Gece Vapurunda Görseli
Gece Vapurunda

İskele

1. Sahne 7 dk okuma 22 okunma
Gece vapuru karanlık suya açılırken Naren keten ipli paketi ve mektubu yanında tutuyor.
Gece vapuru karanlık suya açılırken Naren keten ipli paketi ve mektubu yanında tutuyor.
Bu bölümdeki sahneler
1 2 3

Rıhtımda gece, gündüzün en telaşlı saatlerinden bile daha kalabalıktı. Suyun üzerinden yükselen ağır deniz nemi, rıhtımın yassı taşlarında ince ve kaygan bir tabaka halinde birikmişti. Alaca karanlığın içinde bekleyen insanlar, sıkıca düğümlenmiş bohçalarını taşların üzerine, ayaklarının tam dibine bırakıyor; kimse kimsenin adını yüksek sesle söylemeden, fısıltıyı bile aşmayan bir dikkatle birbirine omuz verip yer açıyordu. Yorgunluktan gözleri kapanan küçük çocuklar annelerinin omzunda çoktan uyuklamış, bir anne rüzgâr sertleştikçe çocuğunun açık kalan yakasını parmaklarıyla sıkıca kapatmıştı. Biraz ötede iki balıkçı, ıslak ağlarını gürültü çıkarmamaya çalışarak ahşap bir sandığa yerleştiriyordu.

Naren, koltuğunun altındaki küçük bez bohçasını bir anlığına taşların kuru bir köşesine indirip soluklandı, sonra yeniden kaldırdı. Bohçanın içinde yalnızca tamamlanacak gömlek, birkaç dikiş malzemesi ve Liva’nın katlayıp verdiği mektup yoktu; Beyoğlu’nda geride bıraktığı insanlara verdiği sözün ağırlığı da oradaydı. Naren, Liva’nın mektubunu paltosunun iç cebinde, Tavren’in hesaplayıp ayırdığı dönüş parasını ise ayrı bir bez kesede, diğer cebinde taşıyordu.

Elini dış cebine atıp vapur biletini çıkardı; kıyıdaki fenerin cılız ışığında kâğıdın üzerindeki hareket saatini ve iskele numarasını bir kez daha okudu. Biletin kenarı, gecenin rutubetinden ve avucunun terinden dolayı şimdiden yumuşamıştı. Paketin içindeki yarım gömlekten çok, iç cebindeki o mektubu Ankara’da nereye ve nasıl ulaştıracağı aklındaydı.

Arka taraftan, Karaköy kıyısından başlayıp Beyoğlu’na doğru tırmanan Tünel vagonunun o derinden gelen boğuk uğultusu, gecenin sessizliğinde iskeleye kadar ulaştı. Başını kaldırıp geriye baktığında, alçak çatıların ve karanlık binaların üstünde Galata Kulesi, gece göğüne karşı dev, karanlık bir taş gövde gibi dikiliyordu. Naren, çocukluğundan beri arşınladığı bu yokuşları, bu taşları ve bu şehri avucunun içi gibi bildiğini sanmıştı; oysa şimdi elinde bir bohçayla kıyıdan ayrılırken, tanıdığı her sokağın karanlıkta bambaşka bir yüzü olduğunu görüyordu.

Yanlarından geçen hamallar, sırtlarındaki ağır denkleri ve sandıkları kıyıya, vapur iskelesinin ağzına doğru indiriyor; adımlarının altında rıhtım taşlarındaki su birikintileri ince ince dağılıyordu. Tam Naren’in önünden geçerken, sırtında oldukça ağır bir tahta sandık taşıyan hamallardan biri ıslak taşta ayağı kayınca sendeledi.

Naren hiç düşünmeden elindeki paketi kuru bir taşın üstüne bıraktı, iki eliyle uzanıp devrilmek üzere olan ağır sandığın alt köşesini kavradı ve hamalın yeniden dengesini bulmasına yardım etti. Adam derin bir nefes alıp yükünü omzuna yerleştirirken Naren’e dönüp başıyla sessizce teşekkür etti; ne Naren onun adını sordu ne de hamal Naren’in kim olduğunu. Bir an sonra ikisi de hiçbir şey olmamış gibi yeniden kendi yüküne ve kendi işine döndü.

Çok geçmeden vapurun bacasından koyu bir duman yükseldi ve gecenin karanlığını yaran kalın, boğuk bir vapur düdüğü rıhtımda yankılanarak bekleyen kalabalığı tek bir anda hareket ettirdi.

İskele halatları babalardan çözülürken, Naren tahta geçidin başında durup son bir kez kıyıya baktı ve bir an için geri dönmeyi, bu yoldan vazgeçmeyi düşündü. Beyoğlu’ndaki atölyenin masalarında bıraktığı yarım işler, Tavren’in ortasında boş bir sayfa bıraktığı hesap defteri ve Liva’nın mektubu uzatırkenki o son, kararlı bakışı birer birer gözünün önünden geçti. Dükkânda hiç kimse ona "git" diye buyurmamış, bu yükü zorla omzuna yıkmamıştı; çıktığı bu yolculuk, aynı masanın etrafında hep birlikte konuşulan gerçek ihtiyaçların içinden Naren’in kendi verdiği karardı. Dönüş imkânını ve cebindeki parayı düşündü; ardından vapurun ikinci kez öten sesiyle birlikte içindeki tereddüdü kapatıp kararını tamamladı.

Güverteye çıktığında, açık denizin rüzgârı yüzüne tuzlu ve keskin bir gece serinliği vurdu. Vapur ağır çarklarıyla karanlık suyu döverek kıyıdan uzaklaşmaya başladı. Şehir geride küçüldükçe önce kıyıdaki fenerlerin ve Tünel ağzının cılız ışıkları birer birer silindi, ardından Galata Kulesi’nin o ağır taş çizgisi karanlığın içinde eriyip kıyıda kaldı.

İskeledeki görevli, arkasında biriken yolculara yer açmalarını söylerken Naren’den biletini hazır tutmasını istedi. Naren kâğıdı cebinden çıkardı, sonra yağmurdan ıslanmasın diye yeniden iç cebine koydu. Görevli bilete bakıp başıyla onayladı.

“Bohçanız ağır mı?” diye sordu, geçidin dar tahtalarını göstererek. “Önünüzdeki basamağı kaçırmayın.”

“İçinde kumaş var,” dedi Naren. “Dikkat ederim.”

Adamın uyarısı, yolculuğun kendisi kadar sıradandı; yine de Naren ayağını tahta geçide koyduğunda her basamağa ayrı dikkat etti. Islak ipler, halatların birbirine sürtünmesinden çıkan tiz ses ve vapur kazanının derinden gelen homurtusu, rıhtımın taş sessizliğini dağıtıyordu. Güverteye çıkanların arasında bir kadın, ekmek bohçasını göğsüne bastırmış, yanındaki uyuklayan çocuğu tek eliyle ayakta tutmaya çalışıyordu. Çocuk uyanıp annesinin eteğini çekti.

“Birazdan oturacak yer buluruz,” dedi kadın. “Şimdi geçidin başını kapatma.”

Naren yana çekilip bohçasını ayağının dibine aldı. Kadın çocuğu güverteye çıkarırken küçük sepetin sapı tahta aralığa takıldı. Naren eğilip sapı kurtardı; sonra sepeti uzatıp yoluna devam etti. Kadın yalnızca “Sağ ol,” dedi. Naren’in elinde kalan, ıslak hasırın avucuna bıraktığı pütürlü histi.

Güvertede kendisine ayrılan dar sıraya oturunca, bir an için İstanbul’a dönüp atölyenin kapısını yeniden açtığını hayal etti. Sonra bu düşüncenin içindeki aceleyi fark etti. Henüz yola çıkalı birkaç saat olmuştu; ne kendisine ne de geride kalanlara dönüş gününü söylemişti. Cebindeki dönüş parasını saydı, kâğıtları ayrı ayrı yerleştirdi ve annesinin atkısını omzuna çekti.

Yanındaki yolcu, bohçanın bağını kontrol ederken ona baktı.

“İlk kez mi bu kadar uzağa gidiyorsun?” diye sordu.

“İlk kez, ne zaman döneceğimi bilmeden,” dedi Naren.

Adam başını salladı; soruyu uzatmadı. Vapur kıyıdan ayrılırken Naren, bir kentin ışıklarının bir anda değil, tek tek geride kaldığını gördü. Şehrin her lambası, tanıdığı başka bir kapıyı hatırlatıyordu. O ışıklar sönünce, yolun içinde kendi başına kalacaktı; yine de elindeki kâğıt ve kumaş, bu ayrılığı bir işe bağlıyordu.

Vapur görevlisi, yolcuları güverteye alırken bazı bohçaların alt güverteye bırakılması gerektiğini söyledi. Naren, kendi paketinin yanından ayrılmak istemediğini belirtti; içinde teslim edilecek gömlek ve mektup vardı.

“Yanınızda tutabilirsiniz,” dedi görevli. “Yalnız geçiş yoluna koymayın.”

Naren, bohçasını ayağının dibine aldı. Görevli, yolcuların yerleşmesi için dar geçitteki sandıkları biraz geriye çekti. Tahta döşeme suyla ıslanmış, aralardan gelen tuz kokusu içerideki kömür dumanına karışmıştı. Dışarıda bir tayfa halatı topluyor, öteki güvertede yükün dengeli durup durmadığını kontrol ediyordu.

Yanındaki yaşlı yolcu, Naren’in iç cebine dokunup durduğunu fark etti. “Kâğıt mı taşıyorsun?” diye sordu.

“Bir iş mektubu.”

“Yol uzun olursa kâğıt da ağırlaşır.”

Naren, “Kâğıdın ağırlığı değil, vereceğim cevap,” dedi.

Yaşlı adam bu söze karşılık vermedi; başını sıranın arkalığına yasladı. Vapurun düdüğü ilk kez öttüğünde, rıhtımdaki kalabalık kıyıya doğru çekildi. Naren biletini yeniden kontrol etti, sonra cebine koydu. Biletin yazdığı saat, bekleyiş boyunca değişmiş olabilirdi; görevliye sorduğunda yalnızca “Birazdan,” cevabını aldı.

Gemi kıyıdan ayrılmaya hazırlanırken, Naren rıhtımda kalan simitçinin tepsisini topladığını gördü. Bir saat önceki sokak, şimdi suyun üstünden bakıldığında daha küçük görünüyordu. Yolculuğun başlangıcı büyük bir işaretle değil, halatların çözülmesi ve tayfanın kısa çağrılarıyla geldi.

Güvertedeki yolculardan biri, vapur kıyıdan uzaklaşırken dua okumaya başladı. Başka biri, ona sesini alçaltmasını söyledi; uyuyan çocuklar vardı. Kadın, “Korkuyorum,” dedi. “Sesim yüksek çıkarsa özür dilerim.”

Naren, aralarına girmedi. Korkunun herkesin içinde başka bir sesle durduğunu biliyordu. Yalnızca kendi bohçasını biraz geriye çekip kadına oturacak yer açtı. Kadın teşekkür ederek oturdu, çocuğu dizinin üstüne yatırdı.

Vapur gece sularında ilerlerken kıyıdaki ışıklar birbiri ardına silindi. Naren, ilk kez şehrin dışından bakarak uzaklaştığını anladı. Dönüş parasını cebinde tuttu; bu kâğıt, ne zaman geri döneceğini söylemiyor, yalnızca geri dönme ihtimalini koruyordu.

Naren, vapurun ilk sarsıntısında bohçasını ayağının dibine sabitledi. Yanındaki çocuk güverteye tutununca annesi onu kucağına aldı. Naren, “Geçit açık,” dedi; kadın da çocuğuyla birlikte boşalan yere oturdu.

Kıyı geride kaldıkça konuşmalar azaldı. Vapurun motor sesi, yolcuların birbirine söyleyemediği cümleleri örttü.

Kıyıdaki son ışıklar da tamamen kaybolunca Naren, kucağındaki paketin keten ipini avucunun içinde yokladı; paketi açmadı. Elini paltosunun iç cebine götürdü. Taşıdığı kâğıdın içinde büyüklerin dünyasına ait gizli bir sırrın değil, yalnızca ekmek ve iş arayan insanların işlikte söylenmiş açık sözlerinin bulunduğunu biliyordu. Yolun ne kadar uzayacağını henüz bilmiyordu ama bu kadarı, yol boyunca ona yetmeliydi. Vapur karanlığa doğru açılmıştı; Naren artık verdiği kararın yükünü geride bıraktıklarına göre değil, yanında taşıdıklarına göre ölçecekti.

Gece vapuru karanlık suya açılırken Naren keten ipli paketi ve mektubu yanında tutuyor.

Gece vapuru karanlık suya açılırken Naren keten ipli paketi ve mektubu yanında tutuyor.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.