Albay Rütbesiyle Son Tören
“Bugün üniformayı astım. Defterde hâlâ boş sayfalar var ama rüzgâr artık başka kanatlara esiyor.”
— Hangar Defteri (Cemal’in el yazısıyla ilk kayıt), 1949
1949 yılının ılık bir bahar sabahında Cemal, kırk beş yıllık askerî hizmetinin son gününe her zamanki saatinde, sabah altıda uyandı. 1904’te Haddehane Mektebi’nin kapısından içeri adım attığı günden beri ilk kez üniformasını son defa giyiyordu. Omuzlarında albay rütbesi, göğsünde İstiklâl Madalyası şeridi vardı; ama aynada gördüğü adam, 1908’de ilk kez üniforma giyip tek bir fotoğraf çektiren o sakin İzmirli gençten hâlâ çok farklı değildi. Yalnızca saçları bembeyaz olmuş, yüzüne dört buçuk on yılın bütün rüzgârları işlenmişti.

İzmir’deki hava üssünde kendisi için sade bir veda töreni düzenlenmişti. Üs komutanı, Cemal’in 1914’ten beri süren öncü hizmetlerini, Çanakkale’yi, Konya’yı, Amasra’yı ve yetiştirdiği yüzlerce havacıyı övgüyle anlattı. Sıra kendisine söz verildiğinde Cemal kürsüye çıkmadı; bulunduğu yerden yalnızca tek bir kısa cümle söyledi:
“Görevimi yapmama imkân veren bütün silah arkadaşlarıma ve yerde ter döken bütün makinist ustalarımıza şükranlarımı sunarım. Gökyüzünüz açık olsun.”
Törenin ardından kalabalık dağılırken, Cemal hemen eve dönmedi. Şapkasını koltuğunun altına alıp son kez, yalnız başına pist kenarında ve yeni beton hangarların önünde yürüdü. Artık uçaklar bambaşkaydı—jet çağının eşiğinde, güçlü metal gövdeli, pırıl pırıl modern uçaklar.
Büyük hangarın önünde, henüz yirmi yaşlarında, yüzünde hafif makine yağı izleri taşıyan genç bir uçak makinisti Cemal’i görünce elindeki anahtarı bırakıp dimdik hazır ola geçti.
“Saygılar Albayım! Emekliliğiniz hayırlı olsun!”
Cemal durup gencin yanına yaklaştı, yağlı elini hiç çekinmeden sıktı. Bir anlığına gözünün önüne 1914’te elinde teneke çay maşrapasıyla koşan genç İsmail ve tezgâh başındaki Usta Rasim geldi.
“Sağ ol evlat,” dedi Cemal, sıcak ama ciddi bir sesle. “Adın ne?”
“Kadir, Albayım.”
“Bak Kadir,” dedi Cemal, başıyla hangardaki modern uçağı işaret ederek. “Uçaklar ne kadar değişirse değişsin, kural aynıdır. Pervaneye değil, önce cıvataya bak evlat. Pilotun canı senin sıktığın somuna emanettir.”
“Emredersiniz Albayım! Hiç unutmayacağım!”
O akşam eve döndüğünde Cemal, üniforma ceketini ahşap askıya özenle astı, dolabın kapağını kapattı. Sonra çalışma masasına oturdu, sandıktan Usta Rasim’in yadigârı Hangar Defteri’ni çıkardı. Yıllardır yalnızca Rasim’in el yazısının bulunduğu o defterde ilk kez kendisi yeni bir sayfa açtı, dolma kalemiyle ağır, düzgün bir yazıyla tek bir kayıt düştü:
1949 — Bugün üniformayı astım. Defterde hâlâ boş sayfalar var ama rüzgâr artık başka kanatlara esiyor.