Lövyeyi Başkasına Bırakmak Görseli
Lövyeyi Başkasına Bırakmak

İlk Sınıf ve Teğmen Salih

1. Sahne 3 dk okuma 15 okunma
İzmir Hava Okulu’nda yeni teğmenleri ilk derste Usta Rasim’in motor hangarına götüren Cemal
İzmir Hava Okulu’nda yeni teğmenleri ilk derste Usta Rasim’in motor hangarına götüren Cemal
Bu bölümdeki sahneler
1 2 3 4

“Öğretmenlik, korktuğun anda elini lövyeye uzatmamayı öğrenmektir. Cemal Bey bugün üç kez elini havada tutup geri çekti.”
— Hangar Defteri, İzmir, 1924

1924 yılının Mayıs sabahında İzmir Hava Okulu’nun bahçesi, yeni Cumhuriyet’in bütün genç heyecanını taşıyordu. Sıraya dizilmiş sekiz genç teğmenin çizmeleri pırıl pırıl parlıyor, gözleri ise pistin kenarında bekleyen çift kumandalı eğitim tayyarelerinden bir türlü ayrılmıyordu.

İzmir Hava Okulu’nda yeni teğmenleri ilk derste Usta Rasim’in motor hangarına götüren Cemal

Cemal, sıranın önünde durup onlara tek tek baktı. Şakaklarına ilk hafif gümüş teller düşmeye başlamıştı; yüzünde Çanakkale’nin, Berlin’in, Konya’nın ve Karadeniz’in bıraktığı sakin, sarsılmaz bir dinginlik vardı. On yıl önce Ayastefanos’ta kendisinin de böyle sıraya dizildiği o haziran sabahını hatırladı.

Gençlerin içinde en ön sırada duran, yirmi bir yaşlarında, ela gözlü, omuzları geniş bir teğmen hemen dikkatini çekti. Adı Teğmen Salih’ti. Dosyasına göre Harbiye’den dereceyle çıkmış, refleksleri keskin ama biraz sabırsız bir gençti. Cemal konuşurken bile Salih’in bakışları ara ara pistteki kırmızı rüzgâr torbasına ve tayyarelerin kanatlarına kayıyordu.

“Hoş geldiniz beyler,” dedi Cemal, sesi ne sert ne de yumuşaktı; yalnızca dinleten o eski, ölçülü tondaydı. “Burada pilot olmaya geldiniz. Çoğunuzun aklı şu an pistte, bir an önce yerden kesilmekte. Bunu anlıyorum. Ama ilk dersimiz pistte değil. Beni takip edin.”

Genç teğmenler şaşkınlıkla birbirlerine bakıp Cemal’in peşine düştüler. Pistin ters yönüne, büyük ahşap hangara doğru yürüdüler.

Hangarın sürgülü kapısı ardına kadar açıktı. İçeride, tezgâhın başında saçları iyice ağarmış olan Usta Rasim ile artık okulun baş kalfası olmuş İsmail, parçaları sökülmüş bir uçak motorunun başında bekliyorlardı. Tezgâhın kenarında, köşeleri iyice yıpranmış ama hâlâ dimdik duran o eski Hangar Defteri açıktı.

Teğmen Salih, elini kaldırmadan kendini tutamayıp sordu: “Komutanım, bu sabah uçuş denemesi yapmayacak mıyız? Motor sökümünü makinistler yapmıyor mu?”

Sınıfta birkaç genç hafifçe başını salladı.

Cemal, Salih’in gözlerinin içine sakin ama uzun bir an baktı. Sonra dönüp eliyle tezgâhtaki sökülmüş motoru ve başında duran Usta Rasim’i işaret etti.

“İyi dinleyin beyler,” dedi Cemal, sesi hangarın ahşap duvarlarında net biçimde yankılandı. “Bu gördüğünüz Başmakinist Rasim Usta. On yıldır benim uçtuğum her tayyarenin motorunu o topladı, her cıvatasını o sıktı. Şunu aklınızın en başına yazın: Uçağı tanımayan, onu uçuramaz. Havada motor öksürdüğünde yanında makinist olmayacak. Hangi sesin karbüratörden, hangi titreşimin pervaneden geldiğini bilmeyen pilot, yalnızca şansıyla uçar—ve şans bir gün mutlaka biter.”

Salih’in yüzündeki o aceleci heves bir anda ciddiyete döndü.

“Bu hafta boyunca,” diye devam etti Cemal, “her sabah iki saat burada, Rasim Usta’nın tezgâhında çalışacaksınız. Elleriniz hint yağına bulanacak. Buji temizleyeceksiniz, gergi teli yoklayacaksınız, conta keseceksiniz. Ancak bir tayyarenin yerde nasıl ayakta durduğunu anladığınız gün, kokpite oturmaya hak kazanacaksınız.”

Rasim, tezgâhın ardından hafifçe gülümseyerek başını salladı ve elindeki lokma anahtarını en önde duran Salih’e uzattı.

“Buyur bakalım Teğmenim,” dedi Rasim babacan ama kararlı bir sesle. “Önce şu karter cıvatalarını çapraz sırayla sökmekle başlayalım. Bakalım elinin ayarı nasılmış.”

Salih bir an tereddüt etti, sonra pırıl pırıl ceketinin kollarını sıyırıp anahtarı aldı. O sabah hangarda genç teğmenlerin beyaz gömlek manşetlerine ilk hint yağı lekeleri bulaştı—ve Cemal, on yıl önce Şükrü Efendi’den ve Rasim’den öğrendiği o en büyük meslek ahlakını yeni kuşağa ilk kez teslim etmiş oldu.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.