Güven Sınavı ve İhbar Şüphesi Görseli
Güven Sınavı ve İhbar Şüphesi

Güven Sınavı ve İhbar Şüphesi

1. Sahne 23 dk okuma 8 okunma
Karaca’nın ateş altında yaralı Naciye’yi sırtlayıp kayın ormanına çıkarışı
Karaca’nın ateş altında yaralı Naciye’yi sırtlayıp kayın ormanına çıkarışı

Karaca’nın ateş altında yaralı Naciye’yi sırtlayıp kayın ormanına çıkarışı

Temmuz geldiğinde İzmit Körfezi’nin üstüne ağır, buğulu bir sıcak çökmüştü; aşağıda kıyı boyunca uzanan demiryolu traverzlerinden bile öğle vakti zift kokusu yükseliyordu. Ama körfezden başını kaldırıp Samanlı sırtlarına tırmandın mı hava bir saat içinde huy değiştirirdi. Gün batımıyla birlikte kestane ve kayın ormanlarının koyu gölgesinden serin bir yel iner, öğlen terlemiş sırtlara değip insanın iliğine işlerdi. Geceleri yapraklarda biriken çiy sabaha karşı çarık bağlarını sertleştirir, yağlanmamış tüfek mekanizmalarının üstünde ince bir pas gölgesi bırakırdı.

Aşağıdan gelen haberler iyi değildi. İngiliz birlikleri İzmit’i kademe kademe boşaltıyor, iskeleleri, telgraf hattını ve karakolları Yunan kıtalarına bırakıyordu. Onlarla birlikte hareket eden yerli çeteler de cesaretlenmişti; gündüz vakti Bahçecik’in alt mahallelerine inip harmanları yokluyor, ahırlardaki atlara el koyuyor, köylülere dağ yollarında kimi gördüklerini soruyorlardı. Köylerde tedirginlik büyümüştü. Eskiden gece kapı tıklatıldığında hemen bir somun ekmekle ayran uzatan evler, şimdi çırayı söndürüp perdenin arkasından uzun uzun dinlemeden sürgü çekmiyordu.

Artık aynı yerde üç günden fazla kalamıyorlardı. Oğulpaşa’daki o eski taş samanlığı iki hafta önce geride bırakmışlardı; orası hem çok biliniyor hem de aşağıdan çıkacak kalabalık bir kola karşı sırtı açık kalıyordu. Şimdi Servetiye’nin sık kayın ormanları ile yaz sıcağında suyu incelmiş dere yatakları arasında sürekli yer değiştirerek tutunuyorlardı.

Müfreze doksan kişiyi geçmişti. Bahçecik’ten, Servetiye’den, Kandıra’nın dağ köylerinden, hatta Adapazarı’nın kenar bucaklarından gelenler vardı. Sayı büyüdükçe yük de büyümüştü. Doksan boğaza her gün ekmek bulmak, un çuvallarını sarp patikalardan sırtla taşımak, fişekliklerdeki sayılı mermiyi denk getirmek başlı başına bir savaştı. Ama en ağırı bu değildi: Birbirini eskiden tanımayan, aynı köyden gelmemiş insanların arasına görünmez bir tedirginlik sızmıştı. Kalabalık büyüdükçe eski omuz omuza sıcaklığı incelmiş, akşam ateşsiz karanlıkta oturan yüzlere birbirini tartan mesafeli bir sessizlik yerleşmişti.

O temmuz akşamı güneş körfezin batı ucunda kızıl bir sis içinde erirken, Servetiye’nin güney eteğindeki dar bir dere yatağına indiler. Derenin dirsek yaptığı yerde çarkı yarı kırık, yosunlu ahşap damı yer yer çökmüş eski bir su değirmeni ile önünde otuz kırk adımlık küçük bir düzlük vardı. Çevresini saran yüksek kızılağaçlar ve kayınlar düzlüğü yukarıdan da aşağıdan da örtüyordu.

Münevver atından inmeden önce düzlüğün iki ucunu, dere geçidini ve kuzeye tırmanan dar patikayı gözleriyle taradı. Yorgundu; yüzündeki çizgiler son bir ayda derinleşmişti ama omuzları dimdikti.

“Yalnız bu gece,” dedi yanına yaklaşan Hüseyin Çavuş’a. “Gün ağarmadan Servetiye düzlüğüne çıkacağız. Ateş yanmayacak. Atları söğütlerin altına bağlayın.”

Hüseyin Çavuş kalpağını çıkarıp terli alnını sildi. “İki çuval unu içeri alalım mı Münevver Hanım? Nem çeker dışarıda.”

“Sundurmaya koyun,” dedi Münevver. “İçeri yığmayın; bir şey olursa yükü hemen kapıp çıkabilelim. Nöbetleri ikişer saatlik yap. Güney kayalığına Karaca’yla Naciye çıksın.”

Saniye, gün ışığı büsbütün çekilmeden değirmenin eşiğine oturmuş, siyah muşamba kaplı defterin kenarını yokluyordu. Nisan’da on beş kişiyle başlayan satırlar şimdi üçüncü yaprağın dibine dayanmıştı. Akşamki yürüyüşte çiseleyen yağmurdan kâğıt nemlenmesin diye defteri iki kat yağlı beze sarıp heybesinin en dibine yerleştirdi, kopya kalemini ucunu kırmadan yeleğinin cebine soktu. Yanında Bahçecikli Ayşe ile Kandıralı Hacer, bez çıkınlardan çıkardıkları kuru yufkaları ve tuzlu tulum peynirini pay ediyordu.

“Aşağıdan gelen haberi duydun mu muallime hanım?” dedi Hacer, yufkayı ikiye bölerken sesi alçaktı. “Bahçecik’in altındaki değirmen yolunda dün iki köylüyü çevirip ‘Yukarıda kadınlı erkekli bir bölük varmış, ekmeği kimden alıyorlar?’ diye sıkıştırmışlar. Artık her sırtın kulağı var.”

Ayşe elindeki tuzlu peyniri Saniye’ye uzatırken içini çekti. “Eskiden bir avuç insandık, herkes birbirinin nefesini bilirdi. Şimdi doksan olduk; akşam olunca ateş yakmadan karanlıkta oturuyoruz, yanındakinin yüzünü bile seçemiyorsun.”

Saniye yufkasından küçük bir parça koparıp yavaşça çiğnedi. “Kalabalık büyüyünce gölgesi de büyür Hacer Abla,” dedi ölçülü bir sesle. “Yeter ki birbirimize olan itimadımız eksilmesin.”

Gün batarken Naciye’nin matarası boşalmıştı. Dere kıyısında yüzünü yıkayan genç kız, matarayı sallayınca içinden birkaç damla sesi geldiğini duydu. “Su kalmamış,” diye mırıldandı. İki adım ötede tüfeğinin kayışını düzelten Karaca başını çevirmeden elini uzattı. “Ver,” dedi kısaca. Naciye “Ben inerim abla, şuracıkta” demeye kalmadan Karaca matarayı parmaklarının arasından çekip almıştı. Hiç konuşmadan kızılağaçların koyu gölgesinden dere yatağının berrak aktığı kıvrıma indi. Islak çakıllara sessizce basıp eğildi, soğuk suyun mataranın dar ağzından lakırdayarak doluşunu dinledi; bir an başını kaldırıp derenin aşağıya, Bahçecik yönüne kıvrılan karanlık ağzına baktı, sonra yukarı çıktı. O sırada değirmen duvarının dibinde atının kolanını sıkan Hüseyin Çavuş’un gözleri, dere gölgesinden tek başına dönen o koyu abalı karaltıya ilişmiş, kaşları farkında olmadan çatılmıştı.


Karaca ile Naciye, o akşam da güney sırtındaki kayalığın gölgesinde nöbetteydi. Değirmen düzlüğünün kırk elli adım yukarısında, yosunlu iki kayanın arasına yerleşmişlerdi. Aşağıdaki derenin şırıltısı buraya boğuk bir uğultu hâlinde ulaşıyor, körfeze açılan vadinin karanlığı önlerinde derin bir kuyu gibi uzanıyordu.

Üç aydır yan yana nöbet tuta tuta aralarında sessiz, sözsüz bir yakınlık kurulmuştu. Naciye on altı yaşındaydı; Nisan ayında Oğulpaşa taş samanlığında ilk nöbete çıktığında gecenin her çıtırtısında yüreği ağzına gelir, parmakları tüfeğin kundağında donakalırdı. O ilk gece bir yaban domuzu çalıların arasında hışırdadığında korkudan neredeyse tetiğe basacaktı; Karaca sessizce namlunun ucuna elini koyup “Sesin ağırlığını dinle,” diye fısıldamıştı. “İnsan ayağı önce topuk basar, sonra duraksar. Hayvan duraksamaz, yürür geçer.” Üç ayda Karaca’nın yanında gecenin dilini sökmüştü. Baykuş ötüşünün boğazdan yumuşakça dağıldığını, insan ıslığının ise havada sert bir çizgi gibi kesildiğini ondan öğrenmişti. Rüzgârla sürtünen kayın dalının gıcırtısıyla, çarık altında kırılan kuru kestane dalının tek çatırtısını ayırt edebiliyordu artık.

Karaca, birliğin geri kalanına karşı sırtını hep bir ağaca ya da duvara veren, kimsenin gözüne gereğinden uzun bakmayan, suskunluğu zırh gibi giyinen bir kadındı. Kimseyle paylaşmadığı o kırılgan dikkatini yalnızca Naciye’nin yanında biraz gevşetirdi. O da sözle değil, küçük hareketlerle belli olurdu: yel sertleşince yün şalının ucunu kızın dizine itişiyle, ya da Naciye’nin uykusu bastırınca avucuna bir tutam kuru kekik tutuşturup “Kokla, gözün açılır” diye fısıldayışıyla.

Gece yarısına doğru vadiden serin bir rüzgâr yükseldi. Kestane yaprakları hışırdadı, uzakta tek bir çakal uluyup sustu.

“Üşüdün mü?” diye fısıldadı Karaca, gözlerini karanlıktan ayırmadan.

“Yok,” dedi Naciye, ama dişlerinin birbirine değmemesi için çenesini sıkıyordu. “Yalnız aşağıda, Bahçecik yönünde bir ışık yandı söndü az önce. Gördün mü?”

Karaca gözlerini karanlığa dikti. İki dakika boyunca tek kelime etmeden, vadinin dibindeki koyu gölgeleri tartarak bekledi.

“Kibrit değil,” dedi sonunda, sesi yaprak hışırtısı kadar alçaktı. “Fener de değil. Fener olsa yürürken sallanırdı. Bir evin perdesi aralandı herhâlde. Ama gözünü ayırma.”

Naciye başını salladı. Bir süre sonra çekinerek, neredeyse duyulmayacak bir sesle sordu: “Abla… Bu savaş bitince herkes köyüne dönecek. Sen nereye gideceksin?”

Karaca’nın parmağı mavzerin soğuk tetik korkuluğunda durdu. Karanlık vadiye, körfezin görünmeyen kıyısına doğru baktı.

“Yolun düştüğü yere,” dedi düz bir sesle. “Şimdi sus Naciye. Aşağıda atlar huysuzlandı.”

Söğütlerin altında bağlı atlardan biri boğuk bir sesle kişnemiş, çakılların üstünde telaşlı nal sesleri duyulmuştu. Karaca’nın bedeni bir anda taş kesildi; dizinin üstünde doğrulup mavzerin sürgüsünü sessizce yokladı.

O gece yarısına iki saat kala, müfrezenin konakladığı küçük değirmen düzlüğüne üç yönden birden ateş açıldı.

İlk kurşunlar değirmenin ahşap çatısına saplandı, kuru tahta kıymıkları ve kiremit parçaları karanlıkta savruldu. Dere yatağının iki yakasından ve kuzey sırtının dibinden art arda namlu alevleri parladı. Barut dumanı dere nemine karışıp keskin bir kokuyla düzlüğe çöktü.

Atlar kişneyip şaha kalktı; ikisi yularını koparıp çılgın gibi çakılların üstünden dereye fırladı, nalları taşlardan kısa kıvılcımlar çıkardı. Baskın rastgele değildi; ateş edenler dere geçidindeki dar taş köprüyü de, yukarıdaki ana kaçış patikasını da önceden tutmuştu. Patika ağzına koşan ilk birkaç karaltı, yoğun ateşle yere kapaklandı.

“Sırtlara! Yukarı çekilin!” diye bağırdı Münevver’in sesi karanlığın içinden. Sesi panikten uzaktı ama keskin bir emir gibi çınladı. “Dere ağzına gitmeyin, tutulmuş! Doğu yamacından kayınlara vurun! Saniye, heybeni al, kimse geride kalmasın!”

Güney kayalığında Naciye doğrulmak istedi. “Teyzem aşağıda!”

Karaca tek eliyle kızın omzundan bastırdı. “Kımıldama. Patika ağzındaki ateşi kesmezsek yukarı çıkamazlar.”

Kayalığın kenarına sürünüp namlusunu, kuzey patikasının ağzından aralıksız alev kusan iki karaltıya doğrulttu. İlk parıltının bir karış altına nişan alıp tetiğe bastı; mekanizmayı şakırtıyla çekip ikinci kurşunu hemen yanına gönderdi. Patika ağzındaki ateş bir an tökezledi, karşıdan boğuk bir bağırtı yükseldi. O kısa boşlukta Münevver’in topladığı kol değirmen duvarından kopup doğu yamacındaki sık ağaçlara tırmanmaya başladı.

“Şimdi!” dedi Karaca, Naciye’nin kolunu kavrayarak. “Eğil, kayınların içinden doğuya!”

Yarım saat süren karmakarışık bir çatışma oldu. Karanlıkta insanlar birbirini yalnızca sesinden ve soluğundan tanıyordu; kimi bir kayın gövdesine çarpıp sendeliyor, kimi patikadan sapıp böğürtlen çalılarına dolanıyordu. Münevver’in kısa, keskin komutları olmasa kalabalık karanlıkta üç parçaya bölünecekti. Saniye, bir elinde göğsüne bastırdığı defterli heybesi, öteki elinde tutunduğu ıslak dallarla tırmanırken ayağı kayıp dizini köke çarptı; Kandıralı Hacer yetişip kolundan çekti, “Bırakma heybeyi muallime, çıkıyoruz” diye fısıldadı. Yamacın ortasında Kandıralı genç neferlerden Recep omzundan vurulup kesik bir iniltiyle çamura devrildi; beş adım gerisinde orta yaşlı nefer Osman’ın baldırını kurşun sıyırdı. Hüseyin Çavuş karanlıkta dişlerini sıkarak geri döndü, gençlerle birlikte Recep’i sırtladı; iki nefer de Osman’ı koltuklayıp yukarı çekti. Aşağıda değirmen duvarının taşlarına çarpan kurşunlar gecenin içinde ıslık çalarak sekiyordu.

Münevver en arkada, yanına yetişen Karaca ile birlikte takip edenleri oyalamak için sık ağaçların arasından birkaç el daha ateş etti. Yunan kolu zifiri karanlıktaki sık ormana girmeyi göze alamadı; değirmen düzlüğünü tutmakla yetindi. Sabaha karşı doksan kişi sık ormanın içine çekilip sessizce sayım yaptığında can kaybı yoktu ama iki yaralı nefer kan kaybediyordu. İki atı ve sundurmanın altında kalan iki çuval unu geride bırakmışlardı.


Ertesi sabah, Servetiye’nin yüksek bir düzlüğünde, çam ağaçlarının altında kül rengi bir gün ağardı. Sis kayın tepelerine takılıp kalmış, geceki kaçışta çamura bulanmış insanların üstünden soğuk bir yorgunluk tütüyordu.

Ateş yakılmamıştı; duman yerlerini hemen belli ederdi. Herkes heybesinden çıkardığı kuru ekmeği kemiriyor, kimse kimsenin yüzüne tam bakmıyordu. Çam ağacının dibinde Saniye, gömlek eteklerinden yırtılan bezleri soğuk suyla ıslatıp Recep’in omzundaki yarayı temizliyordu; genç neferin yüzü kireç gibiydi, bezi bastırdıkça dişlerini sıkıyordu. Yanında Hüseyin Çavuş çömelmiş Osman’ın baldırını sarıyor, Kandıralı Hacer su tasıyla bezleri duruluyordu. Müfrezenin üstüne ağır, zehirli bir sessizlik çökmüştü.

Sonra fısıltılar başladı.

“Değirmeni nereden bildiler?” dedi Kandıralı gençlerden biri, sesi titreyerek. Elindeki ekmek kabuğunu dizine vurdu. “Biz oraya dün akşam karanlıkta indik. Kuş uçmaz, kervan geçmez yer.”

“Birisi haber uçurdu,” dedi yanındaki yaşlı nefer, kalın kaşlarını çatıp toprağa tükürerek. “Başka türlü dere ağzını nasıl tutarlar? Kaçış patikasını bile elleriyle koymuş gibi buldular.”

“İki çuval un gitti,” diye mırıldandı bir başkası. “Üç günlük ekmeğimizdi. Ya Recep ölseydi?”

Gözler, önce kaçamak, sonra açıkça açıklığın kenarında, sırtını kalın bir kayın ağacına vermiş oturan Karaca’ya çevrildi. Karaca dizlerini hafifçe toplamış, mavzerini kucağına yatırmıştı. Yüzü geceki barut isinden yer yer kararmıştı. Üstüne dönen o düşmanca bakışları hissetti ama başını eğmedi; yalnızca parmakları kundağı biraz daha sıkı kavradı.

Hüseyin Çavuş, yaralı arkadaşının sargısını düğümledi. Avucundaki kan lekesini pantolonunun dizine silip ayağa kalktı. Yüzü gerilmiş, sol şakağından kulağına inen eski yara izi öfkeden kızarmıştı. Ağır adımlarla ateş yakılmamış ocağın ortasına yürüdü.

“Münevver Hanım,” dedi sesi bütün açıklıkta duyulacak kadar yüksek. “İki adamımız vuruldu, erzağımız gitti. Bu baskın tesadüf değil. İçimizde yerimizi söyleyen biri var ya da dışarıyla bağı olan biri var.”

Münevver oturduğu taş kütükten kalktı. Elindeki yağlı bezi katlayıp cebine soktu, sabit bakışıyla Hüseyin Çavuş’a döndü. “Kimi söylüyorsun Hüseyin Çavuş? Açık konuş.”

Hüseyin Çavuş dönüp doğrudan Karaca’yı işaret etti.

“Üç aydır aramızda,” dedi sesi gür ve sertti. “İyi nişancıdır, sözüm yok. Ama adını bilen yok, köyünü bilen yok, kimin kızı olduğunu bilen yok. Herkesin adı o defterde yazılı, bir tek onunki boş. Bunca insan evini barkını ortaya koyup kâğıda geçirdi. Bu birliğin canı tek bir sırrın üstüne kurulamaz. Ya bugün burada gerçek adını, köyünü söyler ya da silahını bırakıp gider.”

Açıklıkta kimse kımıldamadı. Bahçecikli Ayşe elindeki toprak su testisini yavaşça yere bıraktı; Kandıralı Hacer dudaklarını sıkıp bakışlarını toprağa kaçırdı. Arkalardan birkaç nefer “Çavuş haklıdır” diye mırıldandı.

Karaca yavaşça ayağa kalktı. Elini mavzerin kayışından çekmedi. Yüzünde öfke değil, insanın içini üşüten buz gibi bir kırgınlık vardı.

“İhbarcı olsaydım dün gece sizinle bu çamura yatmaz, ateş edenlerin yanında dururdum,” dedi sesi kısık ama net. “Benim adımın boş durması dün geceki kurşunları sıkmadı Hüseyin Çavuş.”

“Belki sıkmadı,” dedi Hüseyin Çavuş, bir adım yaklaşarak. “Ama dün akşam gün batarken dere kenarında tek başına suya inen sendin. Kiminle konuştun, nereye baktın, nereden bileceğiz?”

Karaca’nın çenesi kasıldı. “Suya indim,” dedi kesik bir sesle. “Naciye’nin matarasını doldurdum.”

Teyzesinin iki adım gerisinde duran Naciye hemen atıldı. Yanakları öfkeden ve telaştan al al olmuştu. “Doğru söylüyor! Ben istedim, suyumuz bitmişti! Karaca Abla dün gece olmasa patika ağzından çıkamazdık!”

“Sen sus Naciye,” dedi Münevver. Sesi sertti ama yeğenine değil, ortamdaki kargaşayı bıçak gibi kesmek içindi. Naciye yutkunup başını eğdi, kalabalığın kıyısına çekildi.

Münevver bütün açıklığı gözleriyle süzdü. Kandıralılar birbirine sokulmuş, Bahçecikliler susmuş, yaralıların başındaki gençler gergin gözlerle sonucu bekliyordu. Bu düğümü şimdi kesmezse akşam olmadan birlik dağılacaktı.

Saniye’ye döndü: “Defteri getir.”

Saniye’nin elleri sargı bezinin üstünde bir an dondu. Yüzünde “Yapma Münevver Abla, şimdi sırası değil” diyen bir tereddüt vardı ama Münevver’in bakışı taş gibiydi. Nisan ayında Oğulpaşa taş samanlığında, gaz lambasının titrek ışığında bulduğu o ince ara yol şimdi gözlerinin önünde daralıp kapanıyordu. Saniye yavaşça kalktı, heybesindeki iki kat yağlı bezin arasından siyah muşamba kaplı defteri ve kopya kalemini çıkardı. Yürürken adımları ağırdı; sanki elinde ince bir kâğıt defter değil, bir kucak demir taşıyordu.

Münevver defteri eline aldı. Okuma yazma bilmezdi ama o boş satırın sayfanın neresinde durduğunu Nisan gecesinden beri parmak ucuyla, Saniye’nin gösterdiği hizadan ezbere bilirdi. Sayfanın ortasını —üstünde elliyi aşkın adın düzenli satırlar hâlinde dizildiği, en altta ise ad ve baba adı kısmı boş bırakılıp yanına yalnız “Karaca — Oğulpaşa” düşülmüş o tek satırı— açtı ve Karaca’nın tam karşısında durdu.

O sırada bütün gözler ikisinin arasındaki o dar boşluğa kilitlenmişti. Kalabalığın en kıyısında, utancından ve öfkesinden içi daralan Naciye, kendisine usulca işaret eden iki köylü kızının yanına kaydı. Kızlardan biri sabah erkenden dere yamacına göz atmış, gece kaçışta çalılığın dibine yuvarlanan yarı yırtık un çuvalını değirmen görünmeden alınabilecek bir köşede görmüştü. Naciye, “O çuvalı getirirsek kimse aç kalıp birbirine düşmez” diye düşünerek, teyzesinin bakışları Karaca’dayken iki kızla birlikte kayınların arasına süzülüp güney patikasına indi. Kimse gittiklerini fark etmedi.

“Üç ay önce sana bir söz verdim,” dedi Münevver, gözlerini Karaca’nın gözlerinden ayırmadan. “Güvenini kazanırsan adın sende kalır dedim. Ama bugün iki adamım kan içinde yatıyor ve birlik ikiye bölünmek üzere. Defter burada, kalem burada. Şimdi söyleyecek misin?”

Rüzgâr kayın yapraklarını hışırdattı. Tepeden soğuk bir çiy damlası düşüp açık sayfanın kenarında koyu bir benek bıraktı. Saniye dudaklarını ısırmış, müdahale etmekle susmak arasında sıkışıp kalmıştı. Münevver’in bu kez geri adım atmayacağını anlıyordu; çünkü bir komutan, birliği dağılma noktasına geldiğinde tek bir kişiyi değil, doksan kişiyi düşünmek zorundaydı.

Karaca, açık duran deftere baktı. Boş bırakılmış satır, bütün o düzenli isimlerin altında kâğıdın üstünde küçük bir yara gibi duruyordu. O boşluğa tek bir ad yazsa, körfezin öte kıyısındaki dar sokakta bir evin kapısı bir daha açılmamak üzere kapanacaktı. Arkada bıraktığı on altı yaşındaki kız kardeşinin yüzü geçti gözünün önünden.

Başını kaldırıp Münevver’e baktı. Yüzü solgundu ama çenesi dimdikti.

“Benim söyleyecek başka sözüm yok,” dedi Karaca. Sesi neredeyse fısıltı gibiydi ama eğilmedi. “Adımı buraya yazmam. Güvenmiyorsanız tüfeğimi bırakır, geldiğim yoldan inerim.”

Saniye’nin boğazına acı bir düğüm oturdu. Hüseyin Çavuş’un yüzünden bile beklemediği bir duraksama gölgesi geçti; bu sessiz, onurlu vedada suçlu bir insanın en küçük izi yoktu.

Karaca, tam elini mavzerin kayışına atıp omzundan çıkarmak üzereyken, güney sırtındaki gözcü Kadir çalıları yararak nefes nefese açıklığa koştu.

“Münevver Hanım! Aşağıdaki dere patikasından Yunan öncü kolu tırmanıyor! On beş, yirmi kişi varlar! Erzak çuvallarını almaya inen kızların üstüne doğru geliyorlar!”

Münevver’in yüzü bir anda bembeyaz oldu. Elindeki defteri Saniye’nin göğsüne doğru uzattı. “Kim indi aşağıya?”

“Naciye ile iki köylü kızı, dün gece düşen un çuvalını çekmeye indiler! Islık çaldım ama derenin sesinden duymadılar!”

Münevver arkasına, Naciye’nin az önce durduğu boş yere baktı. Hüseyin Çavuş küfre benzer bir şey mırıldanıp tüfeğini kaptı. “Yetişemeyiz, patika açıkta, iki yüz adım aşağıda!”

Daha sözü bitmeden aşağıdan, dere yatağından art arda tüfek sesleri yankılandı. Ardından bir kadının kısa, keskin çığlığı ormanın içinde çınladı.

Münevver hızla kayalığın ucuna koştu; Hüseyin Çavuş, Saniye ve neferler peşindeydi. Aşağıda, iki büyük taşın arasında iki köylü kızı un çuvalını bırakmış, yere kapanıp çalılıklardan yukarı sürünmeye çalışıyordu. Ama Naciye onların on adım gerisinde kalmıştı. Ayağı yosunlu ıslak taştan kaydığı için dizinin üstüne sertçe düşmüş, bileğini burkmuştu; sağ kolundan da kan sızan bir taş sıyrığıyla açıkta sıkışmıştı. Karşı sırtın yamacındaki iki Yunan askeri kayanın arkasına siper almış, Naciye başını kaldırdığı anda ateş açıyordu. Dere tabanından da on beş kadar asker bağrışarak yukarı tırmanmaya başlamıştı.

“Ateş açın, başlarını kaldırtmayın!” diye bağırdı Münevver, kendi tüfeğini doğrultarak.

Hüseyin Çavuş ve dört nefer kayalığın üstünden ateş açtı; ama dik yamaçtaki sık kayın ve kestane dalları görüşü kesiyor, kurşunlar yaprakları biçip karşıdaki iki nişancıyı susturamıyordu. Naciye her sekmede biraz daha küçülüyor, olduğu yerden bir adım kıpırdayamıyordu.

“İnip alacağım!” dedi Münevver, aşağıya hamle yaparak.

Ama ondan önce koyu bir gölge yanından rüzgâr gibi sıyrılıp geçti.

Karaca’ydı.

Ne emir bekledi ne de geriye baktı. Dik, çamurlu yamaçtan kayarak, kestane köklerine ve ıslak eğrelti otlarına tutuna tutuna neredeyse yuvarlanır gibi aşağı indi. Abasının eteği dikenlere takılıp yırtıldı ama hızını kesmedi. Karşıdan iki kurşun hemen yanındaki gövdeye saplandı, taze ağaç kabukları yüzüne sıçrayıp yanağını çizdi. Karaca durmadı; yamacın kırıldığı yerde devrilmiş bir meşe kütüğünün arkasına tek dizinin üstüne çöktü, çamurlu avucunu dizine silip mavzerini omzuna yerleştirdi.

Yukarıdan izleyen Saniye nefesini tuttu; Münevver’in eli kayanın üstünde donakaldı.

Karaca’nın namlusu bir saniye bile titremedi. Bütün o inişin ardından göğsü sanki hiç inip kalkmıyordu. İlk atışta karşıdaki taş siperin üstündeki nişancının şapkası havaya uçtu, adam yana devrildi. Mekanizma tek bir şakırtıyla işledi. İkinci atışta taşın köşesinden kıvılcım ve taş kırığı savrulunca yanındaki asker tüfeğini bırakıp geriye sıçradı.

Aşağıdaki ateş bir anlığına kesildi. Karaca kütüğün arkasından fırlayıp açık alandan Naciye’nin yanına ulaştı. Genç kızın yüzü korkudan ve tozdan tanınmaz hâldeydi.

“Korkma,” dedi Karaca, soluk soluğa ama sakin. “Tutun boynuma.”

Mavzerini hızla çaprazlama omzuna astı, kızın sağlam kolunu kendi boynuna doladı, tek bir hamlede sırtına alıp kayın ağaçlarının sık gölgesine doğru dik yamacı tırmanmaya başladı.

Islak toprak çarıklarının altında kayıyor, Naciye’nin ağırlığı dizlerine biniyor, dere tabanından koşarak yetişen Yunan askerlerinin bağırışları her saniye biraz daha yaklaşıyordu. Karaca’nın ciğerleri yanıyordu; nefesi boğazında hırıltılı bir sese dönmüş, alnından akan ter kirpiklerine dolmuştu. Bir eliyle Naciye’nin bacağını sımsıkı tutuyor, öteki eliyle kayın köklerine, ıslak eğrelti demetlerine asılıp kendini santim santim yukarı çekiyordu. Naciye’nin çenesi Karaca’nın sağlam omzuna dayalıydı; kız korkudan hıçkırmamak için dudaklarını ısırıyordu.

Tam sık ağaç çizgisine ulaşacaklarken aşağıdan son bir yaylım ateşi geldi. Kurşunlar başlarının üstündeki kayın dallarını biçti, kesilen yeşil yapraklar omuzlarına yağdı. Biri tam Karaca’nın sol omzundaki kalın yün abayı yırttı, sıcak bir bıçak ucu gibi derisini sıyırıp geçti. Sol koluna keskin bir yanma indi; Karaca sendeledi, bir an dizinin üstüne düşecek gibi olup boş elini çamurlu toprağa dayadı ama Naciye’yi sırtından bırakmadı. Dişlerini sıkıp son bir gayretle iki adım daha attı. Yukarıdan koşan Hüseyin Çavuş ile iki nefer koltuklarından kavrayıp ikisini birden kayalığın üstüne, kayınların kuytusuna çekti.

“Şimdi! Aşağıyı dövün!” diye haykırdı Münevver.

Kayalığın üstünden yirmi tüfek aynı anda patladı. İki köylü kızı da sağ salim düzlüğe çıkmıştı. Yirmi dakika sonra Yunan öncü kolu, tepeden gelen yoğun ateş karşısında iki yaralısını sürükleyerek geri çekilip vadiye indi. Orman yeniden ağır, barut ve ıslak toprak kokulu bir sessizliğe gömüldü.


Kayınların altında kimsenin ağzını bıçak açmıyordu. Sabahki o zehirli fısıltılardan eser kalmamıştı. Kandıralı gençler başlarını öne eğmiş sıcak namlularına bakıyor, Bahçecikli Ayşe iki köylü kızına titreyen ellerle su içiriyordu.

Naciye bir kayın gövdesine yaslanmıştı. Bileği burkulup şişmiş, sağ kolundaki taş sıyrığı kanamıştı ama hayattaydı. Münevver gelip yeğeninin yanında durdu; hiçbir şey söylemeden, yalnızca bir saniyeliğine nasırlı elini Naciye’nin toz içindeki başına koyup bastırdı. Parmaklarındaki ince titremeyi yalnız yanında diz çöken Saniye gördü.

Saniye, titreyen elleriyle önce Naciye’nin kolunu yıkayıp sardı, şişen bileğini sıkıca bağladı. Sonra kalkıp üç adım ötede yine bir kayına sırtını vermiş oturan Karaca’nın yanına çöktü. Sol omzundaki kalın aba uzunlamasına yırtılmış, altından ince, koyu bir kan çizgisi sızmıştı. Saniye abayı yavaşça aralayıp barut tozunu ve kanı temizledi.

“Acıyacak biraz,” dedi alçak sesle.

“Sil gitsin,” dedi Karaca.

Karaca tek bir ses çıkarmadı, yüzünü bile buruşturmadı. Yalnızca Saniye sargıyı koltuk altından geçirip düğümlerken gözlerini yerden kaldırıp ona baktı; o kısacık bakışta, bütün bir birliğin önüne atılmış yirmi yaşında bir kızın bütün yorgunluğu ve kırılmışlığı vardı. Saniye’nin gözleri buğulandı, eli sargının üstünde bir an durdu.

Biraz sonra Hüseyin Çavuş yanlarına geldi. Bir süre hiçbir şey söylemeden Karaca’nın karşısında durdu. Yüzü hâlâ sertti ama gözlerindeki o sabahki kuşku tamamen silinmişti; yerinde cephe görmüş yaşlı bir askerin dürüst mahcubiyeti vardı.

Eğildi, yerde duran Karaca’nın mavzerini aldı, namlusundaki ve dipçiğindeki çamuru, tozu kendi abasının koluyla özenle sildi ve iki eliyle ona uzattı.

“Hakkını helal et,” dedi Hüseyin Çavuş, sesi çatallıydı. “Sabah haksızlık ettim. Çanakkale’de çok adam gördüm, dilinde büyük laf olup ateş görünce sinenleri de gördüm. Adın ne olursa olsun, bugün bu birliğin canını kurtardın. Bundan sonra sırtım sana emanettir.”

Sabah en yüksek sesle konuşan Kandıralı genç, gözlerini yerden kaldıramadan elini göğsüne götürüp geri çekildi.

Karaca tüfeğini aldı, kucağına yatırdı. Uzun süre susup yalnızca başını salladı. “Helal olsun.”

Birkaç adım ötede duran Münevver, elindeki siyah muşamba deftere bir kez daha baktı. Sabah üstüne düşen çiy damlası kuruyup boş satırın kenarında soluk bir halka bırakmıştı. Münevver defteri yavaşça kapattı ve Saniye’ye uzattı.

“Kaldır bunu Saniye,” dedi Münevver, sesi herkesin duyacağı kadar net ve tartışmaya kapalıydı. “Bu günden sonra bu birlikte kimse Karaca’ya adını sormayacak. Onun adı burada yaptıklarıyla yazılıdır.”

Saniye defteri alıp heybesine yerleştirirken, akşam güneşi kayın ağaçlarının arasından açıklığa uzun, sarı ışık sütunları hâlinde sızıyordu.


O gün ihbarın kimden geldiği anlaşılmadı; ama üç gün sonra, Servetiye’nin kuzeyindeki köylerden katır sırtında un ve kuru fasulye getiren yaşlı bir köylü, çuvalları indirirken Münevver’i kenara çekip hakikati anlattı. Meğer değirmen baskınının olduğu akşamüstü, eski değirmencinin on üç yaşlarındaki oğlu dere yolundan aşağı inerken Yunan devriyesine denk gelmiş; askerler çocuğun yakasına yapışıp tüfek dipçiğiyle korkutunca, çocuk ağlayarak yukarıdaki değirmende adamlar olduğunu söylemişti.

“Babası yerin dibine geçti Münevver Hanım,” dedi yaşlı köylü, başını önüne eğerek. “Oğlanı üç gündür ahırdan çıkarmıyor, elinizden bir kaza çıkacak diye ödleri kopuyor.”

Münevver haberi dinlerken yüzünde en küçük bir öfke belirmedi. Elindeki kuru değnekle ıslak toprağa küçük bir çizgi çekti.

“Çocuktur,” dedi kısaca. “Korkmuştur. Babasına söyle, içi rahat etsin; kimse ne ona ne evine kem söz etmesin. O değirmene bir daha inmeyiz.”

Müfreze artık daha temkinli, daha kenetlenmiş ve birbirine daha sıkı bağlıydı. İki yaralı neferin —Recep’in de Osman’ın da— ateşi düşmüş, yaraları temiz kapanmaya başlamıştı. Nöbete çıkarken kimse Karaca’ya artık bir yabancı gibi bakmıyordu; Hüseyin Çavuş bile yeni bir sırta çıkılacağı zaman önce ona dönüp “Patika nereden temiz görünür Karaca?” diye sorar olmuştu. Naciye’nin bileği de iki gün içinde inmiş, kız aksayarak yeniden nöbet sırasına girmek isteyince Karaca ona yalnızca “Otur aşağı, iki gün daha dinlen” deyip sırtına kendi yün şalını atmıştı.

Yine de Münevver’in aklında küçük, sessiz bir gölge kalmıştı. İhbarın bir çocuktan gelmesi içini rahatlatmamış, tersine tehlikenin ne kadar yaklaştığını göstermişti. Aşağıdaki köylerde devriyeler sıklaşmış, kulaktan kulağa dolaşan sözler artmıştı. Doksan kişinin adını, babasını ve köyünü taşıyan bir defterin tek bir baskında düşman eline geçmesi ihtimali, geceleri kayınların altında uyku tutmayan saatlerde göğsüne ağır bir taş gibi oturuyordu.

Üçüncü günün akşamüstü, güneş körfezin üstündeki sis perdesinin ardına inerken ve Samanlı sırtlarına yaklaşan mevsim değişiminin ilk keskin serinliği çökerken, Münevver açıklığın kenarında çamaşır katlayan Saniye’nin yanına geldi. Bir süre aşağıdaki karanlık vadiye baktı, sonra dönüp yalnızca ikisinin duyacağı kadar alçak sesle konuştu:

“Yarın bir keşfe çıkacağım,” dedi. “Bahçecik yolunun altına inip devriyelerin düzenine bakacağım. Eğer bir gün yakalanırsam… bu defter senin koynunda kalsın Saniye. Ne olursa olsun kimsenin eline geçmesin.”

Saniye’nin elleri katladığı bezin üstünde durdu. İçinden soğuk bir ürperti geçti; Münevver’in bugüne dek hiç böyle “yakalanırsam” diye konuştuğunu duymamıştı. Ama komutanının çizgili, vakur yüzünde korku değil, her ihtimali önceden tartan sakin bir kararlılık vardı.

“Allah korusun Münevver Abla,” dedi Saniye yavaşça. “Benden başka kimsenin eline değmez. Söz veriyorum.”

Münevver tek bir kez başını salladı, başka söz etmeden dönüp nöbetçilerin yanına doğru yürüdü. Saniye arkasından bakarken, akşam yelinde heybesinin içindeki siyah muşamba defterin ağırlığını omzunda hissetti. Oysa ikisi de, birkaç ay sonra esecek sonbahar rüzgârlarının Münevver’i on dokuz gün sürecek karanlık bir sorguya sürükleyeceğini ve o defterin adının İzmit’teki taş bir bodrumda önüne sürüleceğini henüz bilmiyordu.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.