Baharın İşleri Görseli
Baharın İşleri

İlk karşılaşma

1. Sahne 21 dk okuma 17 okunma
Emine’nin eski ayakkabıları elinde tutarak peronda babası Sabri’yle karşılaşması
Emine’nin eski ayakkabıları elinde tutarak peronda babası Sabri’yle karşılaşması
Bu bölümdeki sahneler
1 2 3 4

Sabri vagondan inerken arkasındaki kadın şişesini uzattı. Kadın bir eliyle demiri, ötekiyle eteğini tutuyordu. Sabri şişeyi alıp perona indi. Beklerken gelenlere baktı. Üç kişi vagonun önünden neredeyse koşarak geçti. İçlerinden biri dönüp pencereye el salladı. Sabri, şişenin boynunda parmaklarını gevşetti. Kadın son basamağa inip şişeyi geri aldığında Emine’yi peronun duvar dibinde gördü.

Emine’nin eski ayakkabıları elinde tutarak peronda babası Sabri’yle karşılaşması

Elinde bir çift ayakkabı vardı. Bağlarını birbirine düğümlemiş, ikisini bir elinde taşıyordu. Ayakkabılardan biri daha aşağıda duruyordu. Kalabalık arasından Sabri’yi görünce ayakkabıları öbür eline aldı. Yerinden ayrılmadı. Sabri aralarındaki mesafenin ne kadar olduğunu kestiremedi. Bir adam onları ayıran yerden kocaman bir sepetle geçince, sepetin arkasını bekledi. Sonra kızına doğru yürüdü.

— Yolun buraya kadar nasıldı, Emine?

Emine ayakkabıları tutan elini kaldırdı.

— Fırının arabasıyla geldim. Yolun başında indirdi. Oradan yürüdüm.

Sabri tren boyunca bu cevabı hiç düşünmemişti. Emine’nin yürüdüğü yolu gözünün önüne getirmek için fırının evin hangi yanında kaldığını hatırlamaya çalıştı. Bir şey daha söylemeden ona baktı. Saçı düşündüğünden uzundu. Örgünün ucu, omzunun gerisinden ceketinin önüne iniyordu. İstasyona gelmeden önce bir kere daha bağlamış olmalıydı. Alnına düşen bir tutamı, eli doluyken yanağını omzuna sürtüp geri attı.

Sabri, Emine’nin yüzünde çocukluğundan kalan bir çizgi aradı, ama yüzünü parçalara bölüp tanımaya çalışmanın yanlış olduğunu kısa sürede fark etti. Alnının üzerinden geçen saç tutamı, kaşının bir yanını kapatıyor; Emine onu omzuyla geri iterken bakışını Sabri’den kaçırmıyordu. Gözlerinin altında yorgunluk vardı. Bu yorgunluğun yola mı, sabahın işine mi, yoksa karşısında duran babasına mı ait olduğunu Sabri ayırt edemedi.

Kızının ceketinin kolu bileğine kadar iniyordu. Eski ayakkabıları tutan parmaklarında, bağların bastığı ince kırmızılık kalmıştı. Sabri, elini uzatıp o izleri yoklamayı düşündü, sonra vazgeçti. Çocukken elini tuttuğunda onun parmakları kendi avucuna sığardı; şimdi aynı hareketi kendiliğinden yapmak, aralarındaki yılları yok saymak olurdu. Emine’nin elindeki ayakkabılara bakarken, karşısında yalnızca büyümüş bir çocuk değil, bir süredir kendi işlerini kendi gören bir insan durduğunu kabul etmeye çalıştı.

Yüzünde kendisine benzer bir yer bulmayı umduğunu da fark etti. Burnunun çizgisi, çenesinin biçimi, gülüşü… Böyle bir benzerlik aramak, onun babası olduğunu kanıtlamaya yarayacakmış gibi gelmişti. Oysa Emine’nin yüzü, Sabri’nin içinde taşıdığı eski görüntüye benzemek zorunda değildi. Kızının onu tanıması için aynı bakışa sahip olması gerekmediği gibi, Sabri’nin onu tanıması da eski bir fotoğrafı bulup yerine koymakla olmayacaktı. Şimdi onu nasıl gördüğünü, birlikte geçirecekleri saatler öğretecekti.

Sabri bohçasını yere koydu. Eğildiği yerden doğrulurken kollarını biraz açtı. Ne kadar açtığını fark edince eli havada kaldı. Emine ayakkabıları yere bıraktı. Sonra gelip alnını Sabri’nin omzuna dayadı. Sabri elini kızının sırtına koydu. Avucunun altında ceketin kalın bir dikişi vardı. Biraz sonra Emine geri çekildi. Ayakkabılarını alırken biri yan yatmıştı. Eğilip onu doğrulttu, bağı düğümün altından tuttu.

Emine’nin alnı omzuna değdiğinde Sabri, ona ne kadar sarılması gerektiğini anlayamamıştı. Kollarını açarken çocukluğundaki ölçüyü kullanmıştı; kızının şimdi o ölçünün dışına çıktığını, omzuna bıraktığı kısa ağırlıktan anladı. Elini sırtına koyduğunda parmakları kumaşın dikişini buldu. Bastırmadı. Emine’nin onu bırakması için bir an gerekmişti; Sabri, bu anın ne kadar sürdüğünü saymamaya çalıştı.

Kızından ayrılınca yüzüne bakmak istedi, fakat Emine ayakkabısını doğrultmak için eğildi. Sabri onun hareketini bir kaçış gibi yorumlamadı. Ayakkabılar elindeydi, biri yana yatmıştı ve bağı çözülmesin diye parmaklarını sıkıca dolamıştı. Bu, onun yıllardır sürdürdüğü bir işin devamıydı; Sabri’nin gelişi, o işi elinden almıyordu. Kızının yaptığı küçük şeyi tamamlamasına izin vermek, ona şimdi nasıl yaklaşacağını öğrenmenin ilk adımı olabilirdi.

Emine doğruldu. Saçının örgüsü ceketin üstünde hafifçe sürtünerek yerine geldi. Sabri, son gördüğü gün örgünün ucunun nereye kadar indiğini hatırlamaya çalıştı. Hafızasında bir çocuk yüzü vardı, ama yüzün çevresindeki ayrıntılar birbirine karışmıştı. Bu kızın kaşının üstünde ince bir iz bulunup bulunmadığını, saçını nasıl ayırdığını, gülerken gözlerini kısar mıydı, bilmiyordu. Onu yıllar önceki görüntüye benzetmeye çalışırsa karşısındaki Emine’yi kaçıracağından korktu. Bu yüzden yüzüne bakmayı sürdürdü; hatırayı değil, şimdi duran insanı görmeye çalıştı.

Bir şey söylemesi gerektiğini düşündü. “Beni tanıdın mı?” demek, yıllardır yazıştıkları gerçeğini yok sayardı. “Beni bekledin mi?” demek, onun bekleyişini kendi gelişinin kanıtı yapardı. “Özledin mi?” diye sormaya hakkı var mıydı, bunu da bilmiyordu. Emine’nin omzuna dayanan alnı, verdiği cevap kadar gerçekti; bundan fazlasını ondan istemeden önce onun ne söylemek istediğini duyması gerekirdi.

Sabri, bohçasının düğümünü yeniden yokladı. Emine ayakkabıları elinde tutuyordu; ellerinin ikisi de doluydu. Ona getirdiği çakıyı hemen çıkarıp vermek, karşılaşmanın yönünü yine kendi seçmesi olacaktı. Önce bu ayakkabıların nereye götürüleceğini, kızının o gün ne yapacağını öğrenmek istedi. Emine de ona hemen geçmişi anlatmak zorunda değildi. Birlikte yürüyebilecekleri en yakın yere bakmak, aralarındaki mesafeyi tek seferde kapatmaya çalışmaktan daha dürüst geldi.

— Bunları niye getirdin? diye sordu Sabri.

— Ölçüyü yanlış alırsın diye.

Sabri’nin cevabındaki hafifliği Emine de fark etti. Bir an için ağzının kenarı kıpırdadı; gülümsemesi tamamlanmadan yüzü yeniden ciddileşti.

— Sol topuğum dışarıda kalmıştı, dedi.

— Bağını gevşet demiştim.

— Gevşettim.

Sabri, o gün söylediği sözlerin yetmediğini şimdi anladı. Bağı gevşetmek, ayağın içine girmediği bir ayakkabıyı uygun hale getirmemişti. Kızının bunu ona hatırlatırken sesini yükseltmemesi, meselenin önemsiz olduğunu değil, önünde başka bir iş bulunduğunu gösteriyordu. Eski hata oradaydı; ikisi de onu bir kez görmüştü. Şimdi onun çevresinde dönüp durmak yerine, bugünkü ölçüyü alabilirlerdi.

— O zaman yeniden ölçmem gerekirdi, dedi Sabri.

Emine ayakkabıların bağını parmağında çevirdi.

— Şimdi ölçeriz.

Bu cevap, geçmişi bağışladığını söylemiyordu. Sabri de bağışlanma istemek için acele etmedi. Bir işin doğru yapılması, önce neyin yanlış gittiğini kabul etmekle başlayabilirdi; ama özür, her şeyi eski yerine koymazdı. Emine’nin önünde duran çift ayakkabıya bakmayı sürdürdü. Onların ölçüsü alınacaktı. Geri kalanını konuşmaları, belki başka bir güne kalacaktı.

Sabri, mektubunda ayakkabı işini kendisinin göreceğini yazdığını hatırladı. Cümle, paltonun altında kalan tahta hakkında söylediklerinin hemen ardından geliyordu. Yazarken ayakkabıcının önüne oturup kızının ayağını tarif edebileceği aklına gelmişti. Yıllar önce, çarşıda bir dükkânın önünde elini iki yana açıp bir mestin ne kadar olması gerektiğini göstermişti. Mest eve geldiğinde Emine sağ ayağını içine sokabilmiş, sol ayağını topuğundan öteye geçirememişti. Eski ayakkabıları görünce ilk aklına gelen, ikisinin aynı boy olduğuydu.

— Birini uzat, dedi.

Emine bağı çözmedi. İkisini birden kaldırdı. Sabri en alttakinin burnuna elini koydu. Deri, ortasında açılacak gibi duran bir çizgi boyunca sertleşmişti. Öteki ayakkabının topuğunda iki küçük çivi başı vardı. Yıllar önceki ayakkabıların hangisinde bunu gördüğünü çıkaramadı.

O zaman Emine ayakkabıyı çıkarıp yeniden denemişti. Sabri, bağını gevşetip ayağını içeri sokmasını söylemişti. Kızı söyleneni yapmış, sonra başını kaldırıp ona bakmıştı. Sabri’nin hatası büyük değildi; bir çift ayakkabının biri dar, öteki geniş olmasıyla dünya değişmezdi. Ama kızının ayağında acıyan yeri anlamadan konuşmuştu. O gün, ayakkabıyı dükkâna geri götüreceğini söylemiş; başka işlerin araya girmesiyle bunu geciktirmişti. Şimdi o gecikmenin kaç gün sürdüğünü hatırlamıyordu. Emine hatırlıyorsa, Sabri’nin unuttuğu bir şeyi hâlâ taşıyor olabilirdi.

Elindeki eski ayakkabılar yalnızca yıpranmış değildi. Derinin kıvrıldığı yerler, bir ayağın onlara nasıl bastığını gösteriyordu. Birinin burnu daha hızlı aşınmış, ötekinin topuğu dışa doğru yatmıştı. Sabri, bu izleri görürken Emine’nin yürüyüşünü düşünmeye başladı: acele ettiğinde adımı uzar mıydı, taşlı zeminde ayağını dikkatli mi basardı, yoksa önündeki yolu görmeyecek kadar başka bir şeye mi dalardı? Bu soruların cevabı eski ayakkabılarda yoktu. Yine de onları yanında getirmiş olması, kızının geçmişte kalan ölçüyü de bugünkü ayağını da birlikte düşündüğünü gösteriyordu.

Sabri, eski mestin hesabını açıp kendini savunmak istemedi. “O zaman bilmiyordum,” dese, bile bile yanlış ölçü aldığını söylemiş olmayacaktı; ama Emine’nin ayağının acıdığını görmeden hüküm verdiği gerçeğini de değiştirmeyecekti. Bir özür, bazen açıklamadan daha doğru yerde dururdu. Ne zaman söyleyeceğini bulamadı. Kızının elindeki ayakkabılara yeniden baktı; birinin burnunda açılmak üzere duran çizgi, ötekinin topuğundaki iki çivi başı farklı zamanları işaret ediyordu.

— Ayağındakiler kimin? diye sordu.

— Fırıncının kızının. Akşama vereceğim. Un bulaşmasın diye kapının önünde çıkarıyor, ben de öyle yapıyorum.

Emine’nin sözünden sonra Sabri, ödünç ayakkabıların ayağında nasıl durduğunu düşündü. Fırıncının kızı onları akşama geri alacaktı; Emine’nin bütün gün aynı ayakkabıyla yürümesi gerekmiyordu. Yine de yolun son kısmını kendi ayağıyla gelmişti. Sabri, bunu sormadan önce onun kimseden yardım isteyip istemediğini merak etti. Sonra soru ağzına gelmeden durdu. İstemediği bir yardımı neden kabul etmediğini açıklamak zorunda değildi.

— Çok mu büyükler? diye sordu.

Emine ayak ucunu yere bastırdı.

— Biraz. Ama bağını sıkınca çıkmıyor. Sadece uzun yürüyüşte topuğu oynuyor.

— Ayağını vurmasın.

— Vurmuyor. Akşama zaten geri vereceğim.

Sabri, onun verdiği bu kısa cevaptan bir eksiklik çıkarmadı. Kızının ayakkabıları yok diye mahcup olması gerekmiyordu. Elindeki eski çift, onun bir çözüm bulmak için yaptığı hazırlıktı. Bir ayakkabının ödünç alınması, ayak sahibinin yürüyemediği anlamına gelmezdi; yalnızca o günün başka bir çiftle tamamlandığını gösterirdi. Sabri, kendi bohçasındaki çorabı hemen çıkarıp vermek için acele etmedi. Emine’nin ayağındaki ayakkabılar ona küçük görünse de kızının neye ihtiyacı olduğunu sormadan karar veremezdi.

Fırıncının kızıyla ilgili daha fazla şey sorabilirdi: Emine onunla ne zamandır görüşüyordu, aynı evde mi kalıyordu, ona kim yardım etmişti? Bunların hepsi önemliydi; fakat hepsini bir anda sormak, karşılaşmayı sorguya çevirirdi. Sabri, ilk günün tamamını birden öğrenemeyeceğini kabul etti. Şimdilik kızının nereden geldiğini ve hangi yoldan yürüdüğünü biliyordu. Bir sonraki bilgiyi, Emine anlatmak istediğinde alacaktı.

Sabri bohçasını aldı. İstasyondan çıkarken su şişeli kadın ileride yürüyordu. Şişeyi şimdi bir çocuk taşıyordu. Çocuk, kadının durduğu her yerde duruyor, kadın bir daha yürüyene kadar şişenin dibini taşlara değdirmeden bekliyordu.

Dışarıda Emine, yolun soluna geçti. Sabri de onunla geçti. İstasyona indiği yerden ayakkabıcıya kadar uzanan yolu, geçerken fırıncının arabasından görmüş. İki dükkândan hangisinin açık olduğunu da biliyordu. Sabri, onun önden yürüyüşüne bakınca yolu kızına sorması gerektiğini o zaman anladı.

Peronun dışına açılan yol kalabalığın ayak izleriyle tozlanmıştı. İstasyon kapısının yanında bekleyen iki adam, yüklerini yere koyup birbirlerine bir şey anlatıyordu. Birkaç adım ötede, sabahın işini bitirmiş bir satıcı tezgâhının üstünü örtüyordu. Kapıların ve dükkânların bazıları açıktı, bazılarıysa tahta parçalarıyla kapatılmıştı. Sabri bu sokakların adını bilmiyordu. Fırın arabasının geçtiği yeri, Emine’nin gösterdiği yönü ve kapı önlerinde biriken insanları takip ederek yürüdü.

Emine, eski ayakkabıları bir elinde tutuyor, öteki eliyle ceketinin eteğini düzeltiyordu. Yürürken ayağını taşların arasındaki çukurlardan kaçırdı. Sabri birkaç kez ona yol vermek için geride kaldı; Emine her seferinde hızını biraz düşürüp onun yanında kalmasına izin verdi. Bu küçük uyumun ne anlama geldiğini sormadı. Beraber yürüyorlardı. Şimdilik bunun kendisi yeterliydi.

— Fırın arabası seni yolun başında mı indirdi? diye sordu.

— Evet. Buraya gidenleri indiriyor. Ben de son kısmını yürümek istedim.

Sabri başıyla onayladı. Emine’nin neden yürümek istediğini sormadı. Kendi ayağını sınamak istiyor olabilirdi; belki fırın arabasında sıkışık oturmaktan sonra biraz yürümek istemişti. Ne olursa olsun, bu yol onun kararıydı. Sabri, “Yorulmadın mı?” diye sormuştu; şimdi cevabını kabul etmek zorundaydı. Bir babanın kaygısı, kızının her adımını yoklamaya dönüşürse, yan yana yürümek mümkün olmazdı.

Yolun kenarında, farklı yükseklikte taşlar ve aralarında sıkışmış toprak vardı. Bir yerde duvarın bir yanı yeni örülmüş, öteki yanı eski taşlarıyla kalmıştı. Kapıların önünde kereste parçaları, su kovaları ve işe yarar diye ayrılmış moloz taşlar duruyordu. İnsanlar yük taşırken birbirlerine yol veriyor, bir arabaya yer açmak için kısa süreliğine kaldırımdan çekiliyordu. Sabri, Emine’yi kolundan tutup çukurlardan geçirmedi. Kız hangi taşın üstüne basacağını kendi seçiyor, elindeki ayakkabıları düşürmeden yürüyordu.

İstasyondan dükkâna giden mesafe uzun değildi; ama Sabri, yıllardır yan yana yürümedikleri için her dönüşü hatırlamak zorundaydı. Emine yolu ezbere biliyor muydu, bilmiyordu. Onun önünden gidip yönü göstermeye kalkmadı. Yalnızca yanlış sokağa sapmamak için fırının köşesini gözledi. Bu kez kızıyla aynı yöne bakmak, onun yerine yolu seçmek değildi.

— Yorulmadın mı?

— Hayır. Ayakkabıları da getirdim, düşürmek istemedim.

Emine’nin cevabı, Sabri’nin sorusunu gereksiz bulduğunu söylemiyordu; fakat onun yürüyüşünü kendi adına açıklamasına da izin vermiyordu. Sabri, bundan sonra kızına yardım etmeyi teklif ederken önce onun ne istediğini sorması gerektiğini anladı. Bir zamanlar çocuğunu karşıdan karşıya geçirirken elinden tutmuştu. Şimdi ise elini uzatmadan önce onun adımını bekleyecekti.

Ayakkabıcının bulunduğu sokağa yaklaşınca dışarıdan deri ve tutkal kokusu geldi.

Dükkânların önündeki eşikler birbirine yakındı. Bir terzi, kapısının yanına iki sandalye çıkarmıştı. Karşıdaki küçük dükkânda bir adam, tahta kalıbın üstüne deri geçiriyordu. Elindeki çekiç, arada bir deriye vuruyor; her vuruşun ardından adam başparmağıyla yüzeyi yokluyordu. Sabri bu işi görünce, kendi elinde tuttuğu eski ayakkabının hangi yerini yanlış okuduğunu hatırladı. Ustanın eli, derinin biçimini değiştirmek için değil, ayağın nereye bastığını anlamak için de çalışıyordu.

Emine, kapının önünde durdu. İçeri girmeden önce iki eski ayakkabıyı yan yana getirdi. Sabri, bağlardan birini düzeltmek için elini uzatmadı. Emine’nin düğümü kendisinin açacağını biliyordu. Kapısı açıktı, ama içeride çalışan kişinin yüzü görünmüyordu. Tezgâhın üstündeki deriler kenarlarından kıvrılmış, bir rafa üst üste konmuştu. Emine dükkânın yerini biliyordu; yine de kapıya kadar acele etmedi. Birkaç adım kala eski ayakkabıları yeniden düzeltti, bağlarını birbirinden ayırdı ve iki çifti yan yana getirdi.

Sabri, bu hazırlığı izlerken Emine’nin ayakkabı işini yalnızca bir tamir olarak görmediğini düşündü. Eski çift onun yanında kalmış, yeni çiftin ölçüsünü bir başkasına bırakmamıştı. Kendisini de bu işe çağırmıştı; ama kararın tamamını ona vermemişti. Sabri’nin yapabileceği şey, ölçü alınırken durmak ve ne sorulursa cevap vermekti. Dükkânın eşiğinde kimin önce gireceğine karar vermek, kızının bugünkü hayatına nereden katılacağını da belirleyecekti.

— Kaç gündür düşünüyorsun ayakkabı işini?

Emine ayağındaki ayakkabının burnuyla küçük bir taşı yolun dışına itti.

— Mektubuna yazdığından beri. İlk gün gelirken eski ayakkabıları da al, dedim kendime. Sonra burada ayağımı bir kâğıda bastım. Tek başıma çizemedim. Eğilince ayağım kaydı.

Emine kâğıda ayağını bastığında önce topuğunu, sonra parmaklarını çizmek istemişti. Kâğıt, taş zeminin üstünde kaymış; kalemi tutan eli çizgiyi ayağının altına doğru kaçırmıştı. Birkaç kez yeniden denemiş, her defasında ayağını kaldırınca çizimin biçimini bozduğunu görmüştü. Kendi başına yapabileceği bir işi babasına bırakmak istemediğinden değil, kâğıdın üstünde iki ayağın da aynı ölçüde yer almasını istediğinden ayakkabıcıya götürmeye karar vermişti.

Eski ayakkabıları yan yana koyduğunda ölçüleri zaten aynı görünmüyordu. Birinin burnu daha geniş, ötekinin topuğu daha çok aşınmıştı. Sabri’ye bunları gösterdiğinde ondan yeni bir mest seçmesini istemiyordu; kendi ayağını görmesini istiyordu. Emine, Sabri’nin yıllar önce yanlış ölçü aldığını biliyor olabilir, ama bu bilgiyi onu incitmek için kullanmıyordu. Bir şeyi birlikte yapabilmek için kusursuz bir başlangıç gerekmiyordu. Sabri’nin yanında bulunması, çizgiyi onun adına çekmesi anlamına gelmiyordu.

— İki ayağım da aynı durmuyor, dedi Emine. Kâğıtta biri ötekinden kısa çıkıyor.

Sabri, onun bunu ne zaman fark ettiğini sormadı.

— Bunu bilmek iyi, dedi. Ölçüyü ona göre alırlar.

Emine, sözünün ardından bir an susup eski ayakkabılara baktı.

— Ben de öyle düşündüm.

Sabri, “Yardım edeyim” demedi. Emine’nin onu dükkâna çağırması, her işi ona bırakacağı anlamına gelmiyordu; onu kendi yaptığı işe ortak etmek de Sabri’nin alacağı bir hak değildi. Yanında durması, gerektiğinde beklemesi, sorulursa cevap vermesi yeterli olabilirdi.

Sabri ona bohçadaki çakıyı vereceğini söyleyecekti. Dükkâna varmadan paketi açmaları gerekecekti. Kızının iki eli doluydu. Kendi bohçasını omzuna aldı, adımını Emine’ninkine uydurdu.

Ayakkabıcının kapısı sonuna kadar açıktı. İçeriden deriye çekiçle vurulan ses geliyordu. Emine ayakkabıları bağına sarıp elinde topladı. Sabri, kapının önünde gölgesinin kızının ayağına kadar uzandığını gördü.

Sokağın bu tarafında dükkânların önündeki eşikler birbirine yakındı. Bir terzi kapısının yanına iki sandalye çıkarmış, bir kadın sökülen çantasını orada dikiyordu. Karşıdaki dükkândan talaş kokusu geliyordu. İki çocuk, duvarın dibine bırakılmış tahtaları birbirine çarpmadan taşımaya çalışıyordu. Sabri, insanların bir yeri yeniden kullanıma açmak için önce eşiğini düzeltmesi gerektiğini düşündü. Bir kapıdan girip çıkmak, bir sokağın eski haline döndüğünü göstermiyordu; ama ayakların yeniden oradan geçmeye başlaması, bir başlangıç sayılabilirdi.

Emine’nin gösterdiği dükkânın önünde küçük bir gölge birikmişti. İçerideki tezgâh kapıya yakındı. Ayakkabıların ve derilerin kokusu dışarı çıkıyor, sokaktan gelen tozla karışıyordu. Sabri’nin gölgesi Emine’nin ayağına kadar uzanmıştı. Gölgenin ucu, ayakkabıların üzerine düştüğünde Emine bir adım yana kaydı. Sabri bunu fark edip geriye çekildi. Kızının önünü kapatmadığını göstermek ister gibi değil; onun görmek istediği şeyi görmesine yer açmak için.

Kapının eşiğinde duran Emine, eski ayakkabıları bir kez daha yan yana getirdi. Birinin bağı daha uzundu. Sabri’nin eli, bağlardan birini düzeltmeye gitti, ama orada durdu. Emine kendi parmaklarıyla uçları eşitledi. Sonra içeri bakıp ustanın çalışmasını izledi. Çekicin sesi aynı aralıkla gelmiyor, bazen susup bazen yeniden başlıyordu. Sabri, dükkânın içinde bekleyen işlerin de sahipleri kadar sabırlı durduğunu düşündü. Burada bir karar verilecekse, onu Emine’nin ağzından duyması gerekiyordu.

— İstersen önce sen gir, dedi. Ben burada dururum.

Emine içeri baktı. Ayakkabıcı çekici bırakmış, arkasındaki raftan bir şey alıyordu. Tezgâhın önünde alçak bir iskemle vardı. Emine ayağını eşiğin üstüne koydu. Sonra dönüp Sabri’ye baktı.

Dükkânın içi, kapıdan göründüğünden daha dardı. Tezgâh bir duvar boyunca uzanıyor, arka raftaki kutular tavana yaklaşan bir yığın oluşturuyordu. Deri parçaları rulo halinde sarılmış, kesilip kenara ayrılanlar ayrı bir bölmeye konmuştu. Alçak iskemlenin tahtası bir yana doğru aşınmıştı. Çekicin sapı, çok kullanıldığı için başparmağın oturduğu yerde koyulaşmıştı. Sabri, tezgâhın köşesindeki küçük bıçağı ve ayakkabının tabanına ölçü almakta kullanılan cetveli gördü. Bu aletlerin her biri, bir ayağı karşılamaya hazırlanmıştı.

Ayakkabıcı başını kaldırınca önce Emine’ye, sonra Sabri’ye baktı. Yaşını kestirmek zordu; yüzündeki çizgiler, işin içindeki dikkatini bozacak kadar derin değildi. Önlüğünün göğsünde eski bir deri parçası duruyordu. Adam ellerini bezine silerken ayakkabıların bağlarına göz attı. Eski çiftin biri ötekinden daha fazla aşınmıştı.

— Tamir mi, yeni ölçü mü? diye sordu.

Emine cevap vermeden önce ayakkabıları tezgâhın üstüne koydu.

— İkisi de, dedi. Eskilerin ne kadar dayanacağını da öğrenmek istiyorum.

Sabri, kızının kararını duymak için ona baktı. Emine, gözünü ayakkabıcıdan ayırmadı. Bu konuşmayı kendisi başlatmıştı; Sabri’nin araya girip eski ayakkabıların hangi gün alındığını anlatmasına gerek yoktu. Adam, deri tabanı eliyle yokladı. Bir ayakkabıyı ters çevirip topuğundaki çivilerin sağlam durup durmadığına baktı. Sonra burnundaki çizgiye parmağını koydu.

— Bu çift bir süre daha gider, dedi. Ama ötekinin burnu fazla ezilmiş. Yürürken ayağına vuruyor mu?

— Uzun yürüyünce, dedi Emine.

Ayakkabıcı eski çiftin burnunu eliyle yokladı. Derinin üstünde, kırılmaya yaklaşan bir çizgi vardı. Adam çizginin iki yanını başparmağıyla bastırdı; deri hemen açılmadı, ama biçimini korumakta zorlandı. Sonra ayakkabıyı ışığa doğru kaldırıp tabanını çevirdi. Sabri, ustanın her hareketinde malzemeyi değil, ayağın yükünü düşündüğünü gördü. Bir ayakkabının hangi tarafının önce yıprandığı, sahibinin nasıl bastığına dair bir şey söylüyordu.

— Burada ayağının neresine vuruyor? diye sordu ayakkabıcı.

Emine, kendi ayağının başparmağının yanını gösterdi.

— Şurada. Ancak uzun yürüyünce.

— Kısa yolda belli olmaz, dedi adam. Ayağın ısınınca da değişir.

Emine başını salladı. Sabri bu konuşmayı dinlerken, eski mestin ayağında nasıl durduğunu bilmeden verdiği hükmü hatırladı. Ayakkabıcı, Emine’nin ayağını görmeden karar vermiyordu; önce ayakkabıyı inceliyor, sonra ne zaman acıdığını soruyordu. Bu işin içinde yalnız ölçü değil, sahibinin anlattığı da vardı.

Tezgâhın üstünde küçük bir tahta kalıp duruyordu. Ayakkabıcı onu eline alıp tabanın kenarına tuttu, sonra yerine bıraktı. Sabri, böyle bir işin aceleye gelmediğini anladı. Emine için alınacak ayakkabının, onun ayağının biçimine uyması kadar yürüdüğü yola da dayanması gerekiyordu. Fırın arabasından indiği yerden taşların üstünde yürümüş, ödünç ayakkabının bağını sıkı tutmuş, eski çifti yanında getirmişti. Bunların her biri, onun nasıl bir ayakkabıya ihtiyacı olduğunu anlatan ayrı bir işaretti.

— Önce ölçüyü alalım, dedi ayakkabıcı. Sonra eskileri tamir edip etmeyeceğimize bakarız.

Emine, ayakkabıyı tezgâha bıraktı.

— İkisini de ölçelim, dedi. Sonra karar veririz.

Sabri, kızının bu sözüne karşılık vermedi. Bir kararın henüz verilmemiş olması, işin eksik kaldığı anlamına gelmiyordu. Önce iki ayağın da kâğıtta görünmesi gerekiyordu.

Sabri, onun bu cevabı kendisini korumak için yumuşatıp yumuşatmadığını merak etti. Emine’nin yüzünde şikâyet yoktu; ama çizginin nerede açıldığını görmüştü. Ayakkabıcıya doğru bir adım atmadı. Emine ne zaman söylerse, o zaman gerekeni yapacaktı. İkisi de aynı tezgâhın önünde duruyor, aynı eski çifte bakıyorlardı; fakat kararın kimin ayağıyla ilgili olduğu açıktı.

— Şunu bir giyip yürümek gerekir, dedi ayakkabıcı. Yalnız çizgiye bakarak ayağında nasıl durduğunu anlayamayız.

Emine’nin eli ayakkabının bağına gitti. Düğümü çözerken iki ucunu birbirine karıştırmadı. Sabri, onun parmaklarının hareketine dikkat kesildi; bu kez eski bir çocuk alışkanlığını aramak için değil, şimdi nasıl yaptığını görmek için. Bağ çözülünce ayakkabıcı iskemleyi öne çekti. Emine oturmadan önce Sabri’ye baktı. Sabri, ona yer açmak için geri çekildi. Adamın dükkânında kimin oturacağına, kimin bekleyeceğine karar vermeye çalışmadı.

— Gel. Ama ikisini de ölçsün diye ben söyleyeceğim.

Sabri onun arkasından girdi. Ayakkabıcı, eskileri tezgâha koymalarını istedi. Emine ayakkabıları yan yana yatırdı. Sabri’nin ellediği sert çizgiyi başparmağıyla açıp gösterdi. Adam, deri biraz daha dayanır deyip ayakkabıyı ters çevirdi. Emine ayağındakinin bağını çözmeye başlamıştı.

— Ölçüsünü alır mısınız? dedi. İkisinin de.

Adam yere bir kâğıt serdi. Emine sağ ayakkabıyı çıkarınca çorabının burnundan başparmağı belli oldu. Sabri çoraba bakarken Emine ayağını kâğıdın üzerine koydu. Ayakkabıcı, ayağın kaymaması için bekledi. Emine tezgâhın köşesine tutunup ağırlığını verdi. Kalem topuğundan başlayıp ayak ucuna doğru gitti. Adam başparmağın önünde durdu.

— Burada biraz yer bırakacağız, dedi.

Ayakkabıcı kalemi yere bırakıp kâğıda bir daha baktı. Emine’nin ayağı, çizginin üstünde sabit duruyordu. Sabri, kâğıdın altına bir şey koymak gerekmesin diye tezgâha bakındı; düz bir yüzey bulduğunda bile elini uzatmadı. Ayakkabıcı ölçüyü kendi usulünce alıyordu. Sabri’nin işi, kâğıdın üstündeki çizgiye hükmetmek değil, kızının istediği kadar yanında durmaktı.

Adam iki çizginin yanına eski ayakkabıları koydu. Derinin dışarı taşan yerlerini parmağıyla gösterdi; nerede daraldığını, nerede geniş kaldığını anlattı. Emine onu dikkatle dinledi. Bir noktada ayakkabıcının söylediğini kendi ayağında denemek ister gibi ayağını kâğıttan kaldırdı, yeniden aynı yere bastı. Çorabının ucu yıpranmıştı. Sabri bunu görüp bohçasındaki gömleği ve çorabı hatırladı; fakat şimdi bunları çıkarmadı. Bir hediyeyi doğru anda vermek, onu mümkün olan ilk anda uzatmaktan başka bir şeydi.

Emine, iki ayağının izine uzun uzun baktı. Sağla solun birbirine tam uymadığını, kendi gözüyle gördü. Sabri’nin yıllar önceki ölçü hatasını anlatmasına gerek kalmamıştı. Kâğıttaki iki çizgi, onun bugün bildiği şeyi önüne koymuştu: aynı kişiye ait iki ayak bile birbirinin kopyası değildi. Bir çift ayakkabıyı birlikte almak, iki ayağı aynı saymak değildi.

Emine, kalemin gösterdiği yere eğildi. Sabri ayağı kaymasın diye elini uzatacak oldu. Emine öteki eliyle tezgâha daha sıkı tutundu ve çizginin bitmesini bekledi. Ayakkabıcı kâğıdı düzeltip ölçüleri bir kez daha kontrol etti. Sağ ayağın izini, sol ayağın izinden ayrı tuttu. Sonra eski ayakkabıları kâğıdın yanına koydu. Soldakinin burnu çizgiden geride kalıyor, sağdaki ise topukta daha çok aşınmış görünüyordu.

— Solu biraz geniş bırakmak gerekir mi? diye sordu Emine.

Ayakkabıcı, eski deriyi yeniden çevirdi.

— Burada vuruyorsa, pay bırakırız. Ama ayağında görmeden karar vermeyelim.

Emine başını salladı. Sabri’ye dönmedi; bu, onu konuşmanın dışında bıraktığı anlamına gelmiyordu. Ayakkabıcı, ayağının hangi bölümünde rahatsızlık duyduğunu sordu. Emine başparmağının yanını gösterdi. Uzun yürüyüşte derinin oraya bastığını söyledi. Ayakkabıcı, kâğıttaki çizgiyi işaret etti ve bu bölümde biraz pay bırakacağını, topuk kısmını ise fazla genişletmeyeceğini anlattı.

Sabri, kızının söylediklerini dinledi. Eskiden onun adına ayakkabı seçerken, ayağın nasıl göründüğünü ölçü saymıştı. Şimdi Emine, ne zaman rahatsız olduğunu ve ayağını nerede vurduğunu kendi sözüyle anlatıyordu. Ayakkabıcı da bu tarife göre kâğıda küçük bir işaret koydu. Sabri, işe yarayacak bir şey söylemek için ağzını açtı, sonra sustu. Bu sefer ölçü onun elinde değildi.

— Ne zaman denemeye geleyim? diye sordu Emine.

Ayakkabıcı, deriyi bulup kesmeden gün vermek istemediğini söyledi. Önce hangi malzemenin eline geçeceğine bakacak, sonra tahmini günü söyleyecekti. Emine başını salladı. Sabri, onun bu cevaba razı olduğunu yüzünden anladı; yine de kendi adına “erken olsun” demedi.

Ayakkabıcı kâğıdın üstüne Emine’nin adını yazdı, yanına sağ ve sol işareti koydu. Emine yazıyı kontrol etti. Bir harfin kuyruğu gereğinden fazla uzamıştı; yine de adı okunuyordu. Sabri, kendi adının kâğıtta bulunmadığını gördü. Bu kez eksiklik gibi gelmedi. Ölçü Emine’ye aitti. Ayakkabıcı kâğıdı katlamadı; kuruması için tezgâhın kenarına bıraktı.

Emine, ödünç ayakkabısının bağını yeniden çekti. Sağdaki düğüm, ötekinden uzun kalmıştı. Bağı çözerek iki ucu eşitledi. Sabri bohçasını yerden aldı, sonra kapıya yönelmeden bekledi. Emine ayakkabılarını elinde toparladı.

— Hazır olunca ben uğrarım, dedi.

— İstersen mektup gönderirsin, dedi Sabri.

Emine ona baktı.

— Önce kendim uğrayacağım.

Sabri başını salladı. Bu konuşmanın devamını istemedi. Ayakkabıcı, eski çifti Emine’ye geri verdi. Kız, birini ötekine bağladı, fakat bu kez düğümü fazla sıkmadı. Sabri bohçasını omzuna aldı. Kapıdan kimin önce çıkacağına karar vermek için bekledi. Emine öne geçti; Sabri arkasından yürüdü.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.