Şehir Kefil Oldu Görseli
Şehir Kefil Oldu

İzmir’in Üstünde Duman ve Rüzgâr

1. Sahne 4 dk okuma 12 okunma
İzmir Körfezi üstünde taciz uçuşu yapan düşman tayyaresini etkisiz hale getiren Cemal
İzmir Körfezi üstünde taciz uçuşu yapan düşman tayyaresini etkisiz hale getiren Cemal
Bu bölümdeki sahneler
1 2 3 4

“Motor tekledi, kanat döndü; rütbe yetmediği yerde şehir kefil oldu.”
— Hangar Defteri, İzmir, 1922

1922 Eylül’ünde İzmir semaları hem zaferin nefesini hem de çekilmekte olan bir savaşın son, hırçın kıvılcımlarını taşıyordu. Türk birlikleri şehre girmiş, meydanlar bayraklarla dolmuştu; ama körfezin açıklarında ve çevre tepelerin üstünde tehlike henüz tamamen dinmemişti. Bazı sabahlar açık denizden ya da adalar yönünden gelen düşman keşif ve taciz tayyareleri, şehir ve liman üstünde alçak geçişler yaparak halkta tedirginlik yaratmaya çalışıyordu.

İzmir Körfezi üstünde taciz uçuşu yapan düşman tayyaresini etkisiz hale getiren Cemal

Gaziemir yakınlarındaki geçici hava meydanında, sabah saat dokuzda gözetleme kulesinden keskin bir borazan sesi yükseldi.

“Körfez güneybatısından tek motorlu düşman tayyaresi yaklaşıyor! Alçak irtifada şehre doğru geliyor!”

Meydandaki en hazır tek tayyare, Usta Rasim’in sabah gün doğmadan motorunu ısıttığı, yılların yorgunluğunu taşıyan ama hâlâ diri duran avcı-keşif tayyaresiydi. Motoru bir gün önceki uzun uçuştan sonra biraz yorgundu; Rasim, üst silindir valfinde hafif bir terleme olduğunu sabah Cemal’e söylemişti.

“Motor tam yükte zorlanabilir efendim,” dedi Rasim, Cemal koşarak kokpite tırmanırken. “Çok dik tırmanma, devri kademeli aç!”

“Biliyorum usta,” dedi Cemal, deri başlığını hızla bağlayıp gözlüklerini indirerek. “Şehrin üstünde dolaşmasına izin veremeyiz. Aşağıda benim mahallem var.”

Motor gürledi. Takozlar çekildi. Tayyare, tozlu İzmir toprağından kopup körfeze doğru tırmanmaya başladı.

Sekiz yüz metreye çıktığında, Cemal’in gözlerinin önüne doğduğu, büyüdüğü şehir bütün genişliğiyle serildi: Konak’ın beyaz çatıları, rıhtım, Kadifekale’nin sırtları, Karşıyaka’nın ince kıyı şeridi ve körfezin güneş altında parlayan mavi suları. Aşağıdaki sokaklarda, çatılarda ve rıhtımda başını gökyüzüne kaldırmış binlerce insan vardı.

Ve tam Konak açıklarında, altı yüz metre irtifada, güneşin ışığında parlayan yabancı kanatlı düşman tayyaresi göründü. Şehrin üstüne doğru alçalıp rıhtımdaki kalabalığın üzerinde taciz geçişi yapmaya hazırlanıyordu.

Cemal, Berlin’de Binbaşı von Weber’den ve 1918’in o keskin gökyüzünden öğrendiği ilk kuralı hatırladı: İrtifa ve güneş üstünlüğü kimdeyse, gökyüzü onundur.

Düşman pilotu henüz onu görmemişti. Cemal burnu hafifçe kaldırıp güneşin önüne, düşmanın kör noktasına doğru tırmandı. Tam bin metreye yaklaşırken, Rasim’in uyardığı o yorgun motor bir saniyeliğine sertçe tekledi; egzozdan koyu bir duman savruldu, gövde titredi.

Cemal gazı milim kadar geri çekti, motorun nefesini toplamasını bekledi. İki saniye sonra motor yeniden tok ritmine oturdu. Dayan, dedi içinden, elini lövyenin üstünde sıkmadan. Sadece beş dakika daha.

Güneşin içinden, rüzgârı arkasına alarak düşman tayyaresinin üstüne doğru keskin bir dalışa geçti.

Rüzgâr gergi tellerinde neredeyse bir çığlık gibi uğulduyordu. Düşman pilotu, ancak Cemal iki yüz metre mesafeye indiğinde gölgeyi fark edip panikle sola yatmaya çalıştı. Ama artık çok geçti. Cemal, açıyı kusursuz hesaplayıp makineli tüfeğin tetiğine kısa, kontrollü iki seri bastı.

İlk seri düşman tayyaresinin motor kaportasının hemen yanından geçti; ikinci seri, tam soğutma radyatörünü ve sol kanat bağlantısını vurdu.

Düşman tayyaresinin burnundan aniden kalın, beyaz bir buhar ve ardından siyah yağ dumanı fışkırdı. Pilot, şehir üstüne dönmekten vazgeçip can havliyle burnu aşağı, körfezin açıklarına doğru çevirdi. Siyah bir duman şeridi bırakarak alçaldı, körfez ağzındaki sığ sulara doğru kontrolsüzce süzülüp düştü.

Aşağıda, İzmir rıhtımında ve meydanlarda gökyüzünü izleyen binlerce insanın sesi, motor gürültüsünün arasından bile duyulacak kadar büyük bir uğultuyla göğe yükseldi.

Cemal, bir kez daha şehrin üstünde geniş, sakin bir koruma turu attı. Başka hiçbir yabancı kanat yoktu; gökyüzü temizdi. Motor yeniden hafifçe öksürüp hararet göstermeye başlayınca, Cemal burnu Gaziemir meydanına çevirdi.

Tekerlekleri piste indirdiğinde motor neredeyse son nefesini vererek durdu. Ama Cemal henüz kokpitin kemerini bile çözemeden, meydanın kenarındaki tel çitlerin ötesinden, az önce gökyüzündeki o çarpışmayı gözleriyle izlemiş yüzlerce İzmirlinin sevinç çığlıklarıyla piste doğru koştuğunu gördü.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.