On Dokuzuncu Gece

19. Gece — Saat 22.00
Fırtına, tam da Fatma Seher’in beş gecedir karanlıkta dilediği gibi akşam ezanından sonra İzmit Körfezi’nden kopup geldi.
Önce uzak bir uğultu hâlinde yaklaştı; körfezin karanlık suları iskele direklerine vurup taşları yutuyor, sonra o ağır soluk şehrin dar sokaklarından geçip eski tütün deposunun duvarlarına çarpıyordu. Çok geçmeden rüzgâr hızlandı. Ahşap kepenkler demir mandallarına vura vura sarsılıyor, iri yağmur damlaları yüksek tavanlı binanın kiremitlerine aralıksız vuruyor, teneke oluklardan taşan su avlunun taşlarına şakırtıyla dökülüyordu.
Dar bodrum mazgalından içeri soğuk bir esintiyle birlikte ince yağmur serpintisi doluyordu. On dokuz gecedir hücreyi boğan küf, eski tütün tozu, ıslak kireç ve kurumuş kan kokusuna dışarıdan keskin bir deniz tuzu ve ıslak toprak kokusu karıştı. Köşedeki duvar taşının altından sızıp zemindeki çukura düşen o tanıdık tıp… damlası, sağanağın ritmiyle hızlanıp ince bir sızıntıya dönmüştü.
Fatma Seher, sırtı buz gibi taş duvara yaslı, dizleri göğsüne çekili hâlde karanlıkta kıpırdamadan oturuyordu. Üstündeki koyu yün cepken rutubetten ağırlaşmıştı. On dokuz günün açlığı bedenini kemiklerine kadar soymuş, ilk gecelerdeki kırbaç darbeleri ve tekmeler sol omzunda hâlâ bıçak gibi sızlayan bir yara bırakmıştı. Ama bu gece zihni, bütün o on dokuz gecenin en berrak, en keskin hâlindeydi.
Üst katta ise bambaşka bir gürültü vardı.
Bölge komutanının ayın on dokuzu için düzenlediği zafer yemeği saat dokuzda başlamıştı. Kalın meşe tavan tahtalarının arasından aşağıya kadeh şıngırtıları, içkiyle kabaran yüksek sesli kahkahalar, ağır sandalye sürtünmeleri ve köşedeki gramofondan yükselen kesik, cızırtılı müzik sesleri iniyordu. Gramofon her plâk değişiminde bir anlığına susuyor, o boşlukta birinin kadeh kaldırarak yaptığı böbürlenen konuşma, ardından alkışlar, masaya vuran yumruklar ve yeni bir kahkaha dalgası tavanı titretiyordu. Ara sıra merdiven başındaki kapı açıldıkça, bodrumun küflü soğuğuna yukarıdan kızarmış et, ucuz tütün ve ağır şarap kokusu karışıp dağılıyordu.
Fatma Seher, yukarıdaki her sesi bir harita okur gibi dinliyordu. Onuncu gecede Yüzbaşı Nikolaos’un öfkeden kontrolünü yitirip ağzından kaçırdığı o cümle, beş gecedir zihninin duvarına çiviyle çakılıydı: Bölge komutanının ayın on dokuzundaki zafer yemeğinden sonraki sabah, seni divan-ı harbe değil, doğrudan kurşuna göndereceğim. Nikolaos, o gece kendi korkusunu bastırmak için bağırmış, Tercüman Aleko ise kapı aralığından ona son kez baktığında gözlerindeki soğuk hesabı görüp sırtından ter boşanarak geri çekilmişti. Yüzbaşı farkında olmadan ona yalnızca bir ölüm günü değil, şaşmaz bir kaçış saati de vermişti.
Yukarıda kadehler yükseldikçe aşağıda nöbetin gevşeyeceğini biliyordu. İçki ve zafer sarhoşluğu askerin kulağını ağırlaştırır, gözkapaklarını çekerdi. Dışarıda kopan bu körfez fırtınası ise ikinci perdeydi: rüzgârın kepenkleri dövdüğü, yağmurun kiremitleri inlettiği, gramofonun üst katı doldurduğu bir gecede bodrumdaki küçük sesler gürültünün içinde eriyip gidecekti.
On ikinci gecede içeri bırakılan taş gibi çavdar ekmeğinin son kuru lokmasını bu akşamüstü, hava kararmadan önce yarım yudum bayat suyla ıslatıp çiğnemişti. Midesi boşluktan kavruluyordu ama bacaklarında kendini o dar mazgaldan dışarı çekmeye yetecek kadar ateş kalmıştı. Karanlıkta parmak uçlarıyla bileklerindeki kalın kenevir urganı usulca yokladı. Yedinci geceden beri köşedeki ıslak duvar taşının keskin kenarında santim santim aşındırdığı ip, artık yalnızca birkaç inatçı lifle tutunuyordu. On dördüncü geceden beri —tam beş gecedir— her gece nöbet gevşediğinde köşedeki boş tütün sandığını taş zeminde sürüklemeden kaldırıp mazgalın altına koymuş, paslı demir sürgüyü milim milim oynatmış, dökülen kızıl pas tozlarını gündüz fark edilmesin diye duvar dibine süpürmüş, sonra sandığı santimi santimine eski yerine —ilk gece Nikolaos’un üstüne oturup ona sıcak çorba ve hekim vaat ettiği köşeye— geri bırakmıştı. Hatta onuncu gecede yüzbaşının hınçla fırlattığı deri kırbaç bile hâlâ o sandığın hemen dibinde, nemli taşların üstünde yatıyordu; ne yüzbaşı dönüp almaya tenezzül etmişti ne de nöbetçiler içeri girip kaldırmıştı.
Karanlıkta bir anlığına bu kalın duvarların ötesini, Samanlı sırtlarını düşündü. Dağda şimdi yağmur kayın yapraklarını dövüyor olmalıydı. Laz Tahsin’in geniş omuzlarıyla müfrezeyi dağıtmadan ayakta tuttuğunu, Topkapılı Pire Mehmet’in bu şehrin sokaklarında kedi gibi iz sürdüğünü, on sekiz yaşındaki yeğeni Fatma’nın gözyaşını silip teyzesinin yedek mavzerini yağlı bezin içinde kuru tuttuğunu kemiklerinde hissediyordu. Ne ağıt vardı içinde ne tereddüt. Yarın sabah avluya çıkaracakları kimse olmayacaktı burada.
Yukarıda gramofon yeniden kuruldu; kıvrak bir Rum havası taş duvarlardan süzülüp boğuk bir yankıya dönüştü. Mazgaldan sıçrayan soğuk yağmur serpintisi Fatma Seher’in alnına ve siyah başörtüsünün ucuna değdi.
Saat on biri çeyrek geçe bodrum merdivenlerinde ıslak çizmelerin düzenli ayak sesleri duyuldu.
Nöbet değişimiydi.
Fatma Seher, karanlıkta nefesini tutarak dinledi. Bileklerini her zamanki gibi dizlerinin üstünde, kalın urgan onları hâlâ mengene gibi sıkıyormuşçasına birbirine bitişik tuttu. Oysa yedinci geceden beri köşedeki keskin taş kenarında santim santim aşındırdığı kenevir ipi artık yalnızca birkaç tiftiklenmiş lif bir arada tutuyordu.
Koridorda dört çizme çifti karşılaştı. Giden nöbetçilerle gelenler arasında kısa, bezgin bir Rumca konuşma geçti; biri fırtınadan yakındı, diğeri yukarıdaki şaraptan söz edip güldü. Ardından devri teslim eden iki askerin adımları taş basamakları tırmanıp yukarıdaki müziğe karıştı.
Kapının dışında on dördüncü geceden beri bu vardiyaya düşen aynı iki asker kalmıştı. İlk beş dakika kısa boylu nöbetçi koridorda sabırsızca dolandı, iki kez öksürdü. Üst kattan bir kahkaha dalgasıyla birlikte sıcak tütün ve kızarmış et kokusu merdiven boşluğundan aşağı sızdığında durdu, arkadaşına alçak sesle bir şeyler söyledi. İri yapılı asker boğuk bir sesle homurdanıp geçiştirdi.
On dakika sonra kısa boylu nöbetçinin hızlı, hafif adımları merdivenlerden yukarı, üst katın sıcaklığına sıvıştı.
Kapının önünde yalnızca iri yapılı, ağır nefesli asker kaldı.
Ahşap iskemlenin sırtı taş duvara tok bir gıcırtıyla yaslandı. Tüfeğin namlusu duvara dayanırken hafif bir metal tıkırtısı çıktı. Ardından paltonun iç cebinden kumaş hışırtısıyla bir şey çıkarıldı ve karanlıkta o tanıdık küçük ses duyuldu:
Pıt.
Mantar tıpa açılmıştı. Üç uzun yudum, ardından derin bir iç çekiş ve cam tabanın taş zemine değen hafif tıkırtısı kalın meşe kapının altından süzülüp hücreye ulaştı.
Fatma Seher iki dakika daha bekledi. Asker bir yudum daha aldı; nefesi ağırlaşıp hırıltılı bir ritme oturmaya başladı. Tam dirseklerini kaburgalarına çekip bileklerini gererek urganın son liflerini koparmaya hazırlanırken…
Merdivenlerden bu kez hızlı, sert ve düzenli başka ayak sesleri indi.
Bunlar kısa boylu nöbetçinin çekingen adımları değildi; ayık, otoriter ve sert topuk sesleriydi.
Fatma Seher tek bir saniye kaybetmedi. Hemen ellerini göğsüne kapatıp bileklerini birbirine kenetledi, sırtını taş duvara yasladı, omuzlarını gevşetip başını ağır bir bitkinlikle öne düşürdü. Siyah başörtüsünün kenarı yanağını örttü; gözkapaklarını neredeyse tamamen indirdi.
Dışarıdaki iri yapılı nöbetçi panikle sıçradı. İskemle taşta sertçe gıcırdadı, şişenin paltonun altına ya da duvar dibine aceleyle itildiği boğuk cam sürtünmesinden anlaşıldı. Asker hızla ayağa fırlayıp tüfeğini kavradı, topuklarını vurdu.
Gelen kişi koridorda durup kısa, öfkeli bir Rumca soru sordu. İri yapılı asker kekeleyerek arkadaşının az önce yukarı su bakmaya çıktığını geveledi. Gelen adam bezgin bir nefes verip doğrudan hücre kapısına yürüdü.
Kapıdaki küçük demir gözetleme kapağı keskin bir şakırtıyla açıldı.
İçeriye parlak, yakıcı bir gaz feneri ışığıyla birlikte ıslak yün ve sert tütün kokusu doldu. Gelen, nöbetçi onbaşıydı; yüzü fenerin gerisinde gölgede kalıyor, yalnızca kasketinin ıslak siperliği ve demire dayalı parmak eklemleri görünüyordu.
Işık iki uzun saniye boyunca Fatma Seher’in yarı kapalı gözlerinin üstünde durdu. Parlak alev doğrudan gözbebeklerine vurduğu hâlde kirpikleri tek bir milim bile titremedi; nefesini o kadar derine hapsetmişti ki göğsü kıpırdamıyordu. Onbaşı feneri aşağı kaydırdı; sarı daire yıpranmış yün cepkenin, dizlerin ve birbirine bitişik, bağlıymış gibi duran bileklerin üstünde gezindi. Aşınmış kenevir lifleri bükülmüş kolların ve siyah başörtüsü ucunun gölgesinde saklı kalmıştı. Işık bir an köşedeki boş tütün sandığına kaydı; sandık tam eski yerindeydi, üstünde ne kızıl pas tozu ne de sürüklenme izi vardı. Onbaşı koridora dönüp şişeyi iskemle bacağının arkasına saklamaya çalışan iri yapılı askere bezgin bir bakış fırlattı.
“Uyuyor,” dedi onbaşı Rumca, bezgin bir sesle. İri yapılı askere dönüp sertçe ekledi: “Yarın sabah saat altıda işini bitiriyorlar. Dokunma, sabaha kadar buradan çıkmasın yeter.”
Sesinde ne merhamet vardı ne merak; yalnızca fırtınalı gecede bodruma inmekten bıkmış, bir an önce sıcak koğuşuna dönmek isteyen bir askerin aceleciliği vardı. İri yapılı asker boğuk bir sesle onaylayıp selam verdi.
Demir gözetleme kapağı sert bir şakırtıyla yeniden kapandı.
Hücre yeniden zifiri karanlığa gömüldü. Onbaşının düzenli ayak sesleri taş merdivenleri çıkıp üst katın gürültüsünde kayboldu.
Fatma Seher iki dakika boyunca kıpırdamadı. Dışarıdaki nöbetçi merdiven başına doğru iki adım atıp onbaşının gerçekten gittiğinden emin oldu, sonra rahatlamış bir nefesle geri dönüp iskemlesine çöktü. Sakladığı şişeyi yerinden alıp bir yudum daha çekti.
Saat altıda, diye geçirdi içinden Fatma Seher.
Onbaşı farkında olmadan son eksiği de tamamlamıştı: vakit artık dakikalarla ölçülüyordu. Rüzgâr kiremitlerde ulurken karanlıkta gözlerini dar mazgala dikti. Bekledi. Sabır, bu gece her silahtan keskindi.
Saat 00.30
On beş dakika, taş bir mezarda bekleyen biri için bir ömür kadar ağır geçti.
Üst kattaki zafer yemeğinin sesi artık dağılmaya başlamıştı. Gramofon susmuş, yerini dağınık kahkahalar, detone bir şarkı kırıntısı ve koridorda ağır ağır kapanan kapıların tok yankısı almıştı. Kısa boylu nöbetçi hâlâ dönmemişti.
Kapının dışındaki iri yapılı askerin nefesi ise dakikalar ilerledikçe ağırlaştı, boğazının gerisinden kesik bir hırıltı yükseldi ve çok geçmeden düzensiz, kalın bir horultuya döndü. Bir dakika sonra cam şişe gevşeyen parmaklardan kurtulup taş zemine hafifçe devrildi, kısa bir tıkırtıyla yuvarlanıp duvar dibinde durdu. İçindeki son yudumların taşta çıkardığı hafif şırıltı bile duyuldu; ama asker kıpırdamadı bile. Horultu yalnızca yarım saniye aksadı, sonra daha derin bir ritimle sürdü.
Şimdi, dedi Fatma Seher içinden.
Sırtını duvardan ayırıp dizlerinin üstünde doğruldu. Dirseklerini göğüs kafesinin hizasına çekti, ciğerlerine sessiz bir nefes aldı ve bileklerini iki yana doğru bütün gücüyle gerdi.
Sol omzundan sırtına bıçak gibi bir sızı indi; dişlerini kenetleyip tek bir hırıltı bile bırakmadı. Yedinci geceden beri ıslak duvar taşının keskin köşesinde santim santim aşındırdığı kalın kenevir urgan gerildi, gerildi… ve son birkaç inatçı lif sessiz, kuru bir yırtılmayla koptu.
İpin iki ucu kucağına düştü.
Fatma Seher, on dokuz geceden sonra ilk kez ellerini özgürce birbirinden ayırdı. Kolları bir anlığına tuhaf bir hafiflikle boşluğa açıldı; on dokuz gün boyunca aynı zincire ve urgana mahkûm olmuş bilekleri, şimdi serbest kalınca neredeyse kendi ağırlığını unutmuş gibiydi. Parmakları uyuşmuş, eklemleri soğuktan taş gibi sertleşmişti; bilekleri derisine kadar yara olmuş, kabuk bağlayıp yeniden yarıldığı yerlerde kurumuş kan ve taş tozu sert bir halka bırakmıştı. Ellerini karanlıkta birkaç kez açıp kapadı, parmak uçlarını yün cepkeninin göğsüne sürtüp kanın yürümesini bekledi. Uyuşukluk ince iğneler gibi parmak uçlarına yayıldı. Ama iki eli de çalışıyordu. İki eli de tutabiliyordu. Bu yeterdi.
Önce ayaklarına eğildi. On dokuz gecedir ayağından hiç çıkmayan ağır deri çizmelerinin ıslak bağcıklarını uyuşmuş parmaklarıyla karanlıkta yoklayarak çözdü. Sol çizmesini, ardından sağ çizmesini sessizce ayağından sıyırdı; ıslak, incelmiş yün çorapları çizmelerin içinde kaldı, onları da konçların içine sıkıştırdı. Çıplak tabanları buz gibi ıslak taşa değince bacaklarından yukarı keskin bir ürperti çıktı, ama ses yoktu. Islak taşta tek bir ayak sesi, tek bir ökçe tıkırtısı bile çıkarmak istemiyordu. İki çizmenin bağcıklarını birbirine sıkıca düğümleyip belindeki kalın kuşağa, sol kalçasının üstüne sağlamca bağladı; yürürken birbirine vurmayacak, tırmanırken de belini sıkmayacak kadar sıkıydı.
Ayağa kalktığında karanlık bir anlığına gözlerinin önünde dalgalandı; uzun açlık diz kapaklarında ince bir titreme bıraktı. İki elini ıslak duvara dayayıp üç derin, sessiz nefes aldı. Gözlerinin önündeki kara halkalar dağılınca ağırlığını ayak parmaklarına verip köşeye süzüldü.
Boş tütün sandığı oradaydı — ilk gece Yüzbaşı Nikolaos’un üstüne oturduğu sandık. Ayağının ucu yerde yatmakta olan deri kırbacın soğuk sapına değdi; duraksamadan aşıp sandığın iki yanına eğildi.
İki eliyle sandığı alt kenarlarından kavradı. Taş zeminde bir parmak bile sürüklemeden —sol omzundaki yanmayı yok sayarak— yerden bir karış kadar hafifçe kaldırdı. Her adımı dışarıdaki horultunun ritmine uydurarak üç adım yürüdü ve sandığı dar havalandırma mazgalının tam altına tüy gibi sessizce bıraktı.
Durup kapıyı dinledi. Horultu kesintisiz sürüyordu.
Ellerini duvara yaslayıp sandığın üstüne çıktı. Ahşabın ortasının çürük olabileceğini bildiği için ayaklarını özellikle kalın, çivili yan çıtaların üstüne koydu. Yine de nemli ahşap tahta ağırlığının altında belli belirsiz esnedi. Fatma Seher bir saniye nefesini tutup bekledi; tahta dayandı.
Başını kaldırınca dar mazgal artık tam yüzünün hizasındaydı. Dışarıdan savrulan soğuk yağmur damlaları kirpiklerine ve çatlamış dudaklarına vurdu. İki elini uzatıp paslı demir mazgalın alt sürgüsünü kavradı. Pütürlü, ıslak pas avuçlarının yaralı derisini yaktı.
Beş gecedir her gece milim milim gevşettiği çürük demir sürgüyü bu kez son bir güçle yana çekti.
Yıllardır birbirine kaynamış pasın son kilidi kırılırken, beklemediği kadar tiz, ince, metalik bir gıcırtı geceyi çizdi:
Gııııık…
Fatma Seher taş kesildi.
Parmaklarını bile demirden ayırmadı; en ufak kıpırtı yeni bir çıtırtı çıkarabilirdi. Bütün bedeni sandığın üstünde gerilmiş bir yay gibi dondu.
Kapının dışındaki horultu bir anda bıçak gibi kesildi.
Karanlık bodruma ölüm sessizliği çöktü. Ardından ahşap iskemle öne doğru gıcırdadı. İri yapılı nöbetçi uykulu, boğuk bir sesle homurdandı; ağır palto kumaşı hışırdadı, bir çizme topuğu taşta hafifçe sürüklendi ve tüfeğinin dipçiği taş zemine tok bir sesle değdi: tak.
Beş saniye.
On saniye.
Fatma Seher nefes bile almadı. Ciğerlerindeki hava göğsünde buz gibi asılı kaldı; kalbinin göğsündeki vuruşu bütün bodrumu dolduruyormuş, kalın meşe kapıyı aşıp askerin kulağına gidiyormuş gibi geldi. Mazgalın üst taşından sızan iri bir yağmur damlası alnından kayıp doğrudan sağ gözüne düştü, gözünü yaktı — Fatma Seher gözünü bile kırpmadı, elini kaldırıp silmedi. Eğer nöbetçi şimdi doğrulup o küçük demir gözetleme kapağını açarsa, fener ışığı onu doğrudan sandığın üstünde, elleri mazgal demirinde yakalayacaktı. Aşağı inecek, sandığı yerine koyacak, urganı bileklerine dolayacak vakit yoktu. Yalnızca taş kesilmek —ve kapı açıldığı anda o karanlıkta son nefesine kadar boğuşmak— vardı.
Tam o anda dışarıda gökyüzü ikiye yarıldı.
Kör edici beyaz bir şimşek dar mazgaldan içeri çaktı; bir göz kırpımı boyunca bütün taş hücreyi, yerdeki kopmuş urganı, köşedeki kırbacı ve sandığın üstündeki gölgeyi bembeyaz ışığa boğdu. Hemen ardından eski tütün deposunu temelinden sarsan sağır edici bir gök gürültüsü koptu! Taş duvarlar titredi, üst kattaki kepenkler deli gibi çarptı, yağmur bir anda iki kat şiddetlendi.
Kapının dışındaki nöbetçi o gürültüyle irkilip Rumca uykulu bir küfür mırıldandı; duyduğu sesi fırtınaya yormuştu. Tüfeğini yeniden duvara yaslayıp iskemlesini gıcırtıyla geri itti, sırtını soğuk koridor duvarına verdi ve derin, hırıltılı bir soluk bıraktı. Fatma Seher yine kıpırdamadı; sandığın üstünde, dizleri hafifçe bükülü, avuçları paslı demire yapışık hâlde her saniyeyi saydı. Bir dakika geçti. İki dakika sonra ağır, düzensiz horultu kalın meşe kapının ardından tekrar yükseldi.
Fatma Seher ciğerlerindeki havayı dudaklarının arasından incecik bıraktı. İkinci bir riske yer yoktu; gökyüzünü kendi saatine çevirecekti. Fırtına İzmit Körfezi’nin tam üstüne oturmuştu, bulutlar her birkaç saniyede bir yeniden yükleniyordu.
Gözlerini dar aralıktan yağmurla dövülen karanlığa dikti. İki elini paslı sürgüye ve çerçevenin çürümüş alt köşesine iyice yerleştirdi; paslı demir yaralı avuçlarını kesti ama bırakmadı. On saniye sonra ufkun üstünde soluk mavi bir parıltı çaktı, karanlık yağmur bulutlarının kenarını bir anlığına gümüşe boyadı. Fatma Seher içinden saydı: bir… iki…
Gök yeniden bütün ağırlığıyla gürlediği o tam saniyede, Fatma Seher bütün vücut ağırlığını geriye ve yana vererek paslı sürgüye asıldı!
Çürümüş demir menteşe, gök gürültüsünün tam ortasında tok, kuru bir kopuşla yerinden ayrıldı; yıllardır deniz nemini yiyen paslı demir parmaklarının arasında pul pul dağıldı ve mazgal çerçevesi dışarı doğru aralandı.
Buz gibi yağmur doğrudan yüzüne çarptı. On dokuz gecedir hasret kaldığı özgürlüğün kokusu —ıslak toprak, uzak çam ormanları ve İzmit Körfezi’nin keskin deniz tuzu— bir anda ciğerlerine doldu. Başını aralığa uzattı; dışarıda zifiri karanlık, ıslak otlar ve şakırdayan sağanaktan başka bir şey yoktu.
Ama aralık acımasızca dardı.
Kesme taşların arasındaki bu boşluk insan geçsin diye değil, yalnızca tütün balyalarının rutubeti çıksın diye açılmıştı. Sıradan bir asker bile omuzlarını buradan geçiremezdi.
Fatma Seher paslı çerçeveyi yana itip taş kenara dayadı. Önce sağ kolunu, ardından başını ve sağ omzunu dar taş boşluktan dışarı uzattı. Sol kolunu göğsüne yapıştırıp bedenini yan çevirdi. On dokuz günlük açlık yüzünden erimiş o ince, ufak tefek bedeni, bu gece hayatında ilk kez onu kurtarıyordu. Ayak parmaklarını sandığın kenarından iterek kendini santim santim ileri sürdü.
Tam bel hizasına geldiğinde kırılan paslı demirin sivri ucu koyu yün cepkenine takılıp kumaşı yağmurun içinde kısa bir yırtılmayla yardı. Açığa çıkan çıplak kaburgaları ıslak ve pütürlü taşa sürtünerek boydan boya çizildi, kanadı. Keskin bir yanma yan tarafını ateş gibi sardı; ılık kanın soğuk yağmurla karışıp derisinden aktığını hissetti.
Dişlerini sıkıp tek bir ses bile çıkarmadı. Soğuk, ıslak kesme taş köprücük kemiklerini ve yaralı sırtını mengene gibi sıkıştırıyordu. Dışarıdaki sağ eliyle taş eşiğin ötesindeki ıslak toprağa ve uzun otların köklerine bütün gücüyle tutundu. Sol kolunu öne çıkarıp dirseğini toprağa bastırdı, belindeki kuşağa bağlı çizmelerin taş kenara ya da demire çarpıp ses çıkarmaması için kalçasını ağır ağır döndürerek kendini santim santim dışarı çekti. Bedeninin ağırlığı boşluğa taştığında gerideki boş tütün sandığı ayak parmaklarının ucunda hafifçe sarsıldı ama devrilmedi.
Fatma Seher bacaklarını da taş aralıktan kurtarır kurtarmaz kollarını göğsüne kapatıp bedenini yana çevirdi, topukları sert taşa çarpmasın diye omzunun üstüne doğru kendini aşağı bıraktı ve ıslak otların içine sessizce yuvarlandı.
Çıktığı yer, eski tütün deposunun arka avlusuydu.
Saat 01.10
Üç kalp atımı boyunca ıslak otların içinde yüzükoyun, kıpırdamadan yattı.
Yağmur yüzündeki hücre tozunu ve pas kırıntılarını yıkarken, on dokuz gece karanlıkta kalmış gözleri dışarıdaki geceye hızla alıştı. Üst başı saniyeler içinde sırılsıklam olmuştu. Yırtık cepkeninin altından kaburgalarındaki taze sıyrıklar soğuk suyla birlikte ateş gibi yanıyordu; ama bu acı hücredeki çaresiz ağrıya benzemiyordu. Bu, dışarıda olmanın acısıydı.
Başını bir karış kaldırıp arka avluyu taradı.
Avlu zifiri karanlıktı. Eski tütün deposunun yüksek arka duvarı tepesinde bir uçurum gibi yükseliyor, çatı oluklarından taşan su saçaklardan kalın perdeler hâlinde yere iniyordu. Yukarıdaki birkaç pencerenin kapalı kepenklerinden hâlâ solgun ışık çizgileri sızıyor, zafer yemeğinden arta kalan son sesler rüzgârda eriyip gidiyordu. Avlunun tek gerçek ışığı sol ön köşedeki nöbetçi kulübesinden geliyordu: kulübedeki rüzgâr feneri, yağmurla parlayan taş avluya eğik sarı bir ışık uzatıyor, ön kapı yanındaki kum torbalarının ve karşı duvarın üstüne titrek, kırık gölgeler düşürüyordu. Fatma Seher, on dokuz gecedir hücrenin içinden yalnızca sesleriyle ezberlediği avlunun haritasını gözleriyle bir saniyede doğruladı: ön taraf kapalıydı, ışık ve nöbetçi oradaydı; kurtuluş arka bahçe duvarının ardındaki karanlıktaydı.
Fatma Seher belindeki çizmeleri hâlâ giymedi. Çizmelerin ıslak çamurda çıkaracağı ağır vakum sesini ya da taşa çarpacak tek bir topuk tıkırtısını göze alamazdı. Çıplak ayaklarıyla soğuk, kaygan çamura basa basa doğruldu, belini iyice eğip duvarın koyu gölgesine yapıştı.
Duvar dibinden arka bahçe kapısına ve taş duvara doğru sürünerek ilerlemeye başladı. Islak çakıllar ve kırık kiremit kırıntıları çıplak tabanlarına batıyor, yağmur sırtından aşağı durmaksızın akıyordu. Her birkaç adımda bir durup başını ön köşeye çeviriyor, yağmurun şakırtısının altındaki başka sesleri ayıklıyordu.
Avlunun ortasını geçmişti. Önünde, duvar boyunca uzanan alçak sundurmanın altında dizili boş zeytin varilleri duruyordu. Yağmur sundurmanın çinko çatısında sağır bir gürültüyle çalıyordu. Fatma Seher, varillerin arkasındaki karanlık boşluğa süzüldü.
Tam boş zeytin varillerinin arkasından geçerken, ön köşeden ağır, ıslak çizme sesleri yaklaştı.
Çizmeler avlunun su birikintilerine sertçe basıyor, her adımda şapırtılı bir ses çıkarıyordu.
Fatma Seher tek saniye kaybetmeden iki iri varilin arasındaki karanlığa gömüldü. Dizlerini göğsüne çekti, ıslak siyah başörtüsünün ucunu çenesine kadar örttü, belindeki çizmeleri kıpırdamasın diye karnına bastırdı.
Ağır adımlar köşeyi döndü.
Geniş paltolu, tüfeği omzunda asılı bir asker, yağmurdan korunmak için sundurmanın altına —Fatma Seher’in saklandığı varillerin yalnızca üç adım ötesine— yürüyüp durdu.
O kadar yakındı ki ıslak yün paltosundan yükselen koyun yünü, ter ve ucuz tütün kokusu Fatma Seher’in burnuna kadar geldi. Asker ıslak kepini çıkarıp silkeledi, karanlık avluya bir göz attı, sonra paltosunun cebinden bir kibrit kutusu çıkardı.
İlk sürtüşte nemli kibrit yanmadı; asker sabırsızca homurdanıp ikinci kez çaktı.
Cızzz!
Küçük, parlak sarı bir alev karanlık avluyu iki saniye boyunca aydınlattı; havaya keskin bir kükürt kokusu yayıldı. Alevin titrek ucu ıslak varilin yuvarlak kenarına, Fatma Seher’in karanlığa gömülü dizinin hemen önüne kadar uzandı. Fatma Seher gözkapaklarını bile oynatmadı; gözleri ışığı yansıtmasın diye başını hafifçe gölgeye eğmiş, ama bakışını askerin gölgesinden bir an bile ayırmamıştı.
Asker avuçlarını rüzgâra siper edip sigarasını yaktı, derin bir nefes çekti; kızıl kor bir an sakallı çenesini, ıslak burnunu ve yorgun gözlerini aydınlattı. Kibriti ıslak çamura fırlattı —kibrit cıs diye söndü— ve yoğun, acı sigara dumanını yağmura savurdu.
Karanlık yeniden çöktü ama asker hemen gitmedi. Sırtını sundurma direğine yaslayıp ağırlığını bir ayağından ötekine aktardı; sigarasından ikinci bir derin nefes çektiğinde kırmızı kor karanlıkta yeniden parlayıp söndü. Aralarında hâlâ yalnızca üç adım vardı.
Fatma Seher’in sağ eli ses çıkarmadan ıslak çamurun üstünde kaydı ve duvar dibinde duran yumruk büyüklüğünde, köşeli, keskin bir taş parçasına kapandı.
Taşın pütürlü kenarı yaralı avucuna oturdu. Ne eli titriyordu ne de kalbi paniğe kapılmıştı. Bütün bedeni sessiz bir yay gibi kurulmuş, mesafeyi ölçüyordu. Eğer asker varillerin arkasına doğru bir adım daha atarsa, tereddüt etmeyecekti: bağıracak vakit bulamadan şakağına indirecek, süngüsünü alıp duvarı aşacaktı. On dokuz gecedir direndiği o taş bodruma bir daha dönmektense burada son nefesini verirdi.
Tam o sırada sundurmanın paslı oluğundan taşan buz gibi bir su ipi rüzgârla savrulup askerin açık ensesine aktı.
Asker yağmurdan ürperip küfretti, omuzlarını silkti ve paltosunun yakasını kulaklarına kadar kaldırdı. Sigarasını parmaklarının arasında siper ederek geldiği köşeye, ön kapıdaki nöbetçi kulübesine doğru geri döndü.
Çizme sesleri köşeyi dönüp yağmurun uğultusuna karıştı.
Fatma Seher tuttuğu nefesi yavaşça bıraktı. Bir, iki, üç, dört, beş saniye saydı. Sonra elindeki keskin taşı usulca çamura bırakıp varillerin arkasından sıyrıldı ve arka bahçe duvarına koştu.
İki metre yüksekliğindeki eski taş duvar kalın bir yosun tabakasıyla kaplıydı ve yağmurdan sabun gibi kaygandı; tepesinde yer yer ufalanmış harç parçaları ve kırık kiremit kırıntıları görünüyordu. Fatma Seher çamurun içinden kısa bir hamleyle sıçrayıp yaralı parmaklarını taşların arasındaki dar, ıslak oyuklara geçirdi. Yosun avuçlarının altında kaydı; bir an tutunamayacak gibi oldu, tırnakları soğuk taşın keskin kenarına saplandı. Çıplak ayaklarını çıkıntılı bir köşe taşına dayayıp bütün kalan gücüyle kendini yukarı çekti. Sol omzundan koparcasına keskin bir ağrı yükseldi, kaburgalarındaki taze sıyrıklar yosunlu taşa sürtünüp yeniden kanadı. Dişlerini sıkıp sağ dirseğini duvarın tepesine attı, gövdesini çevirip yukarı çıktı, bir saniye aşağıda uğuldayan karanlığı süzdü ve duvarın üstünden sessizce aşağı, dere yatağının ıslak çalılıklarına atladı.
Dizleri yumuşak çamura gömüldü; ıslak böğürtlen dalları ve dikenler yırtık cepkenini ve bileklerini çizdi. Düşüşün boğuk sesi kabaran derenin şırıltısı ve sağanağın uğultusu içinde eriyip kayboldu.
Hemen sık çalıların kuytusuna çekilip dizlerinin üstünde belindeki kuşağa bağlı çizmeleri hızla çözdü. Islak çorapları çıkarmaya uğraşmadan çizmeleri doğrudan çamurlu, soğuktan uyuşmuş ayaklarına geçirdi, ıslak bağcıkları titreyen parmaklarıyla iki tur dolayıp sıkıca bağladı. Doğrulduğunda göğsü körük gibi inip kalkıyor, ağzından çıkan sıcak soluk yağmurun soğuğunda buhara dönüyordu.
Artık binanın dışındaydı. Taş bodrumun, demir sürgünün ve o dört duvarın dışındaydı.
Ama asıl yarış şimdi başlıyordu. Bir saniye durup yönünü kestirdi. Dere yatağı boyunca kuzeye, şehrin çarşı sokaklarına giderse ilk kavşakta devriyeye düşerdi; doğrudan en kısa yoldan dağa vurursa kaçış fark edildiğinde ilk tutulacak sırt yolunda yakalanırdı. Önce güneye, derenin kıvrıldığı kuytu tarafa doğru koşmaya başladı; sonra Samanlı sırtlarına kıvrılan dar, çamurlu patikaya yöneldi.
Her adımda çizmeleri kalın çamura batıp çıkıyor, ıslak otlar ve böğürtlen sürgünleri bacaklarına dolanıyordu. Yağmurla kabaran derenin şırıltısı sol yanında akıyor, rüzgâr çıplak ağaç dallarını uğultuyla eğiyordu. Açlıktan başı dönüyor, karanlık ağaç gölgeleri gözlerinin önünde yana kayıyor, çıplak kaburgalarından sızan ılık kan ıslak gömleğine yapışıyordu. Sol kolu her adımda kurşun gibi ağırlaşıyordu ama durmadı. Boğazında keskin bir demir tadıyla yağmurun içine doğru koştu.
Tam yüz adım uzaklaşmıştı ki…
Arkasındaki eski tütün deposunun üst katından, gecenin bütün fırtınasını bıçak gibi yaran keskin, delici bir alarm düdüğü öttü!
Ses, sağanağın üstünden taş duvarlara çarpa çarpa bütün mahalleye yayıldı. Hemen ardından ön kapıdan ikinci bir düdük yanıt verdi. Saniyeler içinde karanlık bina dev bir arı kovanı gibi uyandı. Rumca sert bağırışlar, öfkeli emirler, merdivenlerden aşağı koşuşan ağır çizmelerin gürültüsü, avluda savrulan fenerler ve sertçe açılıp taş duvarlara çarpan ahşap kapıların tok sesleri yükseldi.
Ve hemen ardından gecenin en soğuk sesi geldi: depo avlusunun yanındaki kulübelerin demir mandalları şakırtıyla açıldı ve karanlığın içine salınan takip köpeklerinin öfkeli, yırtıcı havlamaları dere yatağına doğru yankılandı.
Yüzbaşı Nikolaos uyanmıştı.
Belki aşağı inip son bir kez kapıyı yoklamak istemişti, belki nöbetçi onbaşı sızmış askeri basıp boş hücreyi görmüş, yüzbaşıyı yatağından fırlatmıştı. Artık hiçbir önemi yoktu. On dokuz gece boyunca kırılmayan o kapı boş kalmıştı ve yarın sabah saat altıda kurşuna dizeceğini sandığı kadını elinden kaçırdığını şimdi bütün karargâhın önünde haykırıyordu.
Fatma Seher, ıslak çalıların arasında hızını kesmeden başını bir saniyeliğine omzunun üstünden arkasına çevirdi.
Sağanak yağmurun eğik perdesinin ardında, eski tütün deposunun yüksek pencerelerinde sarı ışıklar birer birer yanıyor, büyük kapıdan taşan gaz fenerleri karanlık sokaklara yayılmaya başlıyordu. Bağırışlar, at nallarının ilk hazırlık sesleri ve köpek havlamaları rüzgârla birlikte dere yatağına doğru yaklaşıyordu.
Fatma Seher’in gözlerinde en ufak bir korku yoktu. Çatlamış dudaklarının kenarında, fırtınanın bile söndüremediği soğuk bir kararlılık belirdi.
Yetişebiliyorsan yetiş Yüzbaşı, diye geçirdi içinden. Artık o bodrumda değilim.
Sonra önüne döndü, gözlerini Samanlı sırtlarının karanlığına kilitledi ve İzmit’in karanlık, çamurlu gecesinin içine doğru bütün gücüyle koştu.