Ölçü Defterindeki Yabancı Görseli
Ölçü Defterindeki Yabancı

Defterin kenarı

3. Sahne 7 dk okuma 12 okunma
Naren ölçü defterinin kenarına yalnızca prova işaretini ve omuz gözlemini kaydediyor.
Naren ölçü defterinin kenarına yalnızca prova işaretini ve omuz gözlemini kaydediyor.
Bu bölümdeki sahneler
1 2 3

Gömleğin son ütüsü vurulup da teslim saati geldiğinde, akşamüstü güneşi Beyoğlu’nun karşı binalarının ardına çekilmiş, sokağın taşlarına dingin bir alaca karanlık çökmeye başlamıştı. Kömürlü ütünün bıraktığı son buhar dalgaları da tavana doğru dağılıp eridiğinde, Mihren tamamlanan açık renk gömleği kesim masasının temiz ucuna aldı. Müşteri yolda taşırken ya da çantasına yerleştirdiğinde kolalı dik yakası ezilmesin, omuz başlarındaki o ince dikiş kavisi kırılmasın diye sargı kâğıdının kat yerini özenle değiştirdi; gömleği kendi dokusunun akışına göre katlayıp ince sicimle bağladı.

Genç subay tezgâhın önünde durmuş, paketin hazırlanışını aynı sakin ve sabırlı duruşla izliyordu. Sipariş hesabı kapanırken Tavren, önündeki kalın defterden başını kaldırıp ödeme makbuzunu hazırladı ve kaydı tamamlamak üzere müşterinin adını sordu.

Genç subay kısa, tek kelimelik bir cevap verdi; fakat tam o anda hem dışarıdaki sokaktan yükselen akşamüstü gürültüsü hem de arka odada Rovan’ın sert bir astarı biçerken çıkardığı o keskin makas sesi üst üste binerek söylenen sözcüğü olduğu gibi örttü. Naren, kendi tezgâhının başından kulak kabarttıysa da müşterinin adını deftere geçirecek kadar net seçemedi.

Tavren, başını kaldırıp adama adını bir kez daha tekrar ettirmedi. Defterin açık duran sayfasında aynı gün tamamlanması gereken başka işler, yeni gelen kumaş toplarının arşın ölçüleri ve hafta sonuna yetişecek teslim borçları alt alta bekliyordu. Bir müşteriyi kapı ağzında tutup adını iki kez sormak yerine, işin hesabını doğru bağlamak Tavren için her zaman daha öncelikliydi.

Tavren, bu dükkânın kurulduğu ilk günden beri yıllar boyunca hiçbir siparişi yalnızca belirsiz bir işaretle geçiştirmemişti. Defterde açılan her kaydın karşısında mutlaka müşterinin beden ölçüsü, seçilen kumaşın cinsi ve rengi ile söz verilen teslim günü açıkça bulunurdu. Oysa Naren, iki gün önceki provada genç subayın kolunu ileri uzatırken ve nefesini tutarken gösterdiği o kendine özgü omuz hareketini unutmak istemiyordu.

Genç subay ödemesini bırakıp paketini koltuğunun altına aldıktan sonra kapıya yöneldi.

Kapıdan çıktıktan sonra Naren, tezgâhın kenarında bekleyen Tavren’e yaklaştı. “Adını bir kez daha sormalı mıydık?”

Tavren, makbuzdaki boş haneye baktı. “Gürültüde duyamadık. Bu, adını sakladığı anlamına gelmez. Sırf defter tam görünsün diye arkasından seslenmek de gereksiz.”

“Yeniden gelirse?”

“Ölçüsünü ve kumaşını hatırlarız. Adını sorar, bu kez duyarız. Müşteriyi kaydetmek, onun hakkında bildiğimizden fazlasını yazmak değildir.”

Naren, sayfanın kenarına omuz çizgisini koydu. “Bu not da yalnız provada işimize yarasın.”

“Öyle olsun. Rakamlar, dikiş ve tarih. Gerisini kendisi anlatırsa dinleriz.”

Mihren, sargı kâğıdının son katını bastırıp paketi müşterinin koluna yerleştirdi. “Bir gömleği doğru teslim etmek için bazen çok şey bilmek gerekmez,” dedi. “Ama bildiğin şeyi doğru tutmak gerekir.” Eşikte başıyla kısa bir selam verip sokağa çıktı. Kapı açılıp kapanırken, karşıdaki alçak kiremit çatıların ve baca yükseltilerinin arasından Galata Kulesi’nin kurşuni taş gövdesi ile sivri külahı bir anlığına göründü; akşam karanlığı Haliç’in ve Boğaz’ın üzerinden şehre doğru koyulaşarak yaklaşırken, kulenin keskin çizgileri de alacanın içinde yavaş yavaş seçilmez oldu.

Dışarıda gün batarken, vitrindeki gürgen askıda duran gömlek sokağın solan son ışığını üzerinde tuttu.

İçeride Naren, son kaydı düşmek üzere ölçü defterinin sayfasını kendi önüne çekti. Sayfanın en başındaki isim hanesini olduğu gibi boş bıraktı. Bunun yerine siparişi tanıtan küçük işareti, seçilen açık renk keten kumaşın özelliğini, teslim gününü ve prova sırasında sağ kol ile dirsek üstünde bıraktıkları o fazladan dikiş payını rakamlarla yazdı.

Tam kalemi bırakacakken Tavren’le göz göze geldiler. Tavren defterin ciddiyetini bozacak gelişigüzel işaretleri sevmezdi; ancak Naren, sayfanın kenarına eklenecek küçük bir omuz çizgisinin, müşteri bir gün yeniden kapıdan içeri girerse kimin işini kolaylaştıracağını ustasına kısaca anlattı. İkisi, tezgâhın başında bu kaydın nasıl tutulacağı konusunda konuşup anlaştılar.

Sera, sargı kâğıdının artan parçasını katlarken defterdeki boş haneyi gördü. “Adını yazamadınız mı?” diye sordu.

“Gürültüde yutuldu,” dedi Naren.

“Bir daha sormadınız.”

Tavren makbuzları topladı. “İşin gerektirdiği bilgiyi aldık. Adını yeniden sorsaydık belki duyardık; ama müşteri kapıdan çıkarken onu durdurmak zorunda değildik.”

Sera, kâğıdın kenarını düzgünce kıvırdı. “Ben manşetin içine küçük bir işaret koyuyorum; sonra aynı işleri karıştırmıyorum. Ama işaretin sahibi hakkında her şeyi bildiğim anlamına gelmez.”

“Defter de öyle olmalı,” dedi Naren. “Ölçüyü hatırlatsın; insanı bir satıra kapatmasın.”

Mihren, paketin sicimini düğümledi. “Bunu yazarsan müşterinin hayatını kaydetmiş olmazsın. Yalnızca yaptığımız işin nerede rahat durduğunu bilirsin.”

Tavren, ölçü sayfasındaki teslim gününü işaretledi. “Ve hesabı ne zaman kapattığımızı.”

Naren gülümsedi. “Sizin defterde her şeyin bir karşılığı var.”

“Her şeyin değil,” dedi Tavren. “Yalnızca dükkânın bilmesi gerekenin.”

Naren kurşun kalemi yeniden bastırarak sayfanın kenarına küçük, eğimli bir omuz notu ve dikiş çizgisi ekledi. Tavren de uzanıp kendi dolmakalemiyle sayfanın kenarındaki dar boşluğa kesin teslim gününü ve kapanan hesap tutarını geçirdi. Naren’in prova notu ile Tavren’in keskin rakamları yan yana sıkıştı; böylece aynı defterin sayfasında iki ayrı elin yazısı birbirine değdi. Naren’in omuz notunun yanına Tavren’in her zamanki bilgileri eklenince sayfanın yerleşik düzeni de bozulmamış oldu.

Bu yapılan, gizemli bir yabancıyı saklama ya da bir sırrı örtme kararı değildi. İsmin gürültüde duyulmamış olması, müşteriyle ilgili özel bir hüküm vermelerini gerektirmiyordu; bu yalnızca, Beyoğlu’ndaki küçük atölyenin kendi müşterisini adından ve sanından çok, sırtına diktiği işle ve kumaşın duruşuyla hatırladığı o sıradan günlerden biriydi.

Defterin sayfası tamamlandığında, Tavren’in düştüğü kaydın mürekkebi henüz tam kurumamıştı. Naren, yazılar birbirine bulaşmasın diye defterin kalın kapağını tam örtmedi; arasına küçük bir kurutma kâğıdı koyup kapağı hafifçe aralık bıraktı.

O akşam tezgâhın başından çekilirken, yıllar sonra aynı omuz çizgisini ve aynı duruşu yeniden göreceğini Naren de bilmiyordu; dükkândaki hiç kimse de bu yorgun subayın gelişinden sıradan bir alışverişin ötesinde başka bir anlam çıkarmadı. Yıllar sonra o tanıma duygusunu doğuracak olan şey, ne akılda kalan bir yüz ne de söylenmiş büyük bir söz olacaktı; yalnızca prova sırasında açık renk kumaşın omuz başında nasıl gerildiği ve dikiş payının nasıl açıldığı hatırlanacaktı. O günse sayfanın kenarındaki o küçük işaret, bitmiş bir siparişin sessiz kaydından ibaretti.

Naren, ölçü defterini kapatmadan önce sayfanın altına küçük bir kumaş örneği iliştirdi. Rovan, örneğin yanına kumaşın enini ve elde kalan sağlam kısmı yazmasını istedi; yalnızca “açık renk keten” demek, aylar sonra aynı dokuyu bulmaya yetmeyebilirdi.

“Adı yok,” dedi Naren. “Bunu ararken neye bakacağız?”

“İşaretine, ölçüsüne ve tarihine,” dedi Tavren. “İsim, işin kendisi için şart değil.”

Mihren, müşterinin verdiği avansın kaydını gösterdi. “Ölçüyü aldık, ücreti aldık. İşin geri kalanı burada. Defterde bir boşluk varsa, onu merakımızla doldurmayalım.”

Naren, kenardaki omuz çizgisine yeniden baktı. Eğik çizgi, subayın gövdesi hakkında bildiği tek şeydi; nedenini bilmiyordu. Bir gün o adam geri gelirse, çizgi ona ölçüyü hatırlatacaktı. Gelmezse, kâğıtta yalnızca tamamlanmış bir müşteri işi kalacaktı.

Akşamüstü başka bir müşteri, defterdeki sayfanın açık kaldığını fark edip adını kaydetmek istemediğini söyledi. Naren, bunun nedenini sormadan sipariş işaretini ve ölçüleri yazdı. Adam, “Birbirimizi tanımamız için adın defterde durması şart değil,” dedi.

“İşinizi karıştırmayalım yeter,” diye yanıtladı Tavren.

Tavren iki siparişin ayrı satırlarda olduğunu gösterdi. Günün sonunda Naren, yeni sayfayı kapatırken adın eksik olmasının her zaman bir gizem anlamına gelmediğini düşündü. Bazen insanlar yalnızca ölçülerinin ve bedenlerinin başkalarının merakına dönüşmesini istemezdi. Atölyenin görevi de bunu kaydetmek değil, müşterinin verdiği bilgiyi gerektiği kadar kullanmaktı.

Mürekkep kururken Rovan makasını temizledi, Sera kırpıntıları topladı ve kesim masasının üzerine sıradaki müşterinin yeni kumaşı serildi.

Naren ölçü defterinin kenarına yalnızca prova işaretini ve omuz gözlemini kaydediyor.

Naren ölçü defterinin kenarına yalnızca prova işaretini ve omuz gözlemini kaydediyor.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.