Anadolu’ya Geçiş
Taka, şafaktan iki saat önce Anadolu yakasındaki ıssız, kayalık bir koya burnunu dayadığında, İstanbul’un karanlık ışıkları çok geride, ufkun ardında kaybolmuştu. Denizden esen rüzgâr hâlâ serindi ama bu kıyının kokusu bambaşkaydı: ıslak çam iğnesi, taze sürülmüş toprak ve uzaktan gelen odun dumanı.

Koyun hemen gerisindeki ağaçların arasında, fenerleri söndürülmüş iki öküz arabası ve başlarında kalın keçe kepenekli üç köylü bekliyordu. Reis suya atlayıp halatı kayaya bağladı. Kimse yüksek sesle konuşmadı; yalnızca kısa baş selamlarıyla yükün indirilmesine geçildi.
İki uzun pervane çuvalı, manyeto ve pusula sandığı ile İsmail’in sırtındaki alet çuvalı, kağnıların saman döşeli tabanına özenle yerleştirildi, üstlerine kalın kıl çuvallar örtüldü.
“Yol uzun efendim,” dedi yaşlı arabacı, Cemal’in yüzüne dikkatle bakarak. “İngiliz devriyesinin gözüne çarpmadan önce dağ yoluna saracağız. Öğleye doğru güvenli köye ineriz, oradan da Konya’ya giden kafileye katılırsınız.”
“Sağ olasın dayı,” dedi Cemal. “Yükümüz ağır değil ama çok kıymetlidir. Pervanelerin üstüne başka bir şey koymayalım.”
“Başım üstüne yüzbaşım. Biz ne taşıdığımızı biliyoruz.”
Kağnılar ağır, tok bir gıcırtıyla çamurlu patikaya sardı. Cemal, Usta Rasim ve İsmail, arabaların hemen arkasından yürümeye başladılar. İlk bir saat boyunca yalnızca öküzlerin düzenli soluğu, çamurda ezilen tekerleklerin sesi ve yüksek çam ağaçlarının tepesinden geçen rüzgârın uğultusu duyuldu.
Gün ağarırken dağ sırtına ulaştılar. Cemal bir an durup geriye, kuzeybatıya doğru baktı. Aşağıda, uzak sisin içinde Marmara’nın dar bir şeridi seçiliyordu. Yıllardır yaşadığı şehir, Haddehane’nin taş duvarları, Ayastefanos’taki iki ahşap hangar… Hepsi o sisin arkasında kalmıştı.
Cemal elini ceketinin iç cebine götürdü. Münevver’in İzmir’de avluda verdiği, kenarı ince Rumeli oyalı beyaz keten mendil oradaydı. Parmaklarının ucunda o yumuşak kumaşı hissetti. İzmir şimdi işgal altındaydı; Münevver’in ve annesinin ne durumda olduğunu, mektupların artık ulaşıp ulaşmayacağını bilmiyordu. Ama içine garip bir yenilmişlik değil, tam tersine keskin, dingin bir kararlılık çöktü.
Hemen yanında yürüyen Rasim, sırt çantasının askısını düzeltti. Çantanın içinde, yağlı bezlere sarılı Hangar Defteri ve Berlin’den gelen o saman sarısı teknik defter vardı.
“Ne düşünüyorsun efendim?” diye sordu Rasim, Cemal’in geriye baktığını görünce.
“İki şeyi usta,” dedi Cemal, yeniden Anadolu’nun içine doğru yürümeye başlarken. “Birincisi, dört yıl boyunca Yeşilköy’de o kadar ter döktük, şimdi her şeye sıfırdan, bozkırın ortasında başlayacağız. İkincisi ise… aslında sıfırdan başlamıyoruz. Elimizde senin defterin var, aletlerimiz var, bir de bildiğimiz rüzgâr var.”
Rasim hafifçe gülümsedi, yorgun yüzündeki çizgiler yumuşadı. “Haklısın efendim. Hem bak, burada kapılara mühür vuracak kimse yok. Gökyüzü burada hâlâ bizim.”
Öğleye doğru, dağ eteğindeki küçük bir köyün kenarındaki taş hana indiler. Hanın avlusunda birkaç genç subay ve Anadolu’nun dört bir yanından toplanmış gönüllüler vardı. Ocak başında kaynayan büyük bakır çaydanlıktan taze çay ve sıcak bazlama kokusu yayılıyordu.
Köyün muhtarı, kağnıların üstündeki örtüleri aralayıp çuvallara sarılı ahşap pervanelerin ucunu görünce gözleri doldu.
“Demek bizim de gökyüzünde kanadımız olacak yüzbaşım,” dedi yaşlı adam, sesi hafifçe titreyerek.
“Olacak muhtar efendi,” dedi Cemal, çay bardağını iki elinin arasına alarak. “Konya’da bozuk uçaklar bekliyormuş. Onları ayağa kaldıracağız.”
O akşam, handaki küçük tahta masanın başında Rasim sırt çantasından Hangar Defteri’ni çıkardı. Yağlı bezini açtı, sayfaların nem alıp almadığını kontrol etti. Kâğıtlar kupkuruydu. Kurşun kalemiyle yeni bir sayfa açtı ve 1920 baharının ilk Anadolu kaydını düştü:
Mart 1920 — Anadolu Yolu
İstanbul geride kaldı. İki pervane, iki manyeto, iki pusula, altı buji ve alet sandığı sağlam geçirildi. Yarın Konya’ya doğru yola çıkıyoruz. Artık deniz yok, bozkır var; ama kanat aynı kanat.
Cemal, dışarıdaki yıldızlı Anadolu gecesine baktı. Gökyüzü burada İstanbul’dakinden daha geniş, daha berrak ve daha yakın görünüyordu. Cebindeki beyaz mendile bir kez daha dokundu; sonra Rasim ve İsmail’le birlikte Konya’ya uzanacak yeni yolun sabahını beklemek üzere gözlerini kapattı.