Yanlış alıcı
Aktarma ve konaklama yaptıkları geniş, basık tavanlı han avlusunun arka tarafında, üst üste yığılmış kaba yük çuvalları rutubetli taş duvara dayalı duruyordu. Saatler süren sarsıntılı yolculuğun ardından hanın ortasına dağılan kalabalık, kendi derdinin ve yükünün telaşına düşmüştü. Köşedeki taş yalağın başında bir kadın elindeki bakır kaba su dolduruyor, biraz ötede geniş omuzlu bir hamal dağılmak üzere olan bir tahta sandığı kalın urganla sıkıca bağlıyordu. İçerideki uğultu, atların solumasına ve dışarıdan esen sert bozkır rüzgârının ıslığına karışıyordu.
Naren, sırtını çuvalların biraz ilerisindeki ahşap direğe yaslamış, bohçasını yanına koymadan koltuğunun altında tutarak soluklanıyordu. Tam o sırada, kalabalığın arasından sıyrılan orta boylu, koyu renk paltolu bir adam doğrudan doğruya Naren’e yaklaştı.
Adamın adımlarında yol yorgunluğundan çok, aradığı şeyi bulmuş birinin aceleci kesinliği vardı. Naren’in tam karşısında durdu; sesi, konaklama yerini dolduran bunca insanın gürültüsü içinde bile kulağa fazla yakından, fazla teklifsiz duyuldu. Kendisini Ankara’daki işlik sorumlusunun gönderdiğini, İstanbul’dan gelen emaneti ve mektubu teslim almaya tam yetkili olduğunu söyledi. Konuşurken yüzünde güven vermeye çalışan hazır bir gülümseme vardı; üstelik Naren’in taşıdığı mektubun Beyoğlu’nda kimin elinden çıktığını, içinde ne yazdığını da çoktan biliyormuş gibi rahat konuşuyordu.
Naren, adamın bu telaşlı yakınlığı karşısında elini iç cebine götürmedi. Çevredeki insanların kendi işlerine dalmış hallerine kısa bir göz attı; su dolduran kadın da sandık bağlayan hamal da yanlarında olan biteni fark etmiş görünmüyordu. Naren, koynundaki mektubun yerini belli edecek hiçbir hareket yapmadan, ayaklarını hafifçe kaydırarak avlunun çıkış kapısına en yakın tarafta durdu.
Liva, Beyoğlu’ndaki kesim masasının başında mektubu katlarken, kâğıdın yalnız doğru kişiye verilmesini şart koşmuş ve alıcıyı kalabalığın içinde ele verecek küçük, mesleki bir tanışma işareti tarif etmişti. Naren, karşısındaki adamın gözlerinin içine bakarak Liva’nın işaret ettiği o tanıtıcı ayrıntıyı, beklenen gömleğin neresinde nasıl bir pay bırakıldığını sordu.
Adam bu soru karşısında bir an duraksadı; Liva’nın koyduğu o küçük işlik ayrıntısını bilmiyordu. Boşluğu kapatmak için başını hafifçe yana eğdi, soruyu duymazdan gelerek elini uzattı.
“Buralarda herkes birbirini tanır,” dedi adam.
Bu yuvarlak söz, açık bir cevaptan çok beceriksiz bir kaçıştı. Naren, tereddüt etmeden bir adım geri çekildi ve elindeki emaneti de mektubu da ona vermeyeceğini, teslimi durdurduğunu açıkça söyledi. Yorgun yolcuların arasında kendisine yardım etmeye gelmiş gibi görünen birini böyle sertçe geri çevirmek, dışarıdan bakan bir göz için Naren’i ilk kez aşırı kuşkucu ya da bencil gösterebilirdi; fakat Naren o kızgın bakışları göze aldı.
Naren’in kesin reddiyle birlikte, adamın yüzündeki o hazır gülümseme bir anda silindi, çehresi sertleşti. Çevredeki birkaç yolcu yükselen bu gerginliği hissedip başını çevirerek onlara dönüp baktı. Naren’in bir eli bohçasının keten düğümündeydi ama olduğu yerden geri adım atmadı.
Tam o anda yabancı adam bir adım ileri atıldı ve Naren daha sakınmadan eli sertçe Naren’in bileğine kapandı.
Bileğindeki kemikleri sıkan o mengene gibi tutuşla birlikte Naren’in zihninden geçen ilk düşünce, bir an için bütün bu uzun yolculuğun ve çekilen zahmetin burada boşa gideceği oldu. Ardından ilk refleksi, serbest kalan koluyla bohçasının düğümünü göğsüne doğru bastırıp korumaya almak oldu; çünkü bu dar ve kalabalık avlunun ortasında adamla boğuşmaya kalkarsa elindeki paketi yere düşürebilir, kumaşı ve emaneti ayakların altına kaptırabilirdi.
Avucu bohçanın düğümünü sıkarken soğuk soğuk terlemişti. Tam bileğini kurtarmak için gövdesini çevireceği sırada, az önce ileride sandık bağlayan hamal, tekerlekli ağır yük arabasını gürültüyle sürerek tam ikisinin arasına girdi. Ağır arabanın demir burnu aralarına girip yolu kesince, yabancı adam geriye doğru çekilmek zorunda kaldı ve Naren’in bileğindeki tutuş bir anda gevşedi.
Naren bu boşluğu kaçırmadı; kolunu hızla çekip kurtardı ve ileri atılarak hareket halindeki kalabalığın akışına katıldı. İstiflenmiş tahta sandıkların ve denklerin arasındaki dar aralıktan hızla geçerken, sandıklardan birinin keskin tahta köşesi sol omzuna sertçe çarptı, derisini çizdi ve sırtındaki eski paltosunun omuz dikişi boydan boya açıldı. Naren arkasına dönüp adamı iterek yere düşürmeye çalışmadı; kalabalığa karışıp uzaklaşan adamın kim olduğunu öğrenmek için peşinden de gitmedi. Onun aradığı şey bu tekinsiz yabancının kimliği değil, koynundaki mektubu kime güvenle emanet edebileceğine dair yeterli ve doğru işaretti.
Sandıkların gerisindeki dar arka geçide çıktığında Naren’in soluğu kesilmişti, sırtını soğuk taş duvara yasladı. Tam o sırada, önceki durakta izini kaybettiği sağlık görevlisi kalabalığın öte yanından çıkıp yanına geldi. Adam, az önceki kargaşayı uzaktan görmüştü; Naren’e o yabancıyı tanıyıp tanımadığını sormadı, yalnızca sessizce yanında durdu.
Sağlık görevlisi önce Naren’in açılan palto dikişinden görünen omzundaki çiziğe baktı, ardından başıyla Naren’in göğsünü, iç cebini işaret etti. Naren elini göğsüne bastırdı; mektup içeride, bıraktığı yerde sağlamdı. İkisi de az önceki adamın kim olduğunu, kimin adına hareket ettiğini bilmiyordu; peşine düşüp onu aramak yerine, doğrudan doğruya işlik sorumlusunun tarif ettiği asıl yere gitmeye karar verdiler.
Sağlık görevlisi, geçidin ucunda kalabalığın arasındaki yeni boşalan sakin bir köşeyi işaret edip, yola devam etmeden önce orada biraz oturabileceklerini söyledi. Tahta sıraya geçip bir süre yan yana, tek kelime konuşmadan beklediler. Sağlık görevlisinin verdiği bu sessiz destek, yolun geri kalanı için kesin bir güvence değildi; yalnızca Naren’in aldığı doğru kararı o yabancı kalabalığın ortasında tek başına savunmak zorunda kalmadığı kısa bir nefes anıydı.
Naren arka geçitte soluklanırken, bileğini kavrayan adamın parmak izleri derisinin üzerinde kızarık çizgiler bırakmıştı. Sağlık görevlisi sargı bezini çıkarıp bileğe baktı.
“Derin bir yara yok,” dedi. “Ama hareket ettirince acıyacak.”
“Bohçayı düşürmedim,” dedi Naren. “Şimdilik bu yeter.”
“Yeterli olan bazen yalnızca bugünkü iş,” diye karşılık verdi sağlık görevlisi. “Yine de elini zorlamamalısın.”
Naren bileğini birkaç kez açıp kapadı. Parmakları çalışıyordu, fakat tutuşu eskisi kadar sağlam değildi. Adamın onu bırakmadan önce yüzünde beliren öfkeyi düşündü; bu öfkenin bir parçası, Naren’in reddinden değil, kendisine duyulan güvensizlikten doğmuş olabilirdi. Yine de bir sözün inandırıcı duyulması, onu doğrulamıyordu.
Kalabalığın içinden az önce sandığı bağlayan hamal göründü. Yük arabasının demir tekerleğine bir parça tahta sıkıştırıp durdu, sonra Naren’e yaklaştı.
“İyi misin?” diye sordu.
“İyiyim. Araya girmeseydin düşebilirdim.”
Hamal omzunu silkti. “Araba devrilse herkesin ayağı altında kalırdı. Ben de kendi yükümü kurtardım.”
Naren, bu cevabın içindeki alçakgönüllülüğü fark etti. Adamı kahraman ilan etmedi; hamal da yardımını bir karşılık istemek için sunmamıştı. Yalnızca aynı avluda olup biten şeyin içinden geçmişlerdi.
Hamal, Naren’in omuz dikişindeki açılmayı gösterdi. “Bunu da dikmen gerek.”
Naren iğne kutusunu çıkardı, ama bileğindeki sızıdan ipliği geçirmekte zorlandı. Sağlık görevlisi ipi gerdi; Naren iğneyi kumaşa batırıp ilk birkaç ilmeği attı. Dikişin geri kalanını kendi başına tamamlayabildi. Bu kısa onarım sırasında hamal arabasının yanından ayrılmadı; sağlık görevlisi de sorulmamış bir şey sormadı.
“Yanlış adamı geri çevirdin,” dedi sağlık görevlisi, ipliği keserken. “Bundan sonra kim olduğunu bulmaya çalışacak mısın?”
“Hayır. Onu bulmak mektubu doğru kişiye ulaştırmaz.”
“Öyleyse önce dinlen.”
Naren başını salladı. Korkusu geçmiş değildi, ama korkunun onu peşine düşmeye zorlamasına da izin vermeyecekti. Sağlık görevlisiyle birlikte hanın gürültüsünden uzak, duvar dibinde boşalan bir banka oturdu. Birkaç dakika sonra hamal arabasını yeniden hareket ettirdi. Geriye, tekerleğin taş zeminde bıraktığı çizgi ve Naren’in bileğinde yavaş yavaş sönen kızarıklık kaldı.
Arka geçitteki sessizlik, han avlusunun gürültüsünden sonra Naren’e bir an için fazla derin geldi. Sağlık görevlisi, onun yüzündeki solgunluğu fark edince su uzattı.
“Yakaladığında adamın ne dedi?” diye sordu.
“Buralarda herkes birbirini tanır dedi.”
“Bu, cevap değil.”
“Liva’nın tarif ettiği işareti bilmiyordu.”
Sağlık görevlisi, Naren’in bileğini yeniden kontrol etti. “Senin yerinde olsam ben de vermezdim. Ama korkudan değil, doğrulanmadığı için.”
Naren, adamın uzattığı elin ve sonra sıkılaşan parmakların görüntüsünü aklından çıkaramadı. “Ya yanlış karar verdiysem?”
“Bunu şu an bilemezsin. Yalnızca elindeki bilgiye göre karar verdin.”
Tam o sırada hamal geri döndü ve arabasını geçitten çıkardı. Naren, “Bizi gördün mü?” diye sormadı. Hamal da olayın sonrasını anlatmadı; yalnızca geçidin açık olup olmadığını kontrol etti.
Sağlık görevlisi, “Yola devam edecek misin?” diye sordu.
“Edeceğim. Ama önce düğümü yeniden bağlayacağım.”
Naren bohçayı açmadı; dışarıdaki keten ipi iki kez sıkıştırıp bağladı. Mektup ve gömlek yerinde kaldı. Bileğindeki acı hâlâ vardı, fakat eli çalışabilecek durumdaydı.
“Peşine düşmeyeceksin,” dedi sağlık görevlisi.
“Hayır. Kimin olduğunu bilmek, mektubu teslim ettirmez.”
“Güzel. Önce doğru adrese var.”
İkisi avludan ayrı ayrı çıktılar. Sağlık görevlisi bir süre sonra başka bir kapıdan uzaklaştı; Naren de tarif edilen işliğin yolunu sordu. Aralarındaki yol arkadaşlığı, birlikte hareket etme zorunluluğuna değil, gerektiğinde kendi yollarına dönme serbestisine dayanıyordu.
Naren, bileğindeki kızarıklığa bez sararken hamalın tekerlekli arabası gözden kayboldu. Sağlık görevlisi, “Onu bulsan bile ne söyleyeceksin?” diye sordu.
“Bilmiyorum.”
“İşte bu yüzden peşine düşme.”
Naren, bu öğüdü korkudan kaçmak gibi görmedi. Bilmediği bir şeyi öğrenmeye çalışmak, hem kendisini hem başkasını daha büyük bir tehlikeye sokabilirdi. Mektubun doğru kişiye ulaşması için ölçütü belliydi; yabancının kim olduğunu öğrenmek bu ölçüte eklenmiyordu.
“İşlik sorumlusunu bulunca ne yapacağını biliyorsun,” dedi sağlık görevlisi.
“Önce işaretini soracağım.”
“Öyleyse bunu yap.”
Naren ayağa kalktı, bohçasını aldı. Sağlık görevlisi onunla birlikte kapıya kadar geldi, sonra başka yöne döndü. Bu kez vedalaşmadılar; ikisi de yolun kendi payına düşen kısmına devam etti.
Naren, dizinin üzerindeki bohçanın gevşeyen düğümünü yeniden sıkıca bağladı. Bileğindeki sızı ve içindeki korku henüz tam olarak geçmemişti; fakat mektubu kime teslim edeceğine dair ölçüt artık zihninde çok daha açıktı: Yolun bundan sonrasında kimsenin ağzından çıkan hazır sözü değil, yalnızca işlikte önceden kararlaştırılmış o küçük, dürüst işaretleri izleyecekti.

Kendini mektubu almaya yetkili gösteren yabancı elini uzatıyor; Naren teslimi durdurup işareti doğrulamaya çalışıyor.