.
Şimdi kendi dili sınanacaktı.
Serdar odanın en arkasında, duvar gölgesine yakın duruyordu. Yeni dönmüştü. Üzerinde Morkos’un köşkünden getirdiği yemek kokusu yoktu; çünkü yememişti. Ama salonun soğuk mermeri, limana bakan balkonun tuzu ve söylenmiş tehlikeli bir kelimenin ağırlığı hâlâ yüzündeydi. Leya ona ne olduğunu sormamıştı. Serdar da anlatmamıştı. Aralarında önceki sahneden kalan susulmuş bir gerçek zaten vardı: Serdar’ın kuşağındaki künye.
Leya bunu bilmiyordu.
Ama saklanan şeyin ağırlığını biliyordu.
Şimdilik onu açmadı.
Bu gece onun masasıydı.
Serdar bunu anladı ve öne çıkmadı.
Tarhun yoktu. Zeytinliklerdeydi. Aris ve köylülerle. Leya onun ne yaptığını ayrıntısıyla bilmiyordu ama tahmin ediyordu: toprağın çocuklarını sıraya koyuyor, korkuyu inkâr ettirmeden ona yön veriyordu. Tarhun’un demirci bedeniyle taşıdığı o açıklanamayan askerî düzen, bu gece zeytinliklerde işe yarayacaktı. Burada ise aynı iş Leya’ya düşüyordu.
O toprağı değil, nefesi örgütleyecekti.
Leya masanın başına geçti.
Kimseye oturmasını ya da susmasını söylemedi.
Zaten herkes susmuştu.
İlk cümlesini seçmek için bekledi. İnsanlara umut vermek kolaydı. Fazla umut, hatalı dozda afyon gibi önce rahatlatır, sonra öldürürdü. Korku vermek de kolaydı. Fazla korku, ateşi olan çocuğun üzerine ağır battaniye örtmek gibiydi; insanı kendi terinde boğardı. Leya’nın sözleri ikisinin arasında yürümeliydi.
“Bugün kapıya mühür vurulmadı,” dedi.
Kimse rahatlamadı.
Doğru.
“Bu, yarın vurulmayacağı anlamına gelmez.”
Odadaki nefesler ağırlaştı.
Leya devam etti:
“Morkos şifa evini kapatmak istiyor. Ama kapıyı kapatması yetmez. O, neyi bildiğimizi de kapatmak istiyor. Hangi bitkinin ateşi düşürdüğünü, hangi yağın yaraya iyi geldiğini, hangi koku nefesi açtığını, hangi ölçünün derman, hangi fazlanın zehir olduğunu yalnız seçtiği kişilerin bilmesini istiyor.”
Yaşlı kadınlardan biri başını salladı.
Bunu onlar çoktan biliyordu.
Ama bilmekle yüksek sesle duymak aynı şey değildi.
Leya masadaki kurutulmuş kekik demetini eline aldı.
“Kilit sadece demire vurulmaz,” dedi. “Bazen insanın bilmediği yere vurulur.”
Serdar arka gölgede çok hafif kıpırdadı.
Bu cümle onun alanına da giriyordu.
Bilgi mühimmattı.
Leya aynı düşünceyi başka dille söylüyordu.
“Bilmediğiniz şey,” dedi Leya, “sizi Morkos’a muhtaç eder. Bildiğiniz şey ise sizi birbirinize emanet eder.”
Bu kez odada görünmeyen bir şey değişti.
Muhtaç olmakla emanet olmak arasındaki fark, herkesin yüzünde ayrı bir yere dokundu. Liman hamalının eşi, ellerini önlüğünden çıkardı. Genç kadın biraz daha öne eğildi. Yaralı işçi taburesinde doğruldu. Nikos başını kaldırmadı ama omuzları kasıldı.
Leya bunu gördü.
Devam etti:
“Morkos depoları kilitlediğinde, o kilidi kırmanın yolu sadece demir ya da barut değildir. Bazen kilit, bu bitkileri tanımakla kırılır.”
Kekik demetini masanın ortasına koydu.
“Bunu herkes bilir sanırsınız. Bilmez. Kekik yalnız yemek kokusu değildir. Suyu kaynatılırsa nefesi açar. Buharı göğüste sıkışan hırıltıya iyi gelir. Sirkeyle birlikte kullanılırsa yara temizler. Ama açık yaraya ne kadar koyacağınızı bilmezseniz deriyi yakar, acıyı artırır, hasta sizden korkar. Bilgi derman olduğu kadar ölçüdür.”
Bir kadın hemen sordu:
“Çocuklara da verilir mi?”
“Az. Çok az. Buharını önce uzak tutarsın. Çocuk öksürürse yaklaşmazsın. Nefesi açılırsa kısa süre tutarsın. Bir kabın içine bütün demeti atmazsın. Üç parmak kadar yeter.”
Leya parmaklarıyla ölçüyü gösterdi.
Yaşlı kadınlardan biri aynı hareketi tekrar etti.
Sonra yanındaki kadına gösterdi.
Bu, dersin başladığı andı.
Ama Leya ders verdiğini düşünmedi.
Bir kilidi elden ele açıyordu.
Kantaron demetini aldı.
“Kantaron kanı durdurmaya yardım eder. Yağı yanıkta, kesikte, ezikte işe yarar. Ama pis yaranın üzerine kalın sürerseniz, kiri içeride kapatırsınız. Önce temiz su. Sonra sirke. Sonra beklemek. Sonra ince yağ. Yağı çok koymak daha iyi değildir. Fazla yağ yara kapatmaz, havayı keser.”
Yaralı işçi hemen bacağına baktı.
Leya onu gördü.
“Seninki temizlendi,” dedi.
Adam utandı.
“Ben bir şey demedim.”
“Bacağın dedi.”
Odada küçük bir nefes dolaştı.
Bu gülüş değildi yine.
Ama gülüşe yakın bir şeydi.
Leya bunu da ölçülü bıraktı.
Adaçayı kaplarından birini açtı. Keskin, kuru bir koku yayıldı.
“Adaçayı ateşi düşürmede yardımcı olur. Ama her ateşe aynı şey verilmez. Terleyen hasta başka, titreyen hasta başka. Çocuk başka, yaşlı başka. Ateş çok yüksekse yalnız bitkiye güvenmezsiniz; ılık bez, temiz su, gölge ve sabır gerekir. Ateşle savaşırken hastayı da yakmayacaksınız.”
Bu cümlenin kendi üzerinde de karşılığı vardı.
Morkos’la savaşırken halkı yakmayacaksınız.
Serdar bunu anladı.
Leya bilerek mi söylemişti?
Belki.
Belki de şifa dili zaten savaş dilinden daha eskiydi.
Sonra Leya küçük bir koyu kap aldı.
Odaya yayılan sessizlik değişti. Bazıları kabı tanıdı. Bazıları yalnız Leya’nın yüzündeki ciddiyetten bunun sıradan bir merhem olmadığını anladı.
“Afyon sakızı,” dedi Leya.
Nikos başını çok az kaldırdı.
Bu da Morkos’un depolarında sıkı tutulan şeylerdendi.
Leya kabı açmadı hemen.
“Bu ağrıyı keser. Bazen insanı hayatta tutar. Bazen de öldürür. Ölçüyü bilmeyen el için şifa değil, zehirdir. Bunu herkes kullanmayacak.”
Yaşlı kadınlardan biri hemen sordu:
“Öyleyse niye anlatıyorsun?”
Leya ona baktı.
“Çünkü bilmediğiniz şey sizi daha çok öldürür. Afyonu hiç bilmezseniz, Morkos’un adamı size bir damlayı nimet diye verir, ikinci damlayı borç diye yazar, üçüncüde hastanız nefes almayı unutur. Bunu tanıyacaksınız. Ama ölçüsüz kullanmayacaksınız.”
Kabı masaya koydu.
“Bilginin fazlası değil, ölçüsüz olanı zehirdir.”
Serdar bu cümleyi sessizce aldı.
Künye.
Kolye.
Rolpa.
Nikos.
Her şey bu cümlenin içinden geçti.
Bilgi kendi başına kurtuluş değildi.
Ölçü gerekiyordu.
Leya zeytinyağı testisine uzandı.
Bu kez sesi biraz değişti.
Daha yumuşak değil.
Daha derin.
“Zeytinyağı yalnız yemek değildir. Bunu en çok siz bilirsiniz. Yağ, bitkinin taşıyıcısıdır. Kantaronu taşır. Merhemi yumuşatır. Deriyi korur. Kandili yakar. Çocuğun kışlık çorbasına girer. Yaralı adamın bezini açarken deriye yapışmasını önler. Ölüye sürülür. Yeni doğana sürülür. Kısacası bir evin nefesidir.”
Aris’in ailesinden gelen kadın başını eğdi.
Onun için bu söz, Tarhun’un zeytinliklerde söylediği şeyin başka dille tekrarıydı belki.
Zeytin artık sadece ürün değil.
Gıda.
Işık.
Merhem.
Direnişin asıl kaynağı.
Leya, yağ testisini masanın ortasına bıraktı.
“Morkos yağı mühürlediğinde yalnız ticareti mühürlemiyor. Işığı, yarayı, yemeği, ölüyü ve doğanı mühürlüyor. Bu yüzden hangi yağın ne işe yaradığını herkes bilecek. Hangi yağ yenir, hangisi yaraya sürülür, hangisi kandile ayrılır. Bunları bir kişi bilirse o kişi alınır, iş biter. On kişi bilirse, bir kişi alındığında dokuz kişi kalır.”
Bu kez odadaki herkes başını kaldırdı.
Çünkü sayı ilk kez böyle söylendi.
Bilgi dağıtılacak.
Şifa merkezi olmaktan çıkıp ağ olacaktı.
Leya bunu yüksek sesle söylemedi.
Çünkü odada Nikos vardı.
Ve Nikos’un varlığı sahnenin ikinci yüzünü açıyordu.
Leya, masadaki bitkileri yeniden düzenlerken gözlerini doğrudan Nikos’a çevirmedi. Bu, çok zor oldu. Çünkü bir insanın yanına bakmadan ona konuşmak, onu hem korumak hem de sınamak demekti. Serdar’ın gölgede dikkat kesildiğini biliyordu. Nikos’un omuzlarını, nefesini, parmaklarını izlediğini de.
Karşı-istihbarat planı şimdi başlayacaktı.
Leya’nın ağzında bu kelime yoktu.
Onun dili başka türlüydü.
Bir yarayı temizlemek için önce iltihabı dışarı almak gerekirdi.
Ama iltihabı dışarı almak acı verirdi.
Ve bazen sağlam dokuya da bıçak değdirirdi.
Leya, temiz bez tomarını katladı.
Sanki önemsiz bir şey söylüyormuş gibi konuştu:
“Duyduğuma göre Serdar, limandan kurtarılan bütün barutu kuzey depolarına taşımaya karar vermiş.”
Oda bir an durdu.
Bu cümle şifa dersinin akışına ait değildi.
Ama Leya onu öyle bir tonda söylemişti ki, sanki asıl anlatmak istediği konu bu değilmiş, arada paylaşılan güvenilir bir haber gibi durmuştu.
“Barut mu?” diye fısıldadı liman hamalının eşi.
Leya hemen devam etti:
“Muhafızlar zeytinliklerle uğraşırken asıl güç orada toplanacakmış. Kuzey depoları eski, kalın duvarlı. Birkaç gün kimsenin aklına gelmez.”
Serdar gölgede Nikos’a baktı.
Nikos’un omuzları çok hafif gerildi.
Çok küçük.
Neredeyse görünmeyecek kadar.
Ama Serdar gördü.
Leya da gördü.
Genç adam başını kaldırmadı ama sargılı elinin parmakları birbirine bastı. Bu bilgi onun içine taş gibi düşmüştü. Morkos’un adamlarına ne söyleyeceğini bilmeyen korku, şimdi bir yola kavuşmuştu. Kuzey depoları. Barut. Muhafızların zeytinliklere bakması. Asıl gücün başka yerde toplanması.
Yeterince büyük bir bilgi.
Yeterince inandırıcı.
Yeterince tehlikeli.
Ve tamamen yanlış.
Leya’nın içi soğudu.
Bu soğukluk, dışarıdan gelen gece soğuğu değildi. Kendi elleriyle bir gencin zihnine kanca taktığını bilmenin soğuğuydu. Nikos onları satmıştı. Evet. Annesi ve kardeşi yüzünden. Korkudan. Borçtan. Şifanın ip yapılmasından. Ama şimdi Leya da ona bir ip bırakıyordu.
Aradaki fark neydi?
Niyet mi?
Yöntem mi?
Sonuç mu?
Leya bu soruya o anda cevap veremedi.
Sadece konuşmaya devam etti.
Çünkü bazen cerrah, eli titremesin diye içindeki soruyu ameliyat sonrasına bırakırdı.
“Şimdi dinleyin,” dedi. “Bu gece öğrendikleriniz rastgele söylenmeyecek. Herkes üç şeyi öğretecek. Üçten fazlasını değil. Bir kişiye kekik, kantaron, temiz bez. Bir kişiye adaçayı, su, gölge. Bir kişiye zeytinyağı, külle koku kesme, yara temizleme. Herkes her şeyi bilmeyecek.”
Yaşlı kadınlardan biri sordu:
“Neden?”
Serdar cevap vermedi.
Leya verdi:
“Çünkü korkan insan bazen konuşur.”
Nikos’un yüzü görünmedi.
Ama cümle ona da değdi.
Leya devam etti:
“Konuşursa her şeyi vermesin. Bir parçasını versin. Şifa da, sır da, yük de pay edilecek. Kimse tek başına bütün evi taşımayacak.”
Bu cümle odadaki kadınlara özellikle dokundu.
Çünkü onlar yıllardır evleri tek başlarına taşımaya alışmıştı.
Şimdi ilk kez yükün pay edilmesi bir zayıflık değil, güvenlik olarak söyleniyordu.
Leya bitki demetlerini küçük keseler hâline ayırmaya başladı. Her keseye farklı bir düzen koydu. Birinin içine kekik ve temiz bez; diğerine kantaron yağı ve ince sargı; bir başkasına adaçayı, kuru bez ve küçük bir kömür parçası; bazılarına yalnız zeytinyağı ve kül. Her kesenin ağzına farklı düğüm attı.
“Düğümleri de tanıyacaksınız,” dedi. “Tek düğüm: nefes. Çift düğüm: yara. Üç düğüm: ateş. Düğüm yana atılmışsa çocuk için ölçü yarıya inecek.”
Serdar bunu dikkatle izledi.
Bu, askeri işaret sisteminden farklı değildi.
Ama Leya’nın diliyle kurulmuştu.
Şifa işaretleri.
Köylülerin taşıyabileceği, kadınların öğretebileceği, çocukların görse bile tam anlamayacağı küçük bir kod.
Morkos’un kayıtlarına karşı düğümler.
Balmumu mührüne karşı bez.
Deftere karşı hafıza.
Leya dersini sürdürürken Nikos ara sıra başını kaldırıp hemen indiriyordu. Kuzey depoları bilgisi, zihninde dönüyordu. Serdar onun bunu taşıyacağını biliyordu. Taşımasa bile Morkos’un adamları gelip alacaktı. Nikos’un bu gece yalnız kalmayacağını da biliyordu. Dışarıda Rasimon’un gölgesi hâlâ yakın olmalıydı. Belki Nikos’u bekliyor, belki onun ne zaman çözüleceğini izliyordu.
Planın acı tarafı buydu.
Nikos’un çıkması gerekiyordu.
Bir insanın adım adım tuzağa doğru yürüdüğünü bilmek, bazen onu itmekten daha ağırdı.
Toplantı sona yaklaşırken Leya herkesin gözlerine tek tek baktı.
“Bugün burada duyduklarınız şifa bilgisidir,” dedi. “Ama şifa bilgisi de yanlış elde silah olur. Biri size bütün keseleri sorarsa, bilmiyorum diyeceksiniz. Gerçekten de bilmeyeceksiniz. Size ait olmayan düğümü açmayacaksınız. Size verilmeyen ölçüyü anlatmayacaksınız. Bir hastayı iyileştirmek için bildiğiniz yetmiyorsa, yalnız karar vermeyeceksiniz. Beni bulamazsanız, yaşlı kadınlardan birini bulacaksınız. Onu bulamazsanız, iki kişi birlikte karar verecek. Tek kişinin paniğiyle şifa yapılmaz.”
Bu son cümle Serdar’a da çarptı.
Tek kişinin paniğiyle savaş da yapılmazdı.
Leya, masadaki son küçük yağ kabını Aris’in temsilcisine verdi.
“Zeytinlik tarafına,” dedi.
Kadın başını salladı.
“Tarhun’a mı?”
“Tarhun’a değil. Oradaki kadınlara. Tarhun kapı açar. Yağı kimlerin saklayacağını onlar bilir.”
Kadının yüzünde kısa, sert bir memnuniyet belirdi.
“Anladım.”
Toplantı yavaşça dağıldı.
İnsanlar tek tek değil, küçük aralıklarla çıkacaktı. İlk önce yaralı işçi, çünkü onun görünmesi doğaldı. Sonra hamal eşleri, su taşıyormuş gibi. Sonra yaşlı kadınlar, birinin koluna girerek. En son Nikos.
Bu da planın parçasıydı.
Nikos hemen çıkarsa dikkat çekerdi.
En son çıkarsa takip edilmesi kolay olurdu.
Serdar bunun farkındaydı.
Leya da.
Ve işte bu yüzden Leya’nın içi daha çok sızladı.
Birer birer insanlar ayrıldı. Kapı her açıldığında gece içeri ince bir soğuk gönderdi. Sokak fazla sessizdi. Bu sessizlik, sıradan gece sessizliği değildi; dinleyen bir sessizlikti. Bir yerlerde Morkos’un kulağı vardı.
Nikos ayağa kalktığında odada yalnız Leya, Serdar ve iki yaşlı kadın kalmıştı. Yaşlı kadınlar bilerek arkalarını dönmüş, küçük kapları topluyor gibi davranıyordu. Ama kulakları açıktı.
Nikos kapıya yöneldi.
Leya onun adını söylemedi.
Bu daha zordu.
Söylese, belki dururdu.
Belki yüzüne bakardı.
Belki Leya onu korumak istediğini söylemek zorunda kalırdı.
Ama bu gece Nikos’un rolü korkmuş kalmaktı. Fazla şefkat, yalanı bozardı. Fazla soğukluk, onu gerçekten Morkos’a iterdi. Leya bu iki uç arasında nefes almakta zorlandı.
Nikos kapının eşiğinde bir an durdu.
Sanki bir şey söylemek istedi.
Sonra söylemedi.
Çıktı.
Kapı kapandı.
Leya, kapının kapandığı noktaya bakakaldı.
Serdar sessizdi.
Bu kez sessizliğini Leya’yı zorlamamak için mi, yoksa kendisi de bu hamlenin ağırlığını taşıdığı için mi seçtiğini bilmiyordu.
Leya yavaşça konuştu:
“Az önce bir insanı gönderdik.”
Serdar cevap vermedi.
Leya ona döndü.
“Bir haberi değil. Bir insanı.”
Serdar’ın sesi alçak çıktı:
“Biliyorum.”
“Bunu gerçekten biliyor musun?”
Serdar onun gözlerine baktı.
“Evet.”
“Çünkü bazen sen insanları konum gibi görüyorsun. Hat gibi. Damar gibi. İp gibi.”
Bu cümle sertti.
Ama Serdar kırılmadı.
“Bugün öyle görmek zorundaydım.”
“Ben zorundaydım demiyorum.”
“Ne diyorsun?”
Leya’nın sesi kısıldı.
“İnsan bazen zorunda kaldığı şeyle kirlenir. Bunu unutma diyorum.”
Bu cümle, önceki uyarının devamıydı.
Doğru olan şeyler de insanı kirletir.
Serdar başını eğdi.
“Unutmuyorum.”
“Unutursan seni durdururum.”
Serdar’ın cevabı gecikmedi:
“Durdur.”
Leya bunu beklemiyordu.
Bir an sessiz kaldı.
Sonra gözleri yumuşamadı ama içindeki öfke biçim değiştirdi. Bu adam bazen taş gibiydi. Bazen de insanın eline kendisini durdurma hakkını vererek daha ağır bir sorumluluk bırakıyordu.
Dışarıdan çok hafif bir ayak sesi geçti.
Nikos uzaklaşıyordu.
Ya da onu izleyen biri yaklaşıyordu.
Serdar kapıya doğru baktı.
“Takip edecekler.”
Leya’nın yüzü sertleşti.
“Biz de mi?”
“Evet. Ama biz onu değil, onu izleyeni izleyeceğiz.”
“Rasimon.”
“Büyük ihtimal.”
Leya masadaki zeytinyağı testisini aldı. Küçük kaplara ayırdığı yağlardan biri hâlâ masadaydı. Onu Serdar’a uzattı.

“Bunu al.”
Serdar şaşırmadı ama nedenini sordu:
“Ne için?”
“Bu gece yine birini yaralayacaksınız ya da biri sizi yaralayacak. En azından yara kurumasın.”
Serdar kabı aldı.
“Teşekkür ederim.”
“Teşekkür etme. Dikkat et.”
Bu cümle, Leya’nın dilinde duadan daha gerçekti.
Serdar başını salladı.
“Plan gibi.”
Leya yorgun ama sert bir bakışla ona baktı.
“Bunu fazla kullanmaya başladın.”
“İşe yarıyor.”
“Her şey plan olmaz.”
“Biliyorum.”
“Bilmiyorsun. Ama öğreniyorsun.”
Bu kez Serdar itiraz etmedi.
Leya kapıya yürüdü. Nikos’un çıktığı yöne bakmadı. Bunun yerine masaya geri döndü. Bitki demetlerinden arta kalan küçük parçaları topladı. Kekiğin kırıntıları, kantaron sapları, adaçayı tozu, yağ damlaları. Bunlar artık yalnız tedavi artığı değildi. Bir meclisin ilk kararlarının izleri gibiydi.
Leya, zeytinyağı testisinin dibinde kalan az yağı avucuna döktü.
Sonra masanın üzerine değil, kapının eşiğine sürdü.
Serdar bunu izledi.
“Neden?”
Leya cevap verdi:
“Morkos’un balmumu değmedi. Bizim yağımız değsin.”
Bu, küçük bir hareketti.
Ama o kapı için büyük bir cümleydi.
Balmumuna karşı zeytinyağı.
Mühre karşı şifa.
Morkos’un sahiplik işaretine karşı halkın nefes işareti.
Leya doğruldu.
“Nikos kapıdan çıktığında elimde kalan bu,” dedi. “Biraz bilgi. Biraz yağ. Bir de yaptığımız şeyin doğru olup olmadığını bilmeyen bir kalp.”
Serdar kapının eşiğindeki parlak yağ izine baktı.
“Bazen doğru olan şey, doğru hissettirmez.”
Leya ona döndü.
“Bunu söylemek kolay.”
“Evet.”
“Yaşaması zor.”
“Evet.”
Leya bir süre Serdar’a baktı.
Sonra kapıya yöneldi.
“Gidelim,” dedi.
“Sen kalmalısın.”
Leya başını çevirdi.
Bu kez sesinde öfke değil, kesinlik vardı.
“Ben kalırsam, Nikos’u gerçekten yalnız göndermiş olurum.”
Serdar itiraz edecekti.
Leya onu durdurdu.
“Şifa evini yaşlı kadınlar tutar. Ben uzak duracağım. Görünmeyeceğim. Ama bu çocuğun ipinin iki ucunu da erkeklerin eline bırakmayacağım.”
Serdar bir an sustu.
Sonra başını salladı.
“Tamam.”
Leya kandili üfledi.
Oda yarı karanlığa düştü.
Kapı açıldığında dışarıdaki gece, şifa evinin içine siyah bir nefes gibi girdi. Eşikteki zeytinyağı kandil ışığı olmadan da hafifçe parlıyordu.
Nikos çoktan sokağın kıvrımına yaklaşmış olmalıydı.
Ve bir yerlerde, onu alacak ya da izleyecek gölge harekete geçmişti.
Leya kapıdan çıkarken, ilk kez bir insanın ardından dua mı ettiğini, yoksa onu bir tuzağa mı gönderdiğini ayırt edemedi.
Belki ikisi de aynı anda mümkündü.
Belki savaş, insanın duasını bile tuzağın içine koyduğu yerdi.
Ama geride, şifa evinin masasından dağılan küçük keseler vardı.
Kekik.
Kantaron.
Adaçayı.
Zeytinyağı.
Düğümler.
Ölçüler.
Ve Morkos’un mühründen bağımsız ilk şifa bilgisi.
O gece şifa evi, yalnız hasta iyileştiren bir yer olmaktan çıktı.
Bir meclise dönüştü.
Ve o mecliste alınan ilk karar şuydu:
Bilgi, Morkos’un deposunda çürümeyecekti.
Halkın elinde dolaşacaktı.
Tıpkı yağ gibi.
Tıpkı nefes gibi.
Tıpkı direniş gibi.