Kıtlık Yılı Görseli
Kıtlık Yılı

Boş askı

3. Sahne 6 dk okuma 12 okunma
Savaş yıllarının sonunda boş askı, kapalı defter ve geceye dönen atölyede kalıyor.
Savaş yıllarının sonunda boş askı, kapalı defter ve geceye dönen atölyede kalıyor.
Bu bölümdeki sahneler
1 2 3

Sonbaharın son günlerinde Beyoğlu’nun taş sokaklarından esen rüzgâr, kaldırım kenarlarında birikmiş kuru yapraklarla birlikte yırtık gazete parçalarını ve duvardan kopmuş eski ilan kâğıtlarını da önüne katıp sürüklüyordu. Dükkânın içindeki sessizlik, kıtlık aylarının o ağır, bekleyiş dolu yorgunluğuyla birleşmişti.

Tezgâhın üzerinde açık duran kalın ölçü defterinde, aylar önce alınmış bir siparişin hemen yanına kurşun kalemle küçük, eğik bir çizgi atılmıştı. Siparişi veren müşteri ne dikilen gömleğini teslim almak için geri dönmüş, ne yeni bir adres bırakmış, ne de dolaylı yoldan gönderdiği haberin arkası gelmişti. Adamın gömleğinin asılması için ayrılan gürgen askı, duvardaki çivisinde aylardır bomboş duruyordu.

Akşamüstü saatlerinde dükkânın kapısı gelip geçen müşterilerle ya da rüzgârın baskısıyla her açılıp kapandığında, içeri dolan hava akımıyla birlikte o boş askı çivisinde hafifçe sallanıyor, ahşap duvara dokunup cılız bir tıkırtı çıkarıyordu. Naren, elindeki işi bırakıp askının yanına gitti. Duvardaki gevşemiş demir çiviyi parmaklarıyla yoklayıp sağlamlaştırdı, askıyı duvara daha sıkı astı. Tahta yeniden duvara dayandı; fakat iki dolu askının arasında duran o açıklık, ne yaparsa yapsın kapanmadı.

Bir ara içeri giren eski bir müşteri, duvardaki o boşluğa ve yarım kalmış işlere bakarak aylardır görünmeyen o sipariş sahibini sorduğunda, Tavren başını defterden kaldırmadan yalnızca hâlâ beklediklerini söyledi. Atölyede hiç kimse, gelmeyen o müşterinin başına cephede ya da yollarda ne geldiğine dair karanlık bir tahminde bulunmadı. Dışarıdaki sert rüzgâr vitrin camının ardında asılı duran gömleğin eteklerini hafifçe oynatırken, duvardaki boş askı sessizce yerinde kaldı.

Akşam temizliği sırasında Naren, birikmiş eski kayıtları gözden geçirip tamamlanmış sayfaları düzeltirken tam o sayfanın başında durdu.

Parmağının ucu, aylar önce kendi eliyle yazdığı ölçü rakamlarına değdi. Naren o anda müşterinin ilk prova günü aynanın karşısında durup kolunu yukarı kaldırışını hatırladı. Kumaş adamın bileğinde ve dirsek üstünde gerilmiş, Mihren de dikişi açıp manşet payını kendi eliyle düzeltmişti. Aradan geçen bunca aydan sonra müşterinin yüz çizgileri, sesinin tonu Naren’in hafızasında iyice silikleşip dağılmıştı; geriye yalnız sırtındaki kumaşın omuz başında nasıl çekildiği ve verdiği tepki kalmıştı.

Tam o günlerde, yıllardır memleketin üzerine çöken savaşın nihayet bittiğine dair haberler İstanbul sokaklarında dolaşmaya başlamıştı. Haber ilk ulaştığında dükkânın kapısı önünde toplanan insanlar bunu birbirine yüksek sesle söylemiş, taş sokakta bir süreliğine de olsa sesler yükselmiş, hatta atölyenin içinde bile kısa, buruk bir sevinç dalgası dolaşmıştı. Ne var ki o ilk dalga çabuk dinmiş, çok geçmeden herkes tezgâhın başındaki yarım işlerine ve geçim hesabına geri dönmüştü. Savaşın bittiği haberi şehre ulaşmış olsa da, o haber duvardaki boş askıya beklenen gömleği ve sahibini geri getirmemişti.

Hesap defterini toparlayan Tavren, Naren’in açık sayfanın başında kıpırtısız durduğunu görünce yanına yaklaştı. Sayfadaki eski tarihe ve boş askıya kısa bir göz attı.

“Kaydı silelim mi?” diye sordu Tavren, sesi ne acımasızdı ne de aceleci.

Naren, kurşun kalemi açık duran defter sayfasının üzerinde bir süre havada tuttu, elini indirmedi. Müşterinin başına ne geldiğini, nerede kaldığını bilmiyorlardı; bildikleri tek gerçek, bu çatı altında onu bir zamanlar gerçekten beklemiş olduklarıydı. Bir insanın adını ve ölçüsünü defterden silmemek, onun yaşayıp yaşamadığına dair kendi başlarına kesin bir hüküm vermekten kaçınmanın, bir kapıyı açık bırakmanın tek yoluydu. Kayıt orada öylece dursun diye değil, bir insanın bu tezgâhın başında beklenmiş olduğunu unutmamak için Naren o satırı silmedi.

Kalemi yavaşça masanın üzerine bıraktı. Tavren de üstelemedi; defteri önüne çekip kapağını kapattı ama kalın parmağı bir anlığına o eksik satırın hizasında, kapağın üzerinde asılı kaldı.

Naren, boş askının çivide hafifçe sallanışını izledi. “Sesini susturabiliriz,” dedi. “Ama boşluğunu doldurmamız gerekmiyor.”

Tavren, defterin kapağını masaya bıraktı. “Gelmeyişinin nedenini bilmiyoruz. Bildiğimiz, siparişin burada kaldığı.”

Sera, sokaktan gelen seslere kulak verdi. Birkaç kişi savaşın bittiği haberini konuşuyordu. “Haber iyi,” dedi. “Ama her evin kapısını aynı anda açmıyor.”

Kimse ona yanıt vermedi. Müşterinin dönüp dönmeyeceği bilinmiyordu; bu sessizlik, bir tahminle doldurulamazdı.

Mihren, ertesi gün teslim edilecek yeni siparişlere yer açmak için duvardaki boş askıyı oradan aldı, vitrinin yanındaki yeni siparişlerin arasına taşıdı. Askının cilası yıllar içinde parmakların değmesiyle aşınmış tahtası duvara hafifçe çarparak sallandı. Naren uzanıp askıyı susturmak için eliyle tuttu; parmak uçlarının altında aşınmış gürgen ağacının pürüzünü hissetti. Ses tamamen kesilinceye kadar bekledi, sonra elini yavaşça çekti. Boş askı, vitrindeki öteki dolu gömleklerin arasında, dükkânın yeni düzeninin bir parçası olarak kaldı.

Boş askının altında duran ölçü defterini Rovan kapatmayı önerdi. “Aylar oldu,” dedi. “Bu sayfayı her açtığımızda aynı yerde kalıyoruz.”

“Kapatalım,” dedi Tavren. “Ama kaydı silmeyelim.”

Naren askıya baktı. “Gömlek hazır mı?”

“Hazır sayılmaz,” dedi Mihren. “Kumaşın bir kısmı kesildi. Dikişin bir kısmı yapıldı. Ama sahibine teslim edilmedi.”

“Bir işi bitmiş diye yazmak için sahibinin görmesi gerekmez mi?”

“En azından neyi teslim edeceğimizi bilmemiz gerekir,” dedi Tavren.

Dışarıda rüzgâr, eski bir ilanı duvardan koparıp kaldırıma sürükledi. İçeri giren müşteri, askıdaki giysiyi değil, yalnızca boşluğu fark etti. “Burada bir şey mi eksik?” diye sordu.

Sera, “Beklediğimiz bir iş var,” dedi. “Ne zaman tamamlanacağını bilmiyoruz.”

Müşteri daha fazlasını sormadı. Palto ölçüsünü verdi ve gitti. Naren, onun arkasından kapıyı kapattı; bir yabancının sorusuna açıklama borçlu olmadıklarını, fakat içerdekilerin bu boşluğu nasıl taşıyacaklarına karar vermeleri gerektiğini düşündü.

Tavren defterdeki eski kaydın yanına “beklemede” yazdı; iptal etmedi, tamamlandı da demedi. Naren, askıyı çividen çıkarıp rafa kaldırmayı önerdi. Mihren, “Askıyı kaldırabiliriz. Kayıt kalır,” dedi. Sera, duvardaki boşluğun her akşam sallanıp ses çıkarmasından bıkmıştı; yine de askıyı atmaya razı olmadı.

Sonunda askıyı arka odaya, diğer kullanılmayan eşyanın yanına taşıdılar. Duvarda kalan çivi deliğini doldurmadılar. O küçük iz, ne ölüm haberi ne de dönüş umudu oldu; yalnızca cevap alamadıkları bir siparişin yerini gösterdi. Akşam kepengi indirirken kimse o müşterinin başına ne geldiğine dair tahmin yürütmedi.

Bir sonraki hafta, askının bulunduğu duvarda eski boya izinin kaldığı yere yeni bir iş fişi asıldı. Naren, fişi asarken boş çivinin yerini gördü ve müşterinin gömleği için ayrılan iplik örneğini de defterin arasında tuttuğunu hatırladı.

“Bunu saklayacak mıyız?” diye sordu Sera.

“İş kaydı olarak,” dedi Tavren. “Ama sahibinin dönüp dönmeyeceğine dair bir hüküm değil.”

Mihren, “Dönerse ne yaptığımızı biliriz. Dönmezse de neyi tamamlayamadığımızı,” dedi.

Boş askı, dükkânın duvarından kalkmıştı; fakat kimse o siparişi silmedi. Yeni fişler, eski kaydın önüne geçmeden sırayla eklendi. Naren, geçmişi tutmanın bazen bir insanı beklemek değil, kendi yaptığın işi doğru hatırlamak olduğunu öğrendi.

O akşam rüzgâr kapıyı iki kez açıp kapattı. Her seferinde Naren boş çiviye bakmadı. Masadaki işini sürdürdü; eski müşterinin dönüşü ise defterdeki açık satır kadar belirsiz kaldı.

Dışarıda akşam rüzgârıyla duvardan kopan eski bir ilan kâğıdı kaldırım taşlarının üzerine düştü. Akşam olup da defter tamamen kapandığında, askı hâlâ boştu. Ertesi sabah kepenk demiri yine aynı gıcırtıyla yukarı kaldırılacak, atölye yeniden açılacaktı; ama o akşam içerideki herkes, savaşın bitmesinin bütün kayıpları geri getirmediğini ve aynı yerden eski hayatın bir daha aynı biçimde başlamayacağını anlamıştı.

Savaş yıllarının sonunda boş askı, kapalı defter ve geceye dönen atölyede kalıyor.

Savaş yıllarının sonunda boş askı, kapalı defter ve geceye dönen atölyede kalıyor.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.