Kabakçı’da Ateş

Yağmur, Kabakçı Köyü’nün üstüne sabaha karşı değil, gece yarısına bir saat kala, zifiri karanlığın içinde bastırdı. Samanlı sırtlarından kopup gelen rüzgâr, soğuk damlaları yatay kamçılar hâlinde kiremitlere ve çamurlu taş duvarlara çarpıyordu. Ama köyün alt mahallesinden yükselen kırmızı alevler, yağmurun bile söndüremediği bir öfkeyle karanlığı yarıyordu.
İki samanlık çoktan tutuşmuştu. Çatılardaki kuru saplar göğe kıvılcım savuruyor, yağmurun ıslattığı alt katmanlar genzi yakan ağır bir duman çıkarıyordu. Islak saman, kavrulmuş kavak merteği ve yanık ahşap kokusu dar sokaklara çökmüş, köyün çoban köpekleri avlularında zincirlerini koparırcasına havlıyordu. Bir ahırın kapısı içeriden tekmeleniyor, dumandan ürken inekler boğuk boğuk böğürüyordu.
Yirmi beş kişilik silahlı çete, yarım saat önce köyün iki girişini tutmuştu. Yağmurun gürültüsü çizmelerin çamurdaki şapırtısını örtmüştü; siyah yağmurluklu, çapraz fişeklikli adamlar iki koldan mahalleye dalıp kapıları mavzer dipçikleriyle kırmış, yaşlıları, kadınları ve uykudan fırlamış çocukları taş çeşmenin önündeki küçük meydana sürmüştü. Arka sokaklardaki iki evin kapısı ardına kadar açık kalmış, içerideki ocak közleri yağmur rüzgârında kıvılcım saçıyordu. Ambarları arayıp boş çuvallardan başka bir şey bulamayan üç çeteci öfkeyle meydana dönmüş, tüfeklerini kalabalığa doğrultmuştu. Çıplak ayaklarına alelacele çarık geçiren ihtiyarlar, kucağındaki bebeği yün şalının altına sokan genç analar titreyerek çamurun içine yığılmıştı.
Meydanın dört kenarı ateşle ve namluyla çevrilmişti. İki çeteci çam çırası meşaleleri yüksekte tutuyor, çeşmenin iki yanındaki direklere asılı iki gaz feneri yağmurun altında sarı, titrek bir halka çiziyordu. Çetenin yarısı bu ışık çemberinin dışında, alçak bahçe duvarının dibinde ve soldaki harman yerinin kıyısında mevzilenmişti; namluları hem meydana hem de köyün üstündeki karanlık kestane ormanına dönüktü. Çeşme oluğundan taşan su çamura karışıyor, kızıl alevlerin yansımasını ayakların altına seriyordu.
Çetenin başındaki iri yapılı, siyah paltolu Kosta, çeşmenin önünde duruyordu. Islak paltosunun eteklerinden çamurlu su damlıyor, kalın bıyıklarının altında soğuk bir alay kıvrılıyordu. Elindeki meşaleyi çeşmenin taş yalağına doğru salladı. Alev rüzgârda hırlayarak yana yattı; turuncu ışığı, korkudan birbirine sokulmuş köylülerin ıslak yüzlerinde titredi. Küçük bir çocuk annesinin dizine gömülüp hıçkırığını bastırmaya çalıştı; annesi çocuğun ağzını soğuk avucuyla kapattı.
“Nerede sizin dağdaki adamlarınız?” diye gürledi Kosta, aksanlı ama net bir Türkçeyle. Sesi yağmuru yarıp taş duvarlarda yankılandı. “Ankara’dan mı gelecekler? İngiliz çekildi, meydan bizim! Altınları, buğday çuvallarını çıkarın; yoksa bir saat sonra bu köyde tek bir çatı kalmayacak!”
Arkasındaki iki çeteci kısa, kuru kahkahalar attı. Biri mavzerinin sürgüsünü sertçe çekip şaklattı; o metalik ses meydandaki bütün nefesleri kesti. Alt mahalledeki samanlığın çatısından bir kiriş çatırtıyla çöktü, savrulan kıvılcımlar yağmur damlalarının içinde sönmeden meydanın üstünden süzüldü.
Kalabalığın önünden ihtiyar muhtar bir adım çıktı. Sırtında yalnızca ıslak bir yün yelek vardı, kırlaşmış sakalından sular süzülüyordu. Sesi titriyordu ama dizleri bükülmedi.
“Bu köyde altın ne gezer ağa?” dedi, gözlerini alevden kaçırmadan. “İki yıldır harpteyiz. Gençlerimiz cephede kaldı, tarlayı sürecek öküz bile yok. Elde avuçta bir avuç mısır unundan başka bir şey yok. Samanlıkları yaktınız, kışın hayvan ne yiyecek?”
Kosta’nın yüzündeki alay silindi. İri bir adım atıp muhtarın dibine girdi; ıslak tütün ve ucuz rakı kokusu yaşlı adamın yüzüne vurdu. “Bana masal anlatma ihtiyar,” diye tısladı. “Küpün yerini bilirsin. Gömülü altınları ya çıkarırsın ya da şu çocukların önünde evlerini tek tek yakarım.”
Muhtar başını ağır ağır iki yana salladı. “Olmayan şeyi topraktan çıkaramam.”
Kosta elindeki mavzerin dipçiğini kaldırıp bütün ağırlığıyla muhtarın omzuna indirdi. Kemikle ahşabın çarpışmasından tok, boğuk bir ses çıktı. Yaşlı adam dizlerinin üstüne, oradan da yan dönüp soğuk çamura devrildi; dudağının kenarından ince bir kan çizgisi yağmurla karışıp aktı. Kadınların arasından keskin bir feryat yükseldi. İki yaşlı kadın öne atılmak istedi ama çeşme başındaki çeteci namlusunu göğüslerine dayayıp onları geri itti.
Kosta, çamurda nefes almaya çalışan muhtarın tepesinde dikilip meşalesini yanındaki ahşap evin saçaklarına uzattı. “Üçe kadar sayıyorum!” diye bağırdı. “Sonra evler başlar!”
Tam o anda, köyün üstündeki kestane ormanının karanlığından ince, kısa bir ıslık sesi geldi.
Ne kuş ötüşüne benziyordu ne rüzgâra; bıçak ağzı gibi keskin, tek nefeste kesilen bir işaretti.
O ıslık çalınmadan bir saat önce, yağmur henüz ince bir çisenti hâlindeyken, kestane ormanının köye bakan dik yamacında tek bir yaprak kıpırdamıyor gibiydi. Oysa ıslak gövdelerin ve kaygan eğrelti otlarının arasında on yedi kişi sessizce nefes alıyordu.
Aşağıda ilk meşale parladığında Fatma Seher çoktan yokuşun başındaki büyük kestane ağacının gölgesine inmişti. Ufak tefekti; koyu renk yün cepkeni, çapraz deri fişekliği ve çenesinin altından sıkıca doladığı siyah yün şalıyla karanlığın içinde ağaç gövdesinin bir parçası gibi duruyordu. Yanında, kolanı sıkıca çekilmiş beyaz bir kısrak vardı. Hayvanın burnu duman çıkarıyor, kulakları aşağıdan gelen köpek havlamalarına dönüyordu. Fatma Seher sol avucunu kısrağın ıslak boynuna bastırıp usulca okşadı; hayvanın ürpertisi anında dindi.
Önünde, çamurlu toprağa diz çökmüş iki adam vardı: sağda ince, çevik yapılı, koyu yün kasketini kaşlarına kadar indirmiş Topkapılı Pire Mehmet; solda geniş omuzları, gür koyu sakalı ve koyu Karadeniz başlığıyla bir kaya kütlesini andıran Laz Tahsin.
“Saydın mı Mehmet?” dedi Fatma Seher. Sesi yağmurun mırıltısı içinde çelik gibi dingin çıkıyordu.
Pire Mehmet aşağıda, yanan samanlığın ışığında kıpırdayan gölgelere baktı. İnce bıyığının üstünde yağmur damlaları birikmişti. “Yirmi dört, bilemedin yirmi beş kişi abla. İkisi üst yolda gözcüydü ama samanlık tutuşunca aşağı kaydılar. Dere ağzına adam bırakmamışlar. Kendilerinden fazla eminler.”
“İyi,” dedi Fatma Seher. “Kendinden emin olan çabuk dağılır.”
Laz Tahsin iri avuçlarını mavzerinin kundağına bastırıp homurdandı. “Abla, köylüyü meydana toplamışlar. İki samanlık gitti, birazdan evlere geçerler. İnelim hemen, gırtlaklarına çökelim.”
Pire Mehmet yan gözle Tahsin’e bakıp fısıltıyla takıldı: “Sen her karanlığa kafa göz dalarsan, İstanbul’dan buraya boşuna mı geldik Laz? Bırak da abla ağını örsün.”
Tahsin’in gür sakalının altında sert bir nefes duyuldu ama Fatma Seher tek bir bakışla ikisini de susturdu.
“Acele eden köylüyü vurur Tahsin,” dedi Fatma Seher, sesini yükseltmeden. “Meydan aydınlık. Işığın içine paldır küldür dalarsan hem hedef olursun hem çoluk çocuk arada kalır. Yirmi beş adama on yedi kişiyle kafa kafaya girilmez; karanlığı yanımıza alacağız.”
Pire Mehmet’in dudaklarında gergin ama kendinden emin yarım bir tebessüm belirdi. “Nasıl kesiyoruz abla?”
“Önce dere ağzı,” dedi Fatma Seher, aşağıyı işaret ederek. “Bozulduklarında tek kaçış yolları orası; üst yokuş çamur ve orman. Şimdi beş kişiyi dere geçidinin iki yakasına indiriyorum. Taş sekilerinin ve söğütlerin arkasına sinip işaretim gelmeden tek el atmayacaklar. Geyveli İsmail’le dört genç nefer gitsin; İsmail erken tetik çekmez.”
Tahsin arkadaki karanlığa iki parmağıyla işaret verdi. Ağaçların arasından beş gölge süzüldü; tüfeklerinin metal aksamını ıslak aba etekleriyle örttüler. Fatma Seher en öndeki kırk yaşlarında, kuru yüzlü Geyveli İsmail’in omzuna bir saniye dokundu.
“Dere ağzı senden sorulur İsmail,” diye fısıldadı. “Yukarıdan ilk yaylımı duyunca beş el sıkıp arkayı kapattığınızı göstereceksiniz. Sonra susup bekleyin. Kaçanlar kucağınıza düşecek.”
“Başüstüne abla.” Beş gölge ıslak yapraklara neredeyse hiç ses çıkarmadan yamacın solundan dere yatağına doğru akıp kayboldu.
Fatma Seher yeniden iki arkadaşına döndü. Yağmur şiddetlenmiş, kestane yapraklarından iri damlalar omuzlarına dökülmeye başlamıştı. Aşağıdan kırılan bir kapının çatırtısı ormana kadar ulaştı.
“Kalan on iki kişi üçe ayrılıyoruz,” dedi Fatma Seher. “Mehmet, üç kişiyle sağdaki taş duvarın ve alçak bahçe çitinin arkasına ineceksin. İlk işiniz iki gaz feneriyle meşaleleri indirmek. Işık sönmeden kimse çeşmeye yürümeyecek. Sonra sağ duvarı kapatacaksın; alt sokağa tek adam sızmayacak.”
“Gaz fenerleri benim abla,” dedi Pire Mehmet, kasketinin siperliğini yoklayarak. “Cam sesini duyunca anlarsın.”
“Tahsin, sen dört kişiyle soldaki harman yerinin taş sekisine yerleş,” diye devam etti Fatma Seher. “İlk yaylımda dört el sıkıp onları sağa ve dereye sıkıştırın. Fenerler söner sönmez doğrudan çeşme başına ineceksin. Köylüyü ateş hattından sıyırıp kalın taş duvarın arkasına çek. Kadınlara, çocuklara kurşun değmeyecek.”
Laz Tahsin’in yüzünde koruyucu bir kararlılık belirdi. “Biri bile çizik almaz abla. Sen?”
Fatma Seher beyaz kısrağının dizginini avucunda topladı. “Ben kalan üç kişiyle yokuş başından ineceğim. İlk yaylım bitip ortalık karardığında kısrağı doğrudan meydana süreceğim. Bütün gözleri üstüme çekeceğim ki sizin yolunuz açılsın.”
Tahsin’in kaşları çatıldı. “Abla, beyaz at karanlıkta seçilir! Alevin ışığında hedef olursun!”
“Ben de onu istiyorum Tahsin,” dedi Fatma Seher, tartışmayı bitiren o keskin tonla. “Karanlıkta beyaz atın üstünde biri yokuştan inerse aşağıdakiler arkada süvari bölüğü var sanır. Korku, kurşundan önce vurur. Haydi, yerlerinize. Islığımı bekleyin.”
Pire Mehmet üç adamıyla sağdaki taş duvarın gölgesine, Laz Tahsin dört adamıyla soldaki harman yerinin ıslak otlarına doğru eriyip gitti.
Fatma Seher yanındaki üç neferle yokuş başında kaldı. Bir saat boyunca yağmur iliklerine işledi, çizmelerinin kenarından soğuk su sızdı, siyah şalının uçları ağırlaştı ama nefesi hiç hızlanmadı. Rüzgâr aşağıdan ıslak saman dumanıyla birlikte çetecilerin bağrışlarını yukarı taşıyordu. Yanındaki genç neferlerden birinin soğuktan ve heyecandan dişleri hafifçe tıkırdayınca Fatma Seher dönüp çocuğun koluna hafifçe dokundu; delikanlı derin bir nefes alıp tüfeğini daha sıkı kavradı. Fatma Seher aşağıdaki meydanı santim santim ezberledi: fener direkleri, meşalecilerin adımları, Kosta’nın siyah paltosu, harman kenarındaki gözcünün başını yağmurdan korumak için şapkasını eğdiği an… Her taş, her gölge zihninde berrak bir haritaya oturdu.
İhtiyar muhtar öne çıktığında sessizce eyere yükseldi. Sol eliyle dizgini kavradı, sağ eliyle mavzerinin mekanizmasını tek ses çıkarmadan yokladı. Kosta’nın dipçiği yaşlı adamın omzuna inip kadınların feryadı geceyi yırttığında, iki parmağını dudaklarına götürdü.
İnce, kısa, keskin ıslık kestane ormanından aşağıya bir ok gibi fırladı.
Kosta başını hızla yukarı, zifiri karanlığa çevirdi. Elindeki meşale titredi.
“Kim var orada?”
Cevap sözle gelmedi.
Önce sağdaki taş duvarın üstünden üç el, hemen iki saniye sonra soldaki harman yerinden dört el, ardından tam arkalarındaki dere geçidinden beş el peş peşe tüfek patladı.
Islak gecede namlu ağızlarından fışkıran kısa, sarı-beyaz alevler üç ayrı yönden aynı anda parlayıp söndü. Barut sesleri dar sokaklarda ve yamaçtaki kayalıklarda çarpa çarpa büyüdü; on iki el tüfek bir anda elli elmiş gibi yankılandı.
Meydanın ortasındaki iki gaz feneri ilk kurşunlarla tuzla buz oldu. İnce camların keskin şangırtısı yağmuru bastırdı; kırılan haznelerden dökülen gazyağı taşların üstünde bir an mavi bir dille parlayıp yağmurun altında cızırdayarak söndü. Geniz yakan gazyağı ve taze barut kokusu ıslak saman dumanına karıştı.
Bir anda meydan, yalnızca yanan samanlıkların titrek kızıllığına ve barut dumanına gömüldü.
Çeteciler neye uğradığını şaşırıp birbirine girdi. Harman kenarında iki adam çamura kapaklandı; biri omzundan vurulmuş, bağırarak yuvarlanıyordu. Sağ duvardaki gözcülerden biri karanlığa rastgele iki el sıktı ama kurşunları kestane dallarını sıyırıp gitti. Üç ayrı yönden aynı anda açılan ateş, karanlıkta en az yüz kişinin köyü sardığı hissini veriyordu.
Oysa ormandan inenler yalnızca on yedi kişiydi.
Çeteciler başlarını çamurdan kaldırmaya fırsat bulamadan, köyün üstündeki çamurlu yokuştan gök gürültüsü gibi nal sesleri koptu.
En önde, çamurlu yokuştan rüzgâr gibi süzülerek inen beyaz bir kısrak vardı. Nalları karanlıkta çamur ve su fışkırtıyor, ıslak yelesi rüzgârda savruluyordu. Samanlıktan vuran kızıl ışık yokuşu yaladığında çetecilerin gözleri faltaşı gibi açıldı. Eyerin üstünde ufak tefek, koyu renk yün cepkenli, çapraz fişeklikli, başına siyah bir şal dolamış bir kadın oturuyordu: Fatma Seher.
Hemen arkasında, yokuşun iki yanındaki çalıların arasından inen üç nefer düzenli aralıklarla ateş ederek inişi örtüyordu.
Fatma Seher yirmi adım mesafede atın dizginini sol eliyle çekip sağ eliyle mavzerini doğrulttu. Beyaz kısrak çamurda hafifçe kayıp duraksarken kadının sesi, yağmurun ve silah gürültüsünün üstünden bir kamçı gibi şakladı:
“Önce meşaleleri vurun! Meydanı karanlığa gömün! Pire Mehmet, sağ duvarı kapat! Tahsin, çeşme başına in, köylüyü siper al!”
Karanlığın sağından çevik, tok bir karşılık geldi: “Emrin olur abla!”
Köyün sağ tarafındaki alçak bahçe duvarından gölge gibi atlayan Topkapılı Pire Mehmet, ıslak otların üstüne tek ses çıkarmadan düştü. İnce, çevik bedeniyle ahır çıkıntısını siper alıp koştu, barut dumanının örttüğü dar aralıktan iki çetecinin arkasına sızdı. Çeteciler hâlâ beyaz kısrağın indiği yokuşa dönüktü.
Pire Mehmet dizini çamura dayayıp nefesini yarım saniye tuttu. İlk atışta Kosta’nın yanındaki meşalecinin sağ kolunu vurdu. Adam acı bir feryatla sendeledi; elinden fırlayan yanan meşale havada kızıl bir yay çizip çamura düştü, kalın bir buhar çıkararak cızırdayıp söndü. Meydanın o kanadı zifiri karanlığa battı.
Hemen duvarın dibine sinmiş başka bir haydut, sesin geldiği yöne tüfeğini çevirmeye yeltendi. Pire Mehmet sürgüyü çoktan çekmişti. Kasketinin siperliğinden süzülen soğuk yağmur damlası gözünün kenarına indi ama nişanı şaşmadı. İkinci atış karanlıkta kısa bir şimşek gibi çaktı; duvar dibindeki haydut boğuk bir sesle yana devrilip sustu. Pire Mehmet olduğu yerde bir saniye bile durmadı; kedi çevikliğiyle iki adım geri sıçrayıp bahçe duvarının köşesine yaslandı, ıslak çalıların arasından başını çıkaran üç adamına iki parmağıyla işaret verdi. Sağ sokak bir anda ateşten bir duvarla kilitlendi; o dar aralıktan ne bir çeteci ne de bir gölge geçebilirdi.
Aynı saniyede sol taraftan iri cüssesiyle fırlayan Laz Tahsin, yağmurun altında kükreyen bir fırtına gibi meydana daldı. Tüfeğini omzundan indirip iki eliyle kavradı ve doğrudan çeşme başındaki iki çetecinin üstüne yürüdü.
İlk çeteci, dumanın içinden üstüne dev gibi bir karartının geldiğini son anda fark etti. Tetiğe basamadan Tahsin’in ağır dipçiği çenesinin altına ve omzuna şimşek gibi indi; adam taş yalağın kenarına çarpıp yere serildi.
İkincisi panikle geri sıçrayıp namlusunu Tahsin’in göğsüne çevirdi. Tahsin durmadı; sol iri eliyle soğuk namluyu kavrayıp yukarı itti. Tüfek tam o anda patladı, kurşun yağmurlu göğe gitti, barut alevi Tahsin’in bileğini yaladı. Tahsin yanık acısına aldırmadan adamın bileğini büküp tüfeği söktü, omzuyla sertçe vurup onu çamurlu su oluğuna savurdu. Yanan elini bir an soğuk çeşme yalağının taşan suyuna değdirip hemen sırtını ateşe döndü, korkudan donmuş köylülere eğildi.
“Yatın yere! Başınızı kaldırmayın!” diye kükredi. “Çocukları duvarın dibine alın! Sürünerek arkaya!”
Kadınlar bebeklerini kucaklayıp çeşmenin kalın taş duvarının arkasına aktı. Tahsin, çamurda kalmış ihtiyar muhtarı tek hamlede koltuk altından kavrayıp kaldırdı, yaşlı adamı hızla duvarın kuytusuna çekti. Harman yerindeki dört nefer, köylülerin üstünden ateş açarak arkasını örttü.
Meydan bir anda daralmış, avcı av olmuştu.
Çetecilerin elinde artık tek bir meşale kalmamıştı; yalnızca iki samanlığın yer yer çöken alevleri, koşuşan gölgeleri uzatıp kısaltıyordu. Sağ sokaktan kaçmaya kalkan iki çeteci Pire Mehmet’in ateşiyle geriye savruldu; harman tarafına sıçrayan bir başkası tüfeğini atıp çamura kapaklandı.
Kosta, dumanın ve yağmurun içinde bağırarak adamlarını toplamaya çalıştı. Siyah paltosu çamurdan ağırlaşmış, yüzünden terle yağmur karışarak akıyordu.
“Toplanın! Dağılmayın!” diye böğürdü. Ama sesini duyanların yarısı çoktan yere düşmüş ya da duvar diplerine sinmişti. Üst yol kapalı, sağ sokak kapalı, sol harman kapalıydı. Geriye yalnızca köyün altından geçen dere yatağı kalıyordu.
“Geri çekilin!” diye haykırdı Kosta, sesi ilk kez çatlayarak. “Dereye inin! Bizi çevirdiler!”
Ayağa kalkabilen yedi sekiz çeteci, başlarını eğip yanan samanlıkların yanından dere geçidine doğru koşmaya başladı. Çamurda kayıp düşüyor, karanlık dere yatağına ulaşırlarsa İzmit yoluna sıyrılabileceklerini sanıyorlardı.
Ama dere ağzı çoktan tutulmuştu.
Fatma Seher’in saldırıdan bir saat önce sessizce derenin iki yakasına yerleştirdiği beş kişi, ıslak söğüt dallarının ve taş sekilerinin arkasında bekliyordu. Geyveli İsmail, dere yatağına paldır küldür inen çizmelerin şapırtısını duyduğunda arpacığını geçidin en dar yerine sabitledi. Çeteciler taş köprünün hizasında suya basar basmaz İsmail’in boğuk emri duyuldu:
“Ateş!”
Derenin iki yakasından aynı anda beş mavzer patladı. Ses dar geçitte gök gürültüsü gibi yankılandı. Kaçmaya yeltenenler karanlığın içinde çapraz ateşe yakalandı. Yağmurla kabarmış soğuk dere suyu dizlerine kadar çıkıyordu; çakıl taşlarında ayakları kayan çeteciler karanlıkta birbirine çarpıp bağırışmaya başladı. Öndeki iki adam çakıllı suya devrildi, tüfekleri akıntıya düştü. Arkadakiler geri dönmeye yeltendi ama meydandaki ateş bastırıyordu; iki çeteci ellerini kaldırıp diz çöktü. Yalnızca en kenarda, söğüt köklerinin ve böğürtlen çalılarının karanlığına atlayan dört gölge, birbirini sürükleyerek suyun içinden süründü ve İzmit yönüne uzanan çalılıkların derinliğinde kayboldu.
Meydanda ise fırtınanın merkezi artık yaya yürüyordu.
Fatma Seher beyaz kısrağından çevik bir hareketle atladı. Hayvanın ıslak boynuna kısa bir dokunuşla sakinleşmesini işaret edip dizgini yaşlı bir dut ağacının alçak dalına geçirdi. Kısrak dumanlı havayı koklayıp yerinde sabit kaldı.
Fatma Seher yaya olarak meydanın ortasına yürüdü. Çamur çizmelerinin bileğine kadar çıkıyordu; ıslak toprak her adımda ayağını çekiyor ama yürüyüşünün dengesi bozulmuyordu. Yağmur kirpiklerinden süzülüp yanaklarından iniyordu.
Sol omzuna yasladığı mavzerin mekanizmasını soğukkanlı, düzenli hareketlerle çekip sürüyordu. Şak—tak. Sıcak pirinç kovan ıslak çamura düşüp cızırdayarak kayboluyor, yeni fişek yatağa oturuyordu. Isınan namluya düşen yağmur damlaları ince, beyaz bir buhar çıkarıyordu. Hiç acele etmiyordu; her kurşunun hesabını biliyordu.
Ahşap çitin arkasından ateş açmaya çalışan bir çetecinin namlu parıltısını gördüğü anda durdu, nefesini yarıya indirip tetiğe bastı. Çitin arkasındaki adam kısa bir çığlıkla omzunu tutup geriye yuvarlandı.
Fatma Seher mekanizmayı yeniden çekip sürdü ve yanan samanlığın önüne çıktı.
Duman rüzgârla bir an yana savruldu.
Ve yanan samanlığın kızıl ışığı önünde Kosta ile göz göze geldi.
Aralarında on beş adım yoktu. Kosta, dereye kaçan adamlarının ardından inmeye hazırlanırken geri dönmüş, mavzerini göğüs hizasında tutarak dumanın içinden çıkan gölgeye çevirmişti. Yüzü isten ve çamurdan kararmış, iri gövdesi alevlerin önünde kapkara bir duvar gibi yükselmişti.
Samanlıktan kopan bir alev dili, tam o saniyede Fatma Seher’in yüzünü aydınlattı.
Kosta, karşısında dev gibi bir çete reisi beklerken çamurun içinde dimdik duran ufak tefek, ince yüzlü, gözleri buz gibi sakin bir kadın görünce bir anlığına dondu. O şaşkınlık yüzünün bütün kaslarını kilitledi; koca çeteyi on dakikada dağıtan komutanın karşısındaki bu ince yapılı kadın olduğuna inanamadı.
O bir saniyelik tereddüt, ona hayatının en pahalı hatasına mal oldu.
Kosta kendine gelip tüfeğini doğrultmaya çalışırken Fatma Seher çoktan nişanını tamamlamıştı. Gözünü kırpmadan tetiğe dokundu.
Mavzerin keskin patlaması alevlerin çıtırtısını bastırdı. Kurşun Kosta’nın sağ omzunu delip siyah paltosunun arkasından çıktı. İri adam boğuk bir iniltiyle sarsıldı; sağ kolu cansızca yana düştü, mavzeri elinden fırlayıp samanlık duvarının dibine kaydı. Kosta dizlerinin üstüne çöktü, sol eliyle kanayan omzunu tutmaya çalışırken yan dönüp çamura yıkıldı.
Fatma Seher mekanizmayı çekip yeni fişeği sürdü. Üç sakin adım atıp çamurdaki Kosta’nın başına geldi; namluyu göğsünün bir karış yanına tuttu, sonra başını kaldırıp duvar diplerine sindiğini bildiği son çetecilere bağırdı. Sesi dumanın içinde bir kılıç gibi yankılandı:
“Bırakın silahları! Kaçacak yol yok!”
İki saniyelik ağır bir sessizlik oldu. Yağmurun şıpırtısı ve Kosta’nın hırıltılı solukları duyuldu.
Sonra sağ duvarın dibinden bir tüfek çamura atıldı. Onu harman kenarından ikinci, üçüncü, ardından dere ağzından iki tüfeğin daha ıslak toprağa düşen tok sesleri izledi. Karanlık köşelerden elleri başlarının üstünde, omuzları çökmüş, yüzleri çamur ve korku içinde adamlar ağır ağır meydanın kızıl ışığına çıkmaya başladı. Çeşmenin kalın taş duvarının arkasında nefeslerini tutarak bekleyen köylüler, silahların birer birer sustuğunu duyunca ilk kez başlarını kaldırıp karanlık meydana baktılar.
On beş dakika sonra meydandaki bütün silah sesleri tamamen kesildi.
Yalnızca yağmurun çatı kiremitlerine vuran düzenli sesi, yanan samanlığın sönmeye yüz tutan çıtırtısı, dut ağacının altında hafifçe eşinen beyaz kısrağın soluğu ve yaralıların boğuk iniltileri kalmıştı. Barut dumanı yağmurla toprağa çökmüş, yerini ıslak kül ve demir kokusuna bırakmıştı.
Genç neferler teslim olan çetecilerin fişekliklerini topluyor, mavzerleri kuru bir saçak altına diziyordu. Geyveli İsmail, dere ağzından yakaladığı üç esiri meydana getirdi; müfrezeden yalnızca harman tarafındaki genç Hasan’ın kolunu bir kurşun sıyırmıştı, onu da mendiliyle çoktan sarmıştı.
Laz Tahsin, elinde isli bir gaz feneriyle meydanı, duvar dibini ve dere ağzını tek tek dolaşıp sayımı yaptı. Geniş omuzlarından sular süzülerek, nefes nefese Fatma Seher’in yanına geldi, sakalındaki yağmuru elinin tersiyle sildi.
“Yirmi bir tanesi yerde abla,” dedi. “Altısı orada kaldı, beşi yaralı —başlarındaki iri herif de omzundan iyi yemiş ama ölmez—, onu da silahını attı. Bizden şükür kayıp yok. Yalnız dört kişi karanlıkta dere çalılıklarından sıyrılıp İzmit yoluna doğru kaçtı. Peşlerinden çıkalım mı? Altı kişi alsak yarım saatte yetişiriz.”
Fatma Seher namlusunun üstünden ince bir duman sızan mavzerini omzuna astı. Yüzünden yağmur suları süzülüyordu. Gözlerini dere ağzının ötesindeki karanlık vadiye dikti.
“Bırak gitsinler,” dedi kısaca.
Topkapılı Pire Mehmet, bahçe duvarının üstünden çevik bir sıçrayışla çamura atlayıp yanlarına geldi, kasketinin suyunu silkeledi. Şaşkınlıkla baktı. “Niye abla? İzmit’teki karargâha haber uçuracaklar. Üstümüze bölük çıkarırlar.”
“Uçursunlar,” dedi Fatma Seher, gözleri karanlık İzmit yoluna kilitlenmişti. “Bilsinler ki bu köyler sahipsiz değil. On yedi kişiyle yirmi beş adamı nasıl dağıttığımızı gidip komutanlarına kendi ağızlarıyla anlatsınlar. Korku, bir kere karargâh kapısından içeri girdi mi, tüfekten daha çok iş görür.”
Laz Tahsin ağır ağır başını salladı. Pire Mehmet kasketini düzeltip gülümsedi. “Doğru dersin abla. Dört korkak adamın anlatacağı hikâye, yüz mektuptan uzağa gider.”
“Yine de tedbiri bırakmıyoruz,” dedi Fatma Seher. “Mehmet, üst yola ve dere köprüsüne gözcü koy. Tahsin, toplanan tüfeklerle fişekleri çuvallayın. Yaralı çetecilerin kanamasını bezle bastırın; esire, yaralıya kimse el kaldırmayacak.”
“Anlaşıldı abla,” dedi Tahsin, feneri kaldırıp neferlere döndü.
Çeşme başındaki taş duvarın gölgesinden köylüler yavaş yavaş çıktı. İhtiyar muhtar, dipçik yediği omzunu tutarak çamurdan doğruldu, ağır adımlarla yaklaştı. Arkasında kadınlar ve annelerinin eteklerine yapışmış çocuklar vardı; alevlerin son kızıllığında bu ufak tefek, siyah şallı kadına derin bir hayret ve minnetle bakıyorlardı.
Muhtar iki nasırlı elini uzatıp Fatma Seher’in barut kokan elini öpmek için eğildi. “Allah senden razı olsun kızım… Canımızı, namusumuzu kurtardın. Sen inmesen sabaha bu köyde ne taş kalırdı ne baş.”
Fatma Seher elini nazikçe ama kararlı biçimde geri çekti, diğer eliyle muhtarın sağlam omzundan tutup doğrulmasına yardım etti.
“Bana değil, nöbete dua et muhtar,” dedi. “Şimdi kadınlar kovaları alsın, çeşmeden su taşıyıp şu samanlığın ateşini evlere sıçramadan söndürün. Yaralıları bağlayıp köy odasına çekin, kapısına iki nöbetçi dikin. Bu gece kimse uyumayacak.”
Muhtar başını eğip köylülere seslendi. Bir dakika içinde korkunun yerini düzenli bir telaş aldı; kadınlar bakır kovalarla çeşme yalağına sıraya girdi, yaşlı erkekler küreklerle ıslak toprak atıp samanlığın korlarını boğmaya başladı.
Fatma Seher dut ağacının altında beyaz kısrağının dizginini çözerken, kucağındaki bebeği göğsüne bastırmış genç bir köy kadını yaklaştı. Yüzü yağmurdan ve dumandan lekelenmişti, gözlerinde dinmeyen bir ürperti vardı.
“Bir daha gelirler mi?” diye sordu genç kadın.
Fatma Seher durdu, elini kısrağın ıslak eyer kaşına koyup genç kadının gözlerinin içine baktı. Sesinde sahte bir teselli yoktu.
“Gelirler,” dedi. “Bu sefer çeteyle değil, düzenli askerle gelirler. Daha kalabalık, daha öfkeli gelirler.”
Genç kadının dudakları titredi, bebeğine biraz daha sarıldı.
Fatma Seher sesini yükseltmeden, çelik gibi bir sakinlikle ekledi: “Ama biz de burada olacağız. Gözcünüzü yüksekte tutun, duman gördüğünüzde ormana haber salın. Bu sırtlar boş değil.”
Genç kadın yutkundu; gözlerindeki çaresiz panik yerini ince, tutunulacak bir dirence bıraktı. Başını eğip çeşmeye doğru yürüdü.
Kosta, iki neferin kolları arasında omzu sıkıca sarılmış hâlde köy odasına sürükleniyordu; geçerken Fatma Seher’e kinle ama derin bir yenilgiyle baktı. Fatma Seher ona dönmedi bile. Gözlerini yeniden karanlık İzmit yoluna çevirdi.
Aynı saatte, Kabakçı’dan iki saat uzaklıktaki İzmit yolunda gece hâlâ zifiri karanlıktı. Dere çalılıklarından sıyrılıp karanlığa karışan o dört adam, yağmurun batağa çevirdiği tarla kenarlarından ve zeytinlik aralarından arkalarına baka baka, her gölgeyi beyaz bir kısrak sanarak koşmuştu. Kimi çizmelerinden birini çamurda bırakmış, kimi yamaçtan kayarken ellerini dikenlere parçalatmıştı.
Körfezin kıyısına kadar inen yağmur, limandaki son İngiliz nakliye gemilerinin uzak fenerlerini bulanık sarı lekelere çevirmişti. Kıyıdaki eski tütün deposunun önüne kurulan işgal karargâhının taş basamakları ıslak ve kaygandı; kapının üstündeki demir kafesli nöbet feneri rüzgârda sallandıkça taş avluda çarpık gölgeler dolaşıyordu. İki nöbetçi asker, yağmurluklarının yakalarını kaldırmış saçak altında bekliyordu.
Karanlık sokaktan birden düzensiz, çamurlu ayak sesleri yükseldi.
Çamura bulanmış, biri omzundan kan sızan dört kaçak çeteci, yarı koşarak yarı birbirine yaslanarak nöbet fenerinin sarı ışık halkasına daldı. Ceketleri böğürtlen dikenlerinden yırtılmış, başları açıktı; soluk soluğa, neredeyse ciğerleri patlayacak gibi hırıltılarla işgal karargâhının kapısına dayandılar.
“Dur! Kimsin?” diye bağırdı nöbetçilerden biri, mavzerinin sürgüsünü çekip namluyu en öndeki adamın göğsüne doğrultarak.
“Kosta’nın kolundanız!” diye inledi adam, ellerini titreyerek kaldırıp. “Kabakçı’dan geliyoruz… Yüzbaşıyı çağırın! Çabuk!”
Ağır ahşap kapı aralandı; içeriden gaz lambalarının sarı ışığı ve tütün kokusu sızdı. Üniformasının düğmelerini yeni iliklemiş nöbetçi subay eşikte belirdi, kaşlarını çatarak çamurlu adamlara baktı.
“Bu ne hâl? İçeri alın şunları!”
Nöbetçiler onları taş koridora itti. Islak çizmeleri temiz zeminde kara çamur izleri bıraktı. En öndeki adam birkaç adım sonra dizlerinin bağı çözülüp taş zemine çöktü, kapıdaki subaya korku dolu, kan çanağına dönmüş gözlerle baktı.
“Yüzbaşı…” dedi nefesi kesilerek. “Kabakçı’da bütün kolu biçtiler… Kosta düştü…”
Subayın yüzü sertleşti, öne eğildi. “Saçmalama! Yirmi beş silahlı adamdınız! Kaç kişiydiler?” diye sordu sertçe. “Bir tabur mu?”
Arkadaki yaralı çeteci omzunu tutarak duvarın dibine çöktü. Diz çöken kaçak adam ise başını çılgınca iki yana salladı. Sesi karanlık taş koridorda yankılandı:
“Tabur değil… Beyaz atlı bir kadın indi ormandan! Ufak tefek bir kadın! Karanlıkta üç yandan çevirdiler, meşaleleri vurup meydanı söndürdüler… Adına Kara Fatma diyorlar!”
Koridordaki iki nöbetçi istemsizce birbirine baktı; dışarıda yağmurun camlara vuruşu bir an daha gür duyuldu.
Subayın yüzü bir anda dondu. Çenesindeki kas hafifçe seğirdi; gözleri bir an diz çökmüş çamurlu adamın titreyen omuzlarında, sonra kapı aralığından görünen karanlık dağ sırtlarında kaldı. Bu ad, haftalardır çarşıdaki fısıltılarda dolaşıyordu ama ilk kez kanla, çamurla ve darmadağın edilmiş bir silahlı kolun korkusuyla doğrudan karargâhın taş zeminine dökülüyordu.
Subay yavaşça doğruldu, nöbetçiye buz gibi bir sesle döndü: “Bunları ayrı odalara alın. Kimseyle konuşmasınlar. Sabah ilk iş rapor istihbarata çıkacak.”
O gece, Kabakçı’nın sönen külleri arasında henüz kimse bilmiyordu ki; kaçmasına izin verilen o dört adam, yalnızca korkuyu değil, eski tütün deposunun üst katındaki harita masasına düşecek kırmızı bir raptiyeyi, İzmit karargâhından Fatma Seher’in başına konacak büyük ödülü ve onu on dokuz gecelik karanlık bir hücreye sürükleyecek pusuyu da başlatmıştı.