Son Prova Görseli
Son Prova

Tanıdık duruş

1. Sahne 8 dk okuma 21 okunma
Naren, yıllar önceki müşterinin kumaşı taşıyan omuz duruşunu tanırken ölçü defteri masada açık duruyor.
Naren, yıllar önceki müşterinin kumaşı taşıyan omuz duruşunu tanırken ölçü defteri masada açık duruyor.
Bu bölümdeki sahneler
1 2 3

Bir önceki akşam Liva eve dönerken, komşu işlikten emanet aldığı ipliği kolunun altında sıkıca tutmuştu. Yokuşu çıkıp kendi sokağına saparken yol boyu karşılaştığı kimseye kulaktan dolma bir haber taşımamış; yalnızca kendi gözüyle doğrulayabildiği eksiği ve gecikmeyi ertesi sabah yeniden sormak üzere zihninde tutmuştu. Atölyede başlayan yeni gün, işte o sessiz ve ölçülü temkinin üzerine kuruldu.

Öğleye doğru, Beyoğlu’nun taş sokağından süzülen solgun bahar ışığı vitrin camını yarı yarıya aydınlatırken dükkânın kapısı açıldı. Tezgâhın başında kesim kalıplarını kontrol eden Naren, kapının sesiyle birlikte başını kaldırdı.

Eşikten içeri adım atan müşterinin yüzünü ilk bakışta hemen çıkaramadı; araya giren uzun savaş yılları, cephelerin rüzgârı ve yorgunluğu adamın çehresini derinleştirmiş, Naren’in hafızasındaki eski yüz çizgilerini yumuşatıp tanınmaz hale getirmişti. Ne var ki müşteri, kapının hemen önünde durup sırtındaki ağır paltosunu çıkarırken sağ kolunu hafifçe büktü ve sağ omzunu bir anlığına da olsa alışkın bir hareketle geride tuttu.

Naren, adamın ne sesini ne de yüzünü hatırlamıştı; onun ilk tanıdığı şey, o omzun kumaşı taşıma biçimi oldu. Zihninin derinliklerinde, yıllar önce akşam alacasında kurutma kâğıdı koyarak kapattığı eski ölçü defterinin kenarındaki o küçük, eğimli not bir anda belirdi.

“Daha önce burada ölçünüz alınmıştı,” dedi Naren, elindeki mezurayı masanın kenarına bırakırken.

Müşteri, paltosunu askıya uzatırken duraksadı; Naren’i ve bu dar dükkânı çıkarıp çıkaramadığından emin değilmiş gibi bakışlarını tezgâhların arasında gezdirdi, eski günleri hatırlamaya çalışır gibi gözlerini hafifçe kıstı.

Naren, rafın alt gözünde duran eski yıllara ait kalın ölçü defterini çekip çıkardı, sayfaları geriye doğru çevirmeye başladı. Müşteri, yıllar önce burada bulunduğunu tam olarak hatırlayamamış, eski siparişi zihninde canlandıramamıştı. Naren aradığı sayfayı bulduğunda defteri tezgâhın üzerine yatırdı; işaret parmağı önce isim hanesi boş bırakılmış sipariş işaretine, ardından seçilen açık renk keten kumaşın kaydına, prova sırasında açılan kol payına ve en sonunda sayfanın kenarındaki o küçük omuz çizgisine gitti.

Naren açık sayfayı müşteriye doğru çevirip gösterdi. Subay tezgâha yaklaşıp sararmış kâğıttaki omuz notuna ve dikiş çizgisine baktığında, bakışlarında bir anlık ince bir şaşkınlık belirdi. O günü bütün ayrıntısıyla hatırlamasa da yıllar önce bu tezgâhın önünde durduğunu kabul etti; yüzündeki gerginlik dağıldı, başını hafifçe sallayarak belli belirsiz gülümsedi.

“Adınızı o gün duyamamıştım,” dedi Naren. “Yıllar geçince de sormak için bir sebep bulamadım. Şimdi aynı ölçüyü yeniden alıyoruz.”

Subay, defterin sayfasına bir kez daha baktı. “O gömlek uzun süre işimi gördü. Birkaç yerini onardım; sonra kol ağzı artık kapanmaz oldu.”

Naren, manşetin sökülen ipliğine göz gezdirdi. “Dikiş burada gevşemiş. Kumaşın kendisi hâlâ sağlam.”

“Yıkadıkça inceldi,” dedi adam. “Ama kolumu kaldırırken çekmedi. O zaman bunu söylemeyi unutmuşum.”

“Şimdi söylemeniz yeter,” dedi Naren. “Bu kez ölçüyü eskisini kopyalayarak almayacağım. Bedeniniz değişmiş olabilir.”

Subay başını salladı. “İnsan yıllar içinde değişiyor; gömlek de buna göre dikilmeli.”

Mihren, açık renk keteni masanın üstüne serdi. “Bu kumaşın eni dar. Yakayı sade tutarsak gövdeye daha çok pay kalır. İsterseniz yakayı biraz daha yumuşak bırakırız.”

“Gösterişli olmasın. Kol rahat olsun.”

Tavren, fiyatı ve işi teslim edebilecekleri günü defterin kenarına yazdı. “Önceki siparişin hesabı kapanmış. Bu yeni sipariş ayrı kayda girecek; eski not yalnızca prova için hatırlatma.”

Naren, defterin kapağını açık tuttu. “Omuz çizgisini bu kez tekrar göreceğim. İlk kaydı değiştirmeyeceğim, yenisini yanına koyacağım.”

Subay, “Böylesi daha doğru,” dedi. “Geçmişteki ölçü bugün benim yerime karar vermesin.”

Söz, dükkândaki herkese sıradan geldi. Sipariş yeni kumaş, yeni ücret ve yeni teslim günüyle devam etti; eski defterde kalan çizgi yalnızca Naren’in dikkatini tazeledi.

Naren, bu tanımanın ötesine geçmedi; müşterinin geçmişini, o yıllardan bugüne nerelerde kaldığını onun yerine anlatmaya ya da sormaya kalkışmadı. Böylece yıllar sonra gelen o kısa tanışıklık, ne gizli bir bağa ne de özel bir yakınlığa dönüştü; atölyedeki herkesin gözü önünde yalnızca sıradan bir müşteri hatırası olarak kaldı.

Tezgâhın başına geçip yeni gömlek için kumaş seçmeye koyuldular. Subay elini masadaki kumaş topuna uzattığında, Naren adamın üzerindeki eski gömleğin manşetinde sökülmeye yüz tutmuş küçük bir dikiş ve yakasının kıvrımında yine o tanıdık yol tozunu gördü. Gözüyle gördüğü bu izleri zihnine kaydetti ama müşteriye nereye gittiğini, nereden döndüğünü ya da geride kalan yıllarda ne yaşadığını sormadı. Mihren seçilen kumaş topunu kucaklayıp dokusunu göstermek için pencereden vuran gün ışığına çıkardı; Tavren ise her zamanki gibi defterinin başında dikilerek işin maliyetini ve olası teslim tarihini hesapladı.

Sıra yeni ölçüye geldiğinde müşteri prova tahtasının üzerine geçti. Naren mezurayı eline alıp adamın omuz başına yaklaştığında, subay bir anlığına gözlerini kapattı. Yılların biriktirdiği o ağır yorgunluk, adamın yüz çizgilerinden çok omuzlarını tutuşunda ve nefesini salışında toplanmıştı.

Naren, bir zamanlar ilk provada ayırdığı o dikiş payını hatırladı; aradan geçen onca yıldan sonra beden yine aynı yerde duruyor, yalnızca insanın sırtında taşıdığı yorgunluk değişiyordu. Naren şimşir uçlu ölçü ipini hafifçe gevşetip yeniden omuz başına yerleştirdi ve rakamı okumadan önce adamın kasılan omuzlarını bırakmasını, kendi doğal duruşunda rahatlamasını sessizce bekledi. Yeni gömleğin ölçüsü alınırken subayın adı yine sorulmadı, yine konuşulmadı.

Ölçü ve ilk prova hazırlığı bittiğinde müşteri paltosunu yeniden sırtına alıp dükkândan çıktı. İki tarafın da birbirine ad sormamış olması, aralarındaki konuşmada zorlamasız, rahat bir yer açmış ama bu eski tanışıklığı olduğundan fazla büyütmemişti.

Yeni ölçüler tamamlandığında, Tavren eski siparişin hesabını kapatıp yeni gömleğin ücretini ayrı bir satıra yazdı. Naren, iki kaydın arasında aynı müşteriye ait eski omuz çizgisini gördü; ancak önceki yıllardan kalan işaret yeni ölçünün yerine geçmiyordu.

“Bu kez farklı bir kumaş seçiyoruz,” dedi Mihren. “Eski keten kadar sağlam değil. Kol payını ona göre ayarlayacağız.”

Subay kumaşın kenarını parmaklarıyla yokladı. “Bir parça daha kalın olanı var mı?”

Rovan, iki topu yan yana koydu. “Var, ama eni daha dar. Kol rahat olsun diyorsanız bu kumaş daha güvenli. Yaka ve gövdeyi sade tutarız.”

Müşteri, “Öyle olsun,” dedi. “Elimdeki eski gömlek bir süre daha idare eder. Yenisi için kumaşı zorlamayın.”

Sera, “Bunu teslim gününe de yazalım,” diye ekledi. “Kumaş değişirse süre de değişir.”

Tavren, müşteriyle birlikte günü belirledi. Naren yeni ölçüyü alırken, subayın omzunun eskisi kadar geride durmadığını fark etti. Bu değişimin nereden geldiğini sormadı; bedendeki farklılığı kayda geçirdi ve kumaş kalıbını ona göre yeniledi.

Prova tahtasından inen müşteri, eski defter sayfasını yeniden görmek istedi. Naren defteri açtı ama sayfayı masanın ortasına değil, yalnızca müşterinin önüne çevirdi. Subay eski çizgiye baktı, sonra yeni ölçünün yanına kendi parmağıyla küçük bir nokta koydu.

“Bunun ne anlama geldiğini ben hatırlayayım,” dedi.

Naren, “Öyleyse size ait not olarak bırakıyorum,” diye karşılık verdi.

Tavren, bu notu siparişin genel kaydından ayırdı; atölyenin işi yürütmesi için gereken ölçüler ve kumaş bilgisi açık kaldı. Müşterinin kendi hatırlatması ise onun izniyle defterde durdu. Bu küçük ayrım, Naren’e tanımakla bilmek arasındaki farkı bir kez daha gösterdi: Eski bir çizgi insanı bütünüyle açıklamıyor, yalnızca yeni ölçüye bakarken dikkatli olmayı sağlıyordu.

Müşteri yeni kumaşı seçtikten sonra, gömleğin ne zaman hazır olacağını sordu. Tavren, teslim günü için önce bekleyen işlere bakacağını söyledi. Subay bu kez de “Ben beklerim,” diye kestirip atmadı; yalnızca hangi tarihin gerçekçi olduğunu öğrenmek istedi.

“Şu gün ilk prova,” dedi Tavren. “Son teslimi prova sonrası belirleriz.”

“Böyle yazalım,” dedi müşteri. “Bir kez daha gelmek gerekirse, yola çıkmadan önce haber ederim.”

Naren, bu konuşmayı önceki siparişin devamı gibi kaydetmek yerine yeni bir iş olarak açtı. Eski ölçü, yalnızca omuz çizgisini karşılaştırmak içindi. Müşteri, yeni kaydı okudu ve ad bölümünün boş kalmasını istedi; hesabın ve teslim tarihinin açıkça yazılması ona yetiyordu.

“Defterde kim olduğumu bulmanız gerekmiyor,” dedi. “İşimi bulmanız yeter.”

Tavren, “Öyleyse kumaş işaretini öne alırım,” dedi. “Sipariş birbirine karışmaz.”

Müşteri dükkândan çıkarken Naren, eski kayıtla yeni fişi ayrı yerlere koydu. İki ziyaret arasında bir bağ vardı, ama bu bağ yalnızca atölyenin yaptığı iş kadardı.

Gömlek için alınan ölçüler tamamlanınca, Naren eski ve yeni kayıtları ayrı sayfalara koydu. Subay, kapıdan çıkmadan önce eski nottaki kumaş parçasını sordu.

“Bunu saklayacak mısınız?”

“Defterdeki işaret yeterli. Kumaş örneği artık kullanılabilir durumda değil,” dedi Naren.

Müşteri başını salladı. “O halde eskiyi taşımayın. Bu kez başka kumaşla başlayalım.”

Tavren, yeni sipariş pusulasını verdi. Naren, müşteri çıktıktan sonra sayfanın kenarındaki eski omuz çizgisini kapatmadı; yalnızca yeni tarihin altına yeni ölçüyü yazdı. İki kayıt, aynı kişinin yıllar içinde değişebileceğini hatırlatıyordu.

Kapı kapandığında Rovan tezgâhın üzerindeki ölçü ipini toplayıp sardı, Sera ise seçilen kumaş topunu biçki için kesim masasına taşıdı. Yıllar öncesinden kalan o tanıdık duruş ve hatıra, müşteriyle birlikte kapının dışında kalmıştı; şimdi atölyenin ortasında yalnızca sırasını bekleyen yeni bir sipariş vardı, başka bir şey değil.

Naren, yıllar önceki müşterinin kumaşı taşıyan omuz duruşunu tanırken ölçü defteri masada açık duruyor.

Naren, yıllar önceki müşterinin kumaşı taşıyan omuz duruşunu tanırken ölçü defteri masada açık duruyor.


🍪 Sitemizde, size daha iyi bir deneyim sunabilmek ve içerikleri kişiselleştirmek için çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Sitemizi kullanarak çerez kullanımını kabul etmiş sayılırsınız. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.