Yeni Cepheye Doğru Görseli
Yeni Cepheye Doğru

Yeni Cepheye Doğru

1. Sahne 23 dk okuma 8 okunma
Şafakta beyaz kısrağıyla müfrezesini Samanlı sırtlarından yeni cepheye süren Kara Fatma
Şafakta beyaz kısrağıyla müfrezesini Samanlı sırtlarından yeni cepheye süren Kara Fatma

Şafakta beyaz kısrağıyla müfrezesini Samanlı sırtlarından yeni cepheye süren Kara Fatma

İzmit, dört gün süren fırtınanın ardından berrak bir yaz sabahına uyandı.

Körfezden esen serin deniz rüzgârı, günlerdir şehrin çatılarına ve dar taş sokaklarına sinmiş barut dumanını nihayet dağıtmıştı. İstasyon yönünden hâlâ tek tük sönmüş korların ve kavrulmuş ahşabın kokusu taşınıyordu; ama o keskin savaş kokusunun üstüne uzun zamandır unutulmuş başka kokular biniyordu. Rıhtımdan gelen tuzlu yosun serinliği, sabah çiğinin yıkadığı incir yaprakları, taş fırınlardan yeni çekilen ekmeklerin buharı ve iki yıldır sessizliğe gömülmüş kahvehanelerden yeniden sokağa taşan taze kahve kokusu birbirine karışıyordu.

Dört gün boyunca kurşunların sekip kıvılcım çıkardığı Arnavut kaldırımlarında şimdi yalnızca gün ışığı parlıyordu.

Aylar önce İngiliz gemileri çekilip Yunan taburları şehre girdiğinde yarıya kadar indirilen, Fatma Seher’in elleri zincirli yürütüldüğü o kurşuni günde ise aralıklarından yalnızca korku dolu gözlerin sızdığı çarşı kepenkleri, bu sabah gıcırtılarla ardına kadar açılmıştı. İhtiyar bir bakkal, kurşunla kenarı parçalanmış ahşap pervazı silerken yan dükkândaki nalbantla yüksek sesle selamlaşıyordu. Artık fincanlar kahvehane masalarına ürkekçe bırakılmıyor, hamallar taş duvarlara sinip başlarını yere eğmiyordu. Taş sokaklarda yalınayak ya da çarıklı çocuklar, analarının gece yarısı eski al basmalardan ve beyaz patiskalardan diktiği ay yıldızlı bayrakları değneklere bağlamış, gülüşerek koşuşuyordu. Kurşun izleriyle delik deşik olmuş duvarların üstüne al renkli büyük bayraklar asılmıştı; körfez rüzgârı onları şişirdikçe bezin tok şaklaması şehrin üstünde ferah bir nefes gibi yankılanıyordu.

Cami avlusundaki ulu çınarın gölgesinde, şadırvanın mermer oluğundan akan suyun sesine yaşlıların alçak, titrek şükür duaları karışıyordu. Kimsenin taşkın bir çığlık attığı yoktu. Bu şehir iki yıldır işgalin soğuk kibrini, gece yarısı kapı kırılmalarını, çarşıya fısıltıyla yayılan ihbar korkularını yaşamıştı. O yüzden sevinçleri bile ağırbaşlı, vakur ve göz pınarlarında sessizce biriken bir huzur gibiydi.

Fatma Seher, eski tütün deposunun taş basamaklarından inip ana caddeye çıktığında güneş henüz minarelerin şerefelerine vuruyordu.

Sırtında dört günlük sokak çatışmasının tozu ve barut isi sinmiş koyu yün asker ceketi vardı. Çapraz deri fişekliği göğsüne sımsıkı oturmuş, siyah başörtüsünün uçları çenesinin altından dolanıp omzuna toplanmıştı. Mavzerini sol omzuna asmıştı. Ufak tefekti, yüzü haftaların yorgunluğundan incecik kalmış, gözlerinin altına koyu gölgeler oturmuştu; ama çizmelerinin ıslak taşta bıraktığı düzenli, tok ses, haftalar önce aynı bu caddede bileklerine dolanan soğuk demir zincirlerin şıngırtısını silip geçiyordu.

Çarşıdan geçerken onu tanıyanlar birden sustu. Fırının önünde bekleyen kadınlar, yaşlı terzi, şadırvandan çıkan ihtiyarlar kendiliğinden iki yana açıldılar. Bir ihtiyar sağ elini göğsüne bastırıp başını eğdi; genç bir ana, kucağındaki çocuğa kısık bir sesle, “Bak oğlum, Kara Fatma geçiyor,” diye fısıldadı.

Fatma Seher her selamı yalnızca hafif bir baş işaretiyle aldı. Durmadı, geriye dönüp tütün deposuna da bir daha bakmadı. Nikolaos ile Aleko’nun elleri bağlı hâlde düzenli ordu karargâhına teslim edilişi, sobadan çıkarılan yarı yanık muhbir defterinin komutana verilişi geride kalmıştı.

Şimdi bu berrak sabahın ilk saatlerinde yürümesi gereken iki yol vardı: önce canından bir parçayı, sonra da ona bu sabahı bağışlayan eli görmek.


Şehrin dışındaki geniş bahçeli taş mektep, harekâtın ikinci gününden beri seyyar hastaneye çevrilmişti.

Fatma Seher alçak taş duvarın bahçe kapısından içeri girdiğinde, sokaklardaki ferah deniz kokusu yerini keskin bir tentürdiyot, kaynamış keten sargı, kireç ve sirke kokusuna bıraktı. Zaferin bedeli burada, beyaz bezlerin ve tahta sedyelerin üstünde sessizce yatıyordu.

Avluda iki sıhhiye neferi kan lekeli bir sedyeyi çeşmede yıkıyor, bir başkası bakır kazanda kaynayan suyun içine temiz bezler batırıyordu. Fatma Seher taş merdivenleri çıkıp uzun koridora girdi. Ahşap döşeme her adımda hafifçe gıcırdıyordu. Sağlı sollu sıralanmış tahta karyolalarda kimi kolu askıda, kimi başı beyaz sargıyla sarılı onlarca genç asker ve gönüllü yatıyordu.

Koğuşun eşiğinde durduğunda, ilk gördüğü kişi Yeğeni Fatma oldu.

On sekiz yaşındaki genç kız, koyu desenli başörtüsünü ensesinden sıkıca toplamış, yün yeleğinin kollarını dirseklerine kadar sıvamıştı. Bileklerine kurumuş kan ve sarı tentürdiyot lekeleri bulaşmıştı. Pencere kenarındaki bir yatağın başına eğilmiş, bacağından yaralı genç bir neferin başını dikkatle kaldırıp bakır maşrapadan su içiriyordu. Yüzünde uykusuzluğun ince solgunluğu vardı ama elleri hiç titremiyordu; birkaç ay önce Oğulpaşa sırtlarında ateş başında çaydanlık süren genç kızın yerini, ateşin içinden geçmiş, sükûnetini kazanmış bir cephe kadını almıştı.

Fatma Seher eşikte bir an onu seyretti. İkinci gün istasyon sokaklarında kurşunlar taşları parçalarken, kardeşinin kızaran gömleğine bastırdığı o an gözünün önünden geçti. Dayını sıhhiyeye çek kızım! Sakın arkana bakma! demişti. Yeğeni de arkasına bakmamış, dayısını kurşunların altından çıkarıp buraya ulaştırmış, sonra da koğuştan ayrılmamıştı.

Yeğeni Fatma maşrapayı bırakıp doğrulduğunda teyzesini gördü. Koyu gözleri sevinçle parladı ama yaralıları uyandırmamak için sesini yükseltemedi. Sessiz adımlarla yanına gelip teyzesinin elini iki avucunun arasına aldı.

“Teyze,” diye fısıldadı. “İyisin değil mi?”

“İyiyim kızım,” dedi Fatma Seher alçak bir sesle, yeğeninin omzunu hafifçe sıktı. “Dayın nasıl?”

“Çok şükür iyi teyze. Gece ateşi biraz çıktı ama sabaha karşı düştü. Az önce tabip sargısını yeniledi, şimdi uyanık. Gel, pencerenin yanında.”

Koğuşun sonuna doğru yürüdüler. Geçerken iki yatakta oturan kendi müfrezesinden yaralı gönüllüler onu tanıyıp doğrulmaya yeltendi; kolu sarılı genç bir nefer gözleri parlayarak selam verdi. Fatma Seher elini hafifçe indirip yatmasını işaret etti, başucunda bir saniye durup hâlini sordu. Kendi birliğinden hiç kimseyi yoklamadan geçmek adetinde değildi.

En dipteki pencerenin yanında, sabah güneşinin vurduğu tahta yatağın üstünde kardeşi oturuyordu. Sırtına iki yastık dayamıştı; sol omzu kalın, temiz beyaz sargılarla sıkıca sarılmıştı. Sağ kolunu dizinin üstüne bırakmış, açık pencereden dışarıdaki kestane dallarına bakıyordu.

Yatağın ayakucunda, kır saçlı askerî tabip tentürdiyot şişesini tahta kutusuna yerleştiriyordu. Fatma Seher’i görünce saygıyla doğruldu.

“Hoş geldiniz hanımefendi,” dedi tabip, yorgun ama memnun bir sesle. “Gözümüz aydın. Merak etmeyin, kardeşinizin durumu iyi. Kurşun temiz çıkarıldı, kemiğe ve ana damara zarar vermemiş. Birkaç hafta kendini zorlamazsa kolunu eskisi gibi kullanır.”

“Sağ olasın doktor,” dedi Fatma Seher. Sesi sertti ama içinde derin bir rahatlama saklıydı. “Emeğin çok.”

Tabip diğer yataklara doğru uzaklaştığında, Fatma Seher yatağın kenarına yaklaştı. Kardeşi, ablasının yüzündeki solgun yorgunluğa, incelmiş yanaklarına bakıp gülümsedi.

“Dedim sana abla,” dedi kısık bir sesle. “Bizi kolay yıkamazlar. Tütün deposunu aldınız mı?”

“Aldık,” dedi Fatma Seher, elini kardeşinin sağlam omzuna koyarak. Avucunun altında kardeşinin sıcak, diri omzunu hissettiğinde, günlerdir göğsünde düğümlenen buz kütlesinden bir parça daha çözüldü. “Nikolaos’u da esir teslim ettik. Şimdi yalnızca iyileşmene bak.”

Kardeşi hafifçe nefes verdi, bakışı yanında duran Yeğeni Fatma’ya kaydı.

“Bu kız olmasa istasyon duvarının dibinde kan kaybından giderdim abla,” dedi, gözlerinde hem şükran hem gurur vardı. “Makineli taşları biçerken başını bile eğmedi. İki sıhhiyeciyle beni arka bahçeden çıkarıp buraya taşıdı, iki gecedir de başımdan ayrılmadı.”

Yeğeni Fatma’nın yanakları hafifçe kızardı. “Dayı, abartma… Herkes ne yapıyorsa onu yaptım.”

Fatma Seher yeğenine döndü; o kısa, duru bakış genç kızın bütün yorgunluğunu silmeye yetti. “Eline sağlık kızım,” dedi. “Cephede tüfek tutmak kadar yaralıyı ateşten çekmek de komutanlık ister.”

Sonra gözü, yatağın ayakucundaki sandığın üstünde duran, temiz bezle sarılıp düzgünce katlanmış küçük bohçaya takıldı. Yeğeni Fatma teyzesinin nereye baktığını hemen anladı.

“Yıkayıp kuruttum teyze,” dedi, bohçayı uzatarak. “Bahçecik yolundaki kadının abası. Bütün çamuru çıkardım, güneşte kurutup katladım. Şehir alınınca götüreceğini biliyordum.”

Fatma Seher bohçayı iki eliyle aldı. Kalın yün abanın temiz, sabun ve güneş kokan sıcaklığı parmaklarına geçti. On dokuzuncu gecenin karanlığında, soğuktan morarmış dudaklarla sırtına geçirdiği o aba şimdi tertemizdi.

“İyi düşünmüşsün kızım,” dedi Fatma Seher, bohçayı sol kolunun altına sıkıştırarak. Kardeşinin omzuna bir kez daha dokundu. “Ben Bahçecik yoluna inip emaneti teslim edeceğim. Akşamüstü Tahsin’le uğrarız. Sen tabibin sözünden çıkma.”

“Merak etme abla,” diye gülümsedi kardeşi. “İki haftaya yeniden eyere otururum. Bensiz güneye inmeyin yeter.”

Fatma Seher dudaklarının kenarında belli belirsiz bir çizgiyle başını salladı, mavzerinin kayışını omzunda düzeltip koğuştan dışarı, sabah güneşine çıktı.


Hastaneden çıktıktan sonra şehrin kenarına, Bahçecik yolunun hemen başındaki o küçük taş eve yürüdü. Güneş artık yükselmiş, sabah serinliği yerini tatlı bir yaz ılıklığına bırakmıştı.

Fatma Seher’in adımları bu patikayı tanıyordu.

Aşağıdaki dere, sonbahar yağmurlarıyla kabarıp bulanık aktığı o kâbus gecesinin aksine şimdi berrak ve sakin akıyordu. Söğüt dalları suya eğilmiş, taş köprünün yosunlu kemerinin altından gümüş renkli bir su şeridi süzülüyordu. Fatma Seher köprüden geçerken bir saniyeliğine korkuluğa yaklaşıp aşağı baktı. O gece çenesine kadar buz gibi suya gömülüp nefesini tuttuğu, tam başının üstünden dört atlı devriyenin ağır nal sesleriyle geçip gittiği taş kemer şimdi güneşin altında dingin bir gölgelikten ibaretti. Köpek havlamaları yoktu, sarı fener ışıkları yoktu. Yalnızca suyun taşlara sürtünen serin sesi vardı.

Yokuşun ilk kıvrımını döndüğünde, taş bahçe duvarının ardındaki o küçük taş ev göründü.

Duvarın üstünden sarkan incir dalları rüzgârda kıpırdanıyor, evin hemen yanındaki alçak tahta kapılı samanlık güneşin altında sessizce duruyordu. O gece şafağa bir saat kala, dizlerinde derman kalmadığında kendini içine attığı, dışarıdan tüfek dipçikleriyle kapı vurulurken kuru otların altında nefesini tuttuğu samanlık burasıydı.

Fatma Seher bahçenin ahşap kapısını itip taş avluya girdi. Avlu tertemiz süpürülmüş, köşedeki toprak testilerin dibine su serpilmişti. Evin alçak tahta kapısına yaklaştı. Kolunun altındaki temizce katlanmış yün abayı düzeltti ve kapıyı iki kez çaldı.

İçeriden önce hafif bir sessizlik, ardından tahta döşemede yaklaşan telaşsız ayak sesleri duyuldu.

Kapının demir mandalı indi, kanat aralandı.

Eşikte Emine Ana duruyordu. Elli yaşlarında, temiz beyaz yazmasının altından kırlaşmış saçları görünen, yüzündeki derin çizgilere rağmen gözleri hâlâ diri bakan o kadındı. Kapıyı açtığında önce güneşten gözlerini kıstı; sonra tam karşısında duran kişiyi seçti.

Bu kez karşısında yağmurdan sırılsıklam, çamurlara bulanmış, yaralı bir kaçak değil; mavzeri omzunda, fişekliği göğsünde, koyu yün ceketinin içinde dimdik duran kurtuluş komutanı vardı.

Emine Ana’nın eli kapının tokmağında dondu. Nefesi boğazında takılı kaldı, sonra koyu gözleri hızla doldu. İki damla yaş yanaklarındaki ince çizgilerden süzülüp çenesine indi.

“Kızım…” diye fısıldadı sesi titreyerek. “Sözünü tuttun…”

Fatma Seher kolunun altında temizce katlanmış kuru yün abayı —içine bir çift sağlam yeni çarık da sarılıydı— iki eliyle uzattı. Emine Ana bohçayı kollarına aldığı anda, Fatma Seher eğilip Emine Ana’nın yılların toprağından ve emeğinden nasır bağlamış elini tuttu, alnına götürüp öptü.

“Emanetini getirdim bacım,” dedi Fatma Seher. Sesi askerlerin karşısındaki sert komutan sesi değil, minneti derin, sade bir kadının sesiydi. “On dokuzuncu gece o samanlık olmasaydı, bugün bu şehirde bayrak dalgalanmazdı. Hakkını helal et.”

Emine Ana’nın çenesi titredi. Elini kaldırıp Fatma Seher’in siyah başörtülü başını bir ana şefkatiyle okşadı.

“Helal olsun kızım, ananın ak sütü gibi helal olsun,” dedi sesi kısılarak. “O aba ne ki, bir tas süt ne ki? Yeter ki şu memleketin yüzü bir daha kararmasın. Yeter ki bir daha kapımıza yabancı dipçiği vurulmasın.”

Eşikte geri çekilip yol açtı. “Ayakta durma kızım, gel içeri. Ocakta taze süt kaynattım, iki lokma mısır ekmeği ye. O gece yarım yamalak içip karanlığa gittin, içim hep sende kaldı.”

“Vaktim dar bacım, birliğe döneceğim,” dedi Fatma Seher ama Emine Ana’nın onu avlunun gölgeli taş sekisine çekmesine karşı koyamadı. Mavzerini taş duvarın dibine dikkatle yaslayıp sekideki eski kilimin kenarına oturdu.

Tam o sırada, evin yarı aralık penceresinin gerisinden alçak ama berrak, ihtiyar bir kadın sesi duyuldu.

“Emine… gelen o kız mı? Samanlıkta sakladığın Kara Fatma mı?”

Emine Ana pencereye gülümseyerek seslendi: “Odur ana, sağ salim geldi! Şehri kurtarmışlar, emaneti de getirmiş!”

İçerideki odadan yatalak ihtiyar kadının titrek, sıcak duası avluya süzüldü: “Çok şükür Rabbime… Gözüm açık gitmedi. Allah kılıcını keskin, yolunu açık etsin kızım. Kurşun değmesin sana…”

Fatma Seher başını pencereye doğru eğdi. “Sağ olasın ana, duanı eksik etme,” dedi alçak sesle.

Günlerdir barut dumanı, emirler ve kanlı sargılar arasında yaşayan zihni, bu küçük taş avluda, incir gölgesinin ve bir ihtiyar ananın duasının içinde bir dakikalığına duruldu. Şehirler yalnız tüfekle değil, karanlıkta fenerini söndürüp sürgüyü çeken bu görünmeyen ellerle kurtuluyordu. Nikolaos bütün istihbarat defterleriyle ve kırbaçlarıyla bunu hiçbir zaman anlamamıştı.

Emine Ana içeriden bir bakır maşrapa soğuk ayran ile bir dilim taze mısır ekmeği getirdi. Fatma Seher ayranı ağır ağır içerken, Emine Ana karşısındaki tabureye oturup onun yüzünü dikkatle süzdü. Acı görmüş bir ananın gözü hiçbir zırha aldanmazdı.

“Kızım,” dedi Emine Ana, kaşları çatılarak. “Senin benzin hiç iyi değil. Gözlerinin altı çürümüş, dudakların kuru. Bileklerindeki o ip izleri bile tam geçmemiş. Kurtuldu işte şehir; biraz başını yastığa koy, dinlen. Bu can demirden değil.”

Fatma Seher maşrapayı bıraktı, sol bileğinin ceket yeninden azıcık görünen soluk izine bir saniye baktı, sonra yeniden Emine Ana’ya döndü.

“Alışığız bacım,” dedi sade bir tonla. “Biraz yorgunluk var, geçer. Ama iş daha bitmedi. İzmir’e kadar yol var.”

Emine Ana derin bir iç geçirdi; bu kadının dinlenmek için yoğrulmadığını bakışlarından anlamıştı. Ayağa kalktıklarında bir kez daha sarıldılar. Fatma Seher avlu kapısından çıkıp birkaç adım attıktan sonra dönüp baktığında, Emine Ana hâlâ eşikte, kollarının arasında temizce katlanmış yün abayla arkasından dua okuyordu.


Ama savaş, kurtulan bir şehirde uzun süre soluklanmaya izin vermiyordu.

İzmit’in kurtuluşunu izleyen günler, zafer şenlikleriyle değil, yoğun bir toparlanmayla geçti. Eski tütün deposunun karşısındaki meydan ve üst sırtlardaki kışla avlusu her sabah gün ağarırken doluyordu. Kara Fatma İzmit’i aldı haberi Samanlı köylerinden Adapazarı’na, Kandıra’ya, Sapanca kıyılarına ve Geyve boğazına kadar yayılmıştı. Her gün yeni gönüllüler geliyordu; kiminin sırtında eski bir av tüfeği, kiminin belinde yalnızca bir kama vardı. Aralarında artık kırkı aşkın kadın savaşçı bulunuyordu; genç dullar, kocasını cepheye göndermiş köy kadınları, gözleri ateş gibi bakan genç kızlar tek bir ismin etrafında toplanıyordu.

Fatma Seher o günlerde tek bir öğlen bile oturmadı.

Sabah şafakta yeni gelenleri sıraya diziyor, tüfek sürgüsünün nasıl temizleneceğini, gece yürüyüşünde metalin nasıl örtüleceğini, siperde nefesin nasıl tutulacağını bizzat gösteriyordu. Öğleden sonra Laz Tahsin ve Topkapılı Pire Mehmet ile cephaneliği sayıyor, fişeklikleri doldurtuyor, atların nallarını kontrol ettiriyordu. Akşamları ise Kocaeli Grubu karargâhından gelen subaylarla harita başına oturup güney hattındaki düşman hareketlerini dinliyordu.

Sadece geceleri, odasına çekilip lambayı üflediğinde omuzlarının arasına oturan derin bir sızı ve ensesinden aşağı inen soğuk bir ürperti hissediyordu. Üstüne eski bir battaniye çekip geçmesini bekliyordu; kimseye tek kelime etmedi.

İzmit’in kurtuluşundan yalnızca on iki gün sonra, sıcak bir ikindi vaktinde Kocaeli Grubu’ndan köpükler içinde bir atlı ulak geldi.

Mühürlü zarf harita masasının üstünde açıldığında odadaki hava ağırlaştı. Yunan ordusu güneyde, Bursa ile İznik arasında büyük bir yığınak yapıyordu; ileri kolları İznik sırtlarına doğru sarkmaya başlamıştı. Emir kısa ve kesindi: Müfrezenin vakit kaybetmeden Samanlı’yı aşıp İznik sırtlarına, Avdan Yaylası’na hareket etmesi gerekiyordu.

Fatma Seher emri son satırına kadar dinledi, masanın kenarına tutunup doğruldu.

“Yarın şafakta hareket ediyoruz,” dedi Laz Tahsin’e ve Pire Mehmet’e bakarak. “İki günlük peksimet, yedek fişek, su mataraları bu akşamdan hazırlansın. Yayla geceleri ayaz olur; abası olmayan kalmasın.”

Cümlesini bitirdiği anda gözlerinin önündeki harita çizgileri dalgalandı.

Masadaki gaz lambasının alevi ikiye bölündü, odanın taş duvarları yana kayar gibi oldu. Ense kökünden beline doğru buz gibi bir ter indi; oysa avuç içleri ve şakakları alev alev yanıyordu. Çenesini sıktı, belli etmemek için parmaklarını masaya bastırdı ama dizlerindeki güç bir anda çekildi.

On dokuz gecelik rutubetin, buz gibi dere suyunun, haftalarca süren açlığın ve dört günlük uykusuzluğun acısı sonunda bedeninden çıktı; Fatma Seher yüksek bir ateşle yatağa düştü.

Laz Tahsin, onun yüzünün bir saniyede kireç gibi ağardığını herkesten önce gördü. İri gövdesiyle yanına atılıp kolundan tuttu.

“Abla!” dedi Tahsin endişeyle. “Yanıyorsun! Alnın kor gibi!”

“Bir şeyim yok Tahsin,” diye mırıldandı Fatma Seher ama sesi çatallandı. “Azıcık başım döndü…”

Ama bir adım atmaya kalktığında ayakları taş döşemede boşaldı. Pire Mehmet öbür koluna girdi, iki koca adam ufak tefek komutanlarını yan odadaki tahta karyolaya taşıyıp yatırdılar.

O gece yüksek ateş bütün bedenini sardı. Küçük taş odada yalnızca ağır, düzensiz bir soluk ve sirkeli suya batırılan bezin bakır tasa değdikçe çıkardığı yumuşak ses duyuluyordu. Askerî tabip akşam iki kez gelip nabzını dinledi, kaşları çatık başını salladı: “Haftalardır ayakta durması bile mucizeydi. Bu ateş bir gecede düşmez; en az on gün yerinden kalkmaması lazım.”

Ertesi sabah, şafak sökmeden odada dört kişi toplandı.

Başucunda iri cüssesiyle Laz Tahsin ve yarası hızla toparlanan, iki gün önce hastaneden dönmüş kardeşi durdular. Pencerenin dibinde Yeğeni Fatma elindeki soğuk bezi teyzesinin alnına bastırıyor, kapı ağzında ise Topkapılı Pire Mehmet kasketini elinde çevirerek yere bakıyordu.

Fatma Seher gözlerini güçlükle araladı. Dudakları ateşten çatlamıştı.

“Atları… hazırladınız mı?” diye sordu, dirseğinin üstünde doğrulmaya çalışarak. “Emir var… Avdan’a…”

Laz Tahsin iri elini sarsılmaz bir kararlılıkla Fatma Seher’in omzuna koyup onu yeniden yastığa yatırdı.

“Abla, ateşin yanıyor,” dedi Laz Tahsin, sesi kararlıydı. “Bu hâlde Avdan Yaylası’nın ayazına çıkamazsın. Müfrezeyi önden kardeşinle ben götürelim. Sen iyileşince arkadan gelirsin.”

Fatma Seher itiraz etmek için dudaklarını araladı; hiçbir cepheye sonradan yetişmemişti. Ama başını yastıktan iki parmak kaldırmaya çalıştığında bütün oda dönmeye başladı, kulaklarında ağır bir uğultu yükseldi. Kardeşinin endişeli ama kararlı gözlerine baktı.

“Tahsin haklı abla,” dedi kardeşi yumuşak bir sesle. “Kolum düzeldi, tüfek de tutarım at da sürerim. Pire Mehmet öncüde, Tahsin yanda, İsmail arkada… Biz yaylayı tutar, mevzileri kazarız. Sen burada yatıp iyileşeceksin. Bize sağlam lazımsın.”

Fatma Seher ilk kez itiraz edecek gücü bulamadı; gözlerini bir saniye kapatıp başını hafifçe salladı.

“Birliğe göz kulak olun,” diye fısıldadı. “Kimse geri kalmasın. Kadınların çadırları rüzgâra ters kurulsun… nöbetleri iki saatte bir değiştirin.”

“Emrin olur abla,” dedi Laz Tahsin, boğazındaki düğümü yutkunarak.

Yeğeni Fatma gözleri yaşlı başını eğdi. “Teyze, ben senin yanında kalayım, iyileşince beraber çıkarız.”

Fatma Seher başını yastıkta hafifçe iki yana salladı; eski komutan tonu bir saniyeliğine geri döndü: “Olmaz kızım. Burada tabip var. Yaylada yaralanan olursa senin elin lazım. Dayının yanında git.”

Bir saat sonra, gün ağarırken pencerenin altındaki taş yoldan yüzlerce adımın, at nallarının ve mühimmat yüklü katırların düzenli gürültüsü yükseldi. Pire Mehmet’in önden verdiği kısa ıslık, Laz Tahsin’in gür sesi önce avluyu doldurdu, sonra yavaş yavaş güney yokuşlarına doğru uzaklaştı.

Oda birden sessizleşti.

Müfreze önden yola çıktı. Fatma Seher, tam on bir gün boyunca yatakta kaldı.

İlk beş gün zaman birbirine karıştı. Yarı uykulu nöbetlerde, terden ıslanmış yastığın içinde zihni durmadan geriye gidiyordu. Kimi zaman Kabakçı Köyü’nün yağmurlu gecesinde yanan samanlıkların kızıl dumanı odaya doluyor, muhtarın çamurda devrilişini görüyordu. Kimi zaman Kuru Dere geçidinin o kıpırtısız gri sisine düşüyordu; beyaz kısrağının sağ omzuna saplanan kurşunun boğuk sesini, hayvanın çamura devrilip açık kalan koyu gözlerini görüp yatakta hafifçe irkiliyordu. Hemen ardından böğürtlen çalılıklarına tırmanan Kadir ile Ömer’in kayan çakıl sesleri kulağında çınlıyordu.

Bazı geceler ateş en tepeye vurduğunda kendini yeniden eski tütün deposunun taş bodrumunda sanıyordu. Tavan dibindeki paslı mazgaldan yüzüne soğuk yağmur damlaları düşüyor, Aleko’nun sesi karanlıktan aynı soruyu tekrarlıyordu: Kaç kişisiniz? Ankara’dan kimle haberleşiyorsunuz? O anlarda bile, ateşin ve sayıklamanın içinde bile dudakları sımsıkı kilitleniyordu; başucundaki sıhhiye neferi onun ağzından tek bir isim, tek bir feryat duymadı. Yalnızca bir gece şafağa karşı fısıltıyla, “Sus… yukarıdakiler yaşasın,” dediği duyuldu.

Altıncı günün akşamı ateş kırılmaya başladı. Sekizinci gün pencereden gelen yaz rüzgârını yeniden hissetti; tabibin getirdiği sıcak tarhana çorbasından ilk kez yarım kâse içebildi. Onuncu günün ikindisinde bahçeye çıkıp on adım yürüdü; dizleri hâlâ biraz gevşekti ama başındaki ağır bulut tamamen dağılmıştı.

On birinci günün şafağında gözlerini açtığında teri soğumuş, ateşi tamamen düşmüştü.

Alnına elini koydu; serindi. Soluğu derin ve rahattı. Hiç ses çıkarmadan yorganı kenara itip ayaklarını tahta döşemeye bastı. İbrikten soğuk su döküp yüzünü yıkadı. Duvar çivisinden temizlenmiş koyu yün asker ceketini alıp sırtına geçirdi, siyah başörtüsünü çenesinin altından sıkıca bağladı. Çapraz deri fişekliğini beline ve göğsüne oturttu, mavzerini köşeden alıp sürgüsünü bir kez çekip bıraktı. Metalin kuru, tok şakırtısı sessiz odada yankılandı.

Tam kapının mandalına uzandığında kapı aralandı. Sabah yoklaması için erken gelen askerî tabip, karşısında giyinmiş, kuşanmış, elinde mavzeriyle ayakta duran hastasını görünce elindeki ilaç şişesiyle kalakaldı.

“Daha tam toparlamadın hanımefendi,” dedi tabip itirazla. “Ateşin ancak dün düştü. Bir hafta daha istirahat şart. Avdan Yaylası buradan bir günlük sarp yol, gecesi dondurur!”

Fatma Seher kapıyı sonuna kadar açtı. Sabahın serin havası içeri doldu.

“Cephe beklemez doktor,” dedi Fatma Seher kısaca. “Arkadaşlarım yaylada.”

Tabip bir an daha itiraz edecek oldu ama karşısındaki ufak tefek kadının çelik gibi gözlerini görünce kelimeler boğazında söndü. Bu kadının ne ateşle ne duvarla durdurulabileceğini anladı; başını hafifçe eğip kenara çekildi.

“Yolun açık olsun hanımefendi,” dedi alçak sesle. “Allah yardımcın olsun.”

Avluda, Kocaeli Grubu’ndan verilen iki atlı refakatçiyle birlikte eyerlenmiş bir doru at bekliyordu. Fatma Seher heybesine bir somun ekmek, iki yedek fişek katarı ve su matarasını koydu; gün ışımadan İzmit’i arkasında bırakıp Samanlı Dağları’na tırmanmaya başladı.


Ertesi sabah, Samanlı Dağları’nın en yüksek geçidinde, Avdan Yaylası’na inen taşlı yolun başında durduğunda güneş doğmak üzereydi.

Yüksek dağ ayazı berrak ve kesindi. Çam reçinesinin, ıslak dağ kekiğinin ve kayalıklardan süzülen poyrazın kokusu her nefeste ciğerleri açıyordu. Doğu ufkunda, kara dağ silsilesinin hemen üstünde ince bir bakır çizgisi belirmiş, gökyüzünün laciverdi soluk bir altına dönmeye başlamıştı. Kayalıkların dibindeki çiğ damlaları sabah ışığında parıldıyordu.

Fatma Seher, geçidin en üst sırtına çıktığında doru atının dizginini çekip durdu.

Önce arkasına, kuzeye doğru döndü ve uzun, sessiz bir an boyunca aşağıya baktı.

Arkasında, aşağıda kalan İzmit Körfezi sabah ışığında gümüş bir ayna gibi parlıyordu. Suyun üstünde tek bir düşman gemisinin dumanı yoktu. Kıyıda taş evler, ince dumanı tüten bacalar ve cami minareleri seçiliyordu. Ve istasyonun yukarısında duran eski tütün deposu —on dokuz gece boyunca karanlık taş bodrumunda kırbaç, soğuk su ve ölümle yüz yüze kaldığı o bina— oradan artık küçücük, zararsız bir taş nokta gibi görünüyordu.

Karanlık geride kalmıştı.

Fatma Seher derin bir nefes alıp başını öne, güneye çevirdi.

Önünde ise sislerin arasından güneye —İznik’e, Sakarya’ya, Bursa’ya ve en uzakta İzmir’e— uzanan uzun, sarp ve çetin bir yol açılıyordu. Taşlı, yokuşlu, ucu bucağı şimdilik sislerle örtülü bir yoldu bu; ama artık yönü belliydi.

Geçidin iki yanında Topkapılı Pire Mehmet, Laz Tahsin, Yeğeni Fatma, iyileşmiş hâlde atının üstünde bekleyen kardeşi ve artık yüzlerce kişiye ulaşan —içinde kırkı aşkın kadın savaşçının bulunduğu— müfreze dizilmişti.

İlk gece Kabakçı’nın yağmuruna inen o on yedi kişilik avuç içi kadar kol, şimdi Samanlı geçidinin iki yakasını dolduran büyük bir direniş birliğine dönüşmüştü. Atların burunlarından çıkan sıcak buharlar ayaza karışıyor, mavzer namluları doğan güneşin ilk ışığında mat mat parlıyordu.

Sol başta kasketini kaşlarına indirmiş ince bıyıklı Topkapılı Pire Mehmet’in yüzünde ablasını gördüğü anda geniş bir gülümseme açtı. Karşısında gür koyu sakalı ve geniş omuzlarıyla bir kaya gibi dikilen Laz Tahsin vardı. İki adım yanında iyileşmiş koluyla atının üstünde dimdik duran kardeşi ablasına elini göğsüne koyarak selam verdi; hemen yanında omzunda hem mavzeri hem sıhhiye çantasıyla Yeğeni Fatma’nın gözleri sevinçle ışıldadı. Biraz geride kuru yüzlü Geyveli İsmail sakin gözlerle bakıyor, onun yanında Kuru Dere geçidini aşıp olgunlaşmış genç Kadir ile Ömer duruyordu. Ve sıraların arasında, başörtüleri yayla rüzgârında dalgalanan, çapraz fişeklikli kırkı aşkın kadın savaşçı omuz omuza bekliyordu.

Fatma Seher yaklaştığında geçide derin, vakur bir sessizlik çöktü.

Laz Tahsin ile Topkapılı Pire Mehmet birlikte öne çıktılar. Pire Mehmet’in elinde, yelesi gümüş gibi parlayan yeni bir beyaz kısrağın yuları vardı. Kolanı sıkılmış, eyeri oturtulmuş, göğsü geniş, gözleri diri bir dağ kısrağıydı; ön ayağıyla taşlı toprağı eşeleyip burnundan sıcak buhar savuruyordu.

Fatma Seher doru attan inip yaklaştı, önce kısrağa, sonra iki arkadaşına baktı.

“Kuru Dere geçidinde kalan kısrağının haberini bütün köyler biliyordu abla,” dedi Laz Tahsin, gür sakalının altında yumuşak ama vakur bir sesle. “Sen yataktayken Bahçecik’ten, Oğulpaşa’dan, Kabakçı’dan ihtiyarlar birleşip en iyi atlarını seçip gönderdiler.”

Pire Mehmet kasketinin ucunu hafifçe kaldırıp gülümsedi. “Kara Fatma yeni cepheye yaya yürümez, dediler abla. Düşman beyaz atı görünce uzaktan tanısın.”

Fatma Seher bir an konuşmadı. İki adım atıp sağ avucunu yeni beyaz kısrağın sıcak boynuna bastırdı. Hayvanın güçlü, düzenli nabzı avucuna vurdu; kısrak başını ona doğru eğdi. Zihninden bir saniyeliğine Kuru Dere’nin sisli çamuru ve ilk kısrağının soğuyan gövdesi geçti. Yası yine sessiz tuttu; gidenlerin emaneti yürümeye devam etmekle taşınırdı.

“Köylülerin hakkı ödenmez,” dedi alçak sesle. “Allah razı olsun.”

Fatma Seher, yeni beyaz kısrağının eyerine çevik bir hareketle atladı. On bir günlük ateşten çıkmış bedeni eyere oturduğu saniyede bütün yorgunluğunu silkeledi; omuzları dikleşti, çenesi kalktı.

Dizgini tutarken, ceketinin kol ağızları hafifçe geriye çekildi; bileklerinin iç yüzünde on dokuz gecelik kalın urganın bıraktığı ince, soluk iz sabah güneşinde belli belirsiz göründü. Artık o iz bir esaret yarası değildi; kırılmamış bir iradenin, suskunlukla kazanılmış bir savaşın mührüydü.

Beyaz kısrağını hafifçe çevirip arkasındaki yüzlerce göze baktı. Topkapılı Pire Mehmet’in gözündeki ateşe, Laz Tahsin’in sarsılmaz omuzlarına, kardeşinin iyileşmiş koluna, Yeğeni Fatma’nın duru yüzüne, Kadir ile Ömer’in büyümüş bakışlarına ve rüzgârda başörtüleri dalgalanan kırkı aşkın kadına tek tek baktı.

Ne uzun bir nutuk attı ne de sesini süsledi. Yalnızca sağ elini güneye, sisli dağ silsilesine doğru kaldırdı:

“Yol uzun,” dedi sesi yaylanın rüzgârında çınlayarak. “Vatan henüz bitmedi. İleri!”

Beyaz kısrak öne atıldı; nalları geçidin çıplak taşlarından keskin, tok bir ses çıkardı.

Hemen arkasından Laz Tahsin ve kardeşi atlarını sürdü. Pire Mehmet keskin bir ıslık çalıp öncü kolun başına geçti. Yeğeni Fatma tüfeğini omzuna oturtup kadın savaşçılarla birlikte adımlarını hızlandırdı.

Arkasından yükselen yüzlerce nal ve adım sesi, Samanlı sırtlarının taşlarını inleterek güneye, yeni cepheye doğru aktı.

— SON —


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.