Karadeniz’in Sisi Görseli
Karadeniz’in Sisi

Tuzun Yediği Cıvatalar

3. Sahne 3 dk okuma 6 okunma
Amasra iskelesinde tuzun çürüttüğü kuyruk pimini çırağa gösteren Usta Rasim
Amasra iskelesinde tuzun çürüttüğü kuyruk pimini çırağa gösteren Usta Rasim
Bu bölümdeki sahneler
1 2 3 4

Amasra’da deniz tayyarelerinin en büyük düşmanı ne düşman topçusu ne de sis bulutuydu; gözle görünmeyen, sessiz ve sabırlı bir düşmandı: tuzlu nem.

Amasra iskelesinde tuzun çürüttüğü kuyruk pimini çırağa gösteren Usta Rasim

Karadeniz’in rutubeti, çelik gergi tellerinin örgüleri arasına siner, tatlı suyla her uçuş sonrası yıkanıp yağlanmazsa iki hafta içinde demiri içten içe çürütüp un ufak ederdi. Dışarıdan bakıldığında sağlam görünen bir kumanda kablosu, havada sert bir dönüşte bir anda çıt diye kopabilirdi.

Usta Rasim, o temmuz sabahı Amasra kıyısındaki küçük atölyede, istasyona yeni verilmiş on dokuz yaşındaki çırak Ömer’e kuyruk dümeni kablolarının tatlı suyla yıkanıp gresle yağlanması görevini vermişti. İsmail ise diğer tayyarenin radyatör sızıntısını lehimliyordu.

Saat sekize doğru Cemal, sabah devriyesi için uçuş tulumunu giyip kızağa indi. Ömer, elindeki yağlı bezi hızla cebine tıkıp “Kuyruk kabloları tamam usta, kontrol ettim!” diye seslendi. Yüzünde işi çabuk bitirmenin hevesi vardı.

Cemal tam kokpite adımını atmak üzereydi ki Rasim elini kaldırdı.

“Bir dakika efendim,” dedi Rasim, sakin ama hiç taviz vermeyen o eski alışkanlığıyla. “Ben kendi elimle yoklamadan hiçbir tayyare kızağı geçmez.”

Rasim tayyarenin kuyruğuna yürüdü. Önce üst yüzeye baktı: dıştan bakınca kablo yağlı ve temiz görünüyordu. Sonra dizini kırıp kablonun kuyruk dümeni yekesine bağlandığı küçük pirinç çatala eğildi. Parmak uçlarıyla çatalın altındaki küçük emniyet pimini—maşalı kopçayı—yokladı.

Pim yerindeydi, ama parmağı değdiği an tuzdan çürüyüp incelmiş metal bacağı tırnağının altında kâğıt gibi kırılıp yere düştü. Kablo bağlantı cıvatası, neredeyse yuvadan çıkmak üzereydi.

Rasim bir saniye hiç kıpırdamadan kırık pime baktı. Eğer o tayyare beş dakika sonra kalkıp Karadeniz üstünde kuyruğa ilk sert baskıyı verseydi, cıvata düşecek, kuyruk dümeni boşa çıkacak ve Cemal yüz metre yukarıdan çaresizce suya çakılacaktı.

Rasim yavaşça doğruldu. Kırık, paslı pim parçasını avucunun içinde tutarak Ömer’in yanına yürüdü. Ne bağırdı ne de hakaret etti; ama gözlerindeki o buz gibi sükûnet, herhangi bir çığlıktan çok daha ağır bastı.

“Buna baktın mı Ömer?” dedi Rasim, avucunu açarak.

Ömer, kırık pime baktı; rengi bir anda bembeyaz oldu. “Usta… üstten yağladım, sağlam duruyordu…”

“Üstten bakmakla makine kontrol edilmez evlat,” dedi Rasim, sesi kıyıdaki herkesin duyacağı kadar netti. “Deniz tuzu pası dıştan değil, içten yer. Sen iki dakika kazanayım diye eğilip alttaki pime elini sürmedin. Bak şu kokpite binmek üzere olan Yüzbaşı’ya. Bir saat sonra açık denizin ortasında, üç yüz metre yukarıda olacak. Bir vida gevşerse gökyüzünde tamirci yoktur. Pilotun canı, burada bizim eğilip baktığımız o bir santimlik pime bağlıdır.”

Ömer’in başı öne düştü, gözleri doldu. “Affet usta… Bir daha asla…”

“Benden değil, tayyareden ve kendinden özür dile,” dedi Rasim, sesini biraz yumuşatarak ama ciddiyetini hiç bozmadan. “Şimdi git, sandıktan iki yeni pirinç pim getir. Bütün kuyruk bağlantılarını baştan, tek tek sökeceksin, yıkayacaksın, gözümün önünde yeniden takacaksın. Uçuş yarım saat geciksin, ama sağlam kalksın.”

Cemal, kokpitin kenarından inip sessizce Rasim’in yanına geldi. Kırık pime baktı, sonra tek kelimeyle omuzuna dokundu: “Eline sağlık usta.”

Yarım saat sonra, bütün kuyruk pimleri yenilenip yağlandığında tayyare güvenle Karadeniz’e yükseldi. Ömer ise o günden sonra ömrü boyunca hiçbir cıvataya üstten bakmadı. Akşam Rasim Hangar Defteri’ne yalnızca şunu yazdı: “Tuzlu nem pimi yemiş; son anda yakaladık. Çırak bugün en büyük dersini aldı.”


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.