Kendi Kapısının Önü Görseli
Kendi Kapısının Önü

Geri geleceğim

2. Sahne 21 dk okuma 8 okunma
Sabri’nin evine dönemeden komşuyla yaralı taşıyan tahtayı kaldırması
Sabri’nin evine dönemeden komşuyla yaralı taşıyan tahtayı kaldırması
Bu bölümdeki sahneler
1 2 3 4

Sabri sokağın ortasına vardığında komşusu yerdeki adamın elini bıraktı. Gece sokağa dökülen taşlar ince bir kar tabakasının altında kayganlaşmıştı; Sabri çıplak sol ayağını kırık bir kiremit parçasının yanından geçirip alçalmış duvarın aralığına basarken, adamın göğsünde duran el ağır ağır yana kaydı ve kara düştü. Parmaklar soğuktan yarı kapalıydı, eklemlerin üstünde kurumuş kireç tozları duruyordu. Komşu, Sabri’ye bakmayı bırakıp yeniden yere eğildi. Karda yatan eli bileğinden tutup kaldırdı, göğsün üstüne yerleştirdi. Bu işi daha önce de yapmış gibi, adamın parmaklarını tek tek gömleğinin iki düğmesi arasındaki aralıktan içeri soktu. Kumaşın önünü eliyle düzeltti.

Sabri, diz çökmüş komşunun iki adım ötesinde durdu. Sol ayağının tabanı sokağı geçerken iyice uyuşmuştu; sağ ayağındaki ıslak çorap bileğinden düşmüş, topuk kısmı yana dönmüştü. Nefesi soğuk havada ince bir buhar bırakarak çıktı.

“Emine’yi gördün mü?” diye sordu Sabri.

Komşu başını kaldırdı. Yüzünde, biraz önce Sabri’yi kendi kapısının önünde tanıdığı andaki şaşkınlıktan artık eser yoktu. Ne cezaevini sordu ne de Sabri’nin sabah vakti tek çorapla buraya nasıl geldiğini. Kaşlarının arasındaki kireç tozu alın çizgilerine dolmuştu; gözleri yorgun, sesi kısık ama sakindi.

“Gece iki çocuk geçti buradan,” dedi. “Biri ötekinin elini tutuyordu.”

Sabri yarım adım öne çıktı. “Nereye?”

“Fırına doğru. Biraz sonra büyükler de geçti.”

“Ne zaman?”

Komşu bir an durup yıkılmış avlu duvarının karanlık kalan dibine baktı. “İlk sarsıntıdan sonra ortalık tozla doldu. Bir süre kimse sokağa çıkamadı, herkes kendi duvarının altında ne olduğunu anlamaya çalışıyordu. Sonra sesler başladı. İkinci sallantıdan az önceydi herhâlde; tam bilemiyorum. Kar yağmaya başlamamıştı daha. Sokağın bu ucundan iki çocuk geçti. Hızlı yürümüyorlardı, biri ötekini çekiyordu.”

“Yanlarında kadın var mıydı?” diye sordu Sabri. “Teyzesi?”

“Çocukların yanında kimseyi görmedim. Birkaç adım arkalarından büyükler geldi. İki üç kişiydiler. Biri birinin adını çağırıyordu ama sokakta bağrışan çoktu, hangi sözün kime gittiğini seçemedim.”

Sabri yokuşun üst ucuna, fırına çıkan dönemecin olduğu yere doğru baktı. “Yüzlerini gördün mü?”

Adam cevap vermeden sokağa baktı. Şafak söktüğünden beri taşların arası aydınlanmıştı. Kaldırımın kırıldığı yer, suyun aktığı dar çizgi, karın üstünde ezilmiş ayak izleri şimdi tek tek seçiliyordu. Sabri oraya şimdi iki çocuk konsa uzaktan hangisinin daha küçük olduğunu, hangisinin adımlarının kısa düştüğünü, hangisinin omuzlarının dar kaldığını söyleyebilirdi. Oysa gece her şey başka türlüydü. Sokakta tek bir lamba yanmıyordu; duvarların gölgesi yer değiştirmiş, kireç tozu havanın içinde asılı kalmıştı. Gece komşunun durduğu bu alçak duvarın dibinden, geçen iki çocuğun birbirine tutunan ellerinden başka nelerinin seçilebildiğini Sabri bilmiyordu.

“Yüzlerini görmedim,” dedi adam. “Boyları küçüktü. Birinin sırtında koyu bir şey vardı, ötekinin başı örtülü müydü, açık mıydı, onu bile söyleyemem.”

Sabri’nin boğazına bir soru daha geldi. Çocuklardan birinin tek ayağını sürüyüp sürümediğini sormak istedi. Kızının ayakkabısı ayağına vuruyordu; mektubunda ayakkabılarının küçüldüğünü yazmıştı, son görüşte de yürürken bir ayağını azıcık çekerek gitmişti. Gece aceleyle çıkarken o dar ayakkabıyı giydiyse, ya da bağını bağlamadan fırladıysa taşların üstünde topallamış, ayağını sürümüş olabilirdi. Sabri dilini kıpırdattı. Ama iki çocuğun el ele geçişinden başka bir şey görmediğini söyleyen adamın, ayakkabılar hakkında vereceği cevabı şimdiden kendi kafasında tamamlıyordu. Karanlıkta ayaklarını nasıl göreyim, diyecekti komşu; yüzünü seçemediğim çocuğun topuğuna mı bakacaktım? Bu cevabı duymak, sorunun içindeki son küçük umudu da boşuna tüketmek olacaktı. Soruyu sormadı.

“Başka geçen oldu mu?” dedi onun yerine. “Bizim evin önünden çıkan birini gördün mü?”

Komşu başını iki yana salladı. “Ben avludan çıkamadım. Önce bizim evin ön duvarı indi, toz göz gözü görmez etti. İçeriden bizimkileri çıkarıp arka bahçedeki açık yere aldım. Yola döndüğümde bu adam burada yatıyordu. Sizin kapıdan kim çıktı, ne zaman çıktı, görmedim Sabri. Ama gece aşağıdan yukarıya doğru giden herkes fırının köşesine yürüdü. Bizim sokak dar, iki duvar birbirine yaslı; fırının önü azıcık daha açık diye oraya toplandılar herhâlde.”

“Ben az önce oradan indim,” dedi Sabri. “Üç kişi vardı. Fırının önü de çökmüş.”

“O vakit daha yukarı çıkmışlardır,” dedi komşu. “Açık düzlük orada.”

“Evdekiler iyi mi?” diye sordu Sabri, başıyla komşunun arka avlusunu göstererek.

“İyiler. Çocuklar korktu ama bir yerleri incinmedi. Bir battaniye bulup ağacın altına oturttum, başlarında anneleri var. Ben şunu kaldırmaya uğraşıyordum.”

Tam o sırada yerdeki adam gözlerini açtı.

Kirpikleri önce bir kez titredi, sonra ağır ağır aralandı. Bakışı doğrudan soğuk sabah göğüne takıldı; bir an nerede olduğunu seçememiş gibi göz bebekleri kımıldamadı, sonra ağır ağır komşunun omzuna doğru kaydı. Komşu hareketi fark edip adamın yüzüne doğru eğildi.

“Kalkmayacağız daha,” dedi yumuşak, alçak bir sesle. “Yat sen. Kıpırdama.”

Adam başını azıcık oynattı. Çenesini indirip kaldırmak istedi ama yalnız alnı hafifçe buruştu. Islak saçının altında, sol şakağına yakın yerde bir parça saman vardı. Kuru, sarı bir sap; gece bir ahırdan, bir saman yığınından ya da dökülen kerpiç harcından kalmış olmalıydı. Yüzü solgundu, dudakları soğuktan morarmıştı; yine de nefesi düzenli çıkıyordu, ağzının önünde ince bir buğu dağılıyordu.

Sabri adamın yanına yaklaşıp dizini kırdı ama karda diz çökmedi; çıplak ayağının kenarıyla yerdeki taşa tutundu. “Nereden getirdin bunu?” diye sordu. “Bir yeri kırık mı?”

Komşu, avlunun açık tarafını gösterdi. Bahçe duvarının yıkılıp sokağa doğru eğildiği yerde, eski bir odunluğun çökmüş çatısı görünüyordu.

“Orada buldum,” dedi. “Tahtaların hemen kenarında yatıyordu. Üstünde ağır bir şey yoktu ama kendi kalkamıyordu. Birlikte kaldırırız diye birini bekledim.”

“Konuştu mu hiç?”

“Bir kere su ister gibi ağzını oynattı. Tek başıma kolundan çekmeye kalktım, belini bükünce soluğu kesildi. Sürüklesem bir yerini daha incitecektim. Karda ne kadar bırakılır ki? Bir saat daha kalsa soğuktan gidecek.”

“Yukarıda ocak yanıyor,” dedi Sabri. “Fırının üstündeki düzlükte. Az önce oradan geldim. Ateşin yanına örtü sermişler, bir adam da sıcak su dağıtıyor.”

Komşu bir an yokuş tarafına baktı, sonra yeniden yaralıya döndü. “Oraya kadar taşıyabilir miyiz?”

“İki kişi taşırız. Kucağa almaya kalksak sarsılır, düz bir şey lazım.”

“Avlunun dibinde eski kapı kanadı duruyor,” dedi komşu. “Üstüne alsak ikimiz tutarız.”

Sabri başını sallamak üzereyken gözü kendiliğinden sokağın karşısına, kendi kapısına gitti.

Avlunun bu yanından pirinç halka görünmüyordu. Yere yatmış tahtanın yalnızca sokağa bakan ıslak kenarı, bir de az önce karı sıyırdığı yerde oluşan koyu leke seçiliyordu. Yıkılmış kerpiç yığını sabah ışığında olduğundan daha alçak, daha sessiz görünüyordu. Biraz önce diz çöküp seslendiği yerle kapı arasında kimse yoktu. Sokak bomboştu.

Sabri gözlerini o eşikten ayıramadı. Eğer şimdi bu yaralıyı alıp yukarıdaki ocağa giderse, dönene kadar en az yarım saat, belki daha fazla geçecekti. Yokuşu yaralıyla çıkmak, ocağa teslim etmek, yeniden inmek zaman alacaktı. Emine bu arada sokağın başından çıkıp gelirse babasının karşı avluda olduğunu bilmeyecekti. Evin önünde dursa, devrik kapıya baksa, kimsenin gelmediğini sanıp yeniden dönüp gidebilirdi. Ya da az önce evin içine seslendiğinde, yıkıntının bir köşesinde ya da bitişik bir avluda sesini duyan biri olduysa, o da seslenen kişinin kim olduğunu bilmeyecekti. Sabri kendi evinin önüne ilk kez ulaşmış, daha tek bir taşını bile kaldıramadan kapısına sırtını dönmek üzereydi.

Komşu yerdeki adamın omzunun altındaki ceket eteğini düzeltiyordu. “Çıkaralım mı kanadı?” diye sordu.

Sabri hemen cevap vermedi. Gözü sokağın üst başına, fırın tarafına kaydı.

Fırın yönünden inen kadın bu sırada onlara yetişti. Biraz önce yokuşun başından ağır ağır indiğini gördüğü kadındı bu. Başörtüsünü çenesinin altından sıkıca bağlamış, eski bir yün hırkanın üstüne koyu renk bir şal atmıştı. Adımları karın içinde kaymamak için kısa ve dikkatliydi. Sağ elinde, ağzını ince bir iplikle sıkıca bağladığı küçük bir bez bohça vardı. Bohçayı göğsüne yakın tutuyor, sol eliyle de ara sıra şalının ucunu topluyordu.

Kadın yıkık avlu duvarının hizasına geldiğinde adımlarını yavaşlatmadan geçip gidecek gibiydi; yüzünü yere eğmiş, önündeki taşlara bakıyordu.

“Bir dakika,” dedi Sabri.

Sesi düşündüğünden daha yüksek çıkmıştı. Kadın hemen durdu. Önce başını kaldırıp Sabri’ye, sonra duvarın ardında karda yatan adama ve başında diz çökmüş komşuya baktı. Gözleri kısa bir an adamın karda duran hareketsiz gövdesinde kaldı, ardından aşağı inip Sabri’nin çıplak sol ayağına ve kireçli tek çorabına takıldı. Bakışında şaşkınlık yoktu; gece boyunca sokaklarda bundan daha kötüsünü görmüş insanların yorgun dikkati vardı.

“Buyur?” dedi kadın. Sesi rüzgârsız havada açık seçik çıktı.

Sabri bir adım sokağın ortasına doğru yaklaştı. “Karşıdaki kapıyı görüyor musun?” dedi.

Kadın başını çevirip Sabri’nin baktığı tarafa döndü. Gözlerini kıstı. Sokağın o yanında üç dört evin yıkıntısı birbirine karışmıştı; kerpiç yığınları, kırık çatı tahtaları, karla örtülü duvar kalıntıları arasında kapı sayılabilecek dik bir şey görünmüyordu.

“Hangisi?” dedi kadın. “Orada kapı kalmamış ki.”

Sabri karşıya gidip kendi eliyle göstermek istedi. İki adım atsa tahtanın başına varacak, halkayı kaldırıp kadına gösterecekti. Ama tam ayağını oynattığı anda komşu, yaralının yanında doğrulmaya çalışırken elleri boşta kaldı; adamın başı karda yana kayacak gibi olunca komşu yeniden dizinin üstüne inip kolunu destek yaptı. Sabri komşuyu bırakıp karşıya yürüyemedi. Bulunduğu yerden kolunu uzatıp kapının yattığı tarafı, taş temelli komşu evin hemen bitişiğini gösterdi.

“Dik değil,” dedi Sabri. “Yerde yatıyor. Tahtanın altında bir pirinç halka var. Kenarından karı sıyırdım, sarı duruyor. O kapı bizim.”

Kadın kaşlarını hafifçe çatıp gösterilen yere yeniden baktı. Koyu tahtanın sokağa bakan kenarını seçince başını azıcık eğdi.

“Bir çocuk gelirse,” dedi Sabri, kelimeleri tek tek, acele etmeden söyleyerek, “adı Emine. Babasının onu aradığını söyle. Ben yaralıyı yukarıdaki ocağa götürüyorum. Orada bulurlar beni.”

Kadın birkaç saniye sustu. Önce Sabri’nin yüzüne, sonra karşıdaki yatay tahtaya baktı. Sağ elinde tuttuğu küçük bohçayı sol eline aldı, ağzındaki ipliği parmaklarının arasından geçirip bileğine dayadı.

“Emine,” dedi.

Sabri onun da ismi kendi ağzından söylemesini beklediğini o anda anladı. Ad, yalnız kendi dilinde kalınca sanki hâlâ evin önündeki soğukta dağılıp gidiyordu; kadının ağzından çıkınca sokakta duracak bir yere yerleşmiş gibi oldu.

“Yalnız mı gelir?” diye sordu kadın. “Yanında bir büyüğü olur mu?”

“Teyzesiyle olabilir,” dedi Sabri. “Tek başına da olabilir. İkisinden biri sorarsa, ya da bu kapının önünde duran olursa, babası burada bekledi de. Yukarıdaki ocağa, fırının üstündeki düzlüğe çıktı de.”

“Ocak fırının yukarısında mı?”

“Fırından yukarı sapınca hemen açık düzlükte. Ateş yanıyor, dumanı görünür.”

Sabri başını sallayınca kadın yolun karşısına geçti. Karın ezilmemiş yerlerinden geçerken eteklerinin ucu hafifçe beyazlandı. Yıkıntının kenarına, yere yatmış kapının başına kadar gitti. Dizlerini bükmeden öne eğilip karın altından görünen pirinç halkaya baktı. Bir an öyle durup tahtanın üstündeki koyu izi ve sarı halkayı inceledi. Sonra doğrulup Sabri’ye döndü; elini uzatıp, burası mı der gibi tahtayı gösterdi.

Sabri bir daha başını salladı. “Orası. Tam orası.”

Kadın başıyla karşılık verdi. Dönüp yakındaki, karı rüzgârla sıyrılmış düz bir taşın üzerine bez bohçasını dikkatle koydu. İpliği çözmedi, bohçayı taşın ortasına oturttu. Sonra yeniden yatay kapının kenarına eğildi; Sabri, kadının çıplak elinin karın üstünde hareket ettiğini gördü. Kadın gidecek gibi değildi. Sabri bir an kadının adını sormayı aklından geçirdi; kızının adını ve gideceği yeri yüzünü ilk kez gördüğü birine bırakıyordu. Ama komşu avlunun içinde çoktan doğrulmuş, yaralının altındaki taşları ayıklamaya başlamıştı. Sabri sormadı. Az önce boğazını sıkan o kör ağırlığın azıcık gevşediğini duydu; yine de evin önüne dönemediği gerçeği yerli yerinde duruyordu.

Sabri yüzünü yeniden karşı avluya döndüğünde, komşu yerdeki adamın yanında çömelmiş, adamın omzunun altından taş parçalarını kenara çekiyordu. Adamın gözleri hâlâ yarı açıktı ama artık gökyüzüne değil, hemen yanındaki yıkık duvarın gri sıvasına bakıyordu.

Komşu, yerdeki adamı başıyla göstererek, “Bunun adını bilmiyorum,” dedi. Sesi alçaktı ama sokağın sessizliğinde açık duyuluyordu. “Bu mahalleden değil herhâlde. Ya da gece bir yerden çıkıp buraya kadar yürüdü, sonra takati kesildi. Yüzünü eskiden gördüğümü hatırlamıyorum. İki kere sordum, cevap vermedi.”

Sabri adamın bunu duyabileceğini düşündü. Bir insanın, kendisi hakkında adı bilinmeden konuşulduğunu dinlemesi kadar ağır şey yoktu; gece cezaevinin avlusunda Cemal’in deftere adını koyamadığı her adam bir gölge gibi kalıyordu. Sabri yere eğildi, dizini karın üstüne değdirmeden başını adamın yüzüne yaklaştırdı. Islak saçındaki saman teli, adamın ağzından çıkan ince solukla belli belirsiz kımıldadı.

“Yukarıda ateş var,” dedi Sabri. “Seni oraya götüreceğiz.”

Adam hemen karşılık vermedi. Bir an Sabri’nin yüzüne baktı; göz bebekleri yavaşça odaklandı. Sonra kirpiklerini indirip başıyla çok küçük, neredeyse fark edilmeyecek bir hareketle karşılık verdi. Dudakları aralandı ama sesi çıkmadı; yalnız çenesinin altındaki kaslar gerildi.

Sabri doğrulup ayağa kalktığında, komşu çoktan avlunun kenarındaki eski kapı kanadına yürümüştü. Kanat, çökmüş bahçe duvarının dibinde yan yatıyordu; kaba çam tahtasından yapılma, paslı demir kuşakları hâlâ yerinde duran enli bir kapıydı. Komşu iki eliyle üst kenarından tutup çekti. Tahta önce dona yapıştığı için yerinden oynamadı; komşu omuzlarını indirip bütün ağırlığıyla geriye yaslanınca kuru bir çatırtıyla kardan ayrıldı.

Kapıyı yerde sürürken kara iki paralel çizgi açtı. Çizgilerin içinden kara toprak ve ezilmiş kireç çıktı. Sabri ileri gidip öbür ucundan tuttu; birlikte kanadı yerdeki adamın hemen yanına, neredeyse kol hizasına kadar çektiler. Tahtanın üstünde ince bir kar örtüsü ve paslı çivilerin etrafında donmuş su lekeleri vardı. Sabri elinin tersiyle yüzeyi süpürdü. Parmaklarının ucu sızladı, avucuna tahtanın kaba kıymıkları takıldı.

“Üstünde çıkıntı var mı?” diye sordu komşu.

Sabri avucunu tahtanın ortasında gezdirdi. Demir menteşelerden biri yerinden kopmuştu, öteki kenarda düz duruyordu; ortadaki çivilerin başları tahtaya gömülüydü. “Düz,” dedi. “Yalnız şu kenar biraz pürüzlü. Ceketi altına denk getiririz.”

Komşu adamın başucuna, Sabri ise dizlerinin yanına geçti.

“Önce yan çevirmeyelim,” dedi komşu. “Belini bükünce soluğu kesiliyor. Aynı anda kaldırıp kaydıralım.”

“Ben dizlerinden ve belinin altından alayım,” dedi Sabri. “Sen koltuk altlarından tut. Başını sarsmayalım.”

“Hazır mısın?”

“Hazırım.”

Sabri iki elini adamın bacaklarının ve soğuktan ağırlaşmış ceket eteğinin altına soktu. Kumaş ıslaktı, yerdeki karı emip sertleşmişti; parmakları adamın soğumuş derisine değil, buz gibi ağır bir yün katmanına değiyordu. Komşu da ellerini omuzların altından geçirip başıyla işaret verdi. İkisi birden kaldırdılar.

Adam beklediklerinden ağırdı. Hareketsiz bir gövde kendi ağırlığını taşımadığı için her yana doğru akıyor, ortası aşağı sarkmak istiyordu. Sabri dizlerini büküp yükü beline değil bacaklarına vermeye çalıştı ama çıplak sol ayağı karın içinde yarım parmak kayınca bir an dengesi bozuldu. Adamın boğazından kısa, boğuk bir ses çıktı. Sabri dişlerini sıkıp ayağını taş kenarına dayadı; iki adım yana kayıp adamı tahtanın ortasına indirdiler.

Kapı kanadı adamın ağırlığıyla kara biraz daha gömüldü.

Adamı tahtanın üzerine aldıklarında, biraz önce komşunun tek tek gömleğinin içine soktuğu el yeniden dışarı çıktı. Kol aşağı doğru kayıp bu kez tahtanın kaba, kıymıklı kenarına takıldı; parmak uçları kenardan aşağı sarktı. Sabri hemen eğildi. Adamın soğuktan morarmış, kireçli parmaklarını incitmeden, bileğinden hafifçe kaldırıp tahtanın üstüne, gövdesinin yanına koydu. Kendi elini birkaç saniye onun elinin üstünde tuttu; sıcak değildi ama rüzgâra açık kenarda da kalmayacaktı. Sabri elini çekince adam parmaklarını oynatmadı, elini koyduğu yerde, tahtanın üstünde tuttu.

Komşu adamın ceketinin eteklerini bacaklarının üstüne örttü, sonra kendi nefesini topladı. Paltosunun yakası açılmıştı; eliyle boğazını kapatmadan tahtanın başucuna geçti. Sabri de ayakucuna durdu.

“Kaldırınca hemen yürüme,” dedi komşu. “Önce dengemizi alalım.”

“Tamam.”

“Hadi.”

İkisi aynı anda eğilip tahtanın uçlarından kavradılar. Tahtanın altı ıslak ve kaygandı; parmak uçları soğuk ahşabın altına zor girdi. Sabri avucunun içini köşeye oturtup kollarını gerdi. Yükü yerden keser kesmez omuz başlarında keskin bir çekilme duydu. Çıplak sol ayağının tabanı karın içine gömülüp alttaki sert taşa dayandı. Komşunun yüzü kızarmıştı, çenesi kasılmıştı.

Tahta yerden iki karış yükseldi. Üstteki adam gözlerini sıkıca yumdu, sonra tekrar araladı.

İlk adımlarda ikisi de fazla hızlı yürüdü. Sanki yükü yerden kesmişken bir an önce avludan çıkıp sokağa ulaşmak, dururlarsa kollarının gücü kesilecekmiş gibi acele ediyorlardı. Sabri geri geri ya da yan yan yürüyordu; komşunun ne tarafa bastığını görebilmek için başını yana eğmişti. İkinci adımda yerdeki kırık taşlardan biri karın altında oynadı. Komşunun kapı tutan sağ kolu birden silkinince tahtanın o köşesi aşağı kaçtı; yaralı adamın omzu hafifçe yana kaydı.

Sabri olduğu yerde durdu. Dizlerini kırıp tahtayı indirmeden, yalnız kendi ucunu biraz alçaltarak dengeyi tuttu.

“Dur,” dedi Sabri. “Kaydı.”

Komşu nefesini dışarı bırakıp topuğunu sağlam bir taşa yerleştirdi. “Taş oynadı. Düştü mü?”

“Hayır, yerinde.”

Sabri soluğunu tutarken başını çevirip geriye, avluda bıraktıkları yere baktı. Bütün o zahmetten sonra yalnızca birkaç adım ötedeydiler. Yerdeki adamın az önce yattığı uzun çukur, karın içinde hâlâ açıkça görünüyordu; yanında komşunun dizlerinin bıraktığı iki derin iz ve tahtayı sürürken açılan paralel çizgiler duruyordu. Daha sokağa bile çıkmamışlardı. Oysa önlerinde bütün sokak, dönemeç, fırın yokuşu ve yukarıdaki düzlüğe çıkan taşlı yol vardı.

Sabri, az önce kendi kendine yaralının hafif geleceğini düşünmüştü. Gece karanlığında Yusuf’u kucağında, tek başına ta ocağa kadar taşımıştı. O zaman yokuşun yarısında kolları uyuşmuştu ama çocuğun gövdesi kendi göğsüne yaslanıyor, başı omzuna oturuyordu; Sabri ne zaman duracağını, ne zaman adımını uzatacağını yalnız kendi bedenine göre biliyordu. Şimdi elinde tuttuğu bu eski kapı kanadında yalnız yerde yatan adamın ağırlığı yoktu. Tahtanın öteki ucundaki adamın boyu, adımı, kolunun gücü, her sarsıntısı da kendi kollarına geliyordu. Öteki uca yetişmek, komşunun çekişine göre kendi hızını ayarlamak için her adımın başında yeniden karar vermesi gerekiyordu. Bir adım fazla atsa tahta geriliyor, yarım adım geç kalsa kolu öne doğru çekiliyordu.

Komşu, Sabri’nin ayağının dibindeki kırık kiremit yığınını ve daralan avlu ağzını gördü.

“Böyle olmayacak,” dedi, nefesi kesik kesik çıkıyordu. “Sen geri geri gidiyorsun, taşa takılırsan ikimiz de düşeriz. Sen önden git. Kaldırımı daha iyi görürsün.”

“Tahtayı indirelim mi?” diye sordu Sabri.

“İndirme, bir daha kaldırması zor olur. Ben burada tutayım, sen ucunu çevirip öne geç.”

Sabri başını salladı. Yükü bırakmadan iki küçük adım yana kaydı; tahtanın altından ellerini tek tek değiştirerek kollarını arkasına aldı, yüzünü sokağa çevirdi. Bu tutuşta omuzları daha çok geriliyordu ama artık önünü bütünüyle görüyordu. Sokağın taşlarını, buz tutmuş dar su şeridini, kırık kerpiç topaklarını adımını atmadan seçebiliyordu.

“Hazır mısın?” diye sordu arkasına dönmeden.

“Yürü,” dedi komşu. “Yavaş.”

Sabri yönünü değiştirdi. İlk adımı kısa attı, komşunun çekişini ellerinde duydu, ikinci adımı ona göre ayarladı. Avlu ağzındaki yıkık eşiği bu kez sarsmadan geçtiler. Sokağın ortasına çıktıklarında soğuk hava, avlu duvarının siperinden kurtuldukları için daha açık vurdu. Sabri’nin ince gömleğinin önü rüzgâr olmasa da üşümeye başladı; kolları yükün altında ısınmış ama parmakları donmuş tahtaya yapışmış gibi hissizleşmişti.

Sokağın kıvrımından fırına doğru yukarı çıkmak için kendi evinin önünden geçmeleri gerekiyordu.

Sabri sokağın sağ kenarındaki daha düz taşları seçti. “Önümüzde kırık taş var,” dedi, sesini arkaya duyuracak kadar yükselterek. “Bir adım sola kayalım.”

“Gördüm,” dedi komşu.

Tahtanın hafifçe sola döndüğünü avuçlarında hissetti. Yerdeki adam gözlerini kapatmıştı; başı, tahtanın her adımında belli belirsiz sallanıyordu ama inlemiyordu. Sağ ayağındaki tek çorap yine topuğunun altından yana dönmeye başlamıştı. Sabri bu kez eğilip düzeltemedi. Islak yünün topaklandığı yeri parmaklarının ucuyla hissede hissede, çıplak sol ayağını olabildiğince taşların temiz yerlerine basarak yürüdü.

Kendi evlerinin hizasına geldiklerinde, bohçalı kadın bohçasının yanında ayakta duruyordu.

Kadın sokağın bu yanında, yıkıntının hemen dibinde bekliyordu; iki elini şalının altına sokmuş, omuzlarını kısmıştı. Sabri ile komşunun taşıdığı tahtanın yaklaştığını görünce, daralan yolu açmak için iki adım geri çekilip yıkık duvarın kenarına yaslandı. Bohçası hâlâ yakındaki düz taşın üstünde, ağzı iplikle bağlı duruyordu.

Kadının ayağının dibinde ince bir kar tabakası vardı. Sabri tam hizalarından geçerken başını hafifçe sağa, kendi kapısına doğru çevirdi.

Yere yatmış tahtanın kenarındaki pirinç halka şimdi bütünüyle görünüyordu.

Biraz önce kendisi eğildiğinde, karı yalnız halkanın çevresinden ve altındaki eğri keski çentiğini yoklayacak kadar sıyırmıştı; tahtanın geri kalanı hâlâ donmuş ince bir kabukla örtülüydü. Şimdi halkanın etrafındaki bütün kar temizlenmiş, koyu ahşabın genişçe bir parçası ortaya çıkmıştı. Pirinç, sabahın donuk ışığında bile uzaktan seçilecek kadar açıktaydı. Kadın, gelen biri kapıyı ve yeri kolayca görebilsin diye karı eliyle temizlemiş olmalıydı.

Sabri yürürken gözünü o açık yerden hemen alamadı. Kendi evinin önünü bu kez çömeldiği yerden değil, sokağın içinden, geçen birinin gözüyle görüyordu.

Evin içinde sesini duyan biri varsa, biraz önce nerede durduğunu bu açıdan gördü.

Yıkılmış duvarın hemen önünde, kapı tahtasının üst kenarına yakın yerde dizini koyduğu yer belli belirsiz çukurlaşmıştı. Karın beyazı orada ezilip grileşmiş, dizinin bıraktığı çukur kenarından azıcık buz tutmaya başlamıştı. Kalkarken dengesini bulmak için bir avucunu karın üstüne basmıştı. Çukurun hemen yanında beş parmağının yan yana, açıkça seçilen izi vardı; başparmağı biraz daha derine gömülmüş, öbür parmakları tahtaya doğru uzanmıştı. İki karış ötede de çıplak sol ayağının bıraktığı koyu iz duruyordu.

Sabri’nin adımları kendiliğinden ağırlaştı. Tahtanın ağırlığı kollarında bir an daha fazla çekildi.

Çocuk, kapıya çıkıp ya da sokağın başından dönüp o izleri görse kimin geldiğini anlayabilir miydi?

Kendi dizinin çukuruna, karın içindeki beş parmak izine baktı. Emine’nin elini avucunun içine aldığı sabahlar düştü aklına; kızın parmakları kendi avucunun yarısına bile gelmezdi. Ama karda kalan bir avuç izi, başka herhangi bir adamın el izine benzerdi. Bir komşunun, bir yabancının, gece buradan geçip taşa tutunmuş birinin izine. Sabri cebindeki kâğıtta kızının ayağının çizgisini taşıyordu; o çizgiye bakınca başparmağın yanındaki çift kalem izinden Emine’yi tanıyordu. Oysa karda kalmış bir elin büyüklüğünden babasını tanımasını istemek, bir çocuktan yapabileceğinden fazla bir şey istemekti. Halkanın altındaki o eğri keski çentiğini bile yalnız Sabri biliyordu. Emine buraya gelse, babasının az önce tam şu noktada diz çöküp adını seslendiğini yalnız o kadının sözünden öğrenecekti.

Sabri’nin gözü bir anlığına yıkıntının alçak köşesine, sedirli odanın düştüğü tarafa kaydı. İçeriden hâlâ tek bir ses gelmiyordu. Sokağın bu kısmında yalnız kendi ayak sesleri ve kadının taş üstünde hafifçe kıpırdanan pabuçlarının çıtırtısı vardı.

Tam o anda arkadan komşu, sokağın yokuşa dönen taşını aşmak için tahtanın ucunu yukarı kaldırdı.

“Biraz kaldır,” dedi komşu, nefesi daralmıştı. “Taşa sürtecek.”

Sabri de ön ucu kaldırmak zorunda kaldı. Kolları omuz hizasına yakın bir gerginlikle yukarı çekildi, belindeki yük bir anda bileklerine bindi. Tahtanın açısı değişince üstteki yaralı adamın gövdesi hafifçe arkaya doğru kayacak gibi oldu. Yerdeki adam, hareketi hissedince tahtanın kenarında tuttuğu parmaklarını biraz daha sıktı; morarmış tırnakları ıslak ahşabın pürüzüne gömüldü.

Sabri, kadına ve hemen arkasındaki pirinç halkaya son bir kez baktı.

“Geri geleceğim,” dedi Sabri.

Sabri’nin evine dönemeden komşuyla yaralı taşıyan tahtayı kaldırması

Kadın bunu kendisine söylenmiş bir söz gibi alıp başını hafifçe salladı ve yerinde kaldı. Ne “Merak etme,” dedi ne de başka bir şey sordu; yalnız ellerini şalının altında biraz daha topladı ve gözünü Sabri’nin ardından ayırmadı.

Sabri bir kez daha dönüp evin içine bakamadı. Başını çevirse tahtanın dengesi bozulacak, çıplak ayağı yokuşun kaygan taşında kayacaktı. Gözünü önüne, kaldırımın kırık kenarlarına indirdi.

“Taşın solundan,” dedi arkasına. “Sağda su donmuş.”

“Tamam,” dedi komşu. “Yavaş çıkalım.”

Kaldırım fırına doğru yokuşa dönerken arkasındaki komşu, yükün geriye çekmesini önlemek için daha kısa adımlar atmaya başladı. Her adımda tahtanın arkadaki ucu hafifçe esniyor, sonra yeniden oturuyordu. Sabri kendi uzun adımlarını kısalttı, topuğunu yere basmadan komşunun ritmini kollayıp onun adımlarına uydu. Sağ ayağındaki ıslak çorap artık neredeyse bütünüyle topuğun altına toplanmıştı; her basışta soğuk bir yumru gibi tabanına batıyordu. Sol ayağının ise artık acısı değil, yalnız taşlara çarpan sert bir uyuşukluğu vardı.

Sokağın dönemecini döndüler. Emine’nin buz dizdiği alçalmış duvarı ve pencereden saçılmış minderleri geride bıraktılar. Önlerinde çökmüş çatısı ve yarıdan kırık bacasıyla fırın vardı. Sabah ışığı artık sokağın üst duvarlarına kadar inmişti; fırının önünde bekleyen bez torbalı insanlardan birinin hâlâ taşların yanında durduğu uzaktan seçiliyordu.

Sabri başını çeviremedi ama geride ne bıraktığını gözünün önünden silemedi. Arkalarında, alçalmış yıkıntının ve taş üstündeki küçük bez bohçanın yanında kadın, karda bütünüyle ortaya çıkmış pirinç halkanın başında bekliyordu.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.