Mütareke Hangarı Görseli
Mütareke Hangarı

Rütbe Engeli ve Bekleyen Söz

2. Sahne 5 dk okuma 8 okunma
İzmir avlusunda Münevver’in Rumeli oyalı beyaz mendili Cemal’e emanet etmesi
İzmir avlusunda Münevver’in Rumeli oyalı beyaz mendili Cemal’e emanet etmesi
Bu bölümdeki sahneler
1 2 3 4

1919 yılının baharı İzmir’e önceki yılların hiçbirine benzemeyen, ağır ve tedirgin bir sessizlikle geldi. Körfezde yabancı savaş gemilerinin gri siluetleri gün boyu yer değiştiriyor, Kordon’da akşamüstleri eskisi gibi şenlikli kalabalıklar dolaşmıyordu. Mahalle aralarında insanlar kapı önlerinde fısıltıyla konuşuyor, her sabah gazetelerde yeni bir işgal söylentisi, yeni bir belirsizlik okunuyordu.

İzmir avlusunda Münevver’in Rumeli oyalı beyaz mendili Cemal’e emanet etmesi

Münevver, taş avlunun köşesindeki yaşlı turunç ağacının altında oturmuş, elindeki ince iğneyle beyaz bir keten mendilin kenarına küçük bir Rumeli oyası işliyordu. Parmakları sakindi ama kulağı sürekli bahçe kapısındaydı. Cemal, İstanbul’dan kısa bir izinle İzmir’e gelmişti; o ikindi, annesiyle birlikte bu kez yalnızca misafirliğe değil, açıkça konuşmaya geleceklerdi.

Saat üçe doğru demir kapının tokmağı vuruldu. Münevver iğnesini bırakıp kapıyı açtı. Karşısında Cemal ve annesi duruyordu. Cemal’in üstünde bu kez sivil, koyu lacivert bir takım elbise vardı—işgal altındaki sokaklarda üniforma giymek artık her köşe başında başka bir gerginlik doğuruyordu. Yine de duruşu, yürüyüşü ve bakışındaki o sarsılmaz terbiye, hangi kıyafeti giyerse giysin değişmiyordu.

Sofada kahveler içildikten sonra kısa bir sessizlik oldu. Selim Efendi, gözlüklerinin üstünden önce Cemal’e, sonra kızına baktı.

“Hoş geldiniz evladım,” dedi Selim Efendi, sesi yorgun ama saygılıydı. “İstanbul’un hali malum, İzmir’in hali de her gün biraz daha ağırlaşıyor. İzin alıp gelmişsin, niyetin de geçen yıldan beri belli. Açık konuşalım.”

Cemal başını hafifçe eğdi. “Sağ olun efendim. Benim niyetim de, sözüm de ilk günden beri aynıdır. Münevver Hanım’la izninizle yuva kurmak isterim. Ancak size hiçbir şeyi saklamadan söylemek boynumun borcu.”

Cemal, ceketinin iç cebinden katlanmış, kenarı resmî damgalı bir kâğıt çıkardı ve masanın üstüne bıraktı.

“Bahriye Nezareti’ne resmî evlilik izni için dilekçe verdim,” dedi Cemal, sesi durgun ama netti. “Ancak mütareke sonrası orduda bütün muameleler dondurulmuş. Üstelik subayların evlilik nizamnamesindeki kıdem, rütbe ve teminat şartları gerekçe gösterilerek dilekçem ‘uygun görülemedi’ notuyla beklemeye alındı. Resmî izin olmadan nikâh kıymak, askerlikten ilişiğimin kesilmesi demek.”

Odaya ağır bir sessizlik çöktü. Münevver’in annesi elini dizinin üstüne koyup hafifçe iç çekti. Selim Efendi masadaki mühürlü kâğıda uzun uzun baktı, sonra başını kaldırıp Cemal’e döndü.

“Sana bir sözüm yok evladım,” dedi yaşlı adam, sesi kırgın değil ama derinden endişeliydi. “Sen dürüst adamsın, kâğıdı saklamadan önümüze koydun. Lakin ben de bir babayım. Şu kâğıt ortada. Resmî izin yok, memleketin yarını belli değil, yarın İzmir’de ne olacağını kimse bilmiyor. Ben kızımı bir kez Preveze’den söküp getirdim; şimdi belirsiz bir bekleyişin içine, izinsiz ve sahipsiz bir nikâhın gölgesine bırakamam. Resmî engel kalkmadan, ortalık durulmadan bu işe rıza veremem.”

Cemal, yaşlı adamın yüzüne tek bir sitem gölgesi bile düşürmeden baktı. “Haklısınız efendim,” dedi sakin bir sesle. “Sizi anlıyorum. Kızınız için en doğrusunu istemeniz tabii. Ben de izinsiz, gizli saklı bir iş yapmak istemem. Ama şunu bilmenizi isterim: ne bu engel sonsuza kadar sürer ne de bu karanlık günler.”

Tam o sırada, o ana kadar tek kelime etmemiş olan Münevver başını kaldırdı. Sesi ne yüksek ne de dikbaşlıydı; ama taş sofanın içinde bir çan gibi berrak ve kesin yankılandı:

“Baba,” dedi Münevver, doğrudan babasının gözlerine bakarak. “Senin sözünün üstüne söz söylemem. Resmî izin çıkmadan, senin rızan olmadan hiçbir adım atmam. Ama benim sözüm de verilmiştir. Ne kadar sürerse sürsün, hangi engel çıkarsa çıksın, ben bu kapıda beklerim.”

Selim Efendi, kızına uzun bir an baktı. Münevver’in gözlerindeki o sessiz direnç, bağırıp çağıran bir inattan çok daha güçlüydü. Yaşlı adam başını ağır ağır önüne eğdi, hiçbir şey söylemedi.

Ayrılık vakti geldiğinde, büyükler kapı eşiğinde vedalaşırken Münevver avlunun kenarındaki turunç ağacının yanında Cemal’e yaklaştı. İkisi için yalnızca birkaç saniye vardı.

Münevver, avucunun içinde özenle katladığı o küçük, kenarı Rumeli oyalı beyaz keten mendili Cemal’e uzattı.

“İstanbul’a dönüyorsunuz,” dedi Münevver alçak sesle. “Ve gözlerinizden anlıyorum, orada da çok kalmayacaksınız. Bir yere gidiyorsunuz.”

Cemal bir saniye duraksadı; ona yalan söyleyemezdi, ama kimseyi tehlikeye atacak bir sırrı da açık edemezdi. “Gökyüzü İstanbul’da kilitli Münevver Hanım,” dedi yalnızca. “Bir yerlerde yeniden açılacak. Benim yerim orası.”

Münevver başını usulca salladı, mendili Cemal’in avucuna bıraktı. “Bunu yanınızda taşıyın. Ne zaman rüzgâr tersine eserse, İzmir’de bir sözün beklediğini hatırlayın.”

Cemal, mendili dikkatlice katlayıp ceketinin iç cebine, tam kalbinin üstüne yerleştirdi. “Bu engel de kalkacak Münevver Hanım,” dedi kesin bir sesle. “Ve döndüğümde bu şehre başım dik geleceğim.”

Bahçe kapısı arkasından ağır ağır kapandığında, Münevver avluda yalnız kaldı. Körfezden gelen akşam rüzgârı turunç yapraklarını savuruyordu. Savaş bitmiş gibi görünüyordu, ama Münevver artık biliyordu: asıl uzun bekleyiş ve asıl büyük mücadele daha yeni başlıyordu.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.