Hayalet Gibi Dönüş Görseli
Hayalet Gibi Dönüş

Hayalet Gibi Dönüş

1. Sahne 23 dk okuma 7 okunma
Sabah sisinin içinden dağ karargâhına dönen Fatma Seher’i karşılayan müfreze
Sabah sisinin içinden dağ karargâhına dönen Fatma Seher’i karşılayan müfreze

Sabah sisinin içinden dağ karargâhına dönen Fatma Seher’i karşılayan müfreze

On dokuzuncu gecenin sabahı, Servetiye sırtlarındaki karargâhta güneş doğmuş ama kimsenin yüzüne sıcaklık vermemişti.

Gece boyu Samanlı dağlarını döven yağmur şafağa doğru dinmiş, yerini kayın dallarından ağır ağır damlayan soğuk bir ıslaklığa bırakmıştı. Çürümüş yapraklar çamurla birbirine yapışmış, havaya keskin bir toprak ve nemli odun kokusu sinmişti. Aşağıdaki İzmit Körfezi’ni kalın, kurşuni bir sis örtüyor; güneşin cılız ışığı bu sisin üstünden kayıp geçiyor ama açıklıktaki insanların iliklerine işlemiş ayazı dağıtamıyordu.

Aşağı köyden dizlerine kadar çamur içinde, nefes nefese tırmanan yaşlı bir oduncu, daha bir saat önce İzmit’ten gelen acı haberi getirmişti. Adam soluğu kesildiği için kayın ağacına tutunmuş, yağmurdan ağırlaşmış şapkasını göğsüne bastırıp tek bir cümle dökebilmişti: “Bu sabah gün ağarırken tütün deposunun avlusunda Kara Fatma’yı kurşuna dizeceklermiş.”

Oduncu bunu dün akşam üst kattaki subay sofrasına odun taşıyan bir arabacıdan duymuştu; avlu taşlarını süpürtmüşler, şafak mangasını hazırlatmışlar, cenazeyi de kimsenin bulamayacağı bir çukura atacaklarını söylemişlerdi. Oduncu o kara sözü bırakıp geldiği patikadan ineli neredeyse bir saat olmuştu; aşağıda güneş çoktan duvarların üstüne vurmuş, kurşunlar çoktan sıkılmış olmalıydı.

Açıklıkta kimse konuşmuyordu. Çadırların önünde ateş yanmamıştı. Ocak çukurundaki odunlar dün gecenin külüyle birlikte yağmurdan şişmiş, kapkara kesilmişti. Pusudan sağ dönen genç neferler Kadir ile Ömer, yosunlu bir kayanın dibinde omuz omuza, kül gibi yüzlerle toprağa bakıyordu. Sekizinci gecede ayrılmaya yeltenip son anda tüfeğini geri alan genç köylü İsmail ise başını iki elinin arasına gömmüş, gözünü yerden kaldırmıyordu.

Laz Tahsin, sırtını kalın bir kayın gövdesine yaslamış, elindeki eski teneke tütün tabakasını açıp kapatıyor ama tek bir sigara bile saramıyordu. Her açışında paslı menteşe cılız bir çıtırtı çıkarıyor, koca parmakları ince kâğıda bir tutam tütün koyuyor, sonra eli hafifçe titreyip tütünü yeniden tabakaya döküyordu. Koyu Karadeniz başlığının altındaki gözleri uykusuzluktan kanlanmıştı. Gece yarısından önce fırtına kopup yukarıdaki gözcüler tedirgin haberler yollayınca dere ağzındaki çalılık nöbetini iki genç nefere bırakıp karargâhı toparlamak için Servetiye’ye tırmanmıştı. Sabaha kadar gözünü kırpmadan aşağıdan bir silah sesi ya da Topkapılı Pire Mehmet’in değirmenden yollayacağı bir işaret beklemişti. Ne bir el silah patlamış ne de patikadan tek bir nefer çıkmıştı.

On adım ötede, alçak bez çadırın önünde Yeğeni Fatma oturuyordu. On sekiz yaşındaki genç kızın koyu desenli başörtüsü çenesinin altından sıkıca bağlıydı; dizlerinin üstünde, esaretin ilk gecesinden beri yağlı beze sarıp nemden koruduğu teyzesinin eski yedek mavzeri duruyordu. Yağlı bezin ucu aralanmış, soğuk namlu sabah ışığında mat bir parıltıyla ortaya çıkmıştı. Yeğeni Fatma hıçkırmıyor, ağıt yakmıyordu; yalnızca koyu gözlerinden sessiz yaşlar süzülürken aşağıdaki sisli ufka bakıyordu. Parmakları ahşap kundağı bembeyaz olana dek sıkmıştı.

Açıklığın alt ucunda bir kıpırtı oldu.

Bahçecik ve Yuvacık sırtlarından iki ay önce katılmış üç gönüllü sessizce ayağa kalktı. Heybelerini çoktan toplamışlardı. İkisi eski mavzerlerini kayının köküne dayadı; üçüncüsü kendi av tüfeğini omuzlayıp başını önüne eğdi. Kimseye veda etmeye cesaret edemeden, heybelerini omuzlarına atıp aşağı köylere inen dar orman patikasına doğru yürümeye başladılar. Islak yaprakların altında çarıklarının çıkardığı ağır hışırtı, birliğin çözülüşünün sesiydi.

Kadir başını kaldırıp Laz Tahsin’e baktı. Sekizinci gecede olduğu gibi Tahsin’in fırlayıp patikanın ağzını kapatmasını bekledi.

Ama Laz Tahsin kıpırdamadı. Teneke tabakayı avucunda sıkarak kapattı, başını kayının ıslak kabuğuna yasladı. Bu kez onları durduracak gücü kendinde bulamadı. İki hafta önce elinde umut vardı; bugün elinde yalnızca ıslak bir orman ve aşağıdan gelen bir infaz haberi kalmıştı.

Üç gönüllü patikanın ağzındaki eğrelti otlarına ulaştı. En öndeki, bir an omzunun üstünden geriye, Yeğeni Fatma’nın dizlerindeki mavzere baktı, sonra iç çekip ilk adımı attı.

Tam o anda, güney kayalığındaki gözcüden keskin, uzun bir ıslık sesi geldi.

Ses sabah sisini bıçak gibi yarıp kayın ağaçlarının arasında yankılandı. Açıklıktaki eller refleksle tüfeklere gitti; Laz Tahsin doğrulup kayalığa döndü. Ama saniye dolmadan herkesin nefesi tutuldu.

Tehlike ıslığı değildi bu. Üç kez üst üste çalınan, sonu ince bir tizlikle kıvrılan buluşma ıslığıydı.

Üç gönüllünün adımı havada asılı kaldı. Herkes başını güney patikasına çevirdi.

Önce yalnızca ince sabah sisi kayın gövdelerinin arasında dalgalandı. Sonra o sisin derinliğinden, ıslak çamuru döven aceleci nal sesleri yükseldi.

Kayın ağaçlarının arasından, ince sabah sisini yararak üç atlı çıktı.

En önde Topkapılı Pire Mehmet vardı. Koyu yün kasketi hafifçe yana kaymış, gözlerinin altı beş gecelik uykusuzluktan morarmıştı; ama ince bıyığının altında haftalardır görülmemiş geniş, aydınlık bir gülümseme parlıyordu.

Yanındaki doru atın üstünde ise zayıflamış, yüzü yara bere içinde, sırtında Emine Ana’nın verdiği eski yün köylü abası ve ayağında çamurlu çarıklar bulunan ama omuzları kaya gibi dik Fatma Seher oturuyordu. Elmacık kemikleri sivrilmiş, yanağında kurumuş bir sıyrık kalmış, sol kolunu abasının altından göğsüne yakın tutmuştu; ama siyah başörtüsünün altından bakan o iki koyu göz, on dokuz gecenin karanlığını yakıp kül etmiş gibi soğuk ve diriydi. Arkalarında da değirmende Pire Mehmet’le nöbet tutan genç neferlerden biri, terkisinde yedek erzak torbalarıyla geliyordu; öteki nefer aşağı patikanın izini kollamak için yaya olarak geride kalmıştı.

Karargâha bir saniyeliğine çıt çıkmayan, nefesleri kesen bir sessizlik çöktü. Rüzgâr bile durmuş, kayın yapraklarından damlayan su sanki havada asılı kalmıştı. Bir saat önce kurşuna dizildiği söylenen kadın, şafak sisinin içinden çıkıp önlerine gelmişti. Sanki ölümden dönmüş bir hayalet görmüşlerdi.

Sonra Yeğeni Fatma, dizlerindeki tüfeği ıslak otların üstüne bırakıp “Teyze!” diye haykırarak koştu.

Bir anda bütün açıklık ayaklandı. Laz Tahsin elindeki tütün tabakasını toprağa düşürdüğünü bile fark etmeden koca cüssesiyle öne atıldı, doru atın dizginine yapıştı; gür sakalının altından sesi titreyerek “Çok şükür Allah’ım, çok şükür!” diye gürledi. O iri adamın göz pınarlarında parlayan ıslaklık ilk kez bütün birliğin önünde göründü. Kadir ile Ömer koşarak atın öteki yanına geçti, İsmail’in boğazından yarı gülüş yarı hıçkırık karışımı boğuk bir ses koptu.

Patikanın ağzındaki üç gönüllü bir saniye bile duraksamadan heybelerini yere fırlatıp geri koştular; kayının dibindeki mavzerlere sarılırken yüzlerinde utançla karışık tarifsiz bir sevinç vardı.

Topkapılı Pire Mehmet atından çevik bir sıçrayışla inip dizgini Kadir’e attı, Laz Tahsin’in omzuna sertçe vurdu: “Sana ne dedim Tahsin? O taş duvarlar ablayı tutamaz demedim mi? Dere suyundan yürümüş, taş köprünün altında atlı devriyeyi atlatmış, Bahçecik eteğinde Emine Ana denen mert bir kadının samanlığında yarım saat saklanıp şafakla değirmenin kapısına dayanmış! Kapıdan girerken bana hâlâ ‘Beni vurmak için mi bekledin beş gecedir?’ diye çıkışıyor, inanır mısın?”

Tahsin’in gür sakalının altından haftalardır ilk kez kısa, ıslak bir gülüş koptu; ama gözleri hemen doru attan inmekte olan Fatma Seher’e döndü.

Fatma Seher sağ elini eyer kaşına dayayıp doru attan indi. On dokuz günün açlığı ve dere suyunun soğuğu dizlerinde ince bir sızı olarak yürüdü ama sendelemedi; ayaklarını çamurlu toprağa sağlam bastı.

Yeğeni Fatma tam o anda boynuna sarıldı. Genç kızın göğsünden tutamadığı sarsıcı hıçkırıklar yükseliyordu; teyzesini bir daha bırakmak istemiyormuş gibi sımsıkı kavramıştı. Yeğeninin kolları kaburgalarına baskı yapınca Fatma Seher’in yüzü bir an taze eziklerin bıçak gibi sızlamasıyla buruştu; ama tek inilti çıkarmadı, acısını hiç belli etmedi. Sağ eliyle genç kızın başörtülü başını okşayıp usulca kendinden ayırdı. “Ağlama kızım,” dedi fısıltıyla. “Ağlayacak gün geçti. Başını kaldır.”

Yeğeni Fatma elinin tersiyle gözyaşlarını çabucak silip bir adım geri çekildi, dik durdu.

Laz Tahsin, Fatma Seher’in zayıflamış yüzüne ve düşük duran sol omzuna bakınca boğazı düğümlendi. “Abla… hemen çadıra geç, ateş yakalım, sıcak çorba—”

Fatma Seher elini kaldırıp onu susturdu.

Sırtındaki kaba yün abanın iki kolunu dirseklerine doğru sıyırdı. Kalabalıktan boğuk bir nefes çekişi yükseldi. İnce bilekleri kıpkırmızı kesilmiş, derisi taşa sürte sürte soyulmuş, on dokuz gecelik kalın urganın etine gömüldüğü yerler koyu mor yarıklarla dolmuştu. Fatma Seher o yaralı, kan oturmuş bileklerini kimsenin gözünden saklamadan birliğin tam ortasına, sönmüş ocak çukurunun kenarına yürüdü.

“Beni bu sabah kurşuna dizeceklerdi, öyle mi duydunuz?” dedi Fatma Seher. Sesi on dokuz günün yorgunluğuna rağmen ormanın içinde bıçak gibi çınladı.

Kimse cevap vermedi; kırkı aşkın gönüllü, gözleri parlayarak ve yeniden uyanan bir öfkeyle ona bakıyordu.

“Gördüğünüz gibi buradayım,” dedi Fatma Seher, gözlerini tek tek gönüllülerin üstünde gezdirerek. Yaralı bileklerini hafifçe kaldırdı. “Kırbaç vurdular, soğuk su döktüler, aç bıraktılar. Ama on dokuz gece boyunca tek bir adınızı bile almadılar. Ne bu sırtın yerini söyledim ne tek bir köyünüzü verdim. Şimdi soruyorum size: Evinize mi dönüyorsunuz, yoksa İzmit’i geri almaya mı?”

“İzmit’e!” diye kükredi Laz Tahsin, tüfeğini havaya kaldırarak.

“İzmit’e!” diye haykırdı Pire Mehmet, kasketini havaya fırlatıp yakalayarak.

“İzmit’e!” diye yankılandı kırk ağızdan çıkan ses; Samanlı sırtlarının sisli vadilerinde çarpıp dağıldı.

Fatma Seher başıyla kısaca onayladı. “O hâlde boş durmayacağız,” dedi, sesi yeniden emir kipine dönerek. “Tahsin, güney ve batı kayalıklarına çifte gözcü çıkar. Nikolaos boş hücreyi görünce köpek gibi köyleri taratacaktır, gafil avlanmayalım. Mehmet, değirmende bıraktığın çocuk gelsin, dere ağzındaki izleri silsin. İki kişi de hemen Bahçecik’e, Servetiye’nin altına, Oğulpaşa’ya, Kandıra yoluna insin: Kara Fatma dönmüştür, silahı olan yukarı çıksın!”

Birlik bir anda arı kovanı gibi canlandı. Sönmüş ocağın ıslak külleri temizlenip kuru çam çıralarıyla dumansız bir ateş yakıldı. Kadir ile Ömer nöbet hattına koşarken, az önce gitmek üzere olan üç köylüden ikisi gönüllü haberci olmak için Tahsin’in önünde sıraya girdi.

Fatma Seher ancak bütün emirler verilip gözcüler yerini aldıktan sonra büyük çadıra geçti. Eşikte başı hafifçe dönünce avucunu çadır direğine yasladı; içeride yalnız Yeğeni Fatma vardı. Genç kız çoktan kaynar su dolu bakır bir tas, temiz keten bezleri ve küçük bir şişe zeytinyağı hazırlamıştı.

“Otur teyze,” dedi Yeğeni Fatma, sesi yumuşak ama kararlıydı. “Emirlerini verdin, şimdi sıra bende.”

Fatma Seher keçe mindere oturdu. Emine Ana’nın abasını sırtından sıyırırken sol omzundan sırtına keskin bir yanma indi; dişlerini sıkıp ses çıkarmadı. Yırtık gömleğinin altındaki sol omuz başı morarmış, kaburgalarında geniş çürükler kalmıştı. Yeğeni Fatma dudaklarını ısırdı ama tek damla yaş akıtmadan ılık suyla bileklerdeki kurumuş kanı ve taş tozunu temizledi, ardından sol omzu sıkıca sardı.

“Emine Ana’nın abasını güzelce katla, sandığa kaldır kızım,” dedi Fatma Seher. “Kuru dursun. Bu şehir kurtulunca o kadının kapısına eli boş gitmeyeceğiz.”

“Söz teyze,” dedi Yeğeni Fatma. “Mavzerini her gece yağladım. Pas tek nokta tutmadı.”

“Biliyorum,” dedi Fatma Seher, genç kızın sertleşmiş gözlerine bakarak. “Benden sonra dağılmaya kalktılar, değil mi?”

“Sekizinci gece ‘asıldı’ dediler,” diye yanıtladı Yeğeni Fatma. “Tahsin Abi durdurdu, Mehmet Abi yetişti. Bu sabah da oduncu gelince herkesin beli kırıldı. Ama ben inanmadım. O mavzeri elime her aldığımda döneceğini biliyordum.”

Fatma Seher’in gözlerinde ilk kez sıcak bir ışık kıpırdandı. “İyi etmişsin. Ama bir daha bana yaslanıp bekleme kızım. Ben olsam da olmasam da o tüfek elinde dik duracak.”

Az sonra çadıra buharı tüten bir tas tarhana çorbasıyla giren Laz Tahsin’den son on dokuz günün eksiksiz hesabını aldı: kaç tüfek kaldı, kaç sandık fişek var, düşman Oğulpaşa’ya kaç bölükle indi, hangi köyde hangi muhbirin adı geçiyor… Son kaşığı yuttuğunda, taş bodrumda kurulan o sessiz hesap artık dağda ete kemiğe bürünmeye başlamıştı.


O günden sonra dağda hiçbir şey eskisi gibi olmadı.

“Kara Fatma tütün deposundan kaçtı, dağa döndü!” haberi, Yüzbaşı Nikolaos’un korktuğundan bile hızlı yayıldı.

Daha o akşamüstü, İzmit çarşısındaki fırın sırasından köy kahvelerindeki tütün dumanına, un çuvallarıyla yokuş tırmanan arabacılara kadar bütün bölge bu haberle çalkalandı. İşgal devriyelerinin sabaha kadar köpeklerle dönüp tek bir iz bulamayışı, üstüne tütün deposunun önündeki nöbetin iki katına çıkarılması, söylentinin gerçeğe dönüştüğünü herkese kanıtlamıştı. Nikolaos, bir kadını zincire vurup efsaneyi söndürmek istemişti; oysa kendi elleriyle o efsaneyi bütün Kocaeli sırtlarına ateş gibi yaymıştı.

Ertesi gün öğleye doğru, Servetiye sırtlarına çıkan bütün orman patikaları canlandı. İki gün içinde Bahçecik’ten, Servetiye’den, Kandıra’dan, hatta Adapazarı’nın köylerinden eli silah tutan insanlar akın akın karargâha çıkmaya başladı. Eski Rus tüfekleri, Balkan Harbi’nden kalma mavzerler, çifte av silahları ve baltalarla gelen delikanlıların yanında, saçına ak düşmüş eski redif askerleri ve Çanakkale’den yaralı dönmüş nişancı köylüler vardı.

Gelenlerin arasında herkesi en çok yüreklendiren topluluk ise kırkı aşkın kadındı. Başörtülerini çenelerinin altından sıkıca bağlamış, şalvarlarının üstüne kalın yün yelekler giymiş bu Anadolu kadınları; kimi kocasının eski tüfeğini, kimi babasının çifte av silahını, kimi de cephane taşımak için geniş heybesini kuşanmıştı. Aralarında evi işgal çetelerince yakılmış Bahçecikli analar, Çanakkale’de eşini bırakmış genç dullar ve daha on dokuzuna basmamış Kandıralı kızlar vardı. Kayınların arasındaki açıklığa çıktıklarında ne ağlıyor ne de ürküyorlardı; gözleriyle doğrudan o ufak tefek, sol omzu sargılı kadını arıyorlardı.

İkinci günün ikindisinde, Kandıra tarafından gelen yirmi kişilik bir kolla birlikte karargâha tanıdık bir yüz daha çıktı.

Fatma Seher yeni gelenlerin tüfeklerini gözden geçirirken başını kaldırdı ve iki adım ötede duran o geniş omuzlu, sakin bakışlı adamı gördü. Kendi erkek kardeşiydi.

Yeğeni Fatma dayısını görünce elindeki su matarasını bırakıp yanına koştu, elini öpüp sarıldı. Kardeşi yeğeninin başını okşadıktan sonra gözlerini ablasına çevirdi. On dokuz gecenin izlerini ablasının zayıflamış yüzünde, sarılı bileklerinde ve düşük tuttuğu sol omzunda tek bakışta okudu; çenesindeki kas bir an sertçe oynadı ama ne yakınmaya ne de acımaya benzer tek söz etti.

“Hoş geldin,” dedi Fatma Seher kısa ve vakur bir sesle.

“Sağ bulduk, yeter abla,” dedi kardeşi, omzundaki tüfeğin kayışını düzelterek. “Aşağıda beklemekle olmuyor. İş büyüyecek, yanında olalım dedik. Yanımda altı kişi daha getirdim, hepsi askerlik görmüş adamlar.”

“İyi,” dedi Fatma Seher başıyla onaylayarak. “Tahsin’e yazıl. Bu akşam nöbet düzeni yeniden kurulacak.”

Aralarında uzun hasret konuşmaları olmadı; cephede sevgi uzun sözle değil, aynı siperde omuz omuza durmakla gösterilirdi. Kardeşi Laz Tahsin’in yanına yürürken Fatma Seher onun geniş sırtına bir an baktı; içinde ince bir kaygı kıpırdadıysa da hemen bastırdı.

İki gün dolduğunda kırk kişilik dağılmak üzere olan müfreze, iki yüzü aşkın silahlı gönüllüye ulaşmıştı. Yeni çadırlar kayınların kuytusuna, aşağı sırtlardan görünmeyecek şekilde kuruldu; ateşler yalnız kuru gürgen odunuyla, dumansız yakılıyordu.

Fatma Seher, yaralarının tam iyileşmesini beklemedi. Kendi koyu yün asker cepkenini ve çapraz deri fişekliğini yeniden kuşandı; sol omzuna sıkı bir sargı sardırıp her sabah şafakla birlikte yeni gelenleri sıraya dizdi.

“Burası köy düğünü değil,” dedi üçüncü günün şafağında, karşısında dizilmiş yeni gönüllülere bakarak. “Yunan’ın elinde düzenli alay var, top var, makineli var. Bizim elimizde ise disiplin, gece ve bu toprağın bilgisi var. Benim emrim olmadan tek kurşun sıkan, düşmandan önce yanındaki arkadaşını vurmuş sayılır.”

Eğitim kısa, sert ve gerçekçiydi. Fatma Seher, sisli geçitte kendi başına geleni unutmamıştı: çamurda sürgüsü kilitlenen mavzer insanı esir düşürürdü. Kadir ile Ömer’i yeni gelenlerin başına koydu; her tüfeğin sürgüsü sökülüp yağlı bezle silindi, namlu ağızlarına toz ve çamur girmesin diye ince bez tıkaçlar hazırlandı.

Ardından kırkı aşkın kadın savaşçının sırasına geçti. En önde duran, şakaklarına kır düşmüş, elinde babasından kalma ağır bir çifte av tüfeği tutan Bahçecikli bir kadın, Fatma Seher karşısında durunca tüfeğin namlusunu göğe doğru hafifçe kaldırdı. “Evimizi yaktılar komutan,” dedi sakin, titreksiz bir sesle. “Ölmek için değil, geri almak için çıktık.”

Fatma Seher o kadının nasırlı eline, sonra sıradaki diğer yüzlere baktı. Nişancılığı ve soğukkanlılığı sağlam olan yirmi beş kadını doğrudan muharip kollara ve kanat gözcülüğüne verdi; geri kalanları Yeğeni Fatma’nın gözetiminde cephane ikmal, su ve yaralı tahliye koluna ayırdı. “Arka kol demek geride saklanmak demek değildir,” dedi kadınlara, sesi bir ton derinleşerek. “Ateş altında yaralı çekmek, siperde tetik çekmek kadar yürek ister. Kimse başını kaldırmaktan korkmayacak ama kimse boşuna kendini ateşe de atmayacak.”

Öğleden sonra Pire Mehmet, seçtiği on beş çevik delikanlıyı —aralarında sekizinci gecedeki utancını sessiz bir çalışkanlıkla silen İsmail de vardı— ağaçların arasında gece sızması talimine çıkardı. Çapraz kayışlardaki metal tokalar ince bez parçalarıyla sarıldı ki karanlıkta yürürken tek bir şıkırtı çıkmasın; Kadir ile Ömer yeni gelen acemilere yağmurda mavzer sürgüsünü bezle koruyup tek hareketle atışa geçmeyi gösterdi. Üç ayrı kuş ıslığı ezberletildi: dur, ilerle ve tehlike. Laz Tahsin ise üst yamaçta, kardeşi ve eski askerlerle birlikte sokak geçişi ve duvar aşma düzenini kurdu. Üç gün önce dağılmanın eşiğinde susan bu dağ sırtı, artık her nefesi ölçülü, her tüfeği yağlı, yay gibi gerilmiş bir fırtına karargâhına dönüşmüştü.


Üçüncü gecenin akşamında, büyük çadırın içinde iki gaz fenerinin titrek sarı ışığı yanıyordu.

Yere serilmiş, kat yerleri aşınmış bir İzmit haritasının etrafında Laz Tahsin, Topkapılı Pire Mehmet, Yeğeni Fatma, Fatma Seher’in kardeşi ve bölük başları toplandı. Dışarıda rüzgâr çadır bezini gerip kayın dallarını hışırdatıyor, içeride nemli yün, silah yağı ve gaz yağı kokusu birbirine karışıyordu.

Fatma Seher yere serili haritaya kısa bir göz attı, sonra başını hafifçe iki yana salladı. Harita büyük yolları gösteriyordu ama düşmanın son üç haftada kurduğu mevzileri, nöbet saatlerini ve dar bahçe geçişlerini bilmiyordu.

Haritanın hemen yanındaki sıkıştırılmış toprak parçasına eğildi. Eline ucu sivri, kuru bir çalı dalı aldı ve toprağın üstüne İzmit’in içini —özellikle eski tütün deposunun çevresini, istasyonu, taş köprüyü ve dere yatağını— çizmeye başladı.

Çadırda çıt çıkmıyordu. Herkes başını öne eğmiş, çalı dalının toprakta açtığı ince izleri takip ediyordu.

“Dinleyin,” dedi Fatma Seher, çalı dalının ucuyla noktaları tek tek işaretleyerek. “On dokuz gece boyunca karanlıkta boş oturmadım. Düşman beni taş bodruma kapatıp dünyadan kopardığını sandı; ama gece sessizliğinde kulak gözden daha uzağı görür.”

Toprağın ortasına büyük bir dikdörtgen çizdi.

“Burası eski tütün deposu; Nikolaos’un karargâhı. Ön cephesi çarşıya ve liman yoluna bakıyor. Tütün deposunun ön kapısında on nöbetçi ve bir makineli var; avlu açık taşlık, oradan girmeyeceğiz. Oraya yalnız düşmanı oyalayacak bir baskı kolu vereceğiz.”

Dalı dikdörtgenin arkasına kaydırdı, gerisine kıvrılan iki paralel çizgi çekti.

“Ama arka bahçe duvarı iki metre boyunda yosunlu bir taş duvardır, doğrudan dere yatağına açılıyor. Nöbet orada saat on birde değişiyor ve sabaha karşı zayıf kalıyor. Binaya asıl darbe oradan, dere yatağından sızarak vurulacak.”

Laz Tahsin sakalını sıvazlayarak eğildi. “Peki şehre giriş hattı abla? Demiryolu tarafında siper kazıyorlarmış.”

Fatma Seher dalı doğuya, kalın bir çizgiyle belirttiği demiryolu hattına koydu.

“İstasyonun üstündeki taş binada iki ağır makineli kurulu; ana caddeye bakıyorlar. Ana yoldan yürürsek caddeyi süpürür, bizi yere mıhlarlar. Ana yoldan girmeyeceğiz. Dere kenarındaki bahçe duvarlarını ve arka taş avluları aşıp istasyonun arkasına sarkacağız. Kaçtığım gece yağmurun altında geçtiğim bütün geçitler aklımda: duvarların çoğu alçak, çatı aralarından ateş yemeden yaklaşılabilir.”

Kardeşi öne eğilip toprağa baktı. “Makineliyi susturmak için el bombası lazım abla. Kaç tane var?”

“On dört Alman bombası, bir de Mehmet’in geçen ay kaldırdığı altı tane,” dedi Laz Tahsin. “Yirmi bomba.”

“Yarısını istasyon hattına ayıracağız,” dedi Fatma Seher. Sonra çalı dalını istasyonun hemen arkasına, dere çizgisinin üstünden geçen küçük bir yay şekline dokundurdu.

“Ama bu işin kilidi şurası. Telgraf hattı istasyonun hemen arkasındaki taş köprüden geçiyor; direkler dere kıyısında, başında iki nöbetçi var. O telleri kesersek, Nikolaos’un karargâhı Adapazarı ve İstanbul’la bağlantısını kaybeder. Ne takviye isteyebilir ne de zamanında çekilme haberi uçurabilir. Başsız ve kör kalırlar.”

Topkapılı Pire Mehmet’in gözleri fener ışığında kurt gözü gibi parladı. “Taş köprünün altındaki kemeri avucum gibi bilirim abla,” dedi hevesle. “Dere yatağından eğilip yürürsek iki nöbetçinin ruhu bile duymaz. Bana on çevik adamla bir demir makas ver; şafak sökmeden o telleri tek el ateş etmeden susturayım.”

“Kadir’le İsmail’i yanına al,” dedi Fatma Seher. “İkisi de sessiz yürür. Ama dikkatli ol Mehmet: tek bir fişek patlarsa bütün istasyon uyanır. Bıçak ve ip dışında hiçbir şey kullanılmayacak.”

“Emrin olur abla,” dedi Pire Mehmet, başını eğerek.

Laz Tahsin, toprağın üstündeki bu eksiksiz krokiye uzun uzun baktı. Taş köprü, dere yatağı, istasyonun arka geçitleri, tütün deposunun ön makinelisi ve arka duvarı… Her şey haftalarca dürbünle gözetlenmiş bir kurmay planı gibi önlerinde duruyordu. Tahsin hayranlıkla başını salladı.

“Abla, sen esir değil, keşfe gitmişsin resmen.”

Çadırda birkaç bölük başının dudaklarında gergin bir tebessüm belirdi. Ama Fatma Seher gülümsemedi.

“Bedelini ödedim,” dedi soğuk bir sesle. Çalı dalını toprağa sapladı. “Şimdi karşılığını alma sırası bizde.”

Ardından bölük başlarına son görevleri dağıttı: Bahçecik yönünden inecek öncü kolun başında kendi olacaktı; sağ kanadı Laz Tahsin, sol çatı ve sızma kollarını Pire Mehmet yönetecekti. Kardeşi merkez hücum kolunda hemen arkasında yürüyecek, Yeğeni Fatma ile kadın sıhhiye ve ikmal kolu ise yüz adım geriden dere geçişini tutacaktı.

“Bir şartım daha var,” dedi Fatma Seher, gözlerini özellikle Laz Tahsin’in yüzüne dikerek. “Şehre girdiğimizde sivil halka —kim olursa olsun— tek bir el kalkmayacak. Yağma yok, yakma yok, silahsız esire kurşun yok. Nikolaos’u da sağ istiyorum. O tütün deposunda yakmaya kalkacağı kâğıtlar bütün muhbir listeleridir; onları da kendisini de sağ alacağız. Anlaşıldı mı?”

Laz Tahsin’in çenesi bir an gerildiyse de ablasının tartışma kabul etmez bakışı karşısında başını eğdi. “Anlaşıldı abla. Nasıl emredersen öyle olacak.”

Çadır dağılırken Fatma Seher, topraktaki bütün çizgileri çizmesinin ucuyla silip dümdüz etti. Gerçek plan yalnız kafalarda taşınırdı.


Dördüncü gün bütün karargâh ağır, gergin bir bekleyişle geçti. Nöbetler iki katına çıkarılmış, atların nalları kontrol edilip taşta ses çıkarmaması için çuval bezleri hazır edilmiş, her gönüllünün fişekliğine eşit payla cephane dağıtılmıştı. Yeğeni Fatma kadınlarla birlikte çadırın kuytusunda temiz keten bezlerini şerit şerit yırtıp sıhhiye heybelerine diziyor, kaynatılmış sularla mataraları dolduruyordu. Gözcüler aşağıda, liman tarafında Yunan nakliye gemilerinin hareketlendiğini, istasyon çevresinde kamyonların gidip geldiğini bildiriyordu. Fırtına öncesi yapışkan bir durgunluk bütün körfezin üstüne çökmüştü.

O akşam güneş batarken, Fatma Seher çadırın önündeki kütüğün üstünde yalnız oturuyordu. Yanına sessizce kardeşi geldi, elindeki iki teneke maşrapa sıcak çayın birini uzatıp öteki kütüğe çöktü. Uzun süre ikisi de konuşmadı; yalnızca aşağıda kararan orman sırtlarına baktılar. Sonunda kardeşi, “Sol omzun nasıl oldu abla?” diye sordu alçak sesle. “Tüfeği tutabilecek misin?”

“Sağ omuz sağlam,” dedi Fatma Seher, maşrapadan bir yudum alarak. “Sol kol sadece kundağa destek verir, yeter. Asıl sen kendine dikkat et; istasyon duvarlarında açıkta kalma.”

Kardeşi hafifçe gülümsedi, başıyla onayladı. “Senin arkandan ayrılmam abla. Merak etme.”

Beşinci günün akşamüstü, güneş körfezin üstünde kızıl bir çizgiye dönerken, dağdaki bekleyiş bıçak sırtına ulaştı.

Batı gökyüzü bakır rengine boyanmış, kayınların uzun gölgeleri açıklığın öbür ucuna uzanmıştı. Fatma Seher büyük çadırın önünde bir taşın üstüne oturmuş, akşam pusuna gömülen İzmit’i seyrediyordu. Sol omzundaki şişlik inmiş, sağ kolu ve omuz başı mavzerin tepmesini karşılayacak kadar toparlanmıştı. Yanında Yeğeni Fatma, teyzesinin eski mavzerini son kez yağlı bezle siliyordu.

Tam o anda, doğu patikasından sert, aceleci nal sesleri koptu.

Gözcüden iki kısa selam ıslığı yükseldi; gelen dosttu.

Açıklıktaki herkes doğuya döndü. Laz Tahsin çadırların arasından fırladı, Pire Mehmet belindeki kemeri düzeltti, kardeşi tüfeğini eline alıp Fatma Seher’in iki adım gerisinde durdu.

Bir dakika sonra, kayınların arasından köpükler içinde, böğrü körük gibi inip kalkan terli bir atın üstünde genç bir süvari ulak karargâha ulaştı. Atın ağzından beyaz köpükler damlıyor, sırtından soğuk havaya ince bir buhar yükseliyordu.

Ulak atından atlayıp doğrudan Fatma Seher’in önünde durdu, sert bir asker selamı verdi ve tozlu kaputunun koynundan kırmızı balmumu mühürlü resmî zarfı çıkardı.

“Kocaeli Grubu Komutanlığı’ndan emirdir efendim!” dedi ulak nefes nefese. “Ankara harekât emrini verdi! Yarın şafakla birlikte İzmit’in kurtuluş taarruzu başlıyor! Doğu tepelerinden düzenli birlikler topçu ateşiyle girecek; müfrezeniz güney sırtlarından inip şehrin doğu ve merkez hattını yaracak!”

Çadırın önünde derin, heyecanlı bir uğultu yükseldi.

Beş gündür göğüslerde biriken bütün soluk aynı anda boşalmıştı. Kimi tüfeğinin kabzasını sıktı, kimi yanındaki arkadaşının omzuna vurdu; kadın savaşçıların sırasından alçak, vakur bir tekbir mırıltısı yükseldi. Bağlı atlar kalabalığın heyecanını sezmiş gibi başlarını sallayıp kişnedi.

Fatma Seher zarfı iki eliyle aldı. “Sağ olasın evlat,” dedi sakin bir sesle. “Atını Kadir’e ver, karnını doyur; dinlenmeden yola çıkma.”

Ulak selam verip çekilirken Fatma Seher kırmızı balmumu mührü yaralı başparmağıyla kırdı, katlı resmî kâğıdı çıkardı. Hiç tereddüt etmeden, en ufak bir mahcubiyet taşımadan, doğal bir komutan vakarıyla kâğıdı Laz Tahsin’e uzatıp okuttu.

“Oku Tahsin. Herkes duysun.”

Kalabalık bir anda sustu. Laz Tahsin kâğıdı koca elleriyle açtı; gür ama ağırbaşlı sesiyle taarruz emrini satır satır okudu. Şafakta doğu sırtlarından atılacak ilk sahra topu atışları, düzenli alayın baskısı, Kara Fatma Müfrezesi’nin Bahçecik ve dere geçidinden inerek istasyon ile merkez hattını yarma görevi…

Fatma Seher her kelimeyi dinlerken yüzünde tek bir kas oynamadı. On dokuz gecedir karanlıkta taşlara kazıdığı saat nihayet gelip çatmıştı.

Emir bittiğinde kâğıdı katlayıp koynuna yerleştirdi, başını kaldırıp aşağıda, karanlıkta tek tük ışıkları yanıp sönen İzmit şehrine baktı. Güneş körfezin ufkunda tamamen sönmüş, siyah suyun kıyısına yaslanmış şehirde yalnız istasyonun fenerleri, liman gemilerinin lambaları ve onların gerisinde kara bir kaya gibi oturan eski tütün deposunun üst kat pencereleri kalmıştı.

Yanındaki Yeğeni Fatma’ya döndü.

Genç kız, on dokuz gecedir dizlerinde ve göğsünde nemden koruduğu, yağlı bezinden yeni çıkardığı teyzesinin kendi eski mavzerini iki eliyle ona uzattı. Yeğeni Fatma’nın gözlerinde artık beş gün önceki o kırık hüzün yoktu; yerine genç ama eğilmez bir savaşçının dingin gururu oturmuştu.

Fatma Seher eski mavzerini aldı. Ahşap kundak yaralı avucuna tanıdık bir dost eli gibi yerleşti. Tüfeği bel hizasına çekip sürgüsünü çekti ve sertçe ileri bıraktı.

Şak-şak!

Metalin o tanıdık, tok sesi akşam rüzgârını ve gecenin sessizliğini ikiye böldü.

Fatma Seher başını kaldırıp etrafında toplanmış iki yüzü aşkın silah arkadaşının —Laz Tahsin’in, Topkapılı Pire Mehmet’in, kardeşinin, Yeğeni Fatma’nın, Kadir’in, Ömer’in, İsmail’in ve karanlıkta gözleri parlayan kırkı aşkın kadının— yüzünde gözlerini gezdirdi.

“Herkes fişekliğini doldursun, atların kolanları sıkılsın,” dedi Fatma Seher. “Yüzbaşı Nikolaos beni on dokuz gece misafir etti. Yarın şafakta iade-i ziyarete iniyoruz.”


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.