Kırılmayan Sessizlik ve Kırılan Gardiyan Görseli
Kırılmayan Sessizlik ve Kırılan Gardiyan

Kırılmayan Sessizlik ve Kırılan Gardiyan

1. Sahne 23 dk okuma 8 okunma
Bodrumda çaresizliğe düşen Yüzbaşı Nikolaos ve fener tutan Tercüman Aleko karşısında susan Kara Fatma
Bodrumda çaresizliğe düşen Yüzbaşı Nikolaos ve fener tutan Tercüman Aleko karşısında susan Kara Fatma

Bodrumda çaresizliğe düşen Yüzbaşı Nikolaos ve fener tutan Tercüman Aleko karşısında susan Kara Fatma

8. Gece — Dağda Çözülme

İzmit’ten köylere salınan haber, bir akşamüstü rüzgârı gibi bütün Samanlı sırtlarına yayıldı: “Kara Fatma’yı tütün deposunun avlusunda astılar.”

Önce çarşı fırınının önünde fısıldanmış, ardından un çuvallarını katırlara yükleyen değirmenciye, pazar dönüşü yokuşu tırmanan arabacılara, orman kenarındaki çobanlara kadar inmişti. Her ağızda biraz daha ayrıntı kazanıyordu; kimi şafak vakti avlunun ortasına sehpa kurulduğunu anlatıyor, kimi kara başörtüsünün rüzgârda savruluşunu gözüyle görmüş gibi yemin ediyordu. İşgal karargâhının kasıtlı olarak sokaklara saldığı zehir, kurşunun yetişemediği dağ köylerine bir gecede ulaşmıştı.

Servetiye’nin yukarısındaki yeni karargâhta o akşam ateş yanmıyordu. Oğulpaşa’daki taş samanlık boşaltıldıktan sonra kayın ve gürgenlerin sıklaştığı bu kuytu sırta çekilen kırkı aşkın gönüllünün arasında ağır, boğucu bir sessizlik vardı. Ocak çukuru kapkaraydı; dün geceden kalan küller bile çiseyle ıslanıp çamura dönmüştü. Kimse birbirinin yüzüne uzun süre bakamıyordu. Karşıdaki iki taşın arasında, pusudan sağ dönen genç neferler Kadir ile Ömer başlarını dizlerine gömmüş, ablanın yakalanışının bütün yükünü hâlâ kendi omuzlarında taşıyormuş gibi kıpırdamadan duruyordu. Ormandan ıslak yaprak, soğuk çam reçinesi ve nemli demir kokusu yükseliyordu.

Açıklığın alt ucunda iki genç köylü yavaşça ayağa kalktı. Biri yirmisine yeni basmış, yanakları rüzgârdan çatlamış İsmail’di; öteki aynı köyden, sırtında soluk bir aba taşıyan, sesi pek çıkmayan arkadaşıydı. İkisi de heybelerini çoktan toplamıştı. Yürüyüp açıklığın kenarındaki kalın gövdeli kayın ağacına yaklaştılar, omuzlarındaki eski mavzerleri çıkarıp namluları toprağa değmesin diye dikkatle yosunlu köklerin arasına bıraktılar.

Ahşap dipçiğin taşta çıkardığı o boğuk tıkırtı, sessiz karargâhta kurşun sesi kadar sert yankılandı.

Birkaç gönüllü başını kaldırıp baktı ama kimse ağız açmadı; o iki genç, herkesin içinden geçen ama dillendiremediği korkuya ilk adımı atmıştı. İki köylü aşağıya, köylerine inen dar orman patikasına yöneldiği anda, karanlığın içinden iri bir gölge kopup önlerine dikildi.

“Gidemezsiniz!” diye gürledi Laz Tahsin, geniş omuzlarıyla patikanın ağzını kapatarak. “Gözünüzle görmediğiniz Yunan yalanına inanıp cepheyi mi bırakacaksınız?”

Tahsin’in gür koyu sakalının altındaki çenesi gerilmişti. Koyu Karadeniz başlığının altından bakan gözleri hem öfkeyle hem de sekiz gündür aşağı inip ablasını kurtaramamanın yarattığı yakıcı çaresizlikle doluydu. Sağ eli tüfeğine gitmemişti; adamları zorla tutmak istemiyordu ama çözülmenin tek bir çatlakla başlayacağını biliyordu. İki kişi giderse yarın sabah on kişi daha tüfeğini kayının dibine bırakacaktı.

İsmail başını eğdi, sonra yorgun gözlerini Tahsin’e kaldırdı. “Yalan değil Tahsin Ağa,” dedi, sesi kırık ve kısıktı. “Dün şehre inen değirmenci söyledi. Bütün çarşı bunu konuşuyormuş. Abla yoksa biz burada kimin arkasında duracağız? Evde anam tek başına, harmanda bir avuç mısır kaldı. Başsız kalmışız, neyi bekliyoruz?”

Yanındaki arkadaşı fısıltıyla ekledi: “Yunan iki bölükle Oğulpaşa’yı bastı. Yarın bu sırtı da sararlar. Abla varken yol bilirdik. Şimdi elimizde ne cephane var ne haber…”

Açıklığın kenarındaki birkaç yaşlı gönüllü huzursuzca kıpırdandı. Korkunun kokusu soğuk havaya karışmıştı; görünmüyor ama herkesin ciğerine doluyordu.

Laz Tahsin bir adım yaklaştı. “Başsız değiliz! Yarın Yunan köyüne girdiğinde ananın önüne değirmenci mi dikilecek? Haber gelmeden, gözümüzle görmeden kimse bu tüfeği yere bırakamaz!”

“Sekiz gün oldu Tahsin Ağa,” dedi İsmail, yutkunarak. “Ne bir haber var ne bir iz. Pire Mehmet bile şehre indi, üç gündür dönmedi. Ya onu da aldılarsa?”

Bu son söz açıklıkta buz gibi bir rüzgâr estirdi.

Hemen sağ tarafta, alçak bez çadırın önünde oturan Yeğeni Fatma, dizlerini göğsüne çekmiş, tek kelime etmeden karanlığa bakıyordu. On sekiz yaşındaki yüzü son sekiz günde sanki yıllarca yaşlanmıştı. Koyu desenli başörtüsü çenesinin altından sıkıca bağlıydı; dizlerinin dibinde, yağlı bezle sarıp nemden koruduğu teyzesinin yedek mavzeri duruyordu. Omuzları ilk kez bu gece düşmüştü. İki köylünün söylediklerini duyduğunda ağlamadı, tek söz etmedi; yalnızca parmakları yün yeleğinin eteğini bembeyaz olana dek sıktı.

İsmail, Laz Tahsin’in yüzündeki sertliğe daha fazla bakamadı. “Hakkını helal et Tahsin Ağa,” diye mırıldanıp arkadaşına işaret etti.

Tam iki köylü Tahsin’in yanından sıyrılıp karanlık patikaya adım atmak üzereyken, aşağıdan, sık eğrelti otlarının arasından hızlı, nefes nefese ayak sesleri duyuldu. Kuru bir dal çıtırdadı, ıslak çakıllar kaydı. Nöbetçi sürgüyü çekip “Kim o?” demeye kalmadan, kayınların arasındaki geçitten ince, çevik bir karaltı açıklığa fırladı. Kasketini elinde buruşturmuş, yüzü gözü ve eski hamal ceketinin omuzları kömür tozu içinde Topkapılı Pire Mehmet, göğsü körük gibi inip kalkarak ortada durdu.

“Kimse bir adım atmıyor!” diye bağırdı Pire Mehmet, sesi çatlamış ama bütün karargâhı sarsacak kadar diriydi. “Yalan! Hepsi Yunan’ın uydurması! Abla sağ!”

Açıklıkta herkes bir anda dondu. İki köylünün ayağı havada kaldı; kayalara yaslanmış oturanlar birer birer doğruldu, Kadir ile Ömer aynı anda ayağa fırladı. Sönük ocak çukurunun üstündeki o ölüm sessizliği tek bir cümleyle yarılmıştı.

Yeğeni Fatma yerinden sıçrayıp koştu, Pire Mehmet’in kömür tozlu koluna yapıştı: “Gördün mü onu Mehmet Abi?”

Pire Mehmet iki elini dizlerine koyup derin bir soluk aldı, alnındaki teri kolunun tersiyle silerken yüzünde kapkara bir iz daha bıraktı. “Kendisini göremedim ama yerini gördüm,” dedi, soluklanarak. “Eski tütün deposunun bodrumunda tutuyorlar. Üç gündür tam karşısındaki kömürlükte yattım; gündüzleri hamal çuvalı sırtlayıp çarşıdan geçtim, geceleri çatı aralığından kapıyı saydım.”

Laz Tahsin geniş adımlarla yanlarına gelip uzatılan su matarasını Pire Mehmet’e verdi. Mehmet iki iri yudum içti, dudaklarını silip öfkeyle gülümsedi. “Asılmış olsaydı o bodruma her gece çifte nöbetçi dikmezlerdi, o Yüzbaşı Nikolaos denen herif her sabah öfkeden kudurarak merdivenlerden çıkmazdı! Yanındaki o sıska tercüman, Aleko mudur nedir, eli kolu titreyerek peşinden koşuyor. Konuşmamış Tahsin! Abla tek kelime etmemiş! Hâlâ direniyor!”

Açıklıktan derinden bir uğultu yükseldi; kimisi yumruğunu dizine vurdu, kimisi fısıltıyla şükretti.

Laz Tahsin derin, ağır bir nefes verdi; göğsüne sekiz gündür çöken kaya bir nebze aralanmıştı. Sonra başını çevirip patikanın ağzında taş kesilmiş duran iki köylüye sertçe baktı. Tek kelime etmedi; yalnızca o iri, karanlık gözleriyle önce onların yüzüne, sonra kayın ağacının dibindeki iki mavzere baktı.

İsmail’in yüzü karanlıkta bile kıpkırmızı kesildi. Hiçbir şey söylemeden arkadaşıyla birlikte geri döndü. İki genç başlarını eğerek, utanarak tüfeklerini yerden geri aldılar, heybelerini omzundan indirip eski yerlerine çekildiler. İsmail namluya bulaşan ıslak toprağı avucuyla silerken sesi güçlükle duyuldu: “Kusura bakma Tahsin Ağa… Şeytana uyduk.”

“Mevzine dön,” dedi Tahsin kısaca. “Nöbet sırası sende olunca gözünü iki kat açarsın, ödeşiriz.”

Kalabalık yavaş yavaş ağaç diplerine çekilirken Laz Tahsin, Pire Mehmet’i kolundan tutup açıklığın kenarındaki büyük kayanın arkasına çekti. Yeğeni Fatma da hemen peşlerinden geldi. Üçü, soğuk rüzgârın ıslık çaldığı kayanın kuytusunda baş başa verdiler.

“Peki nasıl alacağız ablayı?” diye sordu Tahsin, sesini alçaltarak. “Yirmi kişi seçip yarın gece insek olmaz mı?”

Pire Mehmet’in yüzü gölgelendi; o şakacı, çevik İstanbul delikanlısı gitti, yerine her taşı ölçen soğukkanlı bir keşifçi geldi. “Olmaz Tahsin. Bina taş kale gibi. Ön kapıda yalnız gece bile on nöbetçi var, avlunun ortasında makineli tüfek kurulu, sokak başlarında devriye dönüyor. Şimdi basarsak içeri giremeden hepimizi biçerler; ablayı da ilk kurşun sesinde aşağıda infaz ederler.”

Laz Tahsin’in yumruğu kayanın soğuk taşını ezdi. “Öylece elimiz kolumuz bağlı oturacak mıyız Mehmet?”

“Oturmayacağız,” dedi Pire Mehmet, kuru bir dalla toprağa hızla bir dikdörtgen çizerek. “Üç gecedir boşuna kömür tozunda yatmadım. Bak, ön taraf çarşıya ve limana bakıyor; oradan kuş uçurtmuyorlar. Ama bir şey öğrendim: arka bahçe duvarı doğrudan dere yatağına bakıyor. İki metre boyunda yosunlu bir taş duvar; orada nöbet gevşek, gece yarısından sonra devriye ancak yarım saatte bir avlunun köşesinden dönüp sigara yakıyor. Zemin hizasında da bodruma bakan dar, paslı demir mazgallar var.”

Yeğeni Fatma çizime eğildi, sesi titremiyordu artık. “Teyzem o bodrumda boş durmaz Mehmet Abi,” dedi kesin bir inançla. “O duvarın taşını da saymıştır, nöbetçinin nefesini de. Bir gedik bulursa dışarı çıkar.”

“Ben de ona güveniyorum bacım,” dedi Pire Mehmet, dalı toprağa saplayıp Tahsin’e dönerek. “Ama dışarı adımını attığı an, yaralı hâliyle bu sırtlara tek başına çıkamaz. Şimdi hemen dere ağzına inersek Yunan’ın baskın sonrası sıkı kordonuna yakalanırız. Üç dört güne şehirdeki aramalar gevşer; ben de o zamana kadar dere ağzındaki eski su değirmenine iki tüfek, kuru çorap, ekmek ve sargı bezi saklarım. Altı gece sonra —yani on dördüncü geceden itibaren— dere ağzındaki eski değirmende her gece şafağa kadar hazır bekleyeceğiz. Abla bir yolunu bulup o duvardan dışarı adımını atarsa… bizi orada bulacak.”

Laz Tahsin toprağa çizilmiş planı uzun uzun süzdü. Yüreği acele etmek istese de, ablasının kendisine öğrettiği ilk kuralı hatırladı: Öfkeyle yapılan baskın düşmana değil, kendine kurşun sıkar.

“Altı gece sonra,” diye onayladı Tahsin, ağır ağır başını sallayarak. “On dördüncü geceden itibaren her gece. Değirmende sen olacaksın, iki yüz adım yukarıdaki çalılıkta ben tüfekle yolu tutacağım. Ateş yok, tütün yok. Abla ne zaman çıkarsa çıksın, karanlıkta yalnız kalmayacak.”

Yeğeni Fatma ayağa kalktı, çadırın önündeki yağlı beze sarılı yedek mavzeri alıp göğsüne bastırdı. Omuzları yeniden doğrulmuştu. “Altı gece,” diye fısıldadı karanlığa. “Dayan teyze. Yolu açtık.”

10. Gece — Kırılan Gardiyan

Tütün deposunun üst katında, İzmit Körfezi’nden esen soğuk rüzgâr yüksek ahşap pencerelerin camlarını zangırdatıyordu. Geniş komutanlık odasında soba yanıyor, masanın üstünde yarım kalmış kahve fincanları, telgraf şeritleri ve kırmızı kalemle çizilmiş bölge haritaları duruyordu. Ama odanın sıcaklığı kimseyi sakinleştirmiyordu.

Bölge komutanının sert, gürleyen sesi kalın meşe kapıyı aşıp taş koridora kadar taşıyordu:

“On gün oldu Nikolaos! On gün! Ne müfrezenin yerini bulabildin ne tek bir isim alabildin! Oğulpaşa’ya iki bölük çıkardık, koca bir boş samanlığa baskın verip bütün tümenin önünde gülünç duruma düştük! Köylüler hâlâ senin ‘asıldı’ haberine inanmıyor! Daha dün akşam Samanlı tarafından üç köyün gençleri dağa çıkmış! Bu ufak tefek kadın senin bütün istihbaratını rezil etti!”

Koridorun ucunda duvara yaslanmış bekleyen iki nöbetçi asker, gözlerini yere dikip nefeslerini tuttu. İçeriden bir dosyanın masaya sertçe çarpma sesi geldi.

“Bana iki haftada bu bölgeyi temizleyeceğine söz vermiştin Yüzbaşı! Atina’dan gelecek müfettişe ne rapor vereceğim? ‘Yirmi kişilik bir çetenin elinde oyuncak olduk, yakaladığımız tek kadından bile bir satır bilgi alamadık’ mı diyeceğim? Ya bu gece o kadını konuşturursun ya da raporunu doğrudan merkeze yazar, seni ilk gemiyle geri gönderirim!”

Kapı şiddetle açıldı.

Yüzbaşı Nikolaos, yüzü öfkeden ve utançtan kıpkırmızı, çenesi kilitli hâlde komutanlık odasından fırladı. İlk günlerdeki o kusursuz, ütülü, soğuk istihbarat subayı sanki on günde eriyip gitmişti. Haki ceketinin en üst kopçası çözülmüş, özenle geriye taradığı saçının bir tutamı terli alnına düşmüştü. Cilalı çizmeleri koridorun ahşap döşemesinde sert, öfkeli bir ritimle takırdadı. Sağ elindeki kısa deri kırbacı parmaklarının arasında öyle sıkı tutuyordu ki, eklem yerleri bembeyaz olmuştu.

Merdivenleri ikişer ikişer inerken, duvar dibinde bekleyen Tercüman Aleko aceleyle peşine takıldı. Aleko’nun elindeki gaz feneri hızlı adımlarla sallanıyor, taş merdivenlerin rutubetli duvarlarında kırık, titrek gölgeler büyütüyordu. İnce yapılı tercümanın koyu gri yeleğinin altındaki gömlek yakası terden ıslanmıştı; beşinci gecedeki o yeğen yalanı yüzüne vurulduğundan beri bu bodruma her inişinde midesine soğuk bir taş oturuyordu.

“Yüzbaşım,” diye soluk soluğa seslendi Aleko, merdiven sahanlığında. “İsterseniz bu gece biraz ılık su… yani fazla hırpalarsak sabaha çıkmayabilir, komutanın istediği bilgileri—”

“Sus!” diye kükredi Nikolaos, arkasını bile dönmeden. “Sana akıl soran olmadı! Yalnızca feneri tut ve ne dersem çevir!”

Bodrum koridorunun başındaki iki nöbetçi, yüzbaşının hışımla indiğini görünce telaşla hazırola geçti. Nikolaos kapıdaki askeri omzundan itip ağır demir sürgüyü bizzat çekti. Paslı sürgü gıcırtıyla geriye kaydı, kalın meşe kapı büyük bir gürültüyle taş duvara çarparak açıldı.

İçeriden yoğun bir rutubet, soğuk taş, eski tütün tozu ve kurumuş kan kokusu vurdu.

Aleko feneri içeri doğru kaldırdı. Sarı, isli ışık nemli duvarlarda dolaşıp dip köşeye oturdu.

Fatma Seher, on günün sonunda tanınmayacak kadar zayıflamıştı. Yanakları iyice çökmüş, elmacık kemikleri derisinin altından sivrilmiş, gözlerinin altı derin bir mora dönmüştü. Alt dudağının kenarında kurumuş, çatlak bir kan kabuğu vardı. Sol kolunu —ilk gecelerin kırbaçları ve üçüncü gecedeki tekmelerden beri şişen omzu yüzünden— neredeyse hiç kıpırdatamıyordu; kolu kucağında ağır, cansız bir ağırlık gibi duruyordu. Koyu yün cepkeni rutubetten ağırlaşmış, siyah başörtüsünün kenarı toz ve pasla kirlenmişti.

Ama sırtı hâlâ taş duvara yaslı, başı hâlâ dikti.

Kapı gürültüyle açıldığında irkilmemişti bile. Fenerin doğrudan yüzüne vurulan sert sarı ışığında gözlerini kısmadan, karşısında dikilen adama bakıyordu.

Nikolaos, iki ağır adımda karşısına geçip dizlerinin üstüne doğru eğildi; aralarında artık bir arşından az mesafe vardı. Fener ışığı yüzbaşının yüzünün yarısını aydınlatıyor, diğer yarısını karanlıkta bırakıyordu. İlk gecedeki o soğuk, ütülü, kibirli subay gitmiş; yerine uykusuzluktan gözleri kanlanmış, şakaklarında ter damlaları birikmiş, kontrolünü kaybetmek üzere olan bir adam gelmişti. Üç gündür doğru dürüst uyumadığı, çenesindeki kirli sakal gölgesinden ve göz altındaki mor halkalardan belli oluyordu.

“Konuş!” diye bağırdı Nikolaos, sesi nemli taş duvarlarda çarpıp geri döndü. Öfkesinden Rumcasını bile unutmuş, Türkçe öğrendiği birkaç bozuk kelimeyi birbirine karıştırmaya başlamıştı. “Söyle! Laz Tahsin nerede? Pire Mehmet nerede? Ankara’dan kim geliyor? Hangi köyde saklanıyorsunuz? Söyle!”

Bağırırken boğazındaki damarlar şişmiş, yüzü öfkeden çarpılmıştı. Elindeki deri kırbacı kendi dizine sertçe vurdu; çıkan şaklama sesi dar hücrede tabanca patlaması gibi yankılandı.

Aleko korkuyla iki adım geri çekilip sırtını kapı pervazına yasladı. Çevirmeye bile gerek kalmamıştı. Feneri tutan eli hafifçe titriyor, bu titreyiş yüzünden bodrumun bütün gölgeleri sanki canlıymış gibi duvarlarda kıpırdanıyordu.

Nikolaos nefes nefese kalmıştı. Göğsü hızla inip kalkıyor, ağzından çıkan sıcak buhar soğuk bodrum havasında dağılıyordu. Karşısındaki kadının en azından gözlerini kaçırmasını, bir milim sinmesini, yüzünde korkuya benzer tek bir gölge geçmesini bekledi.

Hiçbir şey olmadı.

Üst katın tavan tahtalarından, bölge komutanının odasından gelen ağır çizme adımları boğuk bir gıcırtıyla aşağı indi. Köşedeki ıslak taştan düşen bir su damlası zemindeki çukura düştü: tıp…

Fatma Seher, çatlamış dudaklarını yavaşça araladı. Önce hafifçe yutkundu, sonra gözlerini Nikolaos’un kanlanmış gözlerinden bir an bile ayırmadan konuştu. Sesi fısıltı kadar kısıktı ama bodrumun soğuk taş duvarlarında yankılandı:

“Sen bana değil, kendi korkuna bağırıyorsun Yüzbaşı.”

Nikolaos dondu.

Sanki soğuk bir kuyu suyu bu kez onun başından aşağı dökülmüştü. Yüzündeki o kızgın, taşkın ifade bir saniyeliğine kırılıp dağıldı; dudakları aralık kaldı.

Fatma Seher ne sesini yükseltti ne de duruşunu bozdu. Gözlerini kırpmadan, tane tane devam etti:

“On gündür kırbaç vuruyorsun, su döküyorsun, aç bırakıyorsun. Tek bir isim alabildin mi? Alamadın. Yarın sabah komutanının yüzüne nasıl bakacaksın?”

Sözcükler dar hücrenin havasını bıçak gibi kesti.

Aleko’nun nefesi boğazında takıldı; tercüme etmesine gerek yoktu çünkü Nikolaos kelimelerin çoğunu anlamış, anlamadığı kısmını da kadının buz gibi ses tonundan ve alaycı olmayan, düpedüz gerçekle vuran bakışından iliklerine kadar hissetmişti.

Üst katta bir sandalye sürüklendi. Nikolaos’un bakışları, iradesi dışında bir saniyeliğine yukarıya, tavan tahtalarına kaydı.

Fatma Seher o küçücük, bir saniyelik hareketi yakaladı. Yanakları çökmüş yüzünde gülümseme bile denmeyecek, kıl kadar ince bir çizgi belirdi. Artık her şey açıktı. Karşısında duran adam, onu sorgulayan bir galip değil, kendi üstünün öfkesinden kaçıp bu karanlığa sığınmış korkak bir gardiyandı.

Nikolaos, o bakışı gördüğü anda utançla karışık kör bir hınçla sarsıldı. Kırbacı tutan sağ kolu yukarı kalktı.

Ama Nikolaos’un elindeki kırbaç ilk kez havada titredi.

Kolu gergindi, parmakları deri sapı kıracak kadar sıkıyordu; ama indiremedi. Vuramadı. Çünkü o asılı kalmış saniyenin içinde, aklından buz gibi bir gerçek geçti: Vursam ne olacak? Yine bağırmayacak. Yine kanını yutup gözümün içine bakacak. Her vuruşumda o değil, ben biraz daha küçüleceğim.

Karanlık bodrumda, bir anlığına kimin esir, kimin tutsak olduğunu kestiremedi. Zincire vurulmuş, bilekleri urganla bağlı, sol kolu tutmayan, açlıktan kemikleri sayılan kadın yerde taş duvara yaslı oturuyordu — ama odanın hâkimi oydu. Çizmeli, tabancalı, kapının anahtarını cebinde taşıyan yüzbaşı ise ter içinde, nefes nefese, kendi yenilgisinin ortasında kilitli kalmıştı.

Nikolaos boğuk bir hırıltıyla kırbacı sertçe taş zemine fırlattı.

Deri kırbaç ıslak taşta sekip köşedeki tütün sandığının dibine kadar kaydı.

Yüzbaşı doğruldu, ceketinin dağılmış yakasını titreyen parmaklarıyla düzeltmeye çalıştı ama kopçayı tutturamadı. Kendini toplamak, o eski soğuk otoritesinden geriye ne kaldıysa avucunun içinde sıkıp karşısındakine fırlatmak zorundaydı. Eğilmeden, yukarıdan bakmaya çalışarak konuştu; ama sesi artık otorite değil, zehirli bir çaresizlik taşıyordu.

“Dokuz gün!” dedi Nikolaos, sesi boğuk ve zehirliydi. Önce Rumca bağırdı, ardından Aleko’nun çevirmesini beklemeden aynı öfkeyle bozuk Türkçesine sarıldı, sonra Aleko’ya başıyla sertçe işaret etti ki tek kelime bile eksik kalmasın. Aleko yutkunarak, titreyen bir sesle her kelimeyi çevirdi: “Dokuz günün kaldı! Bölge komutanının ayın on dokuzundaki zafer yemeğinden sonraki sabah, seni divan-ı harbe değil, doğrudan kurşuna göndereceğim! Mezarının yerini bile kimse bilmeyecek! O zaman bakalım sessizliğin seni kurtaracak mı!”

Fatma Seher’in yüzünde tek bir kas bile oynamadı.

Ne kirpikleri titredi ne de soluğu hızlandı. Yalnızca gözlerinin en derininde, gaz fenerinin titrek sarı ışığının yakalayamadığı, karanlıkta çakan soğuk bir kıvılcım belirdi.

Dokuz gün, dedi içinden, her heceyi soğuk taşlara kazır gibi. Ayın on dokuzu. Zafer yemeği. Ertesi sabah.

Nikolaos bir karşılık bekledi; bir küfür, bir yalvarış, en azından ölümden ürken bir nefes. Hiçbiri gelmedi. Kadın suskunluğunu bir zırh gibi üstüne çekmiş, yüzbaşının varlığını bile çoktan geride bırakmıştı.

Nikolaos yerdeki kırbacı almaya bile eğilmedi. Hızla arkasını dönüp kapıdan fırladı, koridordaki nöbetçilere Rumca sert bir emir haykırdı.

“Kapatın! Kimseyle konuşmayacak! Kapatın şu kapıyı!”

Ağır meşe kapı yeniden örtülmek üzereyken, Tercüman Aleko bir adım geride kalmıştı. Kapının daralan aralığından son bir kez geriye, hücrenin içine baktı.

Gaz feneri artık koridordaydı; içeriye yalnızca eğik, solgun bir ışık şeridi vuruyordu. O loşluğun ortasında, sırtı taş duvara dayalı oturan o ufak tefek kadın hâlâ kıpırdamamıştı. Yerde hemen iki adım önünde yüzbaşının fırlattığı deri kırbaç yatıyordu; ama kadının gözleri kırbaca değil, doğrudan kapının aralığına, Aleko’nun gözlerine dikilmişti. Karanlıkta iki kor gibi parlayan, ne öfke ne merhamet, yalnızca soğuk ve şaşmaz bir hesap taşıyan o gözlerden Aleko ilk kez gerçekten ürktü.

Sırtından aşağı soğuk bir ter indi. Bir an, bu kalın taş duvarların ve demir sürgünün bile o kadını içeride tutmaya yetmeyeceği gibi delice, korkunç bir hisse kapıldı.

Kapı tok bir gürültüyle kapandı; ağır demir sürgü dışarıdan yeniden kilitlendi.

Aleko feneri göğsüne bastırıp hızlı adımlarla merdivenlere yöneldi. Arkasına bir daha bakmadı.

14. Gece — Sessiz Mühendislik

Nikolaos farkında olmadan ona en büyük hediyeyi vermişti: bir tarih.

İnsan belirsiz bir karanlıkta beklerken zamanı elinden kaçırır; günler birbirine yapışır, irade yavaş yavaş çürür. Ama elinde bir tarih varsa, karanlık bir çukur olmaktan çıkar, ölçülebilir bir haritaya dönüşür.

Onuncu geceden bu yana dört gece daha geçmişti.

On birinci gece Nikolaos bodruma inmedi; yalnızca nöbetçi onbaşı gözetleme kapağını açıp içeri fener tuttu, kadının hâlâ nefes aldığını görüp çekildi. On ikinci gece kapı aralanıp içeriye yarım tas bayat suyla taş gibi sert bir parça çavdar ekmeği bırakıldı — görünüşe göre yüzbaşı, kurşuna dizilecek esirin on dokuzundan önce açlıktan ölmesini istemiyordu. Fatma Seher o ekmeği tek lokmada yutmadı; dörde böldü, ıslatıp ağır ağır çiğnedi. Bedenini hayatta değil, yalnızca o son gece ayağa kalkacak kadar ayakta tutmak zorundaydı. On üçüncü gece İzmit Körfezi’nden ağır bir lodos esmeye başladı; deniz tuzu kokusu dar mazgaldan içeri doldu, taş duvarların teri arttı.

Şimdi on dördüncü geceydi.

Ayın on dokuzu. Artık yalnızca beş gece kalmıştı.

Üst katta subayların içkili zafer yemeği olacaktı; kadehler kalkacak, gramofon çalacak, bütün dikkati yukarıdaki gürültü emecekti. Ertesi sabah ise her şey bitecekti. Fatma Seher karanlıkta nefesini dinlerken zihninde tek bir düşünce dönüyordu: Sabah geldiğinde bu taş odada kimseyi bulamayacaklar.

Saat sekizde üst kattaki subay odasından yemek çatal bıçaklarının ve ağır sandalye ayaklarının boğuk sesleri geldi. Saat ona doğru sesler seyreldi. Saat on birde —tam vaktinde— bodrum merdivenlerinde ağır çizmelerin düzenli takırtısı duyuldu.

Nöbet değişimiydi.

Fatma Seher başını duvara yaslı tuttu, nefesini yavaşlattı. Kapının dışında iki yeni askerin Rumca kısa selamlaşması, gidenlerin merdivenden çıkan ayak sesleri ve ardından koridorun yeniden sessizliğe gömülüşü. Gecelerdir ezberlediği düzen şaşmamıştı. Kısa boylu nöbetçi, her zamanki gibi yirmi dakika kadar koridorda dolanıp öksürdü, arkadaşına alçak sesle bir şeyler mırıldandı ve üst katın sıcaklığına, çayına ya da konyak şişesine sıvıştı.

Kapının önünde yalnızca iri yapılı, ağır nefesli asker kaldı.

Ahşap iskemlenin sırtı taş duvara yaslanırken boğuk bir gıcırtı çıkardı. Ardından bir kumaş hışırtısı ve askerin boğazından yükselen derin, gevşek bir esneme duyuldu.

Fatma Seher karanlıkta yavaşça doğruldu.

Sol omzu hâlâ bıçak gibi sızlıyor, kaburgaları her kıpırdayışta içten içe batıyordu. Ama acıya alışmıştı; artık acı onu yavaşlatan bir engel değil, zihnini uyku sisinden koruyan soğuk bir çiviydi.

Önce bileklerini yokladı.

Yedinci geceden beri —tam bir haftadır— her akşam nöbet değişiminin ardından yalnızca on dakika boyunca, köşedeki su damlayan ıslak duvar taşının keskin alt kenarına sürttüğü kalın urgan artık neredeyse kopma noktasına gelmişti. Avuç içi ve bileklerinin iç yüzü taşa sürte sürte yarılmış, kabuk bağlayıp yeniden kanamıştı; parmak uçları hâlâ kurumuş kan ve taş tozuyla sertleşmişti. İki bileğini karanlıkta belli belirsiz gerdi. Kalın kenevir urganın neredeyse bütün telleri dağılmış, tiftiklenmişti; demir zincirin halkalarına dolanmış bağı artık yalnızca birkaç ince, inatçı lif bir arada tutuyordu.

İpi bilerek koparmadı.

Eğer şimdi koparırsa, yarın gündüz nöbetçi onbaşı küçük demir gözetleme kapağını açıp içeri fener tuttuğunda bileklerinin çözüldüğünü fark ederdi; o zaman zinciri kısaltır, ellerini arkadan bağlarlardı. Bağ dışarıdan bakıldığında hâlâ sağlam görünmeliydi. Ama Fatma Seher artık biliyordu: doğru saniye geldiğinde, bileklerini iki yana doğru tek bir sert çekişte boşluğa çıkarabilecekti.

Birinci adım tamamdı. Şimdi ikinci adım vardı.

Karanlıkta kulağını kapıya doğru verdi. Dışarıdaki iri yapılı nöbetçinin nefesi ağırlaşmış, düzenli ve derin bir ritme oturmuştu; henüz tam uyumamıştı ama yarı uykulu, gevşek bir dalgınlıktaydı.

Fatma Seher sessizce ayağa kalktı. Açlıktan başı bir an döndü, gözlerinin önünde karanlığın içinde siyah halkalar açılıp kapandı. İki saniye taş duvara avucunu dayayıp bekledi; baş dönmesi geçince, yün çoraplı ve çizmeli ayaklarının tabanını yokladı. Islak taşta en ufak bir çizme kayması koridorda yankılanabilirdi. Ağırlığını parmak uçlarına vererek köşeye, boş tütün sandığının yanına süzüldü.

Bu, ilk gece Yüzbaşı Nikolaos’un üstüne oturup ona sıcak çorba ve hekim vaat ettiği sandıktı.

Fatma Seher, yerdeki boş tütün sandığının iki yanından kavradı. Sol kolunu kaldırdığında omzundan sırtına doğru keskin bir yanma indi; dişlerini sıktı, boğazından tek bir inilti bile bırakmadı. Sandığı taş zeminde kesinlikle sürüklemeden —çünkü ahşabın ıslak taşta çıkaracağı en ufak sürtünme sesi kapının dışından duyulurdu— iki eliyle yerden bir karış kadar hafifçe kaldırdı.

Her adımı bir nefes aralığına sığdırarak, dizlerini hafifçe kırıp dengesini koruyarak üç adım yürüdü ve sandığı duvarın üst kısmındaki dar havalandırma mazgalının tam altına, tüy gibi sessizce bıraktı.

Durdu. Dinledi.

Kapının dışında nöbetçi hafifçe kıpırdandı, bir çizme topuğu taşa değdi, sonra derin bir nefesle yeniden sustu.

Fatma Seher ellerini duvar taşına yaslayıp sandığın üstüne çıktı.

Ahşap tahta zayıftı; ortasına bassa çatırdardı. Ayaklarını özellikle sandığın çivili ve kalın yan çıtalarının üstüne koydu. Tahta ağırlığının altında belli belirsiz esnedi ama ses çıkarmadı.

Başını kaldırdı. Dar havalandırma mazgalı artık tam yüzünün hizasındaydı.

Dışarıdan sızan ince gece esintisi yüzüne değdi. On dört gecedir soluduğu küf, pas ve kan kokusunun arasından ilk kez başka bir koku geldi burnuna: ıslak toprağın, uzak çam ormanlarının ve İzmit Körfezi’nin soğuk deniz tuzunun kokusu. Göğsü bir an sıkıştı; ciğerlerine sessiz, derin bir nefes çekti. Arka avludan hiç ses gelmiyordu; yalnızca uzaktan, çok uzaktan, liman tarafında esen rüzgârın uğultusu duyuluyordu.

Parmak uçlarını kaldırıp paslı demir mazgalın kenarına ulaştırdı.

Karanlıkta gözleriyle değil, avuçlarının hafızasıyla okudu demiri. Dikey demir çubuklar kalındı; el gücüyle eğilmez, kırılmazdı. Ama mazgalın bütün çerçevesini taş duvarın oyuğuna tutan alt demir sürgü ile sağ köşedeki eski menteşe, yıllardır bu kıyı kentinin deniz nemini ve yağmur suyunu yemiş, kabarmış, pul pul çürümüştü.

Fatma Seher, bileklerindeki o son birkaç kenevir lifinin kazara kopmamasına dikkat ederek iki elini yan yana getirdi ve paslı alt sürgüyü sıkıca kavradı.

Soğuk, nemli demir avuçlarının yaralı derisini yaktı. Yavaşça, acele etmeden, bütün gücünü bir anda vermeden sürgüyü sağa sola oynattı. Ses çıkmasın diye hareketini milim milim ölçüyordu.

Parmaklarının arasından avucuna soğuk, ıslak pas kırıntıları döküldü. Birkaç küçük pas parçası yanağına ve dudağına değdi; ağzında keskin, acı bir demir tadı belirdi. Sağ kolunun bütün kuvvetini, sol kolunun kalan direnciyle birleştirip pasın şişirdiği sürgüye sessiz, sabit bir baskı uyguladı.

Bir saniye. İki saniye.

Sürgü, derinden gelen boğuk bir gevşemeyle bir milim kıpırdadı.

Ne tiz bir gıcırtı çıkmıştı ne de taş dökülmüştü. Yalnızca yıllardır birbirine kaynamış pas tabakasının ilk kilidi kırılmıştı. Çerçevenin alt kenarı parmak uçlarında belli belirsiz oynadı.

Fatma Seher durdu. Daha fazla zorlamadı.

Şimdi açmaya kalksa, dışarıdaki paslı menteşe gecenin sessizliğinde bıçak gibi gıcırdar, bütün nöbetçileri başına toplardı. Üstelik bu gece yağmur yoktu, fırtına yoktu, üst katta sesleri bastıracak bir gürültü de yoktu. Plan aceleyle değil, sabırla kazanılırdı. Bu gece bir milim, yarın gece iki milim, öbür gece bir milim daha… On dokuzuncu gece geldiğinde o çürük sürgü ve menteşe, tek bir kararlı yüklenişte elinde kalacaktı.

Gözlerini dar demir aralıktan dışarıya, arka avlunun zifiri karanlığına dikti. Yağmur bulutları gökyüzünü çoktan örtmeye başlamıştı; tek bir yıldız bile görünmüyordu. Sanki Samanlı sırtlarının karanlığında, çok uzaklarda bir yerde kendi insanlarının nefesini duyuyormuş gibi geldi. Laz Tahsin’in dağda müfrezeyi ayakta tuttuğunu, Pire Mehmet’in bu sokakların bir köşesinde mutlaka iz sürdüğünü, yeğeninin teyzesinin tüfeğini nemden koruduğunu kemiklerinde hissediyordu.

Sandıktan ağır ağır, aynı sessizlikle aşağı indi.

Elinin tersiyle sandığın üst kapağına dökülen pas tozlarını usulca süpürüp karanlık duvar dibine, nemli taşın altına itti ki gündüz içeri giren biri ahşabın üstündeki kızıl pas izini görmesin. Sonra boş tütün sandığını yine taş zeminde sürüklemeden iki eliyle kaldırdı, santimi santimine eski köşesine —ilk gecedeki yerine— bıraktı.

Yürüyüp kendi duvar köşesine döndü. Sırtını ıslak taşa yasladı, dizlerini çekti, bileklerini hâlâ sımsıkı bağlıymış gibi göğsünün önünde topladı.

Avuçları yanıyor, omzu zonkluyor, midesi boşluktan kavruluyordu. Ama kalbi ilk kez açlıktan değil, yaklaşan fırtınanın soğukkanlı heyecanından atıyordu.

Beş gece kalmıştı.

Dışarıda körfez rüzgârı hızlandı; dar havalandırma mazgalından ince, soğuk bir ıslık geçti.

On dokuzuncu gece yağmur yağarsa, üst katta kadehler yükselirse ve kapıdaki nöbetçi yine şişesine sarılırsa… o paslı demir açılacaktı.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.