Aynı Bekleyiş Görseli
Aynı Bekleyiş

İlk dönüş

4. Sahne 21 dk okuma 8 okunma
Sabri’nin sarılı bileğiyle Cemal’in açık eski yoklama satırına bakması
Sabri’nin sarılı bileğiyle Cemal’in açık eski yoklama satırına bakması
Bu bölümdeki sahneler
1 2 3 4

Elinde su kovasıyla kapıdan çıkan çocuk, Sabri’yi görünce bir yana çekildi. Gün iyice dönmüş, avlu duvarının gölgesi kapının eşiğine kadar yürümüştü; ayaz, öğleye doğru gevşeyen çamuru yeniden sertleştirmeye başlamıştı. Sabri kapının önündeki iri eşik taşını aşmış, çocuğun açtığı dar yerden geçmek üzereydi ki çocuk kovanın ağırlığını öbür eline verip ona yolu gösterdi.

— Girenler öbür taraftan giriyor.

Sabri durup omzunun üzerinden dönüp baktı. Cezaevinin uzun duvarının öte ucunda, demir parmaklıklı iki pencerenin arasında ahşap kanatlı bir kapı daha vardı. Önünde, yakalarını kulaklarına kadar kaldırmış dört beş kişi bekleşiyor, soğuktan uyuşan ayaklarını sırayla kaldırıp taşa vuruyorlardı. Kapı her açıldığında içeriden kısa bir ses dalgası sızıyor, en öndeki adam içeridekine sesini duyurmak için kendi sırasından bir adım dışarı çıkıyor, cevabını alamadan yahut kısa bir işaret görünce yeniden aynı yere dönüyordu.

— Cemal’i arıyorum, dedi Sabri.

Çocuk bir an Sabri’nin yüzüne, sonra göğsüne yakın tuttuğu sarılı koluna baktı.

— O burada, dedi. İlerideki odada.

Çocuk bunu söyleyip dar geçitten önünden yürüdü. Taşıdığı teneke kova ağzına kadar doluydu; sapı çocuğun ince parmaklarını büküyordu. Yürüdükçe kova çocuğun dizine çarpıyor, içindeki soğuk su her çarpışta kenardan azıcık taşıp donmuş toprağın üzerinde ince, koyu damlalar bırakıyordu. Sabri bir an öne geçip kovayı çocuğun elinden almayı düşündü. Evde ya da avluda dolu kova görünce elinin kendiliğinden kulpa gitmesine alışıktı. Ama kendi sağ eliyle bir kova taşısa, yaralı sol kolunu nereye koyacağını, yürürken dengesini nasıl tutacağını bilemiyordu. Yardım yerinden yola çıktığından beri sol kolunu ceketinin ön düğmelerine yaslayıp göğsüne yakın tutmuştu. Yokuşu inerken bazen bunu unutuyor, buzlu bir taşta ayağı kayıp takılınca kendini kurtarmak için iki elini birden yana açıyordu. Keskin, bilekten dirseğe doğru yürüyen ağrı da tam o zaman geliyordu; o vakit durup soluğunun yerine oturmasını beklemeden adım atamıyordu.

Çocuk dar koridorun ağzındaki küçük kapının önüne geldi, dolu kovayı eşiğin dışına, duvarın dibine dikkatle bıraktı. Kapı aralığından hafifçe başını uzatıp içeri seslendi.

— Cemal Efendi, birisi seni arıyor.

İçeriden Cemal’in sakin sesi geldi.

— Kim?

Çocuk dönüp bir adım gerisinde bekleyen Sabri’ye baktı. Sabri kendi adını söylemek için dudaklarını araladı; sesi soğukta kuruyan boğazından çıkmadan içeride bir sandalye tahta zeminde sürülüp geriye itildi, hemen ardından Cemal kapıda göründü. Eşiğe gelip durdu. Bakışı uzun sürmedi ama ölçülüydü; evvela Sabri’nin solgun, ayazdan gerilmiş yüzüne, sonra göğsünün üstünde tuttuğu sargılı eline baktı.

— Kâğıt geldi, dedi Cemal.

Sabri yol boyunca zihninde hep başka bir cümle beklemişti. Yardım yerinden çıkıp kırık oluk taşının yanından aşağı indiğinden beri, kapıda kiminle karşılaşırsa ilkin hangi soruyu duyacağını tartıp durmuştu. Cemal “Neredeydin?” deseydi, ilkin hangi sokaktan, sedyenin hangi ucundan başlayacağını sıraya koymuştu. “Niye dönmedin?” ya da “Niye gelmedin?” derse, dün geceden beri karanlıkta ne kadar uyuduğunu, ne vakit ayıldığını saat saat çıkarmaya çalışacaktı. Ama Cemal’in kapıda açar açmaz o sabahki kâğıttan söz edeceği hiç aklına gelmemişti. Gece yardım yerinde görevliye o pusulayı yazdırırken de işin sonrasını, kâğıdın elden ele geçip buraya varacağını pek düşünmemişti. Yazıyı götürecek adama Cemal’in yerini ve adını tarif etmiş, adam kâğıdı ceketinin iç cebine koyup “Bulurum,” deyince başını duvara yaslayıp gözlerini yummuştu.

— Sana verdiler mi? dedi Sabri.

— Elime verdiler, dedi Cemal.

Çocuk eşikteki kovasını yeniden kavrayıp koridorun ucuna doğru yürüdü. Kovanın soğuk dibi, eşik taşının hemen önünde ıslak, koyu bir yarım ay bıraktı. Cemal göz ucuyla o ıslaklığa baktı, sonra ayağını üzerinden atarak yana çekildi ve Sabri’ye geçecek yer açtı.

— Gir içeri, dedi. Dışarısı iyice soğudu.

Odanın içi dışarıdan göründüğünden aydınlıktı. Vakit iyice dönmüş, karşı damların üzerinden süzülen günün son soluk ışığı pencereden içeri düşüp pervazda duran su tasına vurmuştu. Sobanın içinden hafif bir odun çıtırtısı ve kuru sıcaklık geliyordu; odanın havasında mürekkep ile ısınmış eski kâğıt kokusu vardı. Cemal masanın tam karşısında, yüzü pencereye biraz eğik duran tahta sandalyeyi eliyle gösterdi.

Sabri masanın yanına yürüdü, otururken sağlam sağ elini oturağın kenarına koydu. Yokuştan inerken ayakkabısının içine sardığı bez topuğunda hafifçe toplanmış, yürüyüşünü ağırlaştırmıştı; odanın kuru tahtasında iki ayağını yan yana bırakınca dizlerindeki gerginlik biraz çözüldü. Ağırlığını bırakmadan önce bir an sandalyenin altından geriye doğru gideceğini bekledi. Dün geceden beri yardım yerindeki sandalyenin arka ayağı her kalkışında döşeme taşının aralığına giriyor, otururken biri arkadan arkalığı tutmazsa yerinden oynayıp kayıyordu. Sol kolu sızladığı için düşmemek adına bütün gece gövdesini öne eğik tutmuştu. Bu sandalye ise oturunca hiç kıpırdamadı; ne yana sallandı ne tık etti. Sabri gözünü yere indirdiğinde, sandalyenin ön ayağının altına küçük, yassı bir tahta parçası sıkıştırıldığını gördü. Kenarı henüz taze kırılmış, sarımsı odun yüzü kararmamıştı; biri onu az önce koymuş olmalıydı. Sabri bir şey söylemeden sırtını arkalığa yasladı.

Cemal pencerenin önündeki tası alıp içine baktı. İçi boştu, yalnız dibinde kurumuş ince bir su izi vardı. Masanın yanındaki ağzı kapalı başka bir kaptan tasa su doldurdu, kenarından damlamasın diye elinin tersiyle altını silip Sabri’nin önüne, masanın boş köşesine koydu. Sabri susamıştı; tası almak için uzandığında alışkanlıkla sol eli de öbürünün yanında öne doğru gitti. Parmakları tenekeye daha değmeden bileğindeki sızı onu durdurdu, elini hemen geri çekip dizine indirdi. Cemal o sırada pencerenin demir mandalını yokluyor, camın aralığından rüzgâr giriyor mu diye bakıyordu. Sabri, Cemal’in o yarıda kalan hareketi görüp görmediğini anlayamadı.

Sağ eliyle tası kaldırdı, suyu acele etmeden iki yudumda içti. Su ılıktı, boğazındaki kuru ayazı biraz çözdü. Üçüncü yuduma varmadan durdu, tası masaya usulca indirdi. Parmağının ucunda tenekenin ince soğukluğu kaldı.

— Akşam defterini görebilir miyim? dedi Sabri.

Cemal pencere mandalından elini çekip ona doğru döndü. Yüzünde şaşkınlık yoktu.

— Dünkü sayımı mı?

— Benim adımın olduğu yeri.

Cemal bir şey sormadan masaya yaklaştı, bez ciltli kalın defteri önünden çekti. Kapağı kaldırıp birkaç yaprak açtı; kâğıtların kış neminden ağırlaşmış sayfaları hışırdadı. Bir yaprağı geçip hemen geri döndü. Sabri masanın kenarından eğilip Cemal’in sayfanın neresine baktığını görmeye çalışırken, Cemal defteri iki eliyle kaldırıp düzgünce onun önüne koydu.

Sabri başını eğip satırlara baktı. Evvela kendi adını buldu; mürekkebi koyu, harfleri ötekilerle aynı hizadaydı. Gözü bir üst satıra kaydı. Adının hemen üstünde, akşam sayımlarında kendisinden bir önce çağrılan adamın adı duruyordu. Avluda o adam kendi sesini duyduğu zaman hemen yarım adım yana çekilir, Sabri’ye geçecek yer açardı. Arkadan yürüyüp gelirken bir omzunu Sabri’ye hafifçe sürterek geçerdi; kimi akşam konuşmaz, yalnız başıyla selam verirdi. Sabri bir an, dün akşam o adamın yine aynı yerde durup durmadığını düşündü. Kendi adı avluda çağrıldığında arkasından adım atan, boş kalan yere bakan olmuş muydu?

Gözü yeniden kendi adına indi. Defterde adının tam hizasına, sağa doğru çekilmiş kısa, düz bir çizgi gördü. Çizginin ötesinde iki kelime vardı.

Haber bekleniyor.

Sabri’nin sarılı bileğiyle Cemal’in açık eski yoklama satırına bakması

Sabri ilk kelimeyi içinden sessizce, ikincisini ise soğuktan çatlamış dudaklarını belli belirsiz oynatarak okudu. Ne beklediğini kendi de tam bilmiyordu ama yol boyunca aklında dönen o ağır, keskin sözlerden hiçbiri yoktu burada. Sonra gözünü satırın sonundan çekip tekrar başa, kendi adının ilk harfine döndü. İki kelimeyi bir kez daha okudu.

— Bunu ne vakit yazdın? diye sordu.

— Sayım bitince, dedi Cemal. Adını ikinci kez okuduğumda da ses gelmedi. Sonradan bir daha sorulduğunda yine haber gelmemişti; ben de o vakit bunu koydum.

Sabri sağ elinin işaret parmağını mürekkebe değdirmeden satırın altından yavaşça yürüttü. Parmağının ucu çizginin sonunda, iki kelimenin hemen altında durdu. Birine bir şey söylemeden uzun müddet aynı satıra bakınca insan, karşısındakini orada bir yanlış yahut eksik aradığına inandırabiliyordu. Oysa yanlış aramıyordu; yalnızca dün akşam yokluğunun kâğıda nasıl düştüğünü gözüyle tartıyordu. Elini defterden çekip dizine indirdi. Cemal hâlâ masanın yanında ayakta duruyordu. Sabri ondan defteri alıp yeniden önüne çekmesini bekledi. Cemal deftere elini sürmedi, masanın öte yanına dolanıp kendi sandalyesine geçip oturdu.

— Duymadın mı hiç? dedi Cemal, sesi alçak ama açıktı. — Adının sorulduğunu.

Sabri başını kaldırıp Cemal’in yüzüne baktı.

— Orada adımı sabah sordular.

— Gece kimse sormamış mı?

— Kimseyle konuşmadım ki, dedi Sabri. Gözümü açtığımda gece epey ilerlemişti. Kapıdan geçen birine sedyeyi sordum, o da avluda birkaç sedye olduğunu söyledi. Adımı ancak ben kâğıt yazdırmak isteyince deftere geçtiler.

— Buradan birini göndeririz diye düşündük, dedi Cemal. Hamdi seni en son yukarı çıkan yolda görmüş, kırık oluk taşının oralarda. Ama o sırada yardım yerlerinden hangisine gittiğini, hangi tarafa bakacağımızı bilmiyorduk.

Sabri’nin gözleri yeniden önündeki satıra indi. Dün gece yardım yerindeki o soğuk odada, sandalyede oturup ayak seslerini dinledikçe, kapıdan birazdan tanıdık birinin girip kendisini omzundan kaldıracağını sanmıştı. Kaldırınca, daha eşikten çıkmadan önce burada olup biteni, sayımın nasıl geçtiğini, evden yahut avludan bir haber çıkıp çıkmadığını soracaktı. Karanlıkta kafasında bu konuşmayı o kadar çok kurmuştu ki, kapıdan içeri girecek adamın yüzünü, kasketinin duruşunu, hatta kapı kanadını hangi eliyle iteceğini bile seçmişti. Ama sabah ortalık ağarıp gerçekten biri başucuna geldiğinde, adam ona ne adını ne burayı sormuş, yalnızca su isteyip istemediğini sormuştu. Sabri bir an ağzını açıp “Beni soran oldu mu?” diyecek olmuştu. Boğazı kurumuş, dili damağına yapışmıştı; o sorudan önce su istemişti. Adam teneke tası eğip dudaklarına tutarken de başını kaldırıp yüzüne bakamamıştı.

Cemal elini uzatıp açık sayfanın biraz aşağısını, kendi adının altındaki boşluğu gösterdi.

— Kâğıdın geldiği saat burada, dedi. Altına da yardım yerinde bulunduğunun bildirildiğini ekledim. Sonra seni dün gece orada gören iki kişiyi bulup ayrı ayrı dinledim.

Sabri deftere doğru biraz daha eğildi. Alt satırda mürekkep henüz yeni kurumuştu; harfler üstteki akşam sayımından daha koyu ve taze duruyordu.

— İkisini de tanır mıyım? diye sordu.

— Bilmem, dedi Cemal. Biri sabah kâğıdı buraya getiren adam. Dün gece seni arabadan indirdiklerinde sandalyeyi tutmuş; buzda kayacak gibi olmuşsun. Öbürü ise içeride kolunu saranların yanındaymış.

Sabri bakışını defterden kaldırıp göğsüne yakın tuttuğu sol bileğine indirdi. Yardım yerinden yola çıkmadan hemen evvel oradaki görevli eski bezi açıp yeni, temiz bir bezle yeniden sarmıştı. Gece sarılan o ilk bezin düğümü bileğinin dış yanındaydı; kolunu dizine her dayayışında düğüm tahtaya değiyordu. Yenisininki ise bileğinin tam üstünde, yukarıda duruyordu. Sabri buraya kadar yürürken ceketinin kolu kaymasın diye sağ başparmağını hep o yeni düğümün üzerine koymuştu. Şimdi dün gece ilk düğümü kimin attığını, lamba ışığında bileğini kimin tutup kaldırdığını hatırlamak için gözlerini bir an yumdu. Karanlığın içinde, birinin kuru ve sıcak eli kolunun altındaydı; parmakları bileğinin hemen gerisinden destek veriyordu. Ama o el dün gece yarısı mı oradaydı, yoksa bu sabah yeni bez sarılırken mi tutmuştu, ikisini bir türlü yerli yerine koyamadı. Gözlerini açtı.

— Onlardan hangi saatte oraya geldiğini sorabildiğim kadar sordum, dedi Cemal.

— Ne dediler?

— Biri ekmek arabasını beklediklerini söyledi, öbürü çocukları içeri aldıkları vakti. İkisi de gece yarısı dolaylarında diyor. Ama tam saati çıkaramadık; kimsenin elinde saat yokmuş.

Odada kısa bir sessizlik oldu. Yalnız karşı duvardaki saatin sarkacı ağır ağır işliyor, pencereden süzülen son turuncu ışık masadaki boş su tasının kenarından yavaşça çekilip mürekkep şişesinin dibine doğru yürüyordu. Dün gecenin karanlık, karmakarışık saatleri, bu odanın düzenli masasında iki satırlık bir boşluğa sığmış duruyordu.

Sabri bu cevabın ardından kendi saatini söylemesi gerektiğini düşündü. Sanki bir adam, başına gelenin saatini başkasından, hele yabancı iki tanıktan daha iyi bilirdi. Ağzını açtı ama söz hemen çıkmadı. Aklına ilkin, dün akşam karanlıkta elinin altında tuttuğu sedye sırığının ıslaklığı geldi. Hangi taraftan ıslandığını şimdi bile bütün açıklığıyla hatırlıyordu: avucunun içi kuru, parmaklarının ucu soğuk sudan ıslaktı. Sırığı bıraktığı vakit parmaklarını içe doğru kapatmış, elinde hâlâ o kalın, kaba tahta varmış gibi bir süre öyle, avucunu sıkarak durmuştu. Karanlığın içinde o yere gelinceye kadar kaç sokak geçtiklerini, ne kadar yürüdüklerini ise bilmiyordu.

— Ben sedyeyi bıraktığım yeri biliyorum, dedi.

Cemal önündeki kaleme uzanmadı; iki elini defterin kenarında tutup dinledi.

— Nerede bıraktın?

— Sokağın başında, dedi Sabri. Yukarı çıkan yolun daraldığı yerde bir evin kapısı dışarı doğru yatmıştı; iki kanadı yerinden kopmuş gibiydi. Sedyeyi o kapının yanından geçirdik. Öndeki adam, “Biraz indir,” dedi, yolun taşı yüksek kalıyordu. Sırığı elimden bırakmadan dizimi büktüm. Tam o sırada arkamızdaki yetişip ucundan tuttu. “Ben aldım,” dedi. Ondan sonra bıraktım.

— O adamı tanıyor musun?

Sabri başını iki yana salladı.

— Sesini duydum, dedi. Yüzüne bakmadım, zaten karanlıktı. Öndeki hemen yine yürüdü. Ben de ilk adımı onlarla birlikte attım. Elim boşta kaldı. İki adım sonra aramız açıldı.

Cemal masanın kenarına dayadığı sol kolunu geri çekti. Odada sobanın içinden bir tahta parçası hafifçe çöktü, kısa bir çıtırtı duyuldu. Sabri, söyleyeceklerinin burada, bu cümlede bitebileceğini düşündü. Buraya kadar anlattığını yardım yerinden inerken yol boyunca da kendi kendine birkaç kez söylemiş, sırayı şaşırmamaya çalışmıştı. Sonrasını her düşündüğünde araya bir araba giriyordu. O arabaya nasıl bindiğini, kimin omuz verdiğini, dizini kasanın neresine dayadığını hatırlasa gerisi kolay olacaktı. Tekerini, tahtasının sesini, yanında oturan birinin omzunu hatırlamaya çalışmıştı. Ama sabah yardım yerindeki adam onun araba üstünde getirildiğini söyleyince, o karanlık boşluğun içine kendiliğinden bir teker sesi yerleşmişti. Şimdi arabayı düşündüğünde donmuş taşta dönen bir tekerin gıcırtısı kulağına geliyordu. Yine de adam söylemeden önce o sesi kendi başıyla duyduğunu ileri süremezdi.

— Sonra ne oldu? dedi Cemal.

Sabri bir an susup masanın üzerindeki boş su tasına baktı.

— Bir duvar dibine çömeldiğimi hatırlıyorum, dedi.

— Aynı sokakta mı?

— Öyle sanıyordum. Belki de azıcık yürüdüm, bilemiyorum. Sırtımı taşa vermiştim. Duvarın üstünden bir bez sarkıyordu; rüzgârda hafifçe oynuyordu. Ama o bez benim tam önümde miydi, yoksa daha yukarıda, bir pencere hizasında mıydı, onu bile çıkaramıyorum.

Sağ elini dizinin üzerinde avucu aşağı gelecek biçimde açtı. İşaret parmağının tırnak kenarına ince, koyu bir tahta kıymığı saplanmıştı. Yardım yerinde, sabah gün ışığı pencereden vurduktan sonra fark etmişti bunu. Oturduğu yerde dişiyle çekip almaya uğraşmış, yalnız dışarıda kalan ucunu koparmıştı; kökü derinin kenarında kalmıştı. Sedye sırığının pürüzlü ucundan kalmış olabilirdi. Gece oturduğu sandalyenin kırık kolundan da girmiş olabilirdi. Elini ters çevirip avucuna baktı, sonra yeniden dizine bıraktı.

— Ondan sonra gözümü açtığımda sandalyedeydim, dedi. Bileğim sarılmıştı. Dizlerimin üstünde bir örtü vardı. Ayağımı yere indirdim, kalkayım dedim. Kapının önünden biri, “Biraz daha dur,” dedi. Ayağa kalktığımı görmüş gibi söyledi. Oysa daha yeni ayağımı taşa koyuyordum.

Cemal masanın yanında üst üste duran temiz kâğıtlardan birini alıp önüne çekti. Sabri onun küçük cam mürekkep şişesini yakına çekişini, mantarını çıkarıp kenara bırakışını seyretti. Kalemin ucu hokkaya batırılıp kâğıda inmek üzereyken Sabri konuştu.

— Duvarı yazmasan.

Cemal elini durdurdu, başını kaldırıp ona baktı.

— Yazıp sonra beğenmezsen silebilirim.

— Daha yazmadın ki.

Cemal kalemin metal ucuna baktı. Ucunda koyu bir mürekkep damlası birikmişti. Şişenin cam ağzına usulca dokundurup damlayı geri bıraktı.

— Niye yazmayayım? diye sordu.

Sabri, o duvarın üstünden sarkan bezi bir daha gözünün önüne getirmeye çalıştı. Ama gözünü her kıstığında bez başka bir yerinden kımıldıyordu. Kimi an açık renkli bir perde gibi görünüyordu, kimi an koyu bir çuval parçası gibi. Bir evin içinde kurusun diye asılmış da olabilirdi; deprem gecesi kırık bir kapının üstünde takılı kalmış da. Aklında o bezi herhangi bir duvardan ayırmaya, hangi sokakta olduğunu söylemeye yarayacak tek bir işaret yoktu.

— Beni orada aramaya kalkarlar, dedi Sabri. Bir de oradan iz sürerler. O duvarı ben de bulamam.

Cemal başını hafifçe salladı, ısrar etmedi. Kâğıdın sağ üst köşesine tarihi attı. Sonra Sabri’nin söylediğini ağır ağır, her cümlenin sonunda soluğunu ölçer gibi durarak yazmaya başladı. Kalemin kâğıt üzerinde çıkardığı ince cızırtı odanın sessizliğinde açıkça duyuluyordu. Sedyenin bir başını taşıdığını, kapısı dışarı yatmış evin önünde bir başkası tutunca sırığı bıraktığını, yardım yerine ne vakit ve nasıl götürüldüğünü hatırlamadığını yazdı. Sandalyede kendine geldiğinde bileğinin sarılı olduğunu ekledi. Son noktayı koyunca kalemi hokkanın yanına bıraktı, kâğıdı Sabri’ye döndürmeden önce kendi önünde tutup baştan sona sesli okudu.

Sabri her satırı başını hafifçe eğerek dinledi. Okuma bitince hemen konuştu.

— “Sedyeyi bir başkasına bıraktım” diye okudun, dedi.

Cemal satıra geri döndü.

— Öyle yazmışım.

— O tutmadan bırakmadım, dedi Sabri. Sesi yükselmemişti ama kesin bir ağırlığı vardı. — Taşıdığımız adamı yere bırakıp çekilmiş gibi oluyor. Ben elimi çekmeden öteki adam sırığı kavradı.

Cemal gözlerini kâğıda indirdi. Kalemin tahta arkasını avucunda bir kez çevirdi, cümleyi zihninde kurdu.

— “Arkamdan yetişen adam sedyeyi tuttuğunu söyleyince elimdeki sırığı bıraktım.” Böyle olur mu?

Sabri bir müddet sustu, gözünü masanın tahtasına dikip o anı yeniden yokladı.

— “Aldım” dedi, diye karşılık verdi. — Uzun konuşmadı. Yalnız “Aldım” dedi. Ben öyle duydum.

Cemal itiraz etmeden üstteki satırın ucuna küçük bir işaret koydu, cümleyi alttaki temiz yere Sabri’nin söylediği sözle yeniden yazdı. Kalem kâğıtta yürürken Sabri, adamın o geceki sesini ilk kez bu kadar yakından işitti. Kimin sesi olduğunu, genç mi yaşlı mı olduğunu hâlâ bilmiyordu. Adamın o tek sözü, sedye sırığının ağırlığı kendi elinden çekilirken, tam avucu boşalırken gelmişti. O an dönüp sedyeye bir daha bakmış mıydı? Önündeki adam hiç durmadan hemen yürümüştü. Sabri’nin aklına o sırada yeni bir şey düştü: sedyenin üstündeki örtüye, yatan adamın ayağına kendi ayakkabısı değmesin diye dar sokakta yarım adım kenara çekildiğini hatırladı. Belki de sedyeden ayrıldıktan sonra kendi başına attığı ilk adım buydu. Bunu Cemal’e söylemedi, yalnız kendi aklında tuttu.

Cemal son cümleyi bir kez daha okuyup Sabri’nin başını salladığını görünce kâğıdın altında geniş bir boşluk bıraktı, kalemi masanın ortasına, Sabri’nin sağ eline yakın yere koydu ve yaprağı ona doğru çevirdi.

Sabri sandalyede hafifçe öne doğruldu. Sağ eliyle kalemi alır almaz, eski bir alışkanlıkla kâğıt kaymasın diye sol avucunu kâğıdın sol kenarına bastırdı. Bastırır bastırmaz bileğinin içinden yukarı doğru keskin bir sızı yürüdü; elini anında kaldırdı. Kâğıt, sağ elindeki kalemin ucuna takılıp masanın üzerinde azıcık döndü.

— Şu köşesini tut, dedi Sabri.

Cemal hemen uzanıp kâğıdın karşı ucuna, yazının olmadığı boş kenara iki parmağını sıkıca koydu. Sabri kalemi kâğıda indirdi, önce adının ilk harfini yavaşça yazdı. Elinin altında sağlam, kıpırdamayan bir zemin vardı; o an yardım yerindeki kayan masaları değil, eski okul defterlerini hatırladı. İkinci harfe geçerken biraz acele edince kalemin ucu kâğıdın nemli lifine takıldı; harfin hemen yanında küçük, kara bir mürekkep izi kaldı. Sabri başını kaldırmadan kısa bir soluk aldı, elini biraz gevşetti. Sonra adını son harfine kadar düzgünce tamamladı. Cemal, Sabri sağ eliyle kalemi masanın üzerine bırakana kadar iki parmağını kâğıdın köşesinden çekmedi.

Tam o sırada dışarıdan, koridordan biri gelip kapıyı hafifçe araladı. Eşiğe basmadan, başını yalnız aralıktan uzatıp içeri baktı.

— Döndü mü? dedi.

Cemal daha cevap vermeden Sabri sandalyesinde dönüp başını kapıya çevirdi.

— Buradayım, dedi.

Kapıdaki adam bir an durdu, yüzü kapının gölgesinden çıktı. Sabri onu şimdi tanıdı. Akşamları avluda sayıma dizildiklerinde hep kendisinden bir önce çağrılan, sıradan çıkıp önünden geçen koğuş arkadaşıydı. Adamın eski ceketinin sağ omzunda ince, sarı bir talaş parçası kalmıştı. Üstünü silkelerken eli oraya erişememiş olmalıydı.

— Geçmiş olsun, dedi adam, gözü bir an Sabri’nin sarılı bileğine inip çıktı. — Senin yerinde toplanmış bir şeyler vardı. Koğuşun arka duvarı kar eriyince su alıyordu. Yerde kalıp ıslanmasın diye kaldırdım.

Sabri bir an durup yatağının altına, duvara en yakın köşeye ittiği bez bohçayı düşündü. Deprem gecesinden önce kendi eliyle bağlayıp koymuştu. İçinde temiz bir gömlek, köşesi aşınmış bir parça sabun, bir de vakti gelince özel bir iş için kullanmak üzere sakladığı kısa bir ip vardı. Gömleğin bir kolunu geçen hafta özenle katlamış, öbür kolunu ise düz bırakmıştı; karanlıkta bile kimse karıştırmadan el yordamıyla kendi gömleğini hemen bulabilmek için öyle yapmıştı.

— Islanmış mıydı? diye sordu Sabri.

— Yok, dedi adam. Pencerenin altındaki sıva kabarıp dökülmüş, eriyen kar taşların arasından içeri yürüyordu. Su daha yatağın ayağına yeni değiyordu. Altına bakınca bohçanı gördüm, ıslanmadan çekip aldım.

— Nereye koydun?

— Benimkinin yanına, kuru tarafa. İçerideki tahta sedirin üstünde duruyor. Gelince gösteririm.

— Ötekiler koğuşta mı?

— Kimi avluda tahta ayıklıyor, kimi içeride ısınıyor. Akşam sayımına az kaldı, birazdan toplanırlar.

— Sağ olasın, dedi Sabri. Şimdi çıkıyorum.

Adam başıyla selam verip kapıyı ardından usulca çekti ve koridora gitti. Kapı kapanınca pencereden gelen son gün ışığının iyice çekildiği, odanın duvarlarına akşamüstü gölgesinin indiği belli oldu.

Sabri sağ elini ceketinin iç cebine soktu. Emine’ye yazdığı mektup, dün gece yardım yerinde de kontrol ettiği yerde, göğsünün tam üstünde duruyordu. Kâğıdın kat yerini başparmağıyla usulca yokladı. Ceketinin astarı gerilince kâğıdın bir köşesi içeride kıvrılmıştı. Sabri cebini boşaltmadan, mektubu dışarı çıkarmadan o kıvrık köşeyi iki parmağıyla düzeltmek için bir süre uğraştı. Kâğıt ceket kumaşının altında direnince vazgeçti, sonunda olduğu gibi bırakıp elini çıkardı.

Cemal, imzalanan ifadeyi kuruması için masanın kenarına aldı, sonra büyük sayım defterini yeniden önüne açtı. Mürekkep hokkasını yakına çekti. Sabah haber kâğıdının geldiği saatin hemen altındaki o bir parmaklık boş yere günün tarihini, 31 Aralık diye yazdı. Sonra başını kaldırıp karşı duvardaki yuvarlak saate baktı.

— Sen içeri girdiğinde saate bakmadım, dedi Cemal.

Sabri de başını çevirip duvardaki saate baktı. Soluk akşam ışığında akrep ile yelkovan, beyaz kadranın üstünde birbirinden uzaklaşmış duruyordu. Sarkaç her vuruşta odanın dinginliğini ölçer gibiydi. Sabri yardım yerinden çıkarken kimseye saat sormamıştı. Yokuştan aşağıya, kırık oluk taşının yanından buraya kadar ne kadar zamanda yürüdüğünü de bilmiyordu. Yolda bir ara daralan duvar dibinde, elinde boş bakraçla geçen bir kadına yol vermek için durmuş, kadın yanından geçerken etek ucu sargılı bileğine dokunmasın diye omzunu duvara çevirmişti. Sonra bu kapının önünde su kovalı çocukla karşılaşmıştı. Bütün bunların hepsi, duvardaki şu kara yelkovan bir çizgiden öbürüne geçerken olmuş olabilirdi.

— Yazdığın saati koy, dedi Sabri. Geldiğimi şimdi görüyorsun.

Cemal başını hafifçe eğip onayladı, duvardaki saati defterdeki boşluğa açık rakamlarla geçirdi. Hemen altına, Sabri’nin kendi ayaklarıyla dönüp o geceye dair anlattıklarını yazdırdığını ve imzaladığını kısa bir notla kaydetti. Dünkü sayımın olduğu eski satır, açık duran yaprağın yukarısında kaldı. Sabri gitmeden önce gözünü bir kere daha oraya çevirdi. Odaya ilk girdiğinde, o satırda yalnızca kendi adını ve hizasındaki iki kelimeyi okumuştu. Şimdi biraz aşağıda, kendi elinin henüz değmediği, dönüşünü ve saatini taşıyan yeni bir satır duruyordu. İki satırın arasında bütün bir gece ve günün yarısı vardı.

Sabri kalkmak için sağlam sağ elini sandalyenin oturağına koydu. Sandalye altındaki yassı tahta parçasının üstünde hiç oynamadan ağırlığını taşıdı. Dizleri doğrulunca odanın sıcaklığıyla birlikte başı hafifçe döndü; gözünün önünde duvarın kenarı bir an yerinden oynar gibi oldu. Cemal ayağa kalkmadı, kalemi hokkanın yanına bırakıp sessizce bekledi. Sabri sağ elini masanın soğuk tahtasına dayayıp bir soluk boyunca öyle durdu. Başındaki o bulanık ağırlık çekilip gözü yeniden durulunca elini masadan kaldırdı.

Kapıya doğru iki adım attı. Elini demir sürgüye götürdüğünde durup arkasına, masanın başında oturan Cemal’e döndü.

— Akşam adım okunacak mı? diye sordu.

Cemal başını açık defterden kaldırıp doğrudan Sabri’nin yüzüne baktı.

— Okunacak, dedi.

Sabri başını bir kez eğdi, sağ eliyle sürgüyü çekip kapıyı açtı. Koridorun soğuğu yüzüne vurdu; avlu tarafından, akşam sayımından önce yakılan ateşin ince odun kokusu içeriye kadar sızmıştı. Dışarıda, taş döşemenin üzerinde kendisinden biraz önce çıkan koğuş arkadaşının ağır ayak seslerini işitti. Adam koridorun köşesine varmış, karşıdan elinde boş bir tasla gelen birine yol vermek için duvar dibinde durmuştu. Sabri kapının önünden seslenince adam başını çevirip geri baktı.

— Bohçayı göster, dedi Sabri.

Omzunda hâlâ o ince talaş duran adam olduğu yerde, köşenin başında bekledi. Sabri arkasından odanın kapısını usulca çekti, sol kolunu göğsüne yakın tutup sağ başparmağıyla sargının yeni düğümünü yoklayarak adamın yanına kadar yürüdü.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.