Konya’da Yoktan Uçak Yapmak Görseli
Konya’da Yoktan Uçak Yapmak

Defterde Kaybolan İsimler

4. Sahne 3 dk okuma 8 okunma
Görevden dönemeyen genç pilotun yün eldivenleri yanında Hangar Defteri’ndeki satırı kapatan Usta Rasim
Görevden dönemeyen genç pilotun yün eldivenleri yanında Hangar Defteri’ndeki satırı kapatan Usta Rasim
Bu bölümdeki sahneler
1 2 3 4

1921 yılının sonbaharında Sakarya’nın gürültüsü dinmiş, ama üssün üstündeki yorgunluk ağır bir sis gibi çökmüştü. Günler kısalmış, Konya ovasında akşam ayazı erken inmeye başlamıştı.

Görevden dönemeyen genç pilotun yün eldivenleri yanında Hangar Defteri’ndeki satırı kapatan Usta Rasim

O akşamüstü saat dörtte, üsten iki numaralı onarılmış tayyareyle keşfe kalkan yirmi iki yaşındaki genç pilot Teğmen Orhan, saat altıyı geçtiği halde dönmemişti.

Usta Rasim, İsmail ve Cemal, pistin ucunda yan yana durmuş, gözlerini batı ufkuna dikmiş bekliyorlardı. Rüzgâr soğuktu. İsmail, karanlık basınca pistin iki yanına iki gazyağı feneri yakıp koydu; belki Orhan yönünü şaşırmıştır, belki uzaktan bu iki küçük ışığı görüp süzülür diye.

Saat yedi oldu. Motor sesi yoktu.

Saat sekiz oldu. Yakıt deposunun alabileceği en son damla bile çoktan tükenmiş olmalıydı.

Dokuzda, karargâh çadırından çıkan haberci er, başı önüne eğik halde pistin ucuna yürüdü. İleri hattan telgraf gelmişti: iki numaralı tayyare, düşman topçu ateşinden hasar alıp geri dönmeye çalışırken sarp bir yamaca düşmüştü. Teğmen Orhan, uçaktan sağ çıkamamıştı.

Kimse bir şey söylemedi. İsmail, sessizce gidip pistin ucundaki iki gazyağı fenerini söndürdü.

Gece yarısına doğru hangarda tuhaf, boğucu bir sessizlik vardı. İki numaralı tayyarenin park yeri bomboştu; yerde yalnızca sabah motor ısıtılırken damlamış iki siyah yağ lekesi kalmıştı. Tezgâhın kenarında ise Orhan’ın sabah uçuşa çıkarken “Rasim Usta, bu biraz bol geliyor, ötekini aldım, bu burada kalsın” diyerek bıraktığı bir çift eski yün eldiven duruyordu.

Rasim, eldivenleri eline alıp dikkatlice katladı, temiz bir bezin içine koydu. Sonra tezgâhın başındaki tabureye oturdu ve Hangar Defteri’ni açtı.

Sabah açtığı satır hâlâ yarımdı: “2 numaralı tayyare — Pilot: Tğm. Orhan — Kalkış: 16.05 — İniş: …”

Rasim kurşun kalemi eline aldı. İniş saatinin karşısına tek bir düz çizgi çekmek için elini kâğıda yaklaştırdı. Yıllardır ağır anahtarları, eğeleri, iğneleri hiç şaşmadan tutan o nasırlı el, ilk kez o küçük çizgiyi çekerken hafifçe titredi.

Kalemin ucu kâğıtta küçük, kırık bir iz bıraktı. Rasim derin bir nefes alıp çizgiyi tamamladı ve yanına yalnızca iki kelime yazdı: “Dönemedi. Şehit.”

Tam o sırada Cemal, sessiz adımlarla yanına geldi. İkisi de uzun bir süre o kapalı satıra baktılar.

“Sabah bana ‘Yüzbaşım, dönüşte çay demleyelim, senin Berlin hikâyelerini dinleyeceğim’ demişti,” dedi Cemal, sesi ilk kez bu kadar alçak ve yorgundu.

“Gençti efendim,” dedi Rasim usulca. “Çok gençti.”

Cemal, hangarın boş kalan köşesine, ardından da Rasim’in önündeki yağ lekeli deftere baktı. Gözlerinde, 1914’ten beri Rasim’in hiç görmediği bir soru gölgesi belirdi.

“Rasim Usta…” dedi Cemal, neredeyse fısıltıyla. “Bir gün bu savaş biterse… Buralarda üç kırık uçaktan bir kanat çıkardığımızı, o çocukların yamalı bezlerle göğe çıktığını, bu boş hangarı… Bir gün bunları kimse hatırlayacak mı?”

Rasim bir an sustu. Kalemini defterin ortasına bıraktı, sonra başını kaldırıp Cemal’in gözlerine baktı.

“İnsanlar unutur efendim,” dedi Rasim, sakin ama derin bir gerçekçilikle. “Şehirler büyür, yeni uçaklar gelir, yeni isimler yazılır. Çoğu unutulur. Ama gökyüzü unutmaz. Bir de şu defter unutmaz. Biz hatırlansın diye değil, yarın çocuklar özgür bir göğün altında uyusun diye sıkıyoruz bu cıvataları.”

Cemal, uzun süre hiçbir şey söylemeden Rasim’in sözünü içine sindirdi. Sonra elini yaşlı makinistin omzuna koydu, başını yavaşça salladı.

“Haklısın usta,” dedi. “Yarın sabah yine erkenden ayaktayız.”

Rasim Hangar Defteri’ni usulca kapattı. Bozkırın üstünde sonbahar rüzgârı esiyor; 1922’ye, denize ve yeniden Karadeniz’in sisine doğru açılacak yeni bir sayfa yavaş yavaş yaklaşıyordu.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.