Usta Rasim’in Vedası
1930’ların sonbaharında Usta Rasim artık yetmişine yaklaşmıştı. Yıllarca soğuk hangarlarda, rüzgârlı kıyılarda, benzin ve hint yağı dumanının içinde geçirdiği ömür, omuzlarını biraz daha bükmüş, nefesini kısaltmıştı. Artık atölyenin ağır işlerini, yirmi dört yıl önce elinde teneke maşrapayla çırak olarak işe başlayan, şimdi ise koskoca bir başteknisyene dönüşmüş olan İsmail yürütüyordu.

Rasim emekli olduktan birkaç ay sonra, serin bir Kasım akşamüstü Cemal’i evinde, İzmir’in sessiz bir kenar mahallesindeki iki odalı bahçeli evinde ağırladı. İkisinin de saçları artık bembeyazdı; ama karşı karşıya oturup çaylarını içerken, aralarında hâlâ 1914 Haziran’ındaki o ilk sabahın sessiz anlaşması duruyordu.
Rasim’in sesi eskisi kadar gür değildi, arada hafifçe öksürüyordu; ama gözleri hâlâ o eski keskinliğini koruyordu.
“İsmail dün uğradı,” dedi Rasim, gülümseyerek. “Yeni gelen çift motorlu metal uçakları anlattı. Artık kanat bezi dikmek yokmuş, vernik kokusu yokmuş. Her şey alüminyum, her şey perçin.”
“Ama her uçuş defterinin altında hâlâ başmakinistin imza hanesi var usta,” dedi Cemal, çay bardağını bırakarak. “Senin usulün hâlâ yaşıyor.”
Rasim başını ağır ağır salladı, yüzünde derin bir huzur belirdi. Sonra uzanıp yanındaki küçük ahşap sandığı açtı. İçinden, kalın bez kapağı artık yer yer aşınmış, sayfalarının kenarları hint yağı, bozkır tozu ve Karadeniz nemiyle sertleşmiş o meşhur Hangar Defteri’ni çıkardı. Defteri iki eliyle tutup masanın üstünden Cemal’e doğru uzattı.
“Bu artık sende kalmalı yüzbaşım,” dedi Rasim—Cemal artık çoktan albaylığa yaklaşmıştı ama Rasim’in dilinde hâlâ o eski, en sevdiği hitapla “yüzbaşım”dı.
Cemal bir an duraksadı. “O senin ömrün usta, sende kalsın.”
“Hayır,” dedi Rasim, yumuşak ama kesin bir sesle. “Benim kimsem yok, biliyorsun. Gideceğim gün yakın. Bende kalırsa hurdacıya gider yüzbaşım, sende kalırsa gökyüzünü hatırlar. İçinde Yeşilköy var, Konya var, Amasra var, İzmir var… Bir de ikimizin imzası var.”
Cemal, boğazında bir düğümle defteri iki eliyle aldı. Kapağına dokunduğunda, yirmi beş yıllık bir ömrün bütün rüzgârlarını avucunun içinde hissetti.
“Gözüm gibi bakacağım Rasim Usta,” dedi alçak sesle. “Söz veriyorum.”
İki ay sonra, 1939’un soğuk bir Ocak sabahında, Usta Rasim uykusunda sessizce hayata veda etti.
Cenazesinde büyük protokol konuşmaları yapılmadı. Ama tabutunun başında, İzmir Hava Okulu’ndan gelmiş onlarca genç makinist, İsmail, Cemal ve Cemal’in yetiştirdiği eski öğrencilerden birkaçı omuz omuza duruyordu. Toprağı atılırken, Cemal ceketinin cebindeki küçük pirinç kumpasa dokundu. Gökyüzünden, tam o sırada eğitim uçuşundaki bir tayyare alçaktan geçip kanat salladı.
Cemal o akşam eve döndüğünde, Hangar Defteri’ni çalışma odasındaki sandığın en güvenli köşesine, İstiklâl Madalyası kutusunun hemen yanına yerleştirdi. Defterin en büyük ustası gitmişti; ama defterin hikâyesi henüz bitmemişti.