İstasyon Saati Görseli
İstasyon Saati

Aktarma

1. Sahne 8 dk okuma 22 okunma
Naren, rüzgârlı bir aktarma durağında bohçası ve mektubuyla saati kontrol ederek bekliyor.
Naren, rüzgârlı bir aktarma durağında bohçası ve mektubuyla saati kontrol ederek bekliyor.
Bu bölümdeki sahneler
1 2 3

Vapurun sabah alacasında sona eren kontrolünden sonra yaşlı yolcu başını tahtaya yaslayıp yorgun gözlerini kapatmış, Naren ise yeni bir aramanın başlayıp başlamayacağını beklemek yerine yalnızca elindeki eşyayı sessizce toparlayarak yanından geçen diğer yolcuların yolunu açmıştı. Kıyıya ayak bastıklarında deniz geride kalmış, fakat kara yolculuğunun kendine özgü belirsizliği daha ilk adımda başlamıştı.

Yolun devamı, Naren’in İstanbul’dan çıkarken zihninde tasarladığından çok daha yavaş ve kesintili ilerledi. Beklenmedik duraklarla uzayan bu güzergâhta, bir noktada bekleyiş saatlerce sürüyor, bir başka noktada ise yük ve yolcu taşıma düzeni baştan sona değişiyordu. İstasyon ve konaklama yerlerindeki görevliler önce bir sonraki hareketin saatini bildiriyor, ardından çok geçmeden yeniden gecikme olabileceğini söylüyordu. Naren, içinde bulunduğu ulaşım hattının kesin güzergâhını bilmiyordu; birbirini izleyen saatler boyunca hangi gecikmenin yolun olağan aksaklığı, hangisinin yaklaşan bir tehlike olduğunu da ayırt edemiyordu. Vapurda yan yana oturduğu sağlık görevlisi, daha önceki bir geçiş noktasında kalabalığın içinde yanından ayrılmıştı; ayrılırken birbirlerine ne bir adres bırakmışlar ne de yeni bir buluşma sözü vermişlerdi.

Sığındıkları aktarma ve bekleme yerinin kireç boyalı, rutubetli duvarlarında, daha önce yapıştırılıp sonradan sökülmüş eski ilanların soluk dikdörtgen izleri kalmıştı. Naren, duvar dibindeki tahta sıraya çöktüğünde önce eğilip ayakkabısının tabanına ve topuklarına yapışmış olan ağır yol çamurunu küçük bir dal parçasıyla kazıdı. Kurumuş çamur parçaları taş zemine her düştüğünde, İstanbul’dan biraz daha uzaklaştığını değil, asıl zorlu yolun şimdi gerçekten başladığını hissetti.

Kuruyan boğazını ıslatmak için yanındaki matarayı açtı; kabın dibinde ancak birkaç yudumluk ılık su kalmıştı. Gecikmenin ne kadar süreceğini kimse kesin olarak söylemediğinden, kalan suyu bitirmeyip kapağını yeniden kapattı. Sabahtan beri taşıdığı bohçasının sert keten ipi avuç içinde derin bir iz bırakmış, sol omzunda kızıl bir çizgi açarak eti ağrıtmıştı. Naren, bir süre direndikten sonra paketi yere, doğrudan iki ayağının arasına koyup sırtını duvara yaslayarak biraz dinlendi;ipinin omzunda açtığı sızlayan izi parmaklarıyla ovuşturdu. Burada beklemeye harcadığı gücü tüketmemeliydi; o gücü yolun devamında kullanması gerekecekti.

Bekleme salonunun içinde kimse eşyasını gözünden ve elinden uzak bırakmıyordu. Birkaç adım ötede, ağzı bağlı kaba bir çuvalın üstüne oturmuş bir kadın, elindeki kalın iğneyle sökülmüş ayakkabısının bağını ve kenarını dikiyor; elinde bakır güğüm taşıyan küçük bir çocuk ise sıraların arasında dolaşarak yolculara su satıyordu. Naren’in hemen yanındaki sırada oturan telaşlı bir yolcu, her saat başı yeleğinin cebinden köstekli saatini çıkarıp bakıyor; tam karşısındaki kadın ise çıkınından çıkardığı kuru ekmeği sessizce çocuğuyla bölüşüyordu. Naren bu insanların nereden gelip nereye gittiklerini, sırtlarında hangi dertleri taşıdıklarını bilmiyordu; gördüğü bu kırık dökük ayrıntıları kendi zihninde uydurma birer hikâyeye çevirmeden, olduğu gibi izledi.

Karşı duvara asılı duran büyük istasyon saatinin camı boydan boya çatlamıştı. Saatin akrebi ağır ağır ilerliyor, yelkovanı ise sanki zamanı ileri taşımıyor da hep aynı noktaya dönüp duruyordu. Naren, cebinden küçük not defterini çıkarıp geride bıraktıkları durakları ve geçen saatleri kağıda yazmaya çalıştı. Birkaç satır karaladıktan sonra durdu; kurşun kalemi çekip vazgeçti ve sayfayı kapattı. Kağıt üzerine ne kadar ayrıntılı bir harita çizerse çizsin, durakların kaydını ne kadar sıkı tutarsa tutsun, bu belirsiz yolu kendi eliyle yönetemeyeceğini anlamıştı. Deftere saat yazmak yerine, Liva’nın mektubunu teslim edeceği Ankara’daki işlik sorumlusunun adını ve tanışma işaretini zihninde sessizce tekrarladı; uzayan her gecikme, ona mektubu bekleyen o uzak işlikteki hayatı ve insanların darlığını hayal ettiriyordu.

Üst üste binen gecikmeler, bekleme yerindeki yolcuların yorgun yüzlerinde ayrı ayrı okunuyordu. Yelkovan çatlak camın altında ilerledikçe Naren saate bakmayı tamamen bıraktı; karşılaştığı her bekleyişi ve her engeli aşılması gereken kişisel bir düşman sayarsa, sonunda yolun kendisinin aşılmaz bir yüke dönüşeceğini sezdi. Bu uzun bekleyişin onu Ankara’daki insanlara daha yakın değil, yalnızca daha yorgun götürdüğünü olduğu gibi kabul etti.

Saatler sonra dışarıdan bir düdük sesi ve tekerlek gıcırtısı duyuldu; bekleme salonundaki kalabalık sonunda ağır ağır hareketlendi. Naren yerinden doğrulduğunda, soğuk taşta hareketsiz oturmaktan sağ bacağının uyuştuğunu fark etti; sendelememek için elini kaldırıp kireçli duvara tutundu.

Eğilip bohçasını yerden alırken, yanından geçen geniş omuzlu bir hamal Naren’in bacağındaki tutukluğu görüp durdu, yükü kaldırmasına ve omzuna yerleştirmesine yardım etti; ardından tek kelime etmeden kendi işine döndü.

Bekleme salonunun kapısı açıldığında yolcular birden ayağa kalkmadı. Önce dışarıdaki görevli, hangi yüklerin hangi araca aktarılacağını seslendi; sonra içeridekiler bohça ve çuvallarını alıp sıraya girdi. Naren, işitmediği bir yer adını başkasından tekrar sorarak kendine not etti. Görevli, bu hattın hangi duraklardan geçeceğini kesin biçimde söyleyemedi.

“Bir sonraki aktarmada yeniden sor,” dedi görevli. “Bugün elimizdeki bilgi bu kadar.”

Naren teşekkür edip sıranın sonuna çekildi. Yolcu kalabalığı ilerlerken, koltuğunun altındaki bohça iki kez başka birinin denkine çarptı. Her seferinde durup ipini kontrol etti; yolun başında öğrendiği gibi, telaş yükü hafifletmiyor, yalnızca bir şeyi eksiltme ihtimalini artırıyordu.

Salonun dışındaki dar saçak altında, küçük bir çocuk bakır tasla su taşıyordu. Tasın bir kenarı ezilmiş, su her adımda üzerinden sallanıyordu. Çocuk, yolculara bardak uzatırken fiyatı ezberden söylüyor, para verenlerin yüzüne bakmadan tası yeniden dolduruyordu. Naren kalan suyunu bitirmemek için bekledi. Çocuk yanına geldi.

“Bir tas ister misin?”

“Yarım tas yeter,” dedi Naren.

“Yarımın parasını da alırım,” diye karşılık verdi çocuk.

Naren gülümsedi; çocuk pazarlıkta kendi ölçüsünü koymuştu. Parayı uzatınca çocuk tası doldurdu, Naren de suyu yavaşça içti. Ardından cebinden temiz bir ip parçası çıkarıp çocuğun ezilmiş tas sapını sıkıştırdı. Çocuk düğümü yokladı.

“Şimdi düşmez.”

“İyi oldu,” dedi çocuk. “Annem akşama kadar bunu kullanacak.”

Naren annesinin yanındaki yeri göstermesini beklemedi; çocuğun işine geri dönmesine engel olmadı. Bu kısa alışverişte ikisi de kendi emeğinin karşılığını almıştı: biri suyu, öteki sağlam bir sapı.

Bir sonraki aracı beklerken Naren defterini çıkardı. Saatleri yazmayı düşündü, sonra vazgeçti. Bunun yerine gömleğin manşetinin nasıl sarıldığını ve kumaşın iplerinin hangi yönde ezildiğini küçük bir çizgiyle gösterdi. Gecikme uzarsa kumaşın kat yerini değiştirmesi gerekecekti; yolculukta da dikiş işinde olduğu gibi, yalnızca ne kadar beklediğini değil, beklerken neyi koruduğunu bilmek gerekiyordu.

Uzaktan çağrı duyulunca yolcular yeniden sıraya girdi. Sağlık görevlisi kalabalığın öbür ucunda görünüyordu; Naren’e el kaldırmadı, Naren de onu aramadı. Herkes kendi yüküyle başka bir araca yöneldi. Naren, bohçasını göğsüne yakın tutarak kapıya yürüdü; oradaki görevli yalnızca “Yavaş,” dedi. Bu tek kelime, yolun kalanına ilişkin hiçbir söz vermeden, onun adımını ölçülü tuttu.

Bekleme salonunda, çatlak saat her on dakikada bir geri kalmış gibi görünüyordu. Naren, yanında oturan yaşlı bir görevliye saatin doğru olup olmadığını sordu.

“Doğru mu?” Adam saate baktı. “Burada saat, tren gelene kadar doğru sayılır.”

Naren gülümsedi. “O halde saati değil, çağrıyı bekleyeceğiz.”

“İyi edersin. Yolcular saate bakıp öfkeleniyor; trenin gecikmesi için saati suçlayamıyoruz.”

Görevli, hangi aktarmanın yapılacağını kesin olarak bilmiyordu; yalnızca bir sonraki aracın hazırlandığını söyleyebildi. Naren, defterindeki ilk notları açıp bir daha okuyunca, kimi durak adlarını yanlış yazmış olduğunu fark etti. Harfleri düzeltmeye uğraşmadı; yanlarına birer soru işareti koydu. Yolculuğun doğrulanmış kısmıyla tahminini birbirinden ayırmak, notlarını daha kullanışlı kılıyordu.

Bir anne, çocuğunun ayakkabısının tabanını iplikle bağlamaya çalışırken Naren’e döndü. “Bu dikiş yolda dayanır mı?” diye sordu.

Naren ayakkabıyı eline aldı. “Bir süre tutar. Ama taban çok incelmiş; bir çiviye takılırsa yeniden açılır.”

“Eve varana kadar idare etse yeter.”

Naren, cebindeki sağlam ipten kısa bir parça kesip annenin verdiği iğneyle tabanı birkaç yerinden tutturdu. Çocuk ayağını yere bastı, sonra teşekkür etti. Naren onlardan ücret almadı; kadın da bunu bir borç gibi göstermedi, yalnızca yol arkadaşına yardım etti.

Dışarıdaki düdük sesi yeniden duyulduğunda, bekleme salonundaki herkes aynı anda ayağa kalkmadı. Önce görevliden hareket bilgisini aldılar, sonra yüklerini toparladılar. Naren bu kez çantasını omzuna almadan önce ipini ve kâğıtlarını kontrol etti. Küçük onarım, onu bir sonraki durağa bir parça daha hazır çıkardı.

Beklenen çağrı gelmeden önce istasyon salonundaki sobaya biri odun taşıdı. Isı kısa sürede yayılmadı; yalnız sobaya yakın oturanların parmakları ısındı. Naren, sırası geldiğinde yerini yaşlı bir kadına bıraktı.

“Ben ayakta bekleyebilirim,” dedi.

“Senin de yolun uzun,” diye karşılık verdi kadın.

“Biraz dinlenmek yeter.”

Kadın sobaya yaklaşıp elini açtı. Naren, onun yün eteğinin altına çamur sıçradığını gördü; kendi ayakkabılarındaki kurumuş toprağı hatırladı. Bu yolculukta herkes aynı mesafeyi yürümüyor, ama herkes bir şeyini yolda bırakıyordu.

Düdük duyulduğunda, Naren defterini kapatıp ayağa kalktı. Yolu artık saatlere göre değil, bekleyen insanların hareketine göre izliyordu. Görevli, “Şimdi,” diye seslendi. Naren bohçasını omzuna aldı ve kalabalığa karıştı.

Açılan kapıdan dışarıya, rüzgârlı yola adım atarken Naren, vapurdaki sağlık görevlisinin ayrılmadan önce verdiği o kısa öğüdü hatırladı: Varılan yerde acele etmeyecekti. Koynunda taşıdığı mektubu doğru kişiye teslim edebilmek için, önce sabırla bakıp o doğru kişiyi bulması gerekiyordu.

Naren, rüzgârlı bir aktarma durağında bohçası ve mektubuyla saati kontrol ederek bekliyor.

Naren, rüzgârlı bir aktarma durağında bohçası ve mektubuyla saati kontrol ederek bekliyor.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.